Edukira joan

Luzón

Wikipedia, Entziklopedia askea
Luzón
Luzón
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaGuadalajarako probintzia
Izen ofizialaLuzón
Jatorrizko izenaLuzón
Posta kodea19285
INEk ezarritako kodea19163
HerriburuaLuzón
Geografia
Koordenatuak41°01′37″N 2°16′32″W / 41.026944444444°N 2.2755555555556°W / 41.026944444444; -2.2755555555556
Mapa
Azalera57 km²
Altitudea1.176 m
MugakideakArcos de Jalón, Maranchón, Ciruelos del Pinar, Mazarete eta Anguita
Demografia
Biztanleria50 (2025)
alt_left 25 (%51) (%49) 24 alt_right
Dentsitatea1 bizt/km²
MatrikulaGU

Luzón Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina-Alto Tajo eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 50 biztanle zituen 57 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Arcos de Jalón, Maranchón, Ciruelos del Pinar, Mazarete eta Anguita.

Mapa
Luzón eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea5055606570758085200020052010201520202025LuzónBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 24 gizon, 25 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
4.00
0.00
 
90-94
 
4.00
8.33
 
85-89
 
0.00
8.33
 
80-84
 
8.00
16.67
 
75-79
 
0.00
12.50
 
70-74
 
20.00
4.17
 
65-69
 
8.00
0.00
 
60-64
 
12.00
4.17
 
55-59
 
4.00
12.50
 
50-54
 
12.00
8.33
 
45-49
 
8.00
8.33
 
40-44
 
0.00
0.00
 
35-39
 
0.00
8.33
 
30-34
 
4.00
4.17
 
25-29
 
4.00
4.17
 
20-24
 
4.00
0.00
 
15-19
 
0.00
0.00
 
10-14
 
4.00
0.00
 
5-9
 
4.00
0.00
 
0-4
 
0.00
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 42,9 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 32,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 8,2 —probintzian % 21,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Guadalajarako mapa
Udal
Prob
Erki
Best
Esta
Udalerri berean · % 42,9Probintzia berean · % 8,2Erkidegoan · % 8,2Beste erkidegoa · % 32,7Estatutik kanpo · % 8,2
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 4 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 100)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Dominikar Errepublika, Peru dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Amerika · % 100
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
1
Dominikar Errepublika
2
1
Peru
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 194 etxebizitza zeuden: 38 (% 19,6) nagusiak eta 156 (% 80,4) ez-nagusiak.[4]

194etxebizitza
38etxegune

Etxebizitza multzoa Guadalajarako mapa

38
156
Etxebizitza nagusia (38)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (156)

Guztira 38 etxegune zeuden, eta horietatik 22 (% 57,9) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 122
2 pertsona8
3 pertsona6
4 pertsona2
5 edo gehiago0

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 55 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 41,8 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 20,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 14,5; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 23,6.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 37,7 zen 2021ean eta % 41,8 2024an; beraz, 4,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 27,9 izatetik % 23,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 42,3 ziren, eta gizonen artean % 41,4; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 34,6 eta gizonen % 13,8 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

55biztanle 15 urte edo +, 2024
% 41,8goi-mailako ikasketak+4,1 puntu 2021etik mapa
% 23,6lehen hezkuntza edo gutxiago−4,2 puntu 2021etik mapa
% 23,6
% 14,5
% 20,0
% 41,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 23,6Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 14,5Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 20,0Goi-mailako ikasketak · % 41,8
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Guadalajarako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Luzón, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak23% 41,812% 41,411% 42,3
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa11% 20,09% 31,02% 7,7
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)8% 14,54% 13,84% 15,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago13% 23,64% 13,89% 34,6
Guztira55% 100,029% 100,026% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Luzón, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 37,7% 18,0% 16,4% 27,961
2022% 38,7% 19,4% 12,9% 29,062
2023% 41,0% 19,7% 13,1% 26,261
2024% 41,8% 20,0% 14,5% 23,655
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.377 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 28.162 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.467 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) — zen. Errenta gordina 19.342 euro-koa izan zen pertsonako.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[8][oh 1].

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Luzón udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 26 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 47,3; gainerako % 52,7 inaktibo zeuden.[9] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 11,5 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 51,7 zen eta emakumezkoena % 42,3; langabezia-tasa, aldiz, % 6,7 eta % 18,2 zen, hurrenez hurren.[9]

Okupatuen kopurua 24 zen 2023ean, 2021eko 21etik gora.[10] Emakumeek okupatuen % 45,8 osatzen dute, eta gizonek % 54,2.

24okupatu, 2023+% 14,3 2021etik
% 45,8emakumeak okupatuen artean
% 47,3jarduera-tasa, 2024
% 11,5langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 41,8
% 52,7
Okupatuak · % 41,8Langabeak · % 5,5Inaktiboak · % 52,7
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Luzón, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak23% 41,814% 48,39% 34,6
Langabeak3% 5,51% 3,42% 7,7
Inaktiboak29% 52,714% 48,315% 57,7
Guztira55% 100,029% 100,026% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 70,8), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 16,7), industria (% 8,3) eta eraikuntza (% 4,2).[10]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Guadalajarako mapa
% 16,7
% 8,3
% 70,8
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 16,7Industria · % 8,3Eraikuntza · % 4,2Zerbitzuak · % 70,8

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 41,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 37,5), eta oinarrizko okupazioak % 8,3.[11] Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 46,2), eta emakumeen artean goi eta erdi maila (% 45,5).

% 37,5
% 41,7
% 8,3
% 12,5
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 37,5Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 41,7Oinarrizko okupazioak · % 8,3Ez dago jasota · % 12,5
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Luzón, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak9% 37,54% 30,85% 45,5
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak10% 41,76% 46,24% 36,4
Oinarrizko okupazioak2% 8,30% 0,02% 18,2
Ez dago jasota3% 12,53% 23,10% 0,0
Guztira24% 100,013% 100,011% 100,0

Okupatuen % 75,0 besteren konturako langileak dira, eta % 25,0 norberaren konturakoak.[12]

% 25,0
% 75,0
Norberaren kontura · % 25,0Besteren kontura eta beste egoera bat · % 75,0
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Luzón, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura6% 25,04% 30,82% 18,2
Besteren kontura18% 75,09% 69,29% 81,8
Guztira24% 100,013% 100,011% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 832 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[13][oh 2]. Udalerriaren azalera 57 km² denez, NAE lurraldearen % 14,6 da[14]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 100 lur goldagarria (832 ha, 8 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,03 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
15%
85%
NAE · 832 ha (% 14,6)Gainerako azalera · 4.868 ha (% 85,4)
NAE, lur-erabileraren arabera
100%
Lur goldagarria · 832 ha (% 100)Baratzeak · 0,03 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 22 gidari zeuden erroldatuta: 12 gizon (% 54,5) eta 10 emakume (% 45,5)[15]. Biztanleen % 44,9 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 52 ibilgailuk osatzen zuten: 32 turismo, 9 kamioi, 5 furgoneta, 3 motozikleta eta 1 ziklomotor[15]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 653 turismokoa zen, probintziako (582) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15,8 urtekoa zen; turismoen % 0k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 21,9k 25 urte baino gehiago[15]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 66,7 diesel zen eta % 33,3 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45,1k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
20%
33%
45%
ECO · 1 (% 2)C etiketa · 10 (% 19,6)B etiketa · 17 (% 33,3)Etiketarik gabe · 23 (% 45,1)
Turismoak, adinaren arabera
16%
9%
53%
22%
4–8 urte · 5 (% 15,6)8–15 urte · 3 (% 9,4)15–25 urte · 17 (% 53,1)≥ 25 urte · 7 (% 21,9)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
  8. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
  14. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1775905.
  15. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
 Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Luzón&oldid=11797313"(e)tik eskuratuta