Edukira joan

Irueste

Wikipedia, Entziklopedia askea
Irueste
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaGuadalajarako probintzia
AlkateaMariano Monge Villalvilla
Izen ofizialaIrueste
Posta kodea19143
INEk ezarritako kodea19155
HerriburuaIrueste
Geografia
Koordenatuak40°36′46″N 2°53′21″W / 40.612777777778°N 2.8891666666667°W / 40.612777777778; -2.8891666666667
Mapa
Azalera14,25 km²
Altitudea780 m
MugakideakBrihuega, Yélamos de Abajo, Peñalver, Romanones eta Valfermoso de Tajuña
Demografia
Biztanleria93 (2025)
alt_left 31 (%33) (%67) 63 alt_right
Dentsitatea7 bizt/km²
MatrikulaGU

Irueste Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 93 biztanle zituen 14,2 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Brihuega, Yélamos de Abajo, Peñalver, Romanones eta Valfermoso de Tajuña.

Mapa
Irueste eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea5060708090100200020052010201520202025IruesteBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 63 gizon, 31 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.00
1.59
 
90-94
 
0.00
1.59
 
85-89
 
9.68
4.76
 
80-84
 
6.45
3.17
 
75-79
 
6.45
7.94
 
70-74
 
6.45
4.76
 
65-69
 
12.90
14.29
 
60-64
 
12.90
19.05
 
55-59
 
6.45
6.35
 
50-54
 
3.23
6.35
 
45-49
 
6.45
3.17
 
40-44
 
12.90
4.76
 
35-39
 
3.23
6.35
 
30-34
 
3.23
4.76
 
25-29
 
6.45
3.17
 
20-24
 
0.00
3.17
 
15-19
 
0.00
0.00
 
10-14
 
0.00
3.17
 
5-9
 
3.23
1.59
 
0-4
 
0.00
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 27,7 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) parean. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 28,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 27,7 —probintzian % 21,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Guadalajarako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 27,7Probintzia berean · % 14,9Erkidegoan · % 1,1Beste erkidegoa · % 28,7Estatutik kanpo · % 27,7
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 26 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 65,4)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Venezuela, Kolonbia dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Afri
Amerika · % 65,4Europa · % 3,8Afrika · % 30,8
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
7
Maroko
1
5
Kolonbia
1
3
Venezuela
3
1
Argentina
1
2
Ekuador
0
0
Dominikar Errepublika
1
1
Portugal
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 167 etxebizitza zeuden: 43 (% 25,7) nagusiak eta 124 (% 74,3) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 1 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 4 plazarekin (4 plaza etxebizitzako).[5]

167etxebizitza
43etxegune
1etxebizitza turistiko (2026) Guadalajarako mapa

Etxebizitza multzoa Guadalajarako mapa

43
124
Etxebizitza nagusia (43)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (124)

Guztira 43 etxegune zeuden, eta horietatik 24 (% 55,8) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 124
2 pertsona8
3 pertsona5
4 pertsona4
5 edo gehiago2

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 81 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 23,5 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 27,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 33,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 16,0.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 26,0 zen 2021ean eta % 23,5 2024an; beraz, 2,5 puntu jaitsi zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 16,9 izatetik % 16,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 19,2 ziren, eta gizonen artean % 25,5; 6,2 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 23,1 eta gizonen % 12,7 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

81biztanle 15 urte edo +, 2024
% 23,5goi-mailako ikasketak−2,5 puntu 2021etik mapa
% 16,0lehen hezkuntza edo gutxiago−0,8 puntu 2021etik mapa
% 16,0
% 33,3
% 27,2
% 23,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 16,0Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 33,3Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 27,2Goi-mailako ikasketak · % 23,5
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Guadalajarako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Irueste, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak19% 23,514% 25,55% 19,2
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa22% 27,217% 30,95% 19,2
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)27% 33,317% 30,910% 38,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago13% 16,07% 12,76% 23,1
Guztira81% 100,055% 100,026% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Irueste, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 26,0% 28,6% 28,6% 16,977
2022% 25,6% 30,8% 28,2% 15,478
2023% 24,2% 31,8% 30,3% 13,666
2024% 23,5% 27,2% 33,3% 16,081
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 17.690 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 30.860 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.467 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) — zen. Errenta gordina 21.374 euro-koa izan zen pertsonako.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1].

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Irueste udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 35 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 43,8; gainerako % 56,3 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 8,6 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 49,1 zen eta emakumezkoena % 32,0; langabezia-tasa, aldiz, % 7,4 eta % 12,5 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 25 zen 2023ean, 2021eko 30etik behera.[11] Emakumeek okupatuen % 20,0 osatzen dute, eta gizonek % 80,0.

25okupatu, 2023−% 16,7 2021etik
% 20,0emakumeak okupatuen artean
% 43,8jarduera-tasa, 2024
% 8,6langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 40,0
% 56,3
Okupatuak · % 40,0Langabeak · % 3,8Inaktiboak · % 56,3
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Irueste, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak32% 40,025% 45,57% 28,0
Langabeak3% 3,82% 3,61% 4,0
Inaktiboak45% 56,328% 50,917% 68,0
Guztira80% 100,055% 100,025% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 84,0), eraikuntza (% 8,0), industria (% 4,0) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 4,0).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Guadalajarako mapa
% 8,0
% 84,0
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 4,0Industria · % 4,0Eraikuntza · % 8,0Zerbitzuak · % 84,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 52,0; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 44,0), eta oinarrizko okupazioak % 4,0.[12] Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 60,0), eta emakumeen artean goi eta erdi maila (% 80,0).

% 44,0
% 52,0
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 44,0Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 52,0Oinarrizko okupazioak · % 4,0Ez dago jasota · % 0,0
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Irueste, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak11% 44,07% 35,04% 80,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak13% 52,012% 60,01% 20,0
Oinarrizko okupazioak1% 4,01% 5,00% 0,0
Ez dago jasota0% 0,00% 0,00% 0,0
Guztira25% 100,020% 100,05% 100,0

Okupatuen % 56,0 besteren konturako langileak dira, eta % 44,0 norberaren konturakoak.[13]

% 44,0
% 56,0
Norberaren kontura · % 44,0Besteren kontura eta beste egoera bat · % 56,0
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Irueste, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura11% 44,010% 50,01% 20,0
Besteren kontura14% 56,010% 50,04% 80,0
Guztira25% 100,020% 100,05% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 363 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 14,3 km² denez, NAE lurraldearen % 25,4 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 92,9 lur goldagarria (337 ha, 5 ustiategitan), % 7,1 arbolak (25,8 ha, 4 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,04 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
25%
75%
NAE · 363 ha (% 25,4)Gainerako azalera · 1.062 ha (% 74,6)
NAE, lur-erabileraren arabera
93%
Lur goldagarria · 337 ha (% 92,9)Arbolak · 25,8 ha (% 7,1)Baratzeak · 0,04 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 27 gidari zeuden erroldatuta: 24 gizon (% 88,9) eta 3 emakume (% 11,1)[16]. Biztanleen % 28,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 93 ibilgailuk osatzen zuten: 61 turismo, 11 furgoneta, 10 motozikleta, 5 kamioi eta 4 ziklomotor[16]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 649 turismokoa zen, probintziako (582) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14,4 urtekoa zen; turismoen % 6,6k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 9,8k 25 urte baino gehiago[16]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 55,9 diesel zen eta % 43 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5,4k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 35,5k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
27%
32%
35%
0 etiketa · 1 (% 1,1)ECO · 4 (% 4,3)C etiketa · 25 (% 26,9)B etiketa · 30 (% 32,3)Etiketarik gabe · 33 (% 35,5)
Turismoak, adinaren arabera
13%
26%
44%
10%
< 4 urte · 4 (% 6,6)4–8 urte · 8 (% 13,1)8–15 urte · 16 (% 26,2)15–25 urte · 27 (% 44,3)≥ 25 urte · 6 (% 9,8)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1653829.
  16. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
 Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Irueste&oldid=11797188"(e)tik eskuratuta