Edukira joan

Abos

Artikulu hau Gaskoiniako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Abos (argipena)».
Abos
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiOloroe-Donamariako barrutia
KantonamenduMuneiñeko kantonamendua
Izen ofizialaAbos
Posta kodea64360
Geografia
Koordenatuak43°21′29″N 0°33′51″W / 43.35811°N 0.56411°W / 43.35811; -0.56411
Mapa
Azalera8,45 km²
Altitudea108 m, 250 m eta 132 m
MugakideakLabastide-Cézéracq, Arbus, Bésingrand, Parbayse, Pardies eta Tarsacq
Demografia
Biztanleria526 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 269 (%52) (%48) 248 alt_right
Dentsitatea62 bizt/km²
abos64.fr

Abos (izen ofiziala eta frantsesezkoa; gaskoiz Abòs) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerri bat da, Okzitaniako Bearno eskualdekoa. Azken erroldaren arabera 526 biztanle zituen 8,4 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Labastide-Cézéracq, Arbus, Bésingrand, Parbayse, Pardies eta Tarsacq.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,5 °C-koa da, 13,9 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1225 mm-koa da, urtarrilean 11,6 euri-egun eta uztailean 8,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Muneiñe udalerrian dago, 7,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1228,6 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,5 °C-koa da, 2022ko ekainaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -13,5 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 15an lortua[oh 1][5].

BiztanleriaUrtea3003504004505005506006501750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 248 gizon, 269 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
2.02
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
1.86
0.00
 
80-84
 
3.72
2.02
 
75-79
 
7.43
4.03
 
70-74
 
3.72
8.06
 
65-69
 
13.38
6.05
 
60-64
 
7.43
14.52
 
55-59
 
11.52
6.05
 
50-54
 
11.52
6.05
 
45-49
 
1.86
4.03
 
40-44
 
9.67
2.02
 
35-39
 
5.58
6.05
 
30-34
 
0.00
2.02
 
25-29
 
5.58
4.03
 
20-24
 
5.58
12.50
 
15-19
 
1.86
6.05
 
10-14
 
5.58
12.50
 
5-9
 
3.72
2.02
 
0-4
 
0.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Abos udalerrian 526 biztanle zeuden eta 238 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,21 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 32,8), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[8]

526biztanle
238elkarbizitza-unitate
2,21lagun elkarbizitza-unitateko
160familia
Udalerria
% 28
% 28
% 11
% 33
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 160 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (67). Guraso bakarreko 26 familietatik 26etan ama zen guraso bakarra. 78 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 31k seme-alaba bakarra zuten etxean, 46k bi, eta 5k hiru edo gehiago.[8]

67
67
26
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean78
Seme-alaba bat31
Bi seme-alaba46
Hiru seme-alaba5
Lau edo gehiago0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 45,8), eskulangileak (% 21,8), enplegatuak (% 15,1), erdi-mailako lanbideak (% 13,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 45,8) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[8]

Udalerria
% 13
% 15
% 22
% 46
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 267 etxebizitza zeuden. Horietatik 236 egoitza nagusi ziren, 7 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 24 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (257), eta apartamentuak gutxi ziren (9). Egoitza nagusietatik 196 beren jabearen bizilekuak ziren, 30 alokairuan zeuden, 6 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 9 doan lagata.[9]

267etxebizitza
236egoitza nagusi
257etxe
9apartamentu

Etxebizitza multzoa

236
24
Egoitza nagusia (236)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (7)Hutsik (24)

Etxe mota

257
Etxea (257)Apartamentua (9)

Jabetza egoera

196
30
Jabeak (196)Alokairuan (30)HLM (6)Doan lagata (9)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (60).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik38
1919-194512
1946-197030
1971-199060
1991-200536
2006-202057

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (158). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (97 etxebizitzatan). 193 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 89 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 136tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela6
3 gela16
4 gela55
5 gela edo gehiago158

Berogailu mota

97
74
59
Gas sarea (97)Fuel-olioa (4)Elektrizitatea (74)Gas botila (2)Bestelakoak (59)

Aparkalekua eta ibilgailuak

193aparkalekua
89ibilgailu 1
136ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 305 biztanleetatik 247 aktibo ziren (% 81,0), horietako 234 lanean (% 76,7) eta 13 langabezian (aktiboen % 5,3).

30515-64 urteko biztanle
% 81,0aktibo
% 76,7lanean
% 5,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 46,3
25-54 urte% 94,9
55-64 urte% 69,0
Gizonak% 82,5
Emakumeak% 79,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 7,7
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 2,8
Batxilergoa% 4,3
Goi-mailako +2% 5,7
Goi-mailako +3/4% 7,4
Goi-mailako +5% 15,4

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

58 ez-aktibotik 19 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 32,8), 21 erretiraturik zeuden (% 36,2) eta 18 bestelako ez-aktibo ziren (% 31,0).

Ez-aktiboak

% 33
% 36
% 31
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 12
% 23
% 34
% 30
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 212 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 234 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

212enplegu udalerrian
% 84,9soldatapeko
% 15,6ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.650 eurokoa zen.

26.650 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.300 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1971ko martxoaren 1an eta 2022ko abenduaren 31an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Monein », fiche climatologique. .
  6. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  8. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]