Pergi ke kandungan

Kansas

Sunting pautan
Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
State of Kansas
Bendera Kansas Mohor negeri Kansas
Bendera Mohor
Nama samaran: The Sunflower State ("Negeri Bunga Matahari")
Cogan kata: Ad astra per aspera ("Menuju bintang melalui kesukaran")
Peta Amerika Syarikat dengan nama Kansas ditonjolkan
Peta Amerika Syarikat dengan nama Kansas ditonjolkan
Bahasa rasmi Inggeris[1]
DemonimKansan
Ibu negeriTopeka
Bandar raya terbesarWichita
Kawasan metro terbesarBahagian Kansas bagi Kawasan metropolitan Kansas City
Keluasan Kedudukan ke-15
 - Jumlah82,278 batu persegi
(213,100 km²)
 - Lebar400 batu (645 km)
 - Panjang211 batu (340 km)
 - % air0.6
 - Latitud37° U hingga 40° U
 - Longitud94°35′ B hingga 102°03′ B
Penduduk Kedudukan ke-34
 - Jumlah2,977,220 (anggaran 2025)[2]
 - Kepadatan36.4/batu persegi 
14.1/km² (ke-41)
Ketinggian 
 - Titik tertinggi Gunung Sunflower
4,039 ft  (1,231 m)
 - Purata2,000 ft  (610 m)
 - Titik terendahSungai Verdigris di sempadan Oklahoma
679 ft  (207 m)
Kemasukan ke
dalam Kesatuan		 29 Januari 1861 (ke-34)
GabenorLaura Kelly (D)[3]
Leftenan GabenorDavid Toland (D)[4]
Senator A.S. Jerry Moran (R)
Roger Marshall (R)[5]
Delegasi Dewan A.S. Tracey Mann (R)
Derek Schmidt (R)
Sharice Davids (D)
Ron Estes (R)[6] (Senarai)
Zon waktu 
 - kebanyakan negeriPusat: UTC−6 / UTC−5
 - daerah Greeley, Hamilton, Sherman dan WallaceGunung: UTC−7 / UTC−6
Singkatan KS Kan., Kans. US-KS
Tapak webwww.kansas.gov

Kansas (/ˈkænzəs/) ialah sebuah negeri di kawasan Barat Tengah dan Great Plains di Amerika Syarikat. Kansas bersempadan dengan Nebraska di utara, Missouri di timur, Oklahoma di selatan dan Colorado di barat. Ibu negerinya ialah Topeka, manakala Wichita ialah bandar raya terbesar. Bahagian timur laut negeri ini juga merupakan sebahagian daripada kawasan metropolitan Kansas City yang merentasi sempadan Kansas–Missouri.

Nama Kansas berasal daripada nama masyarakat Kaw, yang juga dikenali dalam sumber sejarah sebagai Kansa. Kawasan yang kini menjadi Kansas telah lama dihuni dan digunakan oleh pelbagai masyarakat Orang Asli Amerika. Selepas peluasan Amerika Syarikat ke Great Plains pada abad ke-19, kawasan ini menjadi persimpangan laluan penghijrahan dan perdagangan ke barat. Akta Kansas–Nebraska 1854 mewujudkan Wilayah Kansas dan menyerahkan persoalan perhambaan kepada pengundi wilayah. Persaingan antara penyokong dan penentang perhambaan mencetuskan tempoh keganasan politik yang dikenali sebagai Bleeding Kansas.[7] Kansas akhirnya diterima masuk ke Kesatuan sebagai negeri ke-34 pada 29 Januari 1861, sebagai sebuah negeri bebas daripada perhambaan.[5]

Banci Amerika Syarikat 2020 merekodkan 2,937,880 penduduk di Kansas, berbanding 2,853,118 pada banci 2010. Anggaran tahunan Biro Banci bagi 1 Julai 2025 ialah 2,977,220 orang, peningkatan kira-kira 1.3% daripada asas anggaran 2020.[2] Penduduk tertumpu terutamanya di sekitar Wichita dan koridor timur laut yang merangkumi kawasan Topeka, Lawrence serta pinggir bandar Kansas City.

Pertanian kekal penting kepada identiti dan ekonomi Kansas, khususnya pengeluaran gandum, jagung, sorgum, kacang soya dan ternakan, tetapi ekonomi negeri kini turut merangkumi pembuatan pesawat, pemprosesan makanan, pengangkutan dan logistik, perkhidmatan perniagaan, penjagaan kesihatan serta sektor tenaga. Wichita mempunyai sejarah panjang sebagai pusat industri penerbangan Amerika Syarikat. Landskap prairi, khususnya Flint Hills, bunga matahari, lagu negeri Home on the Range dan moto Latin Ad astra per aspera merupakan antara lambang yang banyak dikaitkan dengan Kansas.

Etimologi

[sunting | sunting sumber]

Nama Kansas berasal daripada nama masyarakat Kaw atau Kansa, sebuah masyarakat Orang Asli Amerika daripada rumpun bahasa Siouan. Nama sungai Sungai Kansas dan kemudian wilayah serta negeri Kansas berasal daripada nama masyarakat tersebut. Tafsiran popular yang menghubungkan nama Kansa dengan "orang angin selatan" terdapat dalam kesusasteraan lama, tetapi makna etimologi tepatnya tidak dapat dipastikan dengan sepenuhnya.[8]

Nama samaran Kansas yang paling terkenal ialah The Sunflower State. Bunga matahari liar asli telah ditetapkan sebagai bunga dan lambang bunga negeri pada 1903, dan teks undang-undang yang menetapkannya turut merujuk kepada Kansas sebagai "the sunflower state".[9]

Sejarah

[sunting | sunting sumber]

Masyarakat Orang Asli dan penerokaan awal

[sunting | sunting sumber]

Jauh sebelum pembentukan sempadan negeri moden, Great Plains yang kini merangkumi Kansas merupakan tanah kediaman, kawasan perburuan dan rangkaian perdagangan pelbagai masyarakat Orang Asli Amerika. Masyarakat Kaw dan Osage mempunyai hubungan yang rapat dengan bahagian timur kawasan ini, sementara Pawnee serta, pada masa berlainan, masyarakat Cheyenne, Arapaho, Kiowa, Comanche dan Apache Dataran menggunakan bahagian-bahagian Great Plains di Kansas dan kawasan sekitarnya.

Pada abad ke-16, ekspedisi Sepanyol yang dipimpin oleh Francisco Vázquez de Coronado memasuki Great Plains ketika mencari penempatan yang disebut Quivira. Hubungan langsung Eropah–Orang Asli masih terhad untuk beberapa abad berikutnya, tetapi perdagangan, penyakit dan perubahan politik di kawasan sekeliling secara beransur-ansur mempengaruhi masyarakat di Dataran Besar.

Sebahagian besar wilayah Kansas moden menjadi sebahagian daripada tuntutan Amerika Syarikat selepas Pembelian Louisiana pada 1803. Pada abad ke-19, beberapa laluan utama ke barat merentasi kawasan yang kini Kansas, termasuk Santa Fe Trail, Oregon Trail dan California Trail. Perjalanan, pembinaan kubu, penghijrahan dan pembukaan tanah kepada penempatan Amerika meningkatkan tekanan terhadap masyarakat Orang Asli dan menyumbang kepada kehilangan tanah serta pemindahan mereka.[10]

Wilayah Kansas dan Bleeding Kansas

[sunting | sunting sumber]
Bekas bangunan Kapitol Wilayah Kansas di Pawnee

Kongres Amerika Syarikat meluluskan Akta Kansas–Nebraska pada 30 Mei 1854. Undang-undang itu menubuhkan wilayah Kansas dan Nebraska serta menggunakan prinsip kedaulatan rakyat untuk menentukan sama ada perhambaan dibenarkan. Langkah tersebut pada hakikatnya membatalkan sekatan terdahulu terhadap peluasan perhambaan ke sebahagian wilayah Pembelian Louisiana yang ditetapkan melalui Kompromi Missouri.[7]

Penyokong dan penentang perhambaan kemudian berpindah ke Wilayah Kansas dalam usaha mempengaruhi pilihan raya dan perlembagaan wilayah. Ketegangan politik bertukar menjadi penipuan pilihan raya, kerajaan yang saling bersaing dan keganasan bersenjata. Tempoh antara pertengahan 1850-an dengan permulaan Perang Saudara Amerika dikenali sebagai Bleeding Kansas.[11]

Antara episod paling terkenal ialah serangan terhadap Lawrence pada Mei 1856 serta pertempuran antara kumpulan bersenjata yang menyokong dan menentang perhambaan. Konflik Kansas menjadi sebahagian daripada pertikaian nasional yang semakin mendalam berhubung peluasan perhambaan dan membantu menjadikan isu tersebut pusat politik Amerika menjelang Perang Saudara.

Selepas beberapa percubaan menghasilkan perlembagaan, Perlembagaan Wyandotte yang melarang perhambaan diluluskan. Kansas diterima masuk ke Kesatuan pada 29 Januari 1861 sebagai negeri ke-34.[5]

Kenegerian dan perkembangan selepas Perang Saudara

[sunting | sunting sumber]

Selepas Perang Saudara, penempatan berkembang dengan pantas apabila landasan kereta api dibina merentasi Great Plains dan tanah dibuka kepada petani serta penternak. Industri lembu berkembang di bandar-bandar hujung landasan seperti Dodge City dan Abilene. Pada masa yang sama, dasar kerajaan persekutuan dan negeri terus mengurangkan tanah yang tersedia kepada masyarakat Orang Asli dan mengubah secara mendalam kehidupan mereka di Dataran Besar.

Kansas juga menjadi destinasi penting bagi penghijrahan orang Afrika Amerika dari Selatan selepas era Pembinaan Semula. Penempatan seperti Nicodemus, yang diasaskan pada 1877, menjadi sebahagian daripada penghijrahan yang sering dikaitkan dengan golongan Exoduster. Nicodemus kini dipelihara sebagai Tapak Bersejarah Negara.[12]

Pertanian gandum dan tanaman bijirin lain berkembang dengan mekanisasi dan peluasan landasan kereta api. Walau bagaimanapun, kemarau teruk, suhu melampau dan hakisan tanah pada 1930-an menjejaskan khususnya Kansas barat dalam tempoh Dust Bowl. Perubahan amalan pemuliharaan tanah selepas bencana tersebut kemudian menjadi penting kepada pertanian Great Plains.

Pada abad ke-20, Wichita berkembang sebagai pusat pembuatan pesawat. Syarikat dan kilang penerbangan di kawasan itu memainkan peranan besar dalam pengeluaran pesawat awam dan tentera, terutamanya semasa dan selepas Perang Dunia Kedua.

Bekas Sekolah Rendah Monroe di Topeka, salah sebuah sekolah yang berkaitan dengan kes Brown v. Board of Education

Kansas turut memainkan peranan penting dalam sejarah gerakan hak sivil Amerika. Dalam kes Brown lwn. Lembaga Pendidikan, beberapa keluarga kulit Hitam di Topeka mencabar pengasingan sekolah awam. Pada 17 Mei 1954, Mahkamah Agung Amerika Syarikat memutuskan sebulat suara bahawa pengasingan kaum dalam sekolah awam bercanggah dengan Perlembagaan Amerika Syarikat.[13] Bekas Sekolah Rendah Monroe di Topeka kemudiannya menjadi sebahagian daripada tapak bersejarah negara yang memperingati keputusan tersebut.

Geografi

[sunting | sunting sumber]

Kansas terletak di tengah Amerika Syarikat bersebelahan dan merupakan negeri pedalaman tanpa pantai. Nebraska terletak di utara, Missouri di timur, Oklahoma di selatan dan Colorado di barat. Sempadan utaranya sebahagian besarnya mengikuti garis lintang 40° utara, manakala sempadan barat terletak berhampiran longitud 102° barat.

Menurut Biro Banci Amerika Syarikat, Kansas mempunyai 81,758.6 batu persegi (211,754 km²) daratan dan 519.6 batu persegi (1,346 km²) air, dengan jumlah keluasan sekitar 82,278 batu persegi (213,100 km²).[14] Dari segi jumlah keluasan, Kansas ialah antara negeri terbesar di bahagian tengah Amerika Syarikat.

Titik tertinggi ialah Gunung Sunflower di Daerah Wallace berhampiran sempadan Colorado, setinggi kira-kira 4,039 kaki (1,231 m), manakala titik terendah terletak di Sungai Verdigris ketika sungai itu memasuki Oklahoma, sekitar 679 kaki (207 m) dari aras laut.[15] Ketinggian permukaan secara amnya meningkat dari timur ke barat.

Bentuk muka bumi dan hidrografi

[sunting | sunting sumber]
Prairi rumput tinggi di Flint Hills

Walaupun sering digambarkan sebagai negeri yang rata, Kansas mempunyai variasi bentuk muka bumi yang ketara. Kansas Geological Survey membahagikan negeri ini kepada 11 kawasan fisiografi berdasarkan geologi dan bentuk muka bumi.[16]

High Plains mendominasi bahagian barat dan dicirikan oleh dataran luas serta tanah yang beransur-ansur meninggi menuju Colorado. Bahagian tengah utara merangkumi Smoky Hills, yang mempunyai formasi batu pasir, batu kapur dan kapur. Flint Hills di timur tengah terbentuk daripada lapisan batu kapur yang kaya dengan cert yang lebih tahan hakisan. Keadaan tanah berbatu menghalang pembajakan meluas dan membantu mengekalkan salah satu kawasan prairi rumput tinggi yang terbesar di Amerika Utara.

Bahagian tenggara pula merangkumi Cherokee Lowlands, Chautauqua Hills dan sebahagian kecil Ozark Plateau. Kansas timur laut menunjukkan kesan glasier purba, termasuk mendapan glasier dan bongkah kuarzit yang dibawa dari utara.[16]

Sistem sungai utama tergolong dalam dua lembangan besar. Sungai Kansas, yang terbentuk daripada pertemuan Sungai Republican dan Smoky Hill berhampiran Junction City, mengalir ke timur dan memasuki Sungai Missouri di Kansas City. Sungai Arkansas pula merentasi sebahagian besar Kansas dari barat ke tenggara. Sungai penting lain termasuk Saline, Solomon, Neosho, Verdigris dan Marais des Cygnes.

Sebahagian besar tasik besar Kansas merupakan takungan buatan yang dibina untuk kawalan banjir, bekalan air dan rekreasi. Kawasan perlindungan yang terkenal termasuk Tallgrass Prairie National Preserve di Flint Hills, yang memelihara ekosistem prairi rumput tinggi.

Iklim

[sunting | sunting sumber]

Iklim Kansas berubah dengan ketara dari timur ke barat dan tidak dapat diwakili dengan tepat oleh data satu bandar sahaja. Negeri ini terletak pada peralihan antara iklim kontinental lembap di bahagian timur dan keadaan separa gersang di bahagian barat. Musim panas lazimnya panas, manakala musim sejuk boleh menjadi sejuk dengan perubahan suhu yang besar akibat pergerakan jisim udara dari Artik, kawasan Rocky Mountains dan Teluk Mexico.

Hujan menunjukkan kecerunan geografi yang ketara. Data Pejabat Pakar Klimatologi Negeri Kansas menunjukkan jumlah hujan tahunan biasa melebihi 45 inci (1,140 mm) di tenggara tetapi kurang daripada 18 inci (460 mm) di barat daya. Purata suhu tahunan pula berjulat daripada sekitar 58 °F (14 °C) berhampiran sempadan Oklahoma kepada kurang daripada 52 °F (11 °C) di barat laut.[17]

Kansas terdedah kepada ribut petir teruk, hujan batu, kemarau, banjir kilat dan puting beliung. Menurut Perkhidmatan Cuaca Kebangsaan, purata 81 puting beliung setahun direkodkan bagi tempoh 1994–2023; secara sejarah, aktiviti paling tinggi berlaku antara April dengan Jun.[18]

Pembahagian pentadbiran dan petempatan

[sunting | sunting sumber]

Kansas dibahagikan kepada 105 daerah.[19] Daerah merupakan unit utama kerajaan tempatan di luar perbandaran dan menjalankan pelbagai fungsi termasuk pentadbiran pilihan raya, penguatkuasaan undang-undang, jalan tempatan, rekod tanah dan perkhidmatan awam. Di empat daerah berpenduduk terbesar, iaitu Johnson, Sedgwick, Shawnee dan Wyandotte, pegawai pilihan raya daerah ialah pesuruhjaya pilihan raya yang dilantik oleh Setiausaha Negeri; di 101 daerah lain, tanggungjawab itu dipegang oleh kerani daerah yang dipilih.[19]

Wichita di Daerah Sedgwick ialah bandar raya terbesar Kansas. Biro Banci menganggarkan penduduk Wichita seramai 400,987 orang pada 1 Julai 2025, berbanding 397,532 pada Banci 2020.[20] Topeka ialah ibu negeri dan terletak di Daerah Shawnee.

Bahagian timur laut merupakan kawasan yang paling banyak dibandarkan. Kansas City, Overland Park, Olathe dan beberapa bandar pinggir lain terletak dalam bahagian Kansas bagi kawasan metropolitan Kansas City. Overland Park ialah antara bandar raya terbesar di negeri ini, dengan anggaran penduduk 203,677 orang pada 2025.[21] Lawrence, tempat terletaknya Universiti Kansas, terletak antara kawasan Kansas City dan Topeka, manakala Manhattan, Salina, Hutchinson, Hays, Garden City dan Dodge City berfungsi sebagai pusat wilayah di bahagian lain negeri.

Demografi

[sunting | sunting sumber]

Penduduk

[sunting | sunting sumber]

Banci Amerika Syarikat 2020 merekodkan 2,937,880 penduduk di Kansas. Ini merupakan pertambahan daripada 2,853,118 orang pada Banci 2010.[2] Anggaran penduduk tahunan bagi 1 Julai 2025 ialah 2,977,220. Angka 2025 ialah anggaran penduduk dan bukan kiraan banci.[2]

Berdasarkan keluasan daratan dan anggaran 2025, kepadatan penduduk negeri ialah kira-kira 14.1 orang bagi setiap kilometer persegi. Taburan penduduk tidak sekata: kawasan metropolitan dan koridor antara Kansas City, Lawrence dan Topeka serta kawasan Wichita mempunyai tumpuan penduduk yang jauh lebih tinggi daripada kebanyakan daerah luar bandar di bahagian barat.

Menurut anggaran Biro Banci bagi 2020–2024, 67.2% unit kediaman yang dihuni pemilik merupakan rumah milik sendiri dan purata isi rumah mempunyai 2.44 orang.[22]

Kaum, etnik dan bahasa

[sunting | sunting sumber]

Kategori kaum dalam Banci Amerika Syarikat membenarkan seseorang mengenal pasti diri dengan lebih daripada satu kaum, sementara "Hispanik atau Latino" ditakrifkan sebagai kategori etnik yang boleh merangkumi mana-mana kaum. Oleh itu, kedua-dua jenis kategori tersebut tidak wajar dicampurkan sebagai satu taburan peratusan yang saling eksklusif.

Dalam data QuickFacts terkini, 83.2% penduduk dianggarkan mengenal pasti diri sebagai Kulit Putih sahaja, 6.1% sebagai Kulit Hitam atau Afrika Amerika sahaja, 1.5% sebagai Orang Indian Amerika atau Orang Asli Alaska sahaja dan 3.3% sebagai Asia sahaja.[2] Dalam kategori berasingan, 14.2% penduduk dikenal pasti sebagai Hispanik atau Latino, sementara 72.9% ialah Kulit Putih bukan Hispanik atau Latino dalam anggaran 2020–2024.[22]

Banci 2020 merekodkan 382,603 penduduk Hispanik atau Latino daripada mana-mana kaum.[23] Pertumbuhan masyarakat Hispanik dan penduduk kelahiran asing mempunyai pengaruh yang ketara khususnya di kawasan industri pemprosesan makanan dan beberapa bandar di barat daya negeri.

Bahasa Inggeris ditetapkan oleh undang-undang negeri sebagai bahasa rasmi Kansas sejak 2007.[1] Walau bagaimanapun, undang-undang negeri membenarkan penggunaan bahasa lain dalam beberapa keadaan, termasuk untuk mematuhi undang-undang persekutuan, kesihatan dan keselamatan awam, prosiding mahkamah, pengajaran bahasa asing dan bahasa Orang Asli Amerika serta bantuan kepada murid yang mempunyai penguasaan bahasa Inggeris terhad.[24] Menurut anggaran Biro Banci 2020–2024, 12.1% penduduk berumur lima tahun ke atas menggunakan bahasa selain bahasa Inggeris di rumah.[22]

Agama

[sunting | sunting sumber]

Biro Banci tidak mengumpul data mengenai pegangan agama. Tinjauan Religious Landscape Study 2023–2024 oleh Pew Research Center menganggarkan bahawa agama Kristian kekal sebagai tradisi agama terbesar dalam kalangan orang dewasa Kansas. Dalam tinjauan tersebut, 27% responden dikenal pasti sebagai Protestan evangelikal, 18% sebagai Protestan arus perdana dan 19% sebagai Katolik. Kira-kira 28% pula tergolong dalam kategori tidak beragama, termasuk ateis, agnostik dan mereka yang menyatakan "tiada apa-apa secara khusus". Angka tinjauan tertakluk kepada ralat pensampelan dan pembundaran.[25]

Ekonomi

[sunting | sunting sumber]

Ekonomi Kansas berkembang daripada asas pertanian, penternakan dan perdagangan kereta api kepada ekonomi yang lebih pelbagai yang menggabungkan pertanian komersial, pembuatan, penerbangan, perkhidmatan, pengangkutan, penjagaan kesihatan dan tenaga. Kedudukan Kansas di tengah Amerika Syarikat serta rangkaian jalan raya dan kereta api yang luas menyokong peranannya dalam pengangkutan barangan dan pemprosesan hasil pertanian.

Menurut Biro Analisis Ekonomi Amerika Syarikat, keluaran dalam negeri kasar Kansas pada harga semasa berjumlah kira-kira AS$241.4 bilion pada 2025.[26] Biro Banci menganggarkan pendapatan isi rumah median sebanyak AS$75,514 melalui American Community Survey 2024.[27]

Pertanian kekal sebagai sektor penting, terutamanya di kawasan luar bandar. Kansas ialah pengeluar utama gandum, sorgum, jagung, kacang soya dan lembu. Data Perkhidmatan Statistik Pertanian Kebangsaan bagi 2025 merekodkan pengeluaran kira-kira 346.8 juta gantang gandum, 942.5 juta gantang jagung bijian, 252 juta gantang sorgum dan 196.4 juta gantang kacang soya.[28] Industri pemprosesan daging, bijirin dan makanan berkait rapat dengan asas pertanian tersebut.

Pemandangan pusat bandar Wichita

Wichita mempunyai kepekatan industri penerbangan yang telah berkembang sejak awal abad ke-20. Pembuatan badan pesawat, komponen dan pesawat perniagaan kekal sebagai sebahagian penting sektor pembuatan di kawasan metropolitan tersebut. Industri pembuatan Kansas yang lain termasuk jentera, produk logam, peralatan pengangkutan dan produk makanan.

Pengeluaran tenaga merangkumi petroleum, gas asli serta tenaga boleh baharu. Ladang angin berkembang khususnya di kawasan barat dan tengah yang mempunyai sumber angin yang sesuai. Pada masa yang sama, pertanian di Kansas barat banyak bergantung pada air bawah tanah daripada sistem Akuifer Ogallala, menjadikan pengurusan air dan kemerosotan aras air bawah tanah isu ekonomi dan alam sekitar jangka panjang.

Pada Ogos 2026, kadar pengangguran Kansas yang dilaraskan secara bermusim ialah 3.8%, menurut Biro Statistik Buruh Amerika Syarikat.[29]

Kerajaan dan politik

[sunting | sunting sumber]

Kerajaan negeri

[sunting | sunting sumber]
Kapitol Negeri Kansas di Topeka

Kansas ditadbir berdasarkan Perlembagaan Kansas. Seperti kerajaan persekutuan Amerika Syarikat, kerajaan negeri dibahagikan kepada cabang eksekutif, perundangan dan kehakiman. Topeka ialah pusat pemerintahan dan lokasi Kapitol Negeri Kansas.

Cabang eksekutif diketuai oleh gabenor. Setakat September 2026, gabenor ialah Laura Kelly, seorang ahli Parti Demokrat, yang memulakan penggal keduanya pada Januari 2023.[3] David Toland ialah leftenan gabenor.[4]

Badan Perundangan Kansas bersifat dwikameral, terdiri daripada Senat Kansas yang mempunyai 40 ahli dan Dewan Perwakilan Kansas yang mempunyai 125 ahli. Senator dipilih bagi penggal empat tahun, sementara ahli Dewan Perwakilan dipilih bagi penggal dua tahun.[30] Dalam komposisi sesi 2025–2026, Parti Republikan mempunyai 31 kerusi berbanding 9 kerusi Demokrat di Senat, manakala Dewan Perwakilan mempunyai 88 Republikan dan 37 Demokrat.[31][32]

Mahkamah tertinggi negeri ialah Mahkamah Agung Kansas. Undang-undang Kansas memperuntukkan tujuh jawatan hakim di mahkamah tersebut.[33] Sistem kehakiman negeri turut merangkumi Mahkamah Rayuan Kansas dan mahkamah daerah.

Kerajaan tempatan disusun terutamanya melalui 105 daerah, bandar raya dan perbandaran. Peruntukan tanggungjawab berbeza mengikut jenis kerajaan tempatan serta undang-undang negeri.

Politik pilihan raya dan perwakilan persekutuan

[sunting | sunting sumber]

Kansas mempunyai dua kerusi di Senat Amerika Syarikat dan empat daerah kongres dalam Dewan Perwakilan Amerika Syarikat. Setakat September 2026, dua senatornya ialah Jerry Moran dan Roger Marshall, kedua-duanya daripada Parti Republikan.[5]

Delegasi Dewan Perwakilan Amerika Syarikat terdiri daripada Tracey Mann bagi daerah pertama, Derek Schmidt bagi daerah kedua, Sharice Davids bagi daerah ketiga dan Ron Estes bagi daerah keempat. Mann, Schmidt dan Estes ialah Republikan, manakala Davids ialah Demokrat.[6]

Dalam pilihan raya presiden 2024, calon Republikan Donald Trump menerima 758,802 undi atau 57.16% undi Kansas, manakala calon Demokrat Kamala Harris menerima 544,853 undi atau 41.04%.[6] Pada pilihan raya Dewan Perwakilan Amerika Syarikat pada tahun yang sama, Mann, Schmidt, Davids dan Estes memenangi empat daerah kongres masing-masing.[6] Corak ini wujud serentak dengan pemerintahan gabenor Demokrat dan majoriti Republikan dalam kedua-dua dewan badan perundangan negeri, menunjukkan bahawa pilihan raya persekutuan dan negeri perlu dibezakan ketika menggambarkan politik Kansas.

Pendidikan

[sunting | sunting sumber]

Pendidikan awam rendah dan menengah di Kansas disediakan melalui daerah sekolah tempatan di bawah rangka undang-undang negeri dan pengawasan Lembaga Pendidikan Negeri Kansas. Pembiayaan sekolah serta tanggungjawab kerajaan negeri terhadap pendidikan telah menjadi isu penting dalam dasar awam dan litigasi negeri.

Pendidikan tinggi awam diselaraskan oleh Kansas Board of Regents. Lembaga tersebut mentadbir enam universiti negeri dan menyelaras institusi awam lain termasuk universiti perbandaran, kolej komuniti dan kolej teknikal.[34]

Enam universiti negeri ialah Universiti Kansas di Lawrence, Universiti Negeri Kansas di Manhattan, Universiti Negeri Wichita di Wichita, Universiti Negeri Emporia, Universiti Negeri Fort Hays dan Universiti Negeri Pittsburg.[34] Universiti Kansas merupakan institusi penyelidikan utama negeri dan mempunyai pusat perubatan akademik, manakala Universiti Negeri Kansas mempunyai sejarah yang rapat dengan penyelidikan pertanian dan sistem universiti pemberian tanah.

Menurut American Community Survey 2024, 36.0% penduduk Kansas berumur 25 tahun ke atas mempunyai ijazah sarjana muda atau kelayakan yang lebih tinggi.[27]

Kesihatan

[sunting | sunting sumber]

Sistem penjagaan kesihatan Kansas merangkumi hospital bandar, pusat perubatan akademik, hospital komuniti dan rangkaian klinik luar bandar. Jarak ke kemudahan kesihatan dan tenaga kerja perubatan merupakan isu yang lebih ketara di sebahagian kawasan luar bandar berpenduduk jarang.

American Community Survey 2024 menganggarkan bahawa 8.5% penduduk Kansas tidak mempunyai perlindungan insurans kesihatan.[27] Jabatan Kesihatan dan Alam Sekitar Kansas bertanggungjawab terhadap pelbagai fungsi kesihatan awam negeri, termasuk pengawasan penyakit, kesihatan ibu dan kanak-kanak serta beberapa program alam sekitar.

Pengangkutan

[sunting | sunting sumber]

Lokasi Kansas di tengah Amerika Syarikat menjadikannya koridor penting bagi pengangkutan jalan raya dan kereta api. Menurut Jabatan Pengangkutan Kansas, pada akhir 2024 terdapat kira-kira 138,993 batu (223,688 km) jalan awam di negeri ini. Sistem lebuh raya negeri merangkumi kira-kira 10,295 batu (16,568 km), sementara Kansas Turnpike sepanjang kira-kira 239 batu (385 km) dikendalikan secara berasingan.[35]

Interstate 70 merentasi Kansas dari Colorado melalui Hays, Salina, Topeka dan kawasan Kansas City sebelum memasuki Missouri. Interstate 35 menghubungkan kawasan Kansas City dengan Wichita dan Oklahoma, sementara Interstate 135 menghubungkan Wichita dengan Salina. Sebahagian I-35 serta beberapa lebuh raya lain membentuk Kansas Turnpike.

Kansas mempunyai rangkaian landasan kereta api barangan yang luas kerana kedudukannya di persimpangan laluan timur–barat dan utara–selatan. Pengendali utama termasuk BNSF Railway, Union Pacific dan beberapa syarikat kereta api wilayah serta laluan pendek. Perkhidmatan penumpang jarak jauh Amtrak Southwest Chief merentasi negeri dalam perjalanannya antara Chicago dengan Los Angeles.

Lapangan terbang komersial utama termasuk Lapangan Terbang Nasional Wichita Dwight D. Eisenhower serta lapangan terbang yang menyediakan perkhidmatan kepada Manhattan, Garden City, Hays, Dodge City dan Salina. Lapangan terbang Wichita merekodkan lebih 1.8 juta penumpang pada 2025.[36] Bahagian timur laut Kansas juga mempunyai akses kepada Lapangan Terbang Antarabangsa Kansas City di Missouri.

Kebudayaan

[sunting | sunting sumber]

Identiti budaya Kansas banyak dipengaruhi oleh sejarah Great Plains, pertanian, penghijrahan ke barat, tradisi Orang Asli Amerika dan masyarakat bandar yang berkembang pada abad ke-20. Gambaran padang rumput terbuka, gandum dan bunga matahari sering digunakan sebagai imej budaya negeri, walaupun kehidupan kontemporari Kansas juga tertumpu di kawasan metropolitan Wichita dan Kansas City serta bandar universiti seperti Lawrence dan Manhattan.

Kansas mempunyai tempat yang menonjol dalam budaya popular Amerika. Dalam novel kanak-kanak L. Frank Baum, The Wonderful Wizard of Oz, watak Dorothy Gale berasal dari Kansas; adaptasi filem 1939 menjadikan hubungan antara Kansas dan kisah tersebut terkenal di peringkat antarabangsa. Penulis drama William Inge berasal dari Independence, Kansas, manakala jurugambar dan pembikin filem Gordon Parks, yang dilahirkan di Fort Scott, menjadi salah seorang tokoh budaya Amerika abad ke-20 yang terkemuka.

Tradisi sukan kolej mempunyai kedudukan penting, khususnya melalui pasukan Universiti Kansas, Universiti Negeri Kansas dan Universiti Negeri Wichita. Bola keranjang mempunyai sejarah yang sangat menonjol di negeri ini; James Naismith, pencipta permainan tersebut, menjadi jurulatih di Universiti Kansas. Dalam sukan profesional, Sporting Kansas City bermain di Kansas City, Kansas, manakala Kansas Speedway menganjurkan perlumbaan NASCAR.

Simbol negeri

[sunting | sunting sumber]

Mohor besar Kansas ditetapkan selepas kenegerian dan memaparkan 34 bintang yang melambangkan kedudukan Kansas sebagai negeri ke-34. Moto negeri, Ad astra per aspera, tertera pada mohor dan lazim diterjemahkan sebagai "menuju bintang melalui kesukaran".

Bunga matahari liar asli (Helianthus) ditetapkan sebagai bunga negeri pada 1903.[9] Burung negeri ialah western meadowlark, manakala bison Amerika merupakan haiwan negeri. Pokok negeri ialah cottonwood.

Lagu rasmi negeri ialah Home on the Range. Lagu tersebut, dengan lirik asal oleh Brewster Higley dan muzik oleh Daniel E. Kelley, ditetapkan melalui undang-undang pada 1947.[37]

Lihat juga

[sunting | sunting sumber]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 "73-2801. English designated official language of state". 2026 Kansas Statutes. Kansas State Legislature. Dicapai pada 20 September 2026.
  2. 1 2 3 4 5 "U.S. Census Bureau QuickFacts: Kansas". United States Census Bureau. Dicapai pada 20 September 2026.
  3. 1 2 "Governor Laura Kelly". Office of the Governor of Kansas. Dicapai pada 20 September 2026.
  4. 1 2 "Lieutenant Governor David Toland". Office of the Governor of Kansas. Dicapai pada 20 September 2026.
  5. 1 2 3 4 "States in the Senate: Kansas". United States Senate. Dicapai pada 20 September 2026.
  6. 1 2 3 4 "2024 General Election Official Vote Totals" (PDF). Kansas Secretary of State. Dicapai pada 20 September 2026.
  7. 1 2 "Kansas-Nebraska Act: A Resource Guide". Library of Congress. Dicapai pada 20 September 2026.
  8. ↑ Rankin, Robert L. (2005). "Quapaw". Dalam Hardy, Heather K.; Scancarelli, Janine (penyunting). Native Languages of the Southeastern United States. Lincoln: University of Nebraska Press. m/s. 454–498.
  9. 1 2 "73-1801. State flower and floral emblem". Kansas State Legislature. Dicapai pada 20 September 2026.
  10. ↑ "People of the Santa Fe Trail". National Park Service. Dicapai pada 20 September 2026.
  11. ↑ "Bleeding Kansas". Library of Congress. Dicapai pada 20 September 2026.
  12. ↑ "Nicodemus National Historic Site". National Park Service. Dicapai pada 20 September 2026.
  13. ↑ "Brown v. Board of Education (1954)". National Archives. Dicapai pada 20 September 2026.
  14. ↑ "State Area Measurements and Internal Point Coordinates". United States Census Bureau. Dicapai pada 20 September 2026.
  15. ↑ "Highest and Lowest Elevations". United States Geological Survey. Dicapai pada 20 September 2026.
  16. 1 2 "Physiographic Regions". Kansas Geological Survey, University of Kansas. Dicapai pada 20 September 2026.
  17. ↑ "Kansas Climate". Kansas Office of the State Climatologist, Kansas State University. Dicapai pada 20 September 2026.
  18. ↑ "Kansas Tornado Climatology & Statistics". National Weather Service. Dicapai pada 20 September 2026.
  19. 1 2 "County Election Offices". Kansas Secretary of State. Dicapai pada 20 September 2026.
  20. ↑ "U.S. Census Bureau QuickFacts: Wichita city, Kansas". United States Census Bureau. Dicapai pada 20 September 2026.
  21. ↑ "U.S. Census Bureau QuickFacts: Overland Park city, Kansas". United States Census Bureau. Dicapai pada 20 September 2026.
  22. 1 2 3 "U.S. Census Bureau QuickFacts: Kansas". United States Census Bureau. Dicapai pada 20 September 2026.
  23. ↑ "Kansas Profile". United States Census Bureau. Dicapai pada 20 September 2026.
  24. ↑ "73-2802. Use of language other than English". Kansas State Legislature. Dicapai pada 20 September 2026.
  25. ↑ "Religious Landscape Study: Kansas". Pew Research Center. Dicapai pada 20 September 2026.
  26. ↑ "GDP, State GDP, and State Personal Income, 4th Quarter and Year 2025". U.S. Bureau of Economic Analysis. Dicapai pada 20 September 2026.
  27. 1 2 3 "Kansas Profile". United States Census Bureau. Dicapai pada 20 September 2026.
  28. ↑ "Kansas State Agriculture Overview". National Agricultural Statistics Service, United States Department of Agriculture. Dicapai pada 20 September 2026.
  29. ↑ "Unemployment rate, 12-month change in the unemployment rate, and number of unemployed by state, seasonally adjusted". U.S. Bureau of Labor Statistics. Dicapai pada 20 September 2026.
  30. ↑ "About the Kansas Legislature". Kansas Legislature. Dicapai pada 20 September 2026.
  31. ↑ "Senate Seating Chart". Kansas Legislature. Dicapai pada 20 September 2026.
  32. ↑ "House of Representatives Seating Chart". Kansas Legislature. Dicapai pada 20 September 2026.
  33. ↑ "25-111. Justices of the supreme court". 2026 Kansas Statutes. Kansas State Legislature. Dicapai pada 20 September 2026.
  34. 1 2 "Institutional Missions". Kansas Board of Regents. Dicapai pada 20 September 2026.
  35. ↑ "Mileage and Travel Data". Kansas Department of Transportation. Dicapai pada 20 September 2026.
  36. ↑ "ICT Announces Record 2025 Numbers". Wichita Dwight D. Eisenhower National Airport. Dicapai pada 20 September 2026.
  37. ↑ "73-1301. Home on the Range". Kansas State Legislature. Dicapai pada 20 September 2026.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]

38°30′U 98°00′B / 38.5°U 98°B / 38.5; -98

Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Kansas&oldid=6964158"