Edukira joan

Segura

Wikipedia, Entziklopedia askea
Artikulu hau Gipuzkoako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Segura (argipena)».
Segura
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Segurako Ama Jasokundearen eliza.
Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaGipuzkoa
EskualdeaGoierri
Izen ofizialaSegura
AlkateaIzarra Urdalleta Iraola (EH Bildu)
Posta kodea20214
INE kodea20070
Herritarrasegurar
Ezizenazopajalek
Kokapena
Koordenatuak43°00′33″N 2°15′10″W / 43.0091°N 2.2528°W / 43.0091; -2.2528
Mapa
Azalera9 km²
Altitudea240 m
Distantzia50 km Donostiara
Demografia
Biztanleria1.496 (2025:  31)
alt_left 724 (%48,5) (%51,5) 769 alt_right
Dentsitatea166,22 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak[1]% 84.92 + % 6.59 hartzaile (2021)
Etxeko erabilera[2]% 73.65 (2021)
Datu gehigarriak
Sorrera1256
Webguneahttps://www.segura.eus/

Segura Gipuzkoako hegoaldeko udalerri bat da, Goierri eskualdekoa, Oriaren haraneko buruan kokatua, ibai horren gaineko muino batean. Mutiloa, Idiazabal, Zegama eta Zerain herriekin egiten du muga. 1.499 biztanle zituen 2025. urtean.

Segura herriak, 1256an Segura izendatua izan aurretik, Erraztiolatza izena zuela uste da, eta gaur egun San Andres ermita dagoen inguruan zegoela.[3] Antso X.ak sortu zuen 1256 urtean. Gaztela Europarekin komunikatzen zuen ibilbide estrategikoaren barruan kokatua zegoen.

Segurarrek zopajale ezizena hartzen dute eta, batzuetan, lumero-zopajale.

1996ko otsailaren 6an, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, monumentu-multzo sailkapenarekin.[4][5]

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Segura eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Herriaren ikuspegi orokorra.

Herriari Gaztelako Alfontso X.ak eman zion hiribildu izaera, 1256an, Gasteizko Forua emanez. Hiri berria muino baten gainean eraiki zen, ibaiaren eskuinaldean, gotorlekua egiteko aproposeko lekuan. Kokapen hori oso komenigarria zen estrategiaren aldetik, Nafarroako Erresumaren mugan eta oso ondo komunikatuta baitzegoen, Gipuzkoarako bide nagusiaren ertzean hain zuzen ere. Bide hori Arabatik zetorren eta iparralderantz zihoan, Lizarratetik. Dagoen lekuagatik, Segura asko hazi zen Behe Erdi Aroan, eta hori erraz antzematen da hirigunea noraino zabaldu zen ikusita (3,4 hektareara iritsi zen). Hirigune historikoak Erdi Aroko morfologia gordetzen du argi eta garbi. Hiruki formazko plano irregularra dauka; bertan dago Kale Nagusia, eta huragurutzatuz,Untzurruntzaga kalea, Lardizabal eta Zurbano kaleetan banatzen dena.

Ondoren, XVI. mendetik aurrera, hiria bere garrantzia galtzen hasi zen, muga lekuz aldatzeagatik eta, batez ere, Lizarrate errepidea apurka-apurka baztertuta geratzeagatik, Leintz haraneko bidea nagusitzen hasi zenean. Horixe izan zen XVIII. mendean zalgurdien errege-bidea egiteko aukeratu zena. Etzegarateko bidea egin zenean, Segura komunikabide nagusietatik baztertuta geratu zen, eta merkataritza-hiri izateari utzi zion.

Azpiegiturak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Oxiña Igerilekua[6]
  • Alustiza futbol zelaia[6]
  • Baratze pilotalekua[6]
  • Jai-alai pilotalekua
  • Kultur etxea[6]
  • Liburutegia[6]
  • Laiotz herri eskola

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2019an herriak zituen 1.523 biztanleetatik %18,91k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %10,37 ziren.[7]

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 769 gizon, 724 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.26
 
95-99
 
0.28
1.17
 
90-94
 
1.24
1.43
 
85-89
 
2.35
2.47
 
80-84
 
2.62
3.12
 
75-79
 
4.01
5.85
 
70-74
 
4.83
6.50
 
65-69
 
6.35
5.72
 
60-64
 
6.49
6.37
 
55-59
 
6.49
5.33
 
50-54
 
5.39
10.79
 
45-49
 
10.22
5.85
 
40-44
 
7.87
6.63
 
35-39
 
6.35
4.42
 
30-34
 
3.59
6.24
 
25-29
 
4.97
2.86
 
20-24
 
4.97
8.97
 
15-19
 
6.63
7.28
 
10-14
 
6.08
4.68
 
5-9
 
6.63
4.03
 
0-4
 
2.62
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[8]
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−20−15−10−50510151975198319911999200720152023SeguraHazkunde begetatiboa
Urtea197519761977197819791980198119821983198419851986198719881989199019911992199319941995199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Hazkunde begetatiboa 561008−11−2−2−4−6−3−4−10−4−4−13−18−7−131−2−52−12−15−5−15−15−92−7−1−3412−1116−160−3−3−3−2−5−11−1305
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[9] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera
JaiotzakUrtea036912151819962000200420082012201620202024GizonezkoakEmakumezkoakJaiotzak, sexuka
Urtea199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Bizirik jaiotakoak 14171397851191862118232818221918231312151391567816
Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[10] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 51 udalerri berean jaioak ziren[11], probintziako batez bestekoaren (% 46,1) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 4,6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 12,4 —probintzian % 13,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Gipuzkoako mapa
Udal
Prob
Esta
Udalerri berean · % 51Probintzia berean · % 30,9Erkidegoan · % 1,1Beste erkidegoa · % 4,6Estatutik kanpo · % 12,4
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 81,5 Gipuzkoan, % 0,7 Bizkaian, eta % 0,3 Araban jaio ziren[12].

Jaioterria, lurralde historikoka
Gipu
EAEt
Gipuzkoa · % 81,5Bizkaia · % 0,7Araba · % 0,3EAEtik kanpo · % 17,5
Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 10,3k atzerriko nazionalitatea zuen[13]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Hego Amerika (% 27,3), Mendebaldeko Europa (% 20,8), Magreb (% 20,8) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Kolonbia, Portugal dira.[14]

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Asia
Amerika · % 34,2Europa · % 25Afrika · % 28,8Asia · % 12
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
24
Maroko
12
12
Kolonbia
12
11
Portugal
10
9
Pakistan
8
6
Venezuela
8
5
Aljeria
3
4
Errumania
3
2
Ekuador
3
5
Frantzia
0
3
Honduras
2
2
Nikaragua
2
1
Bolivia
2
2
Bulgaria
1
0
Erresuma Batua
3
2
Gambia
0
1
Mexiko
1
2
Senegal
0
0
Txina
2
0
Ukraina
2
0
Ameriketako Estatu Batuak
1
1
Argentina
0
0
Brasil
1
1
Dominikar Errepublika
0
0
Errusia
1
1
Ginea
0
1
Mali
0
0
Peru
1
0
Polonia
1
1
Suedia
0
0
Suitza
1
1
Txile
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 737 etxebizitza zeuden: 566 (% 76,8) nagusiak eta 169 (% 22,9) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[15] 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 57 (% 7,7) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 119 (% 16,0) hutsik zeuden.[16] Etxebizitza nagusien % 86,9 jabetzan zegoen eta % 9,0 alokairuan.[15] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 9 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 35 plazarekin (3,89 plaza etxebizitzako).[17]

737etxebizitza
566nagusi
9etxebizitza turistiko (2026) Gipuzkoako mapa

Etxebizitza multzoa Gipuzkoako mapa (2024)

566
169
Nagusiak (566)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (169)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021) Gipuzkoako mapa (2021)

567
119
Okupatuak (567)Noizbehinkakoak (57)Hutsik (119)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak) Gipuzkoako mapa (2024)

492
51
Jabetzan (492)Alokairuan (51)Beste modu batean (23)

Guztira 566 etxegune zeuden, batez beste 2,6 egoiliarrekoak; horietatik 167 (% 29,5) pertsona bakarrekoak ziren.[15]

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera Gipuzkoako mapa (2024)

167
144
238
Egoiliar 1 (167)2 egoiliar (144)3-5 (238)6-9 (15)10 edo gehiago (2)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 106,1 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 43 urtekoa.[15] Etxebizitzen % 26,1 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 0,0 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[15] Etxebizitzen % 35,6 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

192
112
362
69
Etxebizitza 1 (192)2 (112)3-10 (362)11-20 (69)

Gela kopurua

121
421
140
1-3 gela (9)4 (121)5 (421)6 (140)7 edo gehiago (44)

Bainugela kopurua

445
285
Bainugela 1 (445)2 edo gehiago (285)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 6,2 berokuntza zentrala zuten, % 70,1 banakakoa eta % 18,7 noizean behingoa.[15] Horrez gain, % 11,0 hodien bidezko gasa zuten eta % 37,6 igogailua.

Berogailu mota

% 70,1
% 18,7
Zentrala (% 6,2)Banakakoa (% 70,1)Noizean behingoa (% 18,7)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 11,0
Ur bero zentrala% 97,7
Igogailua% 37,6

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 1.213 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 48,3 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 20,1; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 23,7; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 7,8.[18] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 46,1 zen 2021ean eta % 48,3 2024an; beraz, 2,2 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 10,7 izatetik % 7,8 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 47,6 ziren, eta gizonen artean % 49,0; 1,4 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 8,8 eta gizonen % 6,8 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

1.213biztanle 15 urte edo +, 2024
% 48,3goi-mailako ikasketak+2,2 puntu 2021etik mapa
% 7,8lehen hezkuntza edo gutxiago−2,8 puntu 2021etik mapa
% 12,4ikasten ari dira, 2024
% 23,7
% 20,1
% 48,3
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 7,8Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 23,7Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 20,1Goi-mailako ikasketak · % 48,3
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Gipuzkoako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 56,5 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 43,5 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 5 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 41,8 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 58,2. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,4 ziren.[18]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 0,4
Lehen hezkuntza
% 7,4
DBH eta antzekoak
% 23,7
Batxilergoa
% 8,4
Erdi-mailako LH
% 11,7
Goi-mailako LH
% 21,0
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 12,5
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 10,3
Masterrak eta espezialitateak
% 4,0
Doktoretzak
% 0,4
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Segura, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak586% 48,3301% 49,0285% 47,6
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa244% 20,1130% 21,2114% 19,0
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)288% 23,7141% 23,0147% 24,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago95% 7,842% 6,853% 8,8
Guztira1.213% 100,0614% 100,0599% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Segura, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 46,1% 18,5% 24,7% 10,71.190
2022% 47,5% 18,8% 24,0% 9,71.187
2023% 48,5% 18,6% 24,6% 8,41.201
2024% 48,3% 20,1% 23,7% 7,81.213

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 12,4 ikasten ari zen (150 pertsona).[19] Ikasten ari zirenetatik, % 48,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 32,0 batxilergoan, % 12,7 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 6,7 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 54,9 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 39,7; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 20,6 eta emakumeen % 6,1. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 93,8 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 55,4 eta 25–29 urtekoen % 12,3; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,8 baino ez.[20] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 57,6 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 43,5.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 93,8
20–24 urte
% 55,4
25–29 urte
% 12,3
30–34 urte
% 3,0
35–39 urte
% 7,9
40–44 urte
% 1,6
45–49 urte
% 3,0
50–54 urte
% 3,6
55 urte edo +
% 0,0
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,7
Goi-mailako ikasketak
% 48,0
Erdi-mailako LH
% 12,7
Batxilergoa
% 32,0
DBH eta antzekoak
% 6,7
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 89,0 estatuan jaio zen, eta % 11,0 atzerrian.[18] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 51,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 5,2; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 31,0 eta % 19,7, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 50,7 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 8,0; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 20,6 eta % 15,9, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 51,4
Goi-mailakoak
% 31,0
% 20,6
Batx. / erdi LH
% 25,4
% 22,8
DBH
% 23,9
% 5,2
Lehen H. edo gutx.
% 19,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 50,7
Goi-mailakoak
% 20,6
% 16,0
Batx. / erdi LH
% 44,4
% 25,2
DBH
% 19,0
% 8,0
Lehen H. edo gutx.
% 15,9
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 12,2 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 13,4.[19] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 50,0 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 33,3 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %2,8. Bigarren sektorea %33,4. Hirugarren sektorea %60,5. Eraikuntza %3,3.[7]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 19.771 euro-koa zen[21], eta etxegune bakoitzeko 47.747 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (19.616 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 28.350 euro zen. Errenta gordina 23.627 euro-koa izan zen pertsonako.

Eustaten datuen arabera, 2023. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 29.229 eurokoa zen[22][oh 1]: gizonena 34.849 eurokoa eta emakumeena 21.756 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 37,6 txikiagoa. Gipuzkoa osoan, mediana 23.258 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 53.017 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 20.383 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 110.645 euro baino gehiago[23].

Errenta-pertzentilak, sexuaren arabera
Errenta pertsonala (2023) Gipuzkoako mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
18.015
P20
3.019
21.841
P25
6.328
25.379
P30
10.295
30.043
P40
15.375
34.849
P50
21.756
39.655
P60
27.616
44.519
P70
33.035
47.964
P75
35.629
51.324
P80
40.426
62.811
P90
49.079
68.779
P95
59.565
93.541
P99
74.600
18 urteko eta gehiagoko pertsonak, sexuaren arabera.
Familia-errenta (2023) Gipuzkoako mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
26.970
P10
12.525
34.840
P20
20.197
36.981
P25
24.403
41.076
P30
27.566
48.722
P40
34.828
57.056
P50
43.297
68.496
P60
54.284
79.025
P70
66.246
85.346
P75
71.035
91.827
P80
80.250
114.390
P90
103.247
129.531
P95
127.817
170.554
P99
172.579
Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.
Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien % 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.

Diru-sarrera guztien artean % 62,5 soldatak dira[24].

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[25][oh 2]. Udalerrian indizea 25,3 da, probintziakoaren (27,3; Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,4 da, probintziakoaren (2,3; Gipuzkoako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2023. urtean, udalerrian lehenengoek 18.958 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 117.287 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 16,2 zen[26] (Gipuzkoa osoan, % 11,1; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 12.742 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 46.563 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 27,4 zen[27] (Gipuzkoa osoan, % 21,2).

Errentaren bilakaera
Errenta pertsonala
EuroakUrtea010.00020.00030.00040.00050.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaErrenta pertsonala: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Familia-errenta
EuroakUrtea20.00030.00040.00050.00060.00070.00080.00090.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaFamilia-errenta: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Iturria: Eustat.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Segura udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 678 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 56,7; gainerako % 43,3 inaktibo zeuden (erretiratuak % 58,2, beste inaktiboak % 23,8 eta ikasleak % 18,0).[28] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 4,0 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 57,9 zen eta emakumezkoena % 55,5; langabezia-tasa, aldiz, % 2,0 eta % 6,1 zen, hurrenez hurren.[28]

Okupatuen kopurua 641 zen 2023ean, 2021eko 632etik gora.[29] Emakumeek okupatuen % 49,3 osatzen dute, eta gizonek % 50,7.

641okupatu, 2023+% 1,4 2021etik
% 49,3emakumeak okupatuen artean
% 56,7jarduera-tasa, 2024
% 4,0langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 54,5
% 25,2
% 10,3
Okupatuak · % 54,5Langabeak · % 2,3Ikasleak · % 7,8Erretiratuak · % 25,2Beste inaktiboak · % 10,3
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Segura, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak651% 54,5343% 56,8308% 52,1
Langabeak27% 2,37% 1,220% 3,4
Inaktiboak517% 43,3254% 42,1263% 44,5
Guztira1.195% 100,0604% 100,0591% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 56,2), industria (% 38,5), eraikuntza (% 3,1) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 2,2).[29] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 38,5), ondoren hezkuntza (% 11,5) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 9,5) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Gipuzkoako mapa
% 38,5
% 56,2
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 2,2Industria · % 38,5Eraikuntza · % 3,1Zerbitzuak · % 56,2
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 38,5
Hezkuntza
% 11,5
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 9,5
Merkataritza
% 7,5
Administrazio publikoa
% 7,3
Jarduera profesionalak
% 3,4
Etxeetako jarduerak
% 3,4
Eraikuntza
% 3,1
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Ostalaritza
% 3,1
Garraioa eta biltegiratzea
% 2,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 2,2
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 2,0
Informazioa eta komunikazioak
% 1,7
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 1,7
Beste zerbitzu batzuk
% 1,4
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,1
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,0
Higiezinen jarduerak
% 0,0
Erauzketa-industriak
% 0,0
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak dira talderik ugariena, okupatuen % 40,6; ondoren, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak daude (% 40,6), eta oinarrizko okupazioak % 11,1.[30] Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 50,5), eta emakumeen artean goi eta erdi maila (% 50,6).

% 40,6
% 40,6
% 11,1
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 40,6Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 40,6Oinarrizko okupazioak · % 11,1Ez dago jasota · % 7,8
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Segura, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak260% 40,6100% 30,8160% 50,6
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak260% 40,6164% 50,596% 30,4
Oinarrizko okupazioak71% 11,130% 9,241% 13,0
Ez dago jasota50% 7,831% 9,519% 6,0
Guztira641% 100,0325% 100,0316% 100,0

Okupatuen % 78,5 besteren konturako langileak dira, eta % 21,5 norberaren konturakoak.[31]

% 19,5
% 64,3
% 14,2
Norberaren kontura, langileak dituena · % 2,0Norberaren kontura, langilerik gabe · % 19,5Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 64,3Besteren kontura, aldi baterakoa · % 14,2
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Segura, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura138% 21,595% 29,243% 13,6
Besteren kontura503% 78,5230% 70,8273% 86,4
Guztira641% 100,0325% 100,0316% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 89,8 estatuan jaio zen, eta % 10,2 atzerrian.[28] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 57,1 okupatuak dira, % 34,3 erretiratuak, % 5,0 ikasleak eta % 2,1 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,4 okupatuak dira, % 28,1 bestelako inaktiboak, % 10,5 ikasleak, % 8,8 langabeak eta % 5,3 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 54,4 okupatuak dira, % 21,6 erretiratuak, % 14,6 bestelako inaktiboak, % 6,4 ikasleak eta % 3,0 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 41,3 okupatuak dira, % 30,2 bestelako inaktiboak, % 14,3 ikasleak, % 9,5 langabeak eta % 4,8 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 57,1
Okupatuak
% 47,4
% 1,5
Langabeak
% 8,8
% 5,0
Ikasleak
% 10,5
% 34,3
Erretiratuak
% 5,3
% 2,1
Beste inakt.
% 28,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 54,4
Okupatuak
% 41,3
% 3,0
Langabeak
% 9,5
% 6,4
Ikasleak
% 14,3
% 21,6
Erretiratuak
% 4,8
% 14,6
Beste inakt.
% 30,2
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 91,7 estatuan jaio zen, eta % 8,3 atzerrian.[30] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 49,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 32,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 8,7 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 66,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 14,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 14,8 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 53,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 29,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 10,7 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 38,5 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 38,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 15,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 32,2
Goi eta erdi maila
% 14,8
% 49,0
Langile kualifikatuak
% 66,7
% 8,7
Oinarrizko okup.
% 14,8
% 10,1
Ez dago jasota
% 3,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 53,8
Goi eta erdi maila
% 15,4
% 29,7
Langile kualifikatuak
% 38,5
% 10,7
Oinarrizko okup.
% 38,5
% 5,9
Ez dago jasota
% 7,7
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[32] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 59,4 industrian ari dira, % 33,9 zerbitzuetan, % 3,7 eraikuntzan eta % 3,0 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,4 zerbitzuetan ari dira, % 37,0 industrian eta % 18,5 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 77,2 zerbitzuetan ari dira, % 19,7 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 88,5 zerbitzuetan ari dira, % 11,5 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 3,0
Nekazaritza
% 0,0
% 59,4
Industria
% 37,0
% 3,7
Eraikuntza
% 18,5
% 33,9
Zerbitzuak
% 44,4
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 1,7
Nekazaritza
% 0,0
% 19,7
Industria
% 11,5
% 1,4
Eraikuntza
% 0,0
% 77,2
Zerbitzuak
% 88,5
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 35 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 381 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[33][oh 3]. Udalerriaren azalera 9 km² denez, NAE lurraldearen % 42,3 da[34]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 90,7 larre iraunkorrak (345 ha, 31 ustiategitan), % 7,5 arbolak (28,5 ha, 31 ustiategitan), % 1,6 lur goldagarria (6,1 ha, 23 ustiategitan), % 0,2 norberaren kontsumorako baratzeak (0,67 ha, 24 ustiategitan) eta berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,28 ha, 3 ustiategitan)[oh 4].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
42%
58%
NAE · 381 ha (% 42,3)Gainerako azalera · 519 ha (% 57,7)
NAE, lur-erabileraren arabera
91%
Lur goldagarria · 6,1 ha (% 1,6)Larre iraunkorrak · 345 ha (% 90,7)Arbolak · 28,5 ha (% 7,5)Baratzeak · 0,67 ha (% 0,2)Berotegiak · 0,28 ha (% 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 411 behi, 3.312 ardi, 72 ahuntz, 34 zaldi, 74 hegazti, 1.210 untxi eme eta 265 erlauntz zeuden[35][36].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 954 gidari zeuden erroldatuta: 517 gizon (% 54,2) eta 437 emakume (% 45,8)[37]. Biztanleen % 63,9 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 1.162 ibilgailuk osatzen zuten: 861 turismo, 102 furgoneta, 58 motozikleta, 56 kamioi eta 33 ziklomotor[37]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 577 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (455) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 12,9 urtekoa zen; turismoen % 8,5k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 8,1k 25 urte baino gehiago[37]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 66,9 diesel zen eta % 32,1 gasolinazko; 2 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,2; probintzian % 0,8). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 4,8k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 28,3k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
34%
33%
28%
0 etiketa · 10 (% 0,9)ECO · 45 (% 3,9)C etiketa · 390 (% 34,1)B etiketa · 376 (% 32,8)Etiketarik gabe · 324 (% 28,3)
Turismoak, adinaren arabera
8%
18%
28%
38%
8%
< 4 urte · 73 (% 8,5)4–8 urte · 152 (% 17,7)8–15 urte · 237 (% 27,5)15–25 urte · 329 (% 38,2)≥ 25 urte · 70 (% 8,1)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Segurako alkatea Bilduko Eluska Gerriko izan zen.[38]

Segurako udalbatza
Alderdia 2015eko maiatzaren 24a 2011ko maiatzaren 22a
Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
Euskal Herria Bildu*
5 / 9
404 (% 52,81)
5 / 9
440 (% 50,52)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)**
4 / 9
355 (% 46,41)
4 / 9
380 (% 43,63)
*2011ko hauteskundeetan Bildu gisa aurkeztu zen koalizioa.
**2011ko hauteskundeetan Segura Lantzen plataforma aurkeztu zen
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean

2015eko udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2015eko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 404 boto (5 zinegotzi), EAJ-PNVk 355 boto (4 zinegotzi), PSE-EEk 6 boto.[39] Eñaut Telleria izendatu zuten alkate.[40]

2019ko udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 427 boto (5 zinegotzi), EAJ-PNVk 399 boto (4 zinegotzi) eta PSE-EEk 8 boto.[39] Izarra Urdalleta izendatu zuten alkate.[41][42]

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek izan dira Segurako azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[43]
Guillermo Areizaga Intxausti[43][44] 1979 1983 Euzko Alderdi Jeltzalea
Guillermo Areizaga Intxausti[44] 1983 1987 Euzko Alderdi Jeltzalea
Guillermo Areizaga Intxausti[44] 1987 1991 Eusko Alkartasuna
Maria Carmen Echeverria[44] 1991 1995 Eusko Alkartasuna
Karmentxu Etxeberria Erauskin[44] 1995 1999 Eusko Alkartasuna
Luis Maria Telleria Leceta[43] 1999 2003 Euskal Herritarrok
Mikel Areizaga Camara[43] 2003 2007 Eusko Alkartasuna-Euzko Alderdi Jeltzalea
Maixabel Telleria Urbizu[43] 2007 2011 Segura Lantzen
Eluska Gerriko 2011 2015 Bildu
Eñaut Telleria Urkia[43] 2015 2019 Euskal Herria Bildu
Izarra Urdalleta Iraola[45][46][47] 2019 2023 Euskal Herria Bildu
Izarra Urdalleta Iraola 2023 Jardunean Euskal Herria Bildu

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Segurako Laureano Telleriaren[48] testigantza, eskolako lezio eta zigorren ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak[49][50] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Segurako euskara[51] gipuzkeraren aldaera bat da, sartaldeko euskaren artean, Goierriko euskara[50] da herrian hitz egiten dena. Urolaldeko hizkerarekin batera Sartaldeko azpieuskalkia[49] osatzen du Goierrikoak, baina Urolaldekoan sakonagoa da mendebaleko euskararen eragina. Nortasun beteko hizkera da Goierrikoa, batasun handikoa, nahiz eta gorabeherak badiren mendebaletik ekialdera, hau da, Segura, Zegama eta Legazpitik Zaldibia edo Legorretara. Ataungoa ere berezia da, ziurrenik, bakarti samar eta Nafarroako mugan dagoelako. Abaltzisketak eta Ikaztegietak Tolosaldearekin lotura egiten dute, eta Urretxuk eta Zumarragak, berriz, Goierri eta Urolaldearen artekoa.

2016an herritarren %83,67 euskalduna zen.[7]

Jaiak eta tradizioak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko festa nagusiak Donibane egunaren ingurukoak dira, Sanjoanak. Ekitaldi berezien artean, San Joan sua, haurren danborrada eta kuadrila arteko lehiaketa antolatzen dituzte, besteak beste.

Aste Santuan egindako prozesioak ospe handikoak dira. Herritarrek parte hartzen dute mezan eta prozesioan, hainbat jantzi jarrita: nazarenoak, meza-mutilak, aingeruak, erromatarrak, penitenteak... Bi egunetan egiten da prozesioa; horietako batean, herriko gazte bat Mikel santuaz janzten da, eta haur txikiak aingeruz. Bestalde, Kristo gurutzetik jeistearen antzezpen modukoa egiten da mezan.

Garai horren inguruan, udaberriko lore eta landareen azoka izaten da, martxoan eta hil berean, Iparra-Hegoa kultura ekimena (zazpi probintziak elkartzen dituena), musika, dantza eta hitzaldi eta eztabaidekin.

Zeraingo atea

Erdi Aroko Festa, bi urtetik behin, urte bikoitietan, uztailean. Bertan, herriko etxeetako atariak antzina bezala apaintzen dira, errepideak moztu eta lurra lastoz estaltzen da eta herritarrak mozorrotu egiten dira. Atarietan hainbat produkturen artisauak egon ohi dira ikusgai, eta produktu ugari salgai.

Euskal Herriko Solteko Dantza Txapelketa 1977tik ospatzen da Seguran. Guillermo Areizaga alkateak jarri zuen abian eta gaur egun Euskal Herriko txoko desberdinetako dantzariak elkartzen ditu. EITBk ematen du telebistan.

San Nikolas Txiki Eguna, abenduaren 6an, haurren zaindari den santuarena. Herriko sei urteko haur bat santuz janzten da eta ibilbide bat egiten du pottokaz herrian zehar. Umeak atzetik joaten dira eta herritarrek gozokiak botatzen dizkiete balkoitik abesti bat abestu ostean. Abestiak honela dio:

«

San Nikolas txikia
Gure ganbaran hazia
Gure ganbaran zer dago?
Haren gona gorria.
Bost eta sei bakailao jaleei,
bost eta sei hamaika,
txorixorik ez baldin badau,¹
berdin dela lukainka.

 »
¹ badau = badago

Irratia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Jesus Zirenearra.
Sakontzeko, irakurri: «Segurako Alde Zaharra»
  • Segurak hiribildu izaerari ondo eutsi dio eta Gipuzkoako multzo historiko-artistiko ederrenetakoa da, bai eraikuntzen motengatik bai horiek bilbatzen diren moduarengatik. Oinplanoak Erdi Aroko hirigintza-ezaugarriak mantentzen ditu: hiruki-itxurako antolaketa erregularra, iparraldetik sartzeko kale bakarra (Kale Nagusia), eta hortik ateratzen den beste kale bat, Unzurrunzaga. Hori bitan banatzen da, Lardizabal eta Zurbano kaleetan alegia. Kale Nagusia eta Zurbano eta Lardizabal kaleak paraleloak dira eta hiri zaharreko hegoaldean daude. Bi kantoi (Zerain eta Oxinakoak) kale horien perpendikularrean daude, eta zeharkako bideak osatzen dituzte. Hiriko errebala batez ere iparraldean garatu zen, bide zaharraren alboetan.
Sorkundetar komentua, hegoaldeko errebalean.

Hiria harresiz inguratuta egon zen garai batean, eta bost ate zituen. Horien artean nagusi ziren Behekoa (iparraldean) eta Goiko edo Gaztelako Ataria (hegoaldean). Bien bitartean errepidea zegoen, gaurko Kale Nagusian. Beste ateak Zeraingoa (Zubihaundikoa) eta Oxinakoa (Nafarroakoa) ziren, Zerain kantoiko sarreretan zeudenak, eta Oxinakoa, izen bereko kantoiaren ekialdeko muturrean zegoena. Hiri zaharraren inguruetan, mendebaldean, dagoen parrokia-eliza hiriko harresiaren zati bat zen. Gaur egun ez dago harresirik, baina kantoietako hiru atariak kontserbatu dira, baita hormaren zati batzuk ere, gune batzuetan.

Hiri zaharraren barrualdeko etxaldeak bikoitzak dira, eta dagokien karkaba kontserbatu da. Ertzetako etxaldeak, ordea, bakunak dira. Orubeetako batzuk estuak eta sakonak dira, gotiko berantiarrean bezalaxe, baina sute ugarien eragina ere sumatzen da bertan, horiek izan ondoren eraiki ziren etxeetan. Bestalde, populazioa oso astiro hazten zenez, esparru zabalagoak sortu ziren, hala nola Oxina kantoian dagoen San Juan plaza. Hori 1645eko sute handiaren ondoren egin zen, etxalde oso bat desagertzean gelditutako orubeak udalaren esku geratzean.

Eraikinak mota anitzekoak dira, baina batez ere mehelina duten etxeak daude, bi edo hiru solairukoak. Aniztasunak arkitekturaren bilakaera islatzen du: badaude hiriko etxe tradizionalak, 1645eko sutearen ondoren egindako etxe klasizistak (barrokoak), Pizkundeko eta Barrokoko jauregiak eta neoklasizismo eta eklektizismoko adibideren bat.

Hiriko etxe tradizionalak ugari dira. Lursail sakonetan egindako eraikinak dira, zeharkako bi hormarte dituztenak. Suhesi bat daukate mehelin moduan. Fatxadetan bilbadura daukate eta solairuak hegalkinean eginda daude. Kale Nagusiko 12an dagoena, Ardixarra, aipatzeko da, horixe baita, agian, Segurako hiri zaharreko etxerik zaharrena. Barroko klasizista ere leku askotan sumatzen da: estilo horretako eraikinak soilak dira, hiriko etxearen eta jauregiaren arteko erdibide bat. Beren fatxadak harlanduzkoak izaten dira, arku itxurako portadekin. Horietako batzuen lursailak Erdi Aroko neurrikoak dira; beste batzuen orubeak zabalagoak dira, Kale Nagusiaren hasierako Balantzegi etxea esaterako, eta horietako batzuk eraikin askeak dira (Ondarra, Latinetxe). Jauregi izeneko jauregiaren estiloa ere barrokoa da, baina apaindura gehiagorekin. Neoklasiko herrikoiari dagokionez, adibideak San Juan plazan eta, batez ere, errebalean ditugu. Eraikin horiek diskretuak dira eta erraz egokitzen zaizkio hiri zaharrari. Eklektizismo historizistaren adierazgarri nagusia Zurbano jauregia da, gaurko Kultura Etxea alegia. Estilo erromantikoaren adibideak ere badaude: Alustiza jauregia (Kale Nagusiaren bukaeran) eta Arrietaenea etxea (Untzurruntzaga kalean).

Hirigunean balio handiko eraikinak hauek badaude, besteak beste:

Arrue jauregia.
Gebara jauregia
Jauregi etxea

Hirigunetik kanpora dauden eraikinak:

  • Armaola burdinola eta errota (XIV. mendea)[89]
  • Armaola zubia (XVIII. mendea)[90]
  • Arrabiola burdinola eta errota (XVI. mendea)[91]
  • Madalena Haundi baserria[92]
  • Ornagusi errota (XIX. mendea)[93]
  • Zubiaundi zubia[94]

Segurar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Partzuergoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Segura Gipuzkoako Partzuergo Txikiko eta Gipuzkoa eta Arabako Partzuergo Orokorreko kide da berauen sorreratik.

Argazki galeria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
  2. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  3. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. ↑ «Erakustokia», Erraztiolatza Museoaren webgunea.
  4. ↑ [http://www.euskadi.net/cgi-bin_k54/ver_e?CMD=VERDOC&BASE=B03D&DOCN=000000892&CONF= config/k54/bopv_e.cnf Kultura ondasun izendatzeko erabakia][Betiko hautsitako esteka], Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria.
  5. ↑ [http://www.euskadi.net/cgi-bin_k54/ver_e?CMD=VERDOC&BASE=B03D&DOCN=000029454&CONF= config/k54/bopv_e.cnf Izendapenaren aldatzeko 2000ko urriaren 24ko erabakia][Betiko hautsitako esteka], Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria.
  6. 1 2 3 4 5 segura.eus. «segura.eus» www.segura.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  7. 1 2 3 «Web Eustat. Datos Estadísticos de Segura» www.eustat.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  8. ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
  9. ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
  10. ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
  11. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Gipuzkoa.tab.
  12. ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  13. ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  14. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Gipuzkoa.tab.
  15. 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
  16. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  18. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  20. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  21. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Gipuzkoa.tab.
  22. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
  23. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Gipuzkoa.tab.
  24. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Gipuzkoa.tab.
  25. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  26. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
  27. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
  28. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  29. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  30. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  31. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  32. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  33. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  34. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q532136.
  35. ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
  36. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  37. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  38. ↑ (Gaztelaniaz) «Eluska Gerrikok alkatetza kargua hartu zuen Seguran» El Diario Vasco 2011-06-12 (kontsulta data: 2020-07-10).
  39. 1 2 www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  40. ↑ EÑAUT TELLERIA SEGURAKO ALKATEA | Segura Irratia. (kontsulta data: 2020-07-10).
  41. ↑ IZARRA URDAILLETA-SEGURAKO ALKATEA | Segura Irratia. (kontsulta data: 2020-07-10).
  42. ↑ «Izarra Urdalletak alkatetza kargua hartu zuen Seguran» El Diario Vasco 2019-06-16 (kontsulta data: 2020-07-10).
  43. 1 2 3 4 5 6 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2021-01-10).
  44. 1 2 3 4 5 (Gaztelaniaz) «Segura - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2021-01-20).
  45. ↑ «Hamabi alkate berrik kargua hartu dute Goierrin» Goierriko Hitza 2019-06-15 (kontsulta data: 2021-04-25).
  46. ↑ «Makilak aldatu dira eskuz» Goierriko Hitza 2019-06-17 (kontsulta data: 2021-05-11).
  47. ↑ «Segurako Udala» www.segura.eus (kontsulta data: 2021-04-25).
  48. ↑ «Telleria Ordozgoiti, Laureano - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-19).
  49. 1 2 «Sartaldekoa (G) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-19).
  50. 1 2 «Goierrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-19).
  51. ↑ «Segura - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-19).
  52. ↑ «Igokundeko Ama Birjinaren eliza . Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  53. ↑ behatokia.org. «behatokia.org» ezagutu.segura.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  54. ↑ «Sortze-Garbiaren Monasterioa. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  55. ↑ behatokia.org. «behatokia.org» ezagutu.segura.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  56. ↑ «Gurutze Deunaren baseliza. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  57. ↑ behatokia.org. «behatokia.org» ezagutu.segura.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  58. ↑ «Maria Magdalena Ermita. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  59. ↑ «San Andrés baseliza. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  60. ↑ «Santa Engratzi Ermita. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  61. ↑ «San Sebastian baseliza. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  62. ↑ «Alustiza jauregia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  63. ↑ «Ardizarra etxea. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  64. ↑ behatokia.org. «behatokia.org» ezagutu.segura.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  65. ↑ «Gebara etxea. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  66. ↑ behatokia.org. «behatokia.org» ezagutu.segura.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  67. ↑ «Arrue etxea. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  68. ↑ behatokia.org. «behatokia.org» ezagutu.segura.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  69. ↑ «Auzgartetarren etxea. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  70. ↑ «Balancegui y Anexo etxea. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  71. ↑ behatokia.org. «behatokia.org» ezagutu.segura.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  72. ↑ «Beti-Alai frontoia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  73. ↑ «Gotzainaren jauregi zaharra. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  74. ↑ «Jauregi Ataria. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  75. ↑ behatokia.org. «behatokia.org» ezagutu.segura.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  76. ↑ behatokia.org. «behatokia.org» ezagutu.segura.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  77. ↑ «Lardizabal jauregia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  78. ↑ «Lardizabal Jauregiko Eranskina. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  79. ↑ behatokia.org. «behatokia.org» ezagutu.segura.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  80. ↑ «Oxina Ataria. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  81. ↑ behatokia.org. «behatokia.org» ezagutu.segura.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  82. ↑ «San Juan babes-etxea. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  83. ↑ «Solar de Segura etxea. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  84. ↑ behatokia.org. «behatokia.org» ezagutu.segura.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  85. ↑ «Yarza jauregia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  86. ↑ «Zeraingo Atea. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  87. ↑ behatokia.org. «behatokia.org» ezagutu.segura.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  88. ↑ «Zurbano jauregia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  89. ↑ «Armaola burdinola eta errota. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  90. ↑ «Armaola zubia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  91. ↑ «Arrabiola burdinola eta errota. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  92. ↑ «Madalena Haundi baserria. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  93. ↑ «Ornagusi errota. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).
  94. ↑ «Zubiaundi zubia. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-07-10).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Segura&oldid=11782999"(e)tik eskuratuta