Edukira joan

Albiztur

Albiztur
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaGipuzkoa
EskualdeaTolosaldea
Izen ofizialaAlbiztur
AlkateaAlazne Urkizu Galarraga
Posta kodea20495
INE kodea20004
Herritarraalbizturtar
Ezizenakunplituak
Kokapena
Koordenatuak43°07′46″N 2°08′14″W / 43.1294°N 2.1373°W / 43.1294; -2.1373
Mapa
Azalera13,09 km²
Altitudea278 m (herriko plaza)
Distantzia33 km Donostiara
Demografia
Biztanleria328 (2025:  4)
alt_left 157 (%47,9) (%52,1) 171 alt_right
Dentsitatea0,25 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak[1]% 88.81 + % 6.64 hartzaile (2021)
Etxeko erabilera[2]% 83.57 (2021)
Datu gehigarriak
Sorrera1617 (juliotar egutegia)
Webguneahttp://www.albiztur.eus/

Albiztur Gipuzkoako erdi-ekialdeko udalerri bat da, Tolosaldekoa. 13,09 km² ditu, eta 2025. urtean 328 biztanle zituen. Donostia hiriburutik 33 km hegoaldera dago.

Albiztur Gipuzkoako erdi-ekialdean kokatutako udalerri menditsua da, Tolosaldea eskualdeko parte dena. Herria probintziaren erdigune geografikotik gertu dago, Donostiatik 33 kilometrora eta Tolosatik, eskualdeko burutik, 6,5 kilometro eskasera. Bere lurrek 13,09 kilometro koadroko azalera hartzen dute guztira.

Orografiari dagokionez, erliebe malkartsua eta menditsua du ezaugarri nagusi, Salubita haran sakonaren buruan itxita baitago. Udalerriaren iparraldeko muga Ernio mendilerro ezagunak (1.078 m) markatzen du, Alkiza eta Errezil herrietatik banatuz. Hegoaldean, berriz, Intxur (743 m) eta Aldaba-mendi (760 m) tontorrak altxatzen dira Tolosa eta Legorretako mugekin bat eginez. Inguru honetan egitura karstikoak eta baso zabalak dira nagusi.

Ibaiei eta hidrografiari begiratuz gero, Albizturko ur-sare osoa Oria ibaiaren arroaren barruan dago. Udalerria zeharkatzen duen ardatz nagusia Igaran erreka da, mendeetan zehar Salubita harana higatu eta moldatu duena. Erreka honek herriko ur guztiak bildu eta Tolosako lurretan isurtzen ditu Oria ibaira, bidean Salubita eta Errondozo bezalako erreka txikiagoen urak jaso ondoren.

Herriaren erdigunea haranaren hondo lauenean kokatzen da, itsas mailatik 273 metroko altueran, eta Jasokundeko Andre Mariaren elizaren inguruan biltzen da. Hala ere, biztanleriaren zati bat inguruko mendi-magaletako baserriez osatutako auzoetan bizi da, hala nola Santa Marina auzoan. Belardiz, larrez eta basoz osatutako paisaia honek mikroklima egokia sortzen du nekazaritzarako, eta horri esker herria Tolosako babarrun beltz ospetsuaren ekoizle nagusietako bat bihurtu da.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehen aipatu bezala, hauek dira Albizturrek dituen udalerri mugakideak. Alkiza iparraldean, Tolosa ekialdean eta hegoaldean, Legorreta eta Beizama hegoalde-mendebaldean, Bidania-Goiatz mendebaldean, eta Bidania-Goiatz, Errezil eta Larraul ipar-mendebaldean.

Albizturko inguruek gizakiaren presentzia izan dute antzinatik, K.a. 800 eta 1300 urte bitarteko giza aztarnak aurkitu baitira bertan. Udalerriaren mugetan Neolito aroko egitura megalitikoak topatu dira, eta Beondegi leizean Brontze zein Burdin Aroko zeramika piezak agertu ziren. Garai hartako babes-egitura nagusiena Intxurre mendiaren tontorrean zegoen kastroa edo herrixka gotortua zen; kokaleku estrategiko honetatik, bertako biztanleek Oria ibaiaren erdialdeko haranaren zati handi bat kontrolatzen eta menderatzen zuten bere garaian.

Erdi Aroan sartuta, defentsarako eta zaintzarako egitura berriak eraiki ziren inguruetan. Horren erakusgarri da Mendikute gotorlekua, XI. eta XII. mendeen artean haitz baten gainean eraikitako gaztelu harritsua. Gotorleku honen eginkizun nagusia inguruko bideak eta mugak babestea zen, garai hartako liskar eta gatazka testuinguruan.

Albizturko pilotaleku zaharra, egun eraitsita dago.

Albizturri buruzko lehen aipamen idatzia 1384. urtekoa da. Dokumentu horretan, baldintza zehatz batzuen pean, Tolosako hiribilduari batzeko sinatutako agregazio-idazkia jasotzen da. Tolosaren menpe egon arren, Albizturrek nolabaiteko administrazio-autonomia gorde zuen mendeetan zehar, bai eta mugarriztatutako termino propio bat ere. Lotura hori ia 200 urte geroago hautsi zen, 1617an, Albiztur Tolosaren menpeko izateari utzi eta "Villa" edo hiribildu bihurtu zenean, titulu hau Filipe III.a erregeari erosi ondoren.

Hiribildu bihurtu ostean, herriko udala kargubide egituratu batek osatzen zuen: Alkatea, Alkateordea, bi zinegotzi eta Sindiko Prokuradore bat zeuden buru, eta haiekin batera Alkabalero bat eta Kamara Epaile bat aritzen ziren. Hasiera batean, kargu politiko eta administratibo hauek zoriz erabakitzen ziren bizilagunen artean urtero San Migel egunean; herri-kudeaketa modernizatzeko asmoz, ordea, 1761etik aurrera hauteskundeak urtarrilaren 1ean ospatzera igaro ziren. Geroago, 1651tik aurrera, Saiazko Batasuneko kide izan zen inguruko beste herri batzuekin batera, Gipuzkoako Batzar Nagusietan ordezkari komun baten kostuak ordaintzeko.

Albizturko garai bateko galtzada.

Herriaren kokapena funtsezkoa izan zen garraio eta komunikazioei dagokienez, bere lurretatik igarotzen baitzen Errege Bidea. Errepide nagusi honen eraginari esker, Albizturrek zerbitzu eta azpiegitura garrantzisuak izan zituen bidaiari eta erromesei harrera egiteko: erromesen bi ospitale, bi ostatuburu publiko eta indar hidraulikoa profitatzen zuten lau errota funtzionatzen zuten udalerrian.

Ekonomiari eta demografiari dagokionez, herriak kolpe handia jasan zuen XIX. mendearen amaieratik XX. mendearen erdialdera arte, nekazaritzaren krisiaren ondorioz albizturtar ugarik Hego Amerikara emigratu baitzuten lan bila. Migrazio fluxu handi horrek, 140 urteko epean, herriari 500 biztanle baino gehiagoren galera ekarri ziola estimatzen da, gaur egungo komunitate txiki eta lasaia osatu arte.

Herriaren izenaren idazkerak ere aldaketak jasan ditu denboran zehar. Antzina, biztanleriaren izena Albístur gisa idazten zen (s-rekin eta azentuarekin gaztelaniaz). Hala ere, 1920ko hamarkadatik aurrera Albíztur bezala idazten hasi zen (z-rekin). Gaur egun, euskarazko arau ortografikoen eta izendegi ofizialaren arabera, Albiztur idazten da, inolako azenturik gabe.

  • Udal Liburutegia[3]
  • Osasun zentroa[4]
  • Lehen hezkuntzako eskola[5]
  • Haur-eskola[6]
Urrutume baserria

Mendiko nekazaritza, abeltzaintza eta baso-esplotazioak nagusitzen dira. Albiztur oso menditsua da baina aldi berean lurrak emankorrak dira, larre on, ur kantitate handia eta zuhaitz askorekin. Kareharrizko harrobiak ere nabarmendu beharrekoak dira.

Gaur egun, gutxi gorabehera, udalerriak 70 nekazaritza eta abeltzaintza esplotazio ditu, esplotazioak normalean familiartekoak dira, baserrirantz zuzenduak.

Industriari buruz aldiz, papergintza industria bat da, 60 bat langile dituena. Biztanle gehienak industrian eta Tolosa herriko zerbitzuetan lan egiten du. Tolosa gertu dagoenez albizturtar asko Tolosara joaten dira zerbitzu bila.

Hiru jatetxe daude bertan, gehienak Tolosako babarrun ospetsuetan espezializatuak. Albizturko babarrun beltzak amerikar jatorria du. Belaunaldiz belaunaldi landatu izan dira herriko soro eta baratzetan, eta uzta oparo ugari eskaini dituzte. Irail eta urri aldera biltzen da uzta prest. Bereziki ezagunak dira Albizturko babarrunak bere zapore eta salda lodiarengatik, dirudienez kare-harrien eraginez soroetako lurrak aberastu eta ezaugarri bereziak dituzten babarrunak lortzen dira bertan.[erreferentzia behar] Ohiko babarrun janaldia, babarrun beltzaz gain, aza, odolki, saiheski eta piperrez osatzen da.

2017an, herriko sektore ekonomikoak honela banatzen ziren: lehen sektorea, %4,7; bigarren sektorea, %62,3; hirugarren sektorea, %28,8; eraikuntza %4,3. Urte horretan, herriko biztanleko BPGa 33.660,1 euro ziren.[7]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 20.231 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 55.549 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (20.790 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 29.050 euro zen. Errenta gordina 24.439 euro-koa izan zen pertsonako.

Eustaten datuen arabera, 2024. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 29.675 eurokoa zen[9][oh 1]: gizonena 36.632 eurokoa eta emakumeena 21.371 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 41,7 txikiagoa. Gipuzkoa osoan, mediana 24.982 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 59.819 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 21.039 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 119.841 euro baino gehiago[10].

Errenta-pertzentilak, sexuaren arabera
Errenta pertsonala (2024) Gipuzkoako mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
22.113
P20
4.788
23.805
P25
8.848
27.507
P30
12.510
30.739
P40
16.154
36.632
P50
21.371
42.269
P60
27.524
49.451
P70
31.565
53.429
P75
34.871
59.312
P80
37.294
72.355
P90
49.045
80.377
P95
52.421
96.600
P99
68.251
18 urteko eta gehiagoko pertsonak, sexuaren arabera.
Familia-errenta (2024) Gipuzkoako mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
28.225
P10
12.586
35.959
P20
21.113
43.986
P25
31.753
51.562
P30
33.809
55.120
P40
47.527
70.206
P50
50.713
74.718
P60
54.151
85.079
P70
59.877
92.682
P75
71.808
101.368
P80
76.583
126.309
P90
96.758
130.105
P95
162.381
168.686
P99
335.757
Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.
Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien % 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.

Diru-sarrera guztien artean % 64,3 soldatak dira[11].

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[12][oh 2]. Udalerrian indizea 20,3 da, probintziakoaren (27,6; Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 1,9 da, probintziakoaren (2,3; Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2024. urtean, udalerrian lehenengoek 20.014 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 132.098 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 15,2 zen[13] (Gipuzkoa osoan, % 11,3; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 13.996 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 49.115 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 28,5 zen[14] (Gipuzkoa osoan, % 22).

Errentaren bilakaera
Errenta pertsonala
EuroakUrtea010.00020.00030.00040.00050.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaErrenta pertsonala: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Familia-errenta
EuroakUrtea10.00020.00030.00040.00050.00060.00070.00080.00090.000100.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaFamilia-errenta: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Iturria: Eustat.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Albiztur udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 161 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 62,2; gainerako % 37,8 inaktibo zeuden.[15] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 2,5 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 65,9 zen eta emakumezkoena % 58,3; langabezia-tasa, aldiz, % 0,0 eta % 5,4 zen, hurrenez hurren.[15]

Okupatuen kopurua 148 zen 2023ean, 2021eko 138etik gora.[16] Emakumeek okupatuen % 43,2 osatzen dute, eta gizonek % 56,8.

148okupatu, 2023+% 7,2 2021etik
% 43,2emakumeak okupatuen artean
% 62,2jarduera-tasa, 2024
% 2,5langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 60,6
% 37,8
Okupatuak · % 60,6Langabeak · % 1,5Inaktiboak · % 37,8
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Albiztur, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak157% 60,687% 65,970% 55,1
Langabeak4% 1,50% 0,04% 3,1
Inaktiboak98% 37,845% 34,153% 41,7
Guztira259% 100,0132% 100,0127% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 59,5), industria (% 31,8), eraikuntza (% 4,7) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 4,1).[16]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Gipuzkoako mapa
% 31,8
% 59,5
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 4,1Industria · % 31,8Eraikuntza · % 4,7Zerbitzuak · % 59,5

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 60,8; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 28,4), eta oinarrizko okupazioak % 6,1.[17] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 66,7 eta emakumeen % 53,1).

% 28,4
% 60,8
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 28,4Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 60,8Oinarrizko okupazioak · % 6,1Ez dago jasota · % 4,7
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Albiztur, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak42% 28,421% 25,021% 32,8
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak90% 60,856% 66,734% 53,1
Oinarrizko okupazioak9% 6,15% 6,04% 6,3
Ez dago jasota7% 4,72% 2,45% 7,8
Guztira148% 100,084% 100,064% 100,0

Okupatuen % 75,0 besteren konturako langileak dira, eta % 25,0 norberaren konturakoak.[18]

% 25,0
% 75,0
Norberaren kontura · % 25,0Besteren kontura eta beste egoera bat · % 75,0
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Albiztur, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura37% 25,021% 25,016% 25,0
Besteren kontura111% 75,063% 75,048% 75,0
Guztira148% 100,084% 100,064% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 30 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 304 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[19][oh 3]. Udalerriaren azalera 13,1 km² denez, NAE lurraldearen % 23,2 da[20]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 95,6 larre iraunkorrak (290 ha, 27 ustiategitan), % 2,7 arbolak (8,2 ha, 17 ustiategitan), % 1,7 lur goldagarria (5 ha, 19 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,22 ha, 12 ustiategitan)[oh 4].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
23%
77%
NAE · 304 ha (% 23,2)Gainerako azalera · 1.005 ha (% 76,8)
NAE, lur-erabileraren arabera
96%
Lur goldagarria · 5 ha (% 1,7)Larre iraunkorrak · 290 ha (% 95,6)Arbolak · 8,2 ha (% 2,7)Baratzeak · 0,22 ha (% 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 407 behi, 643 ardi, 140 ahuntz, 1 txerri, 154 zaldi, 150 hegazti, 1 untxi eme eta 2 erlauntz zeuden[21][22].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 226 gidari zeuden erroldatuta: 128 gizon (% 56,6) eta 98 emakume (% 43,4)[23]. Biztanleen % 68,9 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 476 ibilgailuk osatzen zuten: 242 turismo, 130 motozikleta, 40 furgoneta, 29 kamioi eta 3 ziklomotor[23]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 738 turismokoa zen, probintziako (455) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 12,6 urtekoa zen; turismoen % 8,3k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 17,8k 25 urte baino gehiago[23]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 51,2 gasolinazko zen eta % 47,9 diesel; 2 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,4; probintzian % 0,8). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 45,6k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
29%
22%
46%
0 etiketa · 3 (% 0,7)ECO · 12 (% 2,6)C etiketa · 133 (% 28,9)B etiketa · 103 (% 22,3)Etiketarik gabe · 210 (% 45,6)
Turismoak, adinaren arabera
8%
12%
29%
33%
18%
< 4 urte · 20 (% 8,3)4–8 urte · 30 (% 12,4)8–15 urte · 69 (% 28,5)15–25 urte · 80 (% 33,1)≥ 25 urte · 43 (% 17,8)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Biztanleria gutxituz joan da azken urteetan, lehen aipatu bezala Hego Amerika kontinentera egindako emigrazioen ondorioz.[erreferentzia behar] Azken urte hauetan, Albizturko biztanleria mantentzen ari bide da.

2019an, Albizturrek 296 biztanle zituen. Horietatik, %17,91k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian (kasu honetan, esan nahirik Espainiako estatuaz kanpora) jaiotako biztanleak herritarren %2,36 ziren.[7]

Biztanleriaren tamainaUrtea200300400500600700800189019201950198020102040AlbizturBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 171 gizon, 157 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.64
0.00
 
90-94
 
0.64
2.34
 
85-89
 
1.27
2.92
 
80-84
 
3.18
4.68
 
75-79
 
5.10
2.34
 
70-74
 
4.46
5.26
 
65-69
 
3.18
7.02
 
60-64
 
7.01
8.19
 
55-59
 
8.28
8.77
 
50-54
 
7.64
10.53
 
45-49
 
11.46
5.85
 
40-44
 
10.83
3.51
 
35-39
 
1.91
5.85
 
30-34
 
3.18
2.34
 
25-29
 
2.55
4.09
 
20-24
 
4.46
7.60
 
15-19
 
7.01
7.02
 
10-14
 
10.19
7.60
 
5-9
 
3.18
4.09
 
0-4
 
3.82
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[24]
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−9−6−3036919751982198919962003201020172024AlbizturHazkunde begetatiboa
Urtea197519761977197819791980198119821983198419851986198719881989199019911992199319941995199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Hazkunde begetatiboa 023−2321−203−33−1−11−11−21−10−5−40−3−8−1−111−221−14−175513−9−4−6−5421−300
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[25] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera
JaiotzakUrtea01234519962000200420082012201620202024GizonezkoakEmakumezkoakJaiotzak, sexuka
Urtea199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Bizirik jaiotakoak 021104134247664776444310532112
Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[26] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 50 udalerri berean jaioak ziren[27], probintziako batez bestekoaren (% 46,1) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 5,2 —probintzian % 13,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Gipuzkoako mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 50Probintzia berean · % 40,2Erkidegoan · % 0,6Beste erkidegoa · % 4Estatutik kanpo · % 5,2
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 90,1 Gipuzkoan, % 0,3 Bizkaian, eta % 0,3 Araban jaio ziren[28].

Jaioterria, lurralde historikoka
Gipu
EAEt
Gipuzkoa · % 90,1Bizkaia · % 0,3Araba · % 0,3EAEtik kanpo · % 9,2
Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 3,8k atzerriko nazionalitatea zuen[29]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Mendebaldeko Europa (% 50), Ekialdeko Europa (% 33,3), Hego Amerika (% 16,7) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Frantzia, Argentina, Ukraina dira.[30]

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 41,2Europa · % 58,8
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 176 etxebizitza zeuden: 116 (% 65,9) nagusiak eta 60 (% 34,1) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[31] Etxebizitza nagusien % 95,7 jabetzan zegoen eta % 3,4 alokairuan.[31] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 1 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 4 plazarekin (4 plaza etxebizitzako).[32]

176etxebizitza
116nagusi
1etxebizitza turistiko (2026) Gipuzkoako mapa

Etxebizitza multzoa Gipuzkoako mapa (2024)

116
60
Nagusiak (116)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (60)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak) Gipuzkoako mapa (2024)

111
Jabetzan (111)Alokairuan (4)Beste modu batean (1)

Guztira 116 etxegune zeuden, batez beste 2,8 egoiliarrekoak; horietatik 34 (% 29,3) pertsona bakarrekoak ziren.[31]

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera Gipuzkoako mapa (2024)

34
20
58
Egoiliar 1 (34)2 egoiliar (20)3-5 (58)6-9 (4)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 117,9 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 53,3 urtekoa.[31] Etxebizitzen % 59,1 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 0,0 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[31] Etxebizitzen % 1,7 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

104
62
Etxebizitza 1 (104)2 (62)3-10 (10)

Gela kopurua

15
22
65
47
27
1-3 gela (15)4 (22)5 (65)6 (47)7 edo gehiago (27)

Bainugela kopurua

116
44
Bainugela 1 (116)2 edo gehiago (44)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 1,7 berokuntza zentrala zuten, % 70,7 banakakoa eta % 24,1 noizean behingoa.[31] Horrez gain, % 18,1 hodien bidezko gasa zuten eta % 2,6 igogailua.

Berogailu mota

% 70,7
% 24,1
Zentrala (% 1,7)Banakakoa (% 70,7)Noizean behingoa (% 24,1)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 18,1
Ur bero zentrala% 33,6
Igogailua% 2,6

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 261 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 46,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 16,1; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 27,6; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 10,3.[33] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 40,7 zen 2021ean eta % 46,0 2024an; beraz, 5,3 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 13,4 izatetik % 10,3 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 52,0 ziren, eta gizonen artean % 40,3; 11,7 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 10,2 eta gizonen % 10,4 ziren.

261biztanle 15 urte edo +, 2024
% 46,0goi-mailako ikasketak+5,3 puntu 2021etik mapa
% 10,3lehen hezkuntza edo gutxiago−3,1 puntu 2021etik mapa
% 10,3
% 27,6
% 16,1
% 46,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 10,3Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 27,6Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 16,1Goi-mailako ikasketak · % 46,0
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Gipuzkoako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Albiztur, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak120% 46,054% 40,366% 52,0
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa42% 16,127% 20,115% 11,8
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)72% 27,639% 29,133% 26,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago27% 10,314% 10,413% 10,2
Guztira261% 100,0134% 100,0127% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Albiztur, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 40,7% 17,9% 28,0% 13,4246
2022% 41,7% 16,3% 28,6% 13,5252
2023% 42,1% 16,5% 28,7% 12,6261
2024% 46,0% 16,1% 27,6% 10,3261
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

2023ko udal hauteskundeetan, Albiztur Bizirik talde independenteak 119 boto lortu zituen, eta PSE-EEk 13 boto.[34] Albiztur Bizirik taldeko Iñaki Orbegozo Arrospide izendatu zuten alkate; bigarren agintaldia zuen.[35] 2025eko urtarrilaren 21az geroztik, talde bereko Alazne Urkizu Galarraga da alkatea.[36]

Alkateak

Hauek izan dira Albizturko azken alkateak:

Alkateak Agintaldia noiz hasi Agintaldia noiz amaitu Alderdia
Juan Ugartemendia Jauregi 2003
Alberto Labaka Elola 2003 2007 INDP. ALBIZTUR 03
Ramon Lasa Esnaola 2007 2007 INDP. Albizturko Herria
M.ª Brigida Arrue Larrarte 2007 2011 INDP. Albizturko Herria
Gregorio Iraola Tejeria 2011 2015 Aralar
Carlos Ugartemendia 2015 2017 (Batzorde Kudeatzailea)
Maixabel Matxinandiarena 2017 2019 (Batzorde Kudeatzailea)
Iñaki Orbegozo Arrospide 2019 2025 INDP. Albiztur Bizirik
Alazne Urkizu Galarraga 2025 Jardunean INDP. Albiztur Bizirik
Albizturko Mari Carmen Itxasoren[37] testigantza, erdaraz ez jakiteak sortutako arazoen inguruan. Euskal Herriko Ahotsak[38][39] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Albizturko euskara[40] gipuzkeraren[41] barnean kokatzen da, erdiguneko gipuzkeraren[42] barne dagoen Tolosaldeko euskaran[43]. Beterriko hizkerek eta Tolosaldekoek osatzen dute Erdiguneko azpieuskalki hau. Euskara datuei dagokienez, herriko euskaldun kopurua %83.56 da, eta euskararen erabilera %62.8.

Eperra-Mendi ehiza eta arrantza kirol elkartea.

Arkaitz Elkartea.

Albizturko Festa Batzordea (AFB).

Bizkor Guraso Elkartea.

Jaiak eta ospakizunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Argisaingo Santa Marinako jaiak: Albizturko Argisaingo Santa Marina auzoan ospatzen dira, uztailaren 18 inguruan. Jai txikiak izaten dira auzokoak, baina ondorengo gauzez egoten da osatuta: Goizean, auzoko parrokian meza. Eta arratsaldean, Albizturko eta Bidania-Goiatzeko gazteen arteko herri kirol saioa izaten da. Eta festak amaitzeko, trikitilari eta panderojoleek ematen diote amaiera egunari.
  • Andre Mariaren edo Ama Birjinaren jaiak: Albizturko festarik garrantzitsuenak izaten dira, eta Andre Mariaren Jasokundearen egunean ospatzen dira, hau da, abuztuaren 15 erdigune hartuta. Hainbat egun irauten dute eta egun horien zehar hainbat eta hainbat ekitaldi ospatzen dira, horien artean: Meza nagusia, herri kirol lehiaketa, bertsolariak, pilota partidak, talde ezberdinen kontzertuak,..
  • San Gregorioko jaiak: Azaroaren 17 inguruan ospatzen da, eta bertan San Gregorioko ermitan meza egiten da, eta amaitzeko herriko jatetxe batean bazkari bat egiten da herritarrentzat.

Gastronomia: Albizturko babarruna

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Albizturko babarruna.

Ameriketatik XVI. mendean ekarria, geroztik hainbat mendez produktu hau ezinbestekoa izan da herriko baserrietako elikadura-katean. Herriko paisaiaren parte bilakatu da. Irail eta urri aldera, herrian nabarmen ageri dira artasoroak babarrun lekekin, biltzeko guztiz prest.

Izan ere, babarrunaren landaketa artoari lotuta egon da tradizioan. Arto-landareak babarrun igokariari gora egiteko zuztarra eta ale fina izateko itzala ematen dio; babarrunak, berriz, nitrogenoa finkatzen du lurrean. Halaxe, bien arteko elkarbizitza onuragarria sortzen da. Albizturko babarrunak bereziki ezagunak dira beren zapore bikainagatik eta erraz lortzen den salda lodi eta lotuarengatik.[erreferentzia behar] Kalitate eta ezaugarri berezi horien sekretua inguruko lurretan dago: Hernioko kareharrizko hegalen eraginez, soroetako lurra modu naturalean aberasten da, eta lekaleari testura "mantekosoa" eta azal fin-fina ematen dio.[erreferentzia behar]

Ospe horren erakusgarri da Albiztur historikoki Tolosako babarrun ekoizle onenaren txapela gehien jantzi duen udalerrietako bat izatea. Ekoizpenean nahiz sukaldaritza lehiaketetan, herriko ordezkariek eta jatetxeek postu gorenak lortu ohi dituzte urteroko hitzordu gastronomiko nagusian, Tolosan.[erreferentzia behar]

Herrian bertan hiru jatetxe nagusi daude, gehienak babarrun ospetsu hauetan espezializatuak: Herriko Etxe Jatetxea, Elane Jatetxea eta Santa Marina auzoko Segore-Etxe-Berri jatetxea.[erreferentzia behar] Udazkena eta negua dira babarrun hauen zaporeaz bete-betean gozatzeko urte sasoi egokienak. Albizturren babarrunak antzinako errezetari jarraituz sukaldatzen dira: babarrun beltzak bereziki soilik ur, gatz eta oliba-olio pixka batekin astiro egosten dira, eta platerari laguntzeko, mahai gainean betiko "sakramentuak" jartzen dira alboan, hala nola aza, odolkia, saiheskia eta Ibarrako piperrak.[erreferentzia behar]

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kultura intereseko ondasuna

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Santa Marina Haundi baserria XVI. mende hasierako baserri-jauregi bat da. Santa Marina auzoan dago, elizaren aurrean. Fatxadan jatorrizko ojiba-leiho gotikoak ditu, eta tradizioaren arabera, Donejakue bideko erromesen ospitale izan zen, 1580ko sute handiaren ondoren Juan Aizaldek berreraiki aurretik.

1996. urtean, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen. Ondoren, Espainiako Gobernuak kultur intereseko ondasun izendatu zuen.

Euskal Autonomia Erkidegoko eraikitako ondarea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Argisaingo Santa Marina eliza
Urrutume baserria, Olateaga auzoan.
  • Urrutume baserria itxura barrokoa duen eraikin bat da. Olateaga auzoan dago. 2002. urtean, Eusko Jaurlaritzak babestutako monumentu izendatu zuen. Fatxadan bi arku biki dituen ataria edo ataripea du; eta, gainean, JHS anagrama duen kartela. Eraikinaren ondoan armarria du, antzina leinu garrantzitsu baten oinetxe izan zela erakusten duena (1690eko datarekin).
Hospital Zar etxea, Albizturko erdigunean.
  • Hospital Zar etxea itxura tradizionala duen eraikin historiko bat da. Albizturko herrigunean dago. Oso garrantzitsua izan zen XVIII. mendean (Aro Modernoan), Donejakue bideko barnealdeko ibilbidean erromesei babesa eta laguntza ematen zien ospitale zaharra izan baitzen. Eusko Jaurlaritzak monumentu multzo gisa babestuta dauka. Eraikinaren ondoan, bidearen beste aldean, 1863an eraikitako zurezko garbitoki bat dago, zortzi aldeetan banatuta. Mota horretako garbitokiak ez dira oso ohikoak Euskadin. Duela urte gutxi, garbitokia estaltzen zuen teilatu konpondu zen, oso egoera kaxkarrean aurkitzen zelako.
Burnigurutze, Albizturren.
  • Burnigurutze harrizko gurutze historiko edo guruztoki bat da. Aitzkorri Haundi eremuan dago, herriko mendi-bide zahar batean. 1699. urtean izan zen eraikia, eta mugarri bezala erabilia izan zen. Harri honek Albiztur, Legorreta eta garai batean bananduak zeuden Bidania eta Goiatz herriak banatzen zituen. Horren ondorioz, Eusko Jaurlaritzak eraikitako ondare izendatu zuen. Herrian zehar, mota horretako beste hainbat gurutze ikusi ahal izango dituzu. Adibidez, Hernion dagoen gurutze handia Albiztur eta Errezilen arteko mugarri bat da, Albizturko lurretan kokatua.
  • Larrañaga baserriko galtzada: Santa Marina auzoan dago, Larrañaga baserriaren ondoan. Hori ere, Eusko Jaurlaritzak eraikitako euskal ondare izendatu zuen.

Albizturko douglas izeia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Albizturko douglas izeia Albizturko natur ondarearen altxorrik handienetako bat da. Salubita ibarreko basoen artean kokatua, 55 metroko altuera du, eta, horri esker, Gipuzkoako zuhaitzik garaiena da ofizialki. Orobat, oso enbor lodia du, oinarrian lau metro eta erdi inguruko perimetroa baitu.[erreferentzia behar]

Izei horrek Ameriketako Estatu Batuetako ipar-mendebaldean du jatorria, baina Albizturko lurretan landatu zen 1920. urtean. Landaketa honen arduraduna Gumersindo Azurmendi jauna izan zen, euskal basogintzan aitzindaria, espezie honek gure mendietako klima hezean eta egur-ustiapenean nola erantzuten zuen aztertzeko egitasmo baten barruan. Garai hartan hogei bat ale landatu ziren Salubita ibarrean, eta gaur egungo erraldoia talde aitzindari horretako kiderik indartsuena da; ondoren, 1940ko hamarkadan, arrakasta ikusita, inguruko lursail osoa izei gehiagorekin basoberritu zen.

Bere balio botaniko, historiko eta ekologiko handia dela eta, 1995ean Eusko Jaurlaritzak zuhaitz aparteko izendatu zuen. Gaur egun, babestutako natura monumentua da.[erreferentzia behar]

Beste ondasun nabarmen batzuk

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Andre Mariaren Jasokundearen parrokia, Albizturko erdigunean.

Andre Mariaren Jasokundearen parrokia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Albizturko erdigunean kokatua, herriaren historiaren lekuko eta bihotz arkitektoniko garrantzitsua da. XVII. mendearen hasieran sortua, antzinako eliza baten hondarren gainean. Hala ere, eraikinaren bizitzak gorabehera handiak izan ditu mendeetan zehar. Adibidez, XVIII. mendearen amaieran teilatua erori zen, eta gertaera hark eliza osoa berriro eraikitzera behartu zuen. Gaur egun ezagutzen dugun egitura nagusia Lucas Longakoa maisu ospetsuak altxatutakoa da.

Arkitekturari dagokionez, eraikinak estilo barroko nabarmena erakusten du bere fatxadetan eta espazioetan, eta arreta berezia deitzen dute elizaren alde banatan banatutako harlanduzko bi ateek. Oinplanoari begiratuta, oinplano latindarra du eta barnealdean nabe bakarreko egitura handia garatzen du, abside erdizirkular batekin amaitzen dena. Horrez gain, eraikinaren bi alboetan eta oinaldean elizaurrea kokatzen da, multzoari itxura berezia emanez.  

Barrualdeari dagokionez, elementurik ikusgarriena eta deigarriena bere erretaula nagusia da. Hasiera batean jatorrizko diseinua ez zitzaienez auzotarrei gustatu, beste aukera batzuk aztertu ondoren Jose de Mugiroren diseinu barrokoa hautatu zuten. Erretaula hau urrezko distiraz eta taila oparoaz egina dago, elizaren barrualdean arreta guztia bereganatzen duen elementu monumentala bihurtuz. Horrez gain, elizak beste altxor batzuk ere gordetzen ditu; horien artean nabarmentzekoa da Gipuzkoako Foru Aldundiaren ekimenez jarritako Loiolako Inazio Deunaren taila, 1644an Asteasuko Juan de Zialzeta eskultoreak landu zuena.

San Gregorio ermita

San Gregorio baseliza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XVI. mendearen bukaeran egina da ermita hau, bere aurrean, harrizko gurutze bat dago, zeinak Kristoren martiriko ikurrak landuta baitauzka. Baselizaren barrualdeari dagokionez, Jeronimo Larreakoaren erretaula dago. Eraikinaren ezaugarriak: Oinplano laukizuzenekoa da, oinean hormak harlanduzkoak dira eta beste lekuetan harlangaitzezkoak.[45]

Elizaren ondoan dagoen iturriaren aspaldiko irudi batean, hainbat ume.

Herrian zehar lau iturri daude, handiena Jasokundeko elizaren ezkerraldean dagoena da eta Simon Francisco Labaien anaiei esker 1864. urtean eraikia izan zen. Iturri hauek badute herritarrentzat esanahi berezia, batik bat gure helduentzat. Garai batean etxeetara urik iristen ez zenean, iturri hauek izugarrizko aurrerakuntza suposatu zuten erdigunean bizi zirenentzat, etxetik gertu ura hartzeko gunea baitzuten.[46]

Albizturko garbitokietako bat, herriaren erdigunean.

1863an eraikia, Ospitale Zaharraren beste aldean kokatzen da garbitoki edo latsagia.[47]

Mendikuteko gazteluaren aztarnak, Albizturren.

Mendikuteko gotorlekua

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oro har arrunta eta neurri txikikoa izateagatik nabarmentzen da Mendikuteko gotorlekua, garai bereko Gipuzkoako gotorlekuen antzera, bere erabilpena XIII. mendearen bigarren erdialdean kokatzen dugu.[48]

Urrutikoetxea baserria, Albizturko erdigunean.

Baserriak dira nagusi den eraikuntza mota. herriko erdigunean eta inguruetan sakabanatuta daude, batzuk Erdi Aroko kutsuarekin (esaterako, Errekalde), edo elementu bitxiak gordetzen dituztenak (hala nola, kakaoa eta txokolatea ehotzeko harriak, antzina gozotegi izandako Oria etxean). Eraikin gehienek antzeko ezaugarriak dituzte: bi oin eta estalkipea, harlandua behe-oinean eta baoetan, armarria zurezko armazoiekin goi-oinetan. Arretxe, Urretaundi eta Urrutume baserriek armarri bana dituzte fatxadan. Urrutume baserriak, kultura ondasun gisa, monumentu izendapena du.

Albiztur 1552: Baserriak eta etxeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Albiztur 1552: Baserriak eta etxeak Mikel Prieto Gil de San Vicente ikerlariak idatzitako historia, arkitektura eta ondare liburua da.[49] 2014ko azaroan argitaratu zuen Aranzadi Zientzia Elkarteak, Albizturko Udalaren babesarekin, Tolosaldea historia bilduma saileko 19. zenbaki gisa. Idazlanak Albizturko XVI. mendeko ehun inguru baserri eta etxeren inbentario zehatza, jatorria eta azterketa historiko-arkitektonikoa jasotzen ditu.

Lanaren iturri nagusia 1553ko maiatzaren 24ko Juanes Recalderen memoriala da, non "Etxe erre Ermandadea" elkartera bildutako eraikinak aipatzen diren. Eskribauaren jatorrizko liburukia Tolosako Gipuzkoako Artxibo Orokorrean galdu bazen ere, Albizturko Udaleko artxiboko eskrituren liburu zahar bati esker berreskuratu eta ikertu ahal izan da.

Ikerketak Albizturko baserri bakoitzaren jatorria, bilakaera fisikoa (hala nola garaiko dolare edo sagardo-prentsen egiturak), izenaren bilakaera linguistikoa eta bertan bizi izan ziren familien lotura genealogikoak arakatzen ditu belaunaldiz belaunaldiz. Kontuan hartu behar da inbentario horretan agertzen diren 100 baserri horietatik, 20 bat gaur egun desagertuta daudela eta ez dakigula zein izan zen beraien kokapen zehatza.

Liburuak testu nagusia euskaraz dakar hasieran, baina amaieran 73 orrialdeko gaztelaniazko itzulpen eranskin bat 73 orrialdeko gaztelaniazko itzulpen eranskin bat ere badu (argazkirik gabe), ikerketaren irismena zabaltzeko. Horrez gain, herriko etxeen egungo kolorezko argazkiez, antzinako irudiez, mapez eta planoez hornituta dago.

Albizturko bista orokorra.

Albizturtar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Anjel Mari Peñagarikano albizturtar bertsolaria, 2010. urtean.
  1. 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
  2. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  3. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. ↑ «Liburutegia» Albiztur (kontsulta data: 2020-03-29).
  4. ↑ «Osasun zentrua» Albiztur (kontsulta data: 2020-03-29).
  5. ↑ «Eskola» Albiztur (kontsulta data: 2020-03-29).
  6. ↑ «Haurreskola» Albiztur (kontsulta data: 2020-03-29).
  7. 1 2 «Web Eustat. Albizturko datu estatistikoak» eu.eustat.eus (kontsulta data: 2020-03-29).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Gipuzkoa.tab.
  9. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
  10. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Gipuzkoa.tab.
  11. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Gipuzkoa.tab.
  12. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  13. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
  14. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1639421.
  21. ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
  22. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  23. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  24. ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
  25. ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
  26. ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
  27. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Gipuzkoa.tab.
  28. ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  29. ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  30. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Gipuzkoa.tab.
  31. 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
  32. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  33. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  34. ↑ «Udal hauteskundeak 2023 - Albiztur - Tolosaldeko ataria» ataria.eus (kontsulta data: 2024-03-15).
  35. ↑ «Iñaki Orbegozok jarraituko du Albizturren» Tolosaldeko ataria 2023-05-28 (kontsulta data: 2026-01-28).
  36. ↑ «Alazne Urkizu da Albizturko alkate berria» Tolosaldeko ataria 2025-02-05 (kontsulta data: 2026-01-28).
  37. ↑ «Itxaso Lizaso, Mari Carmen - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-24).
  38. ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-24).
  39. ↑ «Erdaraz ez jakiteak sortutako arazoak - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-24).
  40. ↑ «Albiztur - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-08-29).
  41. ↑ «Erdialdekoa - Gipuzkera - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-08-29).
  42. ↑ «Erdigunekoa (G) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-08-29).
  43. ↑ «Tolosaldekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-08-29).
  44. ↑ «Argisaingo Santa Marina Eliza» Albiztur (kontsulta data: 2020-03-29).
  45. ↑ «San Gregorio baseliza» Albiztur (kontsulta data: 2020-03-29).
  46. ↑ «Iturriak» Albiztur (kontsulta data: 2020-03-29).
  47. ↑ «Garbilekua» Albiztur (kontsulta data: 2020-03-29).
  48. ↑ «Mendikute Gotorlekua» Albiztur (kontsulta data: 2020-03-29).
  49. ↑ Mikel Prieto Gil de San Vicente: Albiztur 1552: Baserriak eta etxeak.

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]