Edukira joan

Guadalaviar

Wikipedia, Entziklopedia askea
Guadalaviar
Guadalaviar
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Aragoi
ProbintziaTeruelgo probintzia
AlkateaPechuga de Pavo (en) Itzuli
Izen ofizialaGuadalaviar
Jatorrizko izenaGuadalaviar
Posta kodea44115
INEk ezarritako kodea44120
HerriburuaGuadalaviar
Geografia
Koordenatuak40°23′21″N 1°43′03″W / 40.3892°N 1.7175°W / 40.3892; -1.7175
Mapa
Azalera28,080305 km²
Altitudea1.519 m
MugakideakAlbarracín, Villar del Cobo eta Griegos
Demografia
Biztanleria238 (2025)
alt_left 110 (%45,8) (%54,2) 130 alt_right
Dentsitatea8 bizt/km²
MatrikulaTE

Guadalaviar Teruelgo udalerria da, Sierra de Albarracín eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 238 biztanle zituen 28,1 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Albarracín, Villar del Cobo eta Griegos.

Mapa
Guadalaviar eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea230240250260270280290200020052010201520202025GuadalaviarBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 130 gizon, 110 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
0.77
 
85-89
 
5.45
3.08
 
80-84
 
2.73
8.46
 
75-79
 
1.82
7.69
 
70-74
 
6.36
9.23
 
65-69
 
7.27
12.31
 
60-64
 
16.36
8.46
 
55-59
 
4.55
5.38
 
50-54
 
10.00
6.92
 
45-49
 
6.36
3.08
 
40-44
 
2.73
7.69
 
35-39
 
1.82
3.85
 
30-34
 
9.09
9.23
 
25-29
 
11.82
5.38
 
20-24
 
0.91
1.54
 
15-19
 
1.82
3.85
 
10-14
 
1.82
1.54
 
5-9
 
5.45
1.54
 
0-4
 
3.64
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 48,3 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 44,9) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 13,3 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 2,1 —probintzian % 16,2—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Teruelgo mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 48,3Probintzia berean · % 30,8Erkidegoan · % 5,4Beste erkidegoa · % 13,3Estatutik kanpo · % 2,1
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 5 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 40)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Ekuador, Venezuela, Errumania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Ozea
Amerika · % 40Europa · % 40Ozeania · % 20
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
0
Alemania
1
0
Ekuador
1
1
Errumania
0
0
Venezuela
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 267 etxebizitza zeuden: 93 (% 34,8) nagusiak eta 174 (% 65,2) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 1 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 5 plazarekin (5 plaza etxebizitzako).[5]

267etxebizitza
93etxegune
1etxebizitza turistiko (2026) Teruelgo mapa

Etxebizitza multzoa Teruelgo mapa

93
174
Etxebizitza nagusia (93)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (174)

Guztira 93 etxegune zeuden, eta horietatik 25 (% 26,9) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 125
2 pertsona16
3 pertsona23
4 pertsona23
5 edo gehiago6

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 223 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 28,3 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 16,1; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 43,5; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,1.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 26,8 zen 2021ean eta % 28,3 2024an; beraz, 1,5 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 15,8 izatetik % 12,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 32,4 ziren, eta gizonen artean % 24,8; 7,6 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 13,7 eta gizonen % 10,7 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

223biztanle 15 urte edo +, 2024
% 28,3goi-mailako ikasketak+1,5 puntu 2021etik mapa
% 12,1lehen hezkuntza edo gutxiago−3,7 puntu 2021etik mapa
% 12,1
% 43,5
% 16,1
% 28,3
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 12,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 43,5Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 16,1Goi-mailako ikasketak · % 28,3
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Teruelgo mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Guadalaviar, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak63% 28,330% 24,833% 32,4
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa36% 16,121% 17,415% 14,7
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)97% 43,557% 47,140% 39,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago27% 12,113% 10,714% 13,7
Guztira223% 100,0121% 100,0102% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Guadalaviar, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 26,8% 16,7% 40,8% 15,8228
2022% 26,9% 15,9% 42,7% 14,5227
2023% 26,8% 16,4% 44,5% 12,3220
2024% 28,3% 16,1% 43,5% 12,1223
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.492 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 32.980 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.573 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.850 euro zen. Errenta gordina 15.773 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 60,3[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 28,2), beste diru-sarrerak (% 6,7), langabezia-prestazioak (% 1), beste prestazioak (% 3,8).

60%
28%
Soldata · % 60,3Pentsioak · % 28,2Langabezia · % 1Beste prestazioak · % 3,8Beste sarrerak · % 6,7
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 28,7 da, probintziakoaren (28,4; Teruelgo mapa) parean eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,4 da, probintziakoaren (2,5; Teruelgo mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Guadalaviar udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 136 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 61,0; gainerako % 39,0 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 59,5 zen eta emakumezkoena % 62,7; langabezia-tasa, aldiz, % 1,4 eta % 14,1 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 119 zen 2023ean, 2021eko 113etik gora.[12] Emakumeek okupatuen % 44,5 osatzen dute, eta gizonek % 55,5.

119okupatu, 2023+% 5,3 2021etik
% 44,5emakumeak okupatuen artean
% 61,0jarduera-tasa, 2024
% 7,4langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 56,5
% 39,0
Okupatuak · % 56,5Langabeak · % 4,5Inaktiboak · % 39,0
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Guadalaviar, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak126% 56,571% 58,755% 53,9
Langabeak10% 4,51% 0,89% 8,8
Inaktiboak87% 39,049% 40,538% 37,3
Guztira223% 100,0121% 100,0102% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 47,1), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 30,3), industria (% 16,0) eta eraikuntza (% 6,7).[12]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Teruelgo mapa
% 30,3
% 16,0
% 47,1
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 30,3Industria · % 16,0Eraikuntza · % 6,7Zerbitzuak · % 47,1

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 54,6; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 21,8), eta oinarrizko okupazioak % 19,3.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 59,1 eta emakumeen % 49,1).

% 21,8
% 54,6
% 19,3
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 21,8Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 54,6Oinarrizko okupazioak · % 19,3Ez dago jasota · % 4,2
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Guadalaviar, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak26% 21,810% 15,216% 30,2
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak65% 54,639% 59,126% 49,1
Oinarrizko okupazioak23% 19,315% 22,78% 15,1
Ez dago jasota5% 4,22% 3,03% 5,7
Guztira119% 100,066% 100,053% 100,0

Okupatuen % 69,7 besteren konturako langileak dira, eta % 30,3 norberaren konturakoak.[14]

% 30,3
% 69,7
Norberaren kontura · % 30,3Besteren kontura eta beste egoera bat · % 69,7
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Guadalaviar, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura36% 30,320% 30,316% 30,2
Besteren kontura83% 69,746% 69,737% 69,8
Guztira119% 100,066% 100,053% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 470 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 28,1 km² denez, NAE lurraldearen % 16,8 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 66,4 larre iraunkorrak (312 ha, 5 ustiategitan), % 33,6 lur goldagarria (158 ha, 6 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,04 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
17%
83%
NAE · 470 ha (% 16,8)Gainerako azalera · 2.338 ha (% 83,2)
NAE, lur-erabileraren arabera
34%
66%
Lur goldagarria · 158 ha (% 33,6)Larre iraunkorrak · 312 ha (% 66,4)Baratzeak · 0,04 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 113 gidari zeuden erroldatuta: 74 gizon (% 65,5) eta 39 emakume (% 34,5)[17]. Biztanleen % 47,1 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 232 ibilgailuk osatzen zuten: 139 turismo, 39 kamioi, 31 furgoneta, 7 ziklomotor eta 5 motozikleta[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 579 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (595) azpitik.

Turismoen batez besteko adina 12,5 urtekoa zen; turismoen % 6,5k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 14,4k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 71,1 diesel zen eta % 28,1 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,4; probintzian % 0,4). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,9k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 36k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
28%
32%
36%
0 etiketa · 1 (% 0,4)ECO · 8 (% 3,5)C etiketa · 63 (% 27,6)B etiketa · 74 (% 32,5)Etiketarik gabe · 82 (% 36)
Turismoak, adinaren arabera
19%
24%
36%
14%
< 4 urte · 9 (% 6,5)4–8 urte · 27 (% 19,4)8–15 urte · 33 (% 23,7)15–25 urte · 50 (% 36)≥ 25 urte · 20 (% 14,4)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Teruel.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Teruel.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Teruel.tab.
  9. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Teruel.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Teruel.tab (Wikimedia Commons).
  16. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q369450.
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Teruel.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Aragoi
 Artikulu hau Aragoiko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Guadalaviar&oldid=11794536"(e)tik eskuratuta