Karnay

Karnay
Rus Türkistanı'nda Karnay çalan birisi
Türü	Bakır
Hornbostel-Sachs sınıfı	423.121
Hornbostel-Sachs tanımı	Doğal trompetler – Ses perdesini değiştirmenin tek yolu çalgıcının dudaklarıdır; uçtan üflemeli trompetler – Ağızlık trompetin eksenine bakar.
Ek bilgi	Alphorn karnal Nafir Tibetan horn

Karnay veya kerana metalden yapılmış doğal bir trompettir. Bu isim ilk olarak İncil'deki Daniel Kitabı'nda geçmektedir, Orta Çağ'da Pers askeri bandolarında ve Babür İmparatorluğu'nda temsilci orkestra naqqāra-khāna'da kullanılmıştır ve Orta Asya ile Kuzey Hindistan'da tören müziğinde hala aynı isimle kullanılmaya devam edilmektedir.

MÖ 3. binyılın ortalarından itibaren hem Mezopotamya'da hem de Antik Mısır'da bilinen trompetler, her iki bölgede de törenlerde, savaşlarda ve iş görevlerinde sinyal verme aracı olarak kullanılmıştır. Sadece bir veya iki nota üretebilmelerine rağmen ritim kalıplarını kullanarak mesaj gönderebiliyorlardı. Karnā kelimesi Aramice qarnāʾ, İbranice qeren ve Akadca qarnu kelimelerinden türemiştir. Orta çağ Arap metinlerinde, genel olarak pirinç üflemeli çalgılar (korno ve trompet) için kullanılan Arapça būq kelimesine ek olarak, nafīr ağırlıklı olarak ince, silindirik, tiz sesli metal bir trompeti; būq biraz daha kısa, konik bir trompeti; karnā ise iki metreye kadar uzunlukta, konik, bazen S şeklinde bir trompeti ifade ediyordu. İran'da 20. yüzyılın başlarına kadar nafīr ve karnā trompet türleri, çeşitli davullar ve diğer vurmalı çalgılarla birlikte naqqāra-khāna adı verilen müzik türlerinde kullanılmıştır. Günümüzde Özbekistan ve Tacikistan'da karna, uzun, çoğunlukla silindirik bir metal trompettir; Kuzey Hindistan'da ise uzun ve ince veya kısa ve geniş olabilen, düz, ucu sivrilen bir metal trompettir.

İran, Tacikistan ve Özbekistan müziklerinde kullanılır ve bu ülkelerde ulusal bir enstrüman olarak kabul edilir.

Tacikistan'a özgü karnay trompet çeşitleri. En büyük trompetler karnaylardır . Orta boy trompet, nafir olarak adlandırılır. S şeklinde kıvrımlı trompete Hindistan'da surna denmiş olabilir; ancak surna, sorna ve zurna, obua ailesinden nefesli çalgılar için kullanılan isimlerdir, bu nedenle bir trompete surna demek konusunda dikkatli olunmalıdır.

Karnay

Kernei, surnai (Farsça: سرنای) gibi topluluklar veya orkestralar için modernize edilmemiş ve geleneksel biçimde var olan bir Kırgız nefesli müzik enstrümanıdır. Özellikle sinyal verme amacıyla veya güçlü sesi ve delici tınısıyla törensel bir enstrüman olarak kullanılır. Kernei'nin iki çeşidi vardır: Muiuz kernei (dağ keçisi boynuzundan yapılır) ve Jez kernei (bakır veya pirinçten yapılır). İkisi de birbirinden çok farklı enstrümanlar, ancak ortak noktaları çalma açıklıklarının olmamasıdır.

Muiuz kernei

Tacik askeri bando takımının üyeleri Karnay çalarken.

Muiuz kernei, uzunluğu 30 ile 40 santimetre arasında değişen, kavisli bir dağ keçisi boynuzundan yapılan eski bir müzik aletidir. Bu enstrümanın ağızlığı yoktur ve yalnızca kalın, yumuşak tınılı birkaç ses çıkarır. Dünyada karnay kullanan tek askeri bando takımı olanTacikistan Savunma Bakanlığı Komutanlık Alayı Askeri Bando Takımı Muiuz kernei kullanmaktadır.

Jez kernei

Jez kernei, ağızlık takılı veya takılı olmayan, 1-2 metre uzunluğunda uzunlamasına bir trompettir. Musluğun çapı 20 santimetredir. Jez kernei ile Özbek ve Uygur karnai arasındaki benzerlik, Güney Kırgızistan ve Özbekistan'ın coğrafi yakınlığından kaynaklanmaktadır. Kernei'nin sesi çok güçlü, yüksek ve açık alanlar için tasarlanmıştır. Geçmişte kernei'nin kullanım alanı önemli olayların bildirilmesiyle sınırlıyken bugün genellikle milli bayramlar için kullanılmaktadır.

Kırgız aerofonları ayrı bir grup olarak ele alındığında, tını kalitesi ve sanatsal önemi bakımından başlıca halk üflemeli çalgı türlerini temsil etmektedir. Bunlara gürültü çıkarıcı aletler denilebilir. Bunlar insanlar tarafından üretilmemiştir, doğada mevcuttur ve ne müzikal ne de sanatsal sesler üretirler. Bunlar arasında chymyldak (gıcırtı sesi), yshkyryk (ıslık), baryldak (dil altı aerofon), chynyrtky (avcı bıldırcın çağırma sesi) ve jalbyrak (patlayıcı aerofon) yer almaktadır.

• 
  Karna, eski Pers müzik aletlerinden biri, MÖ 6. yüzyıl, Persepolis Müzesi.
• 
  Rus Türkistanı'nda Karnay çalan birisi.
• 12 Ekim 2010'da Tacikistan'ın Duşanbe kentinde düzenlenen Didor Uluslararası Film Festivali'nin açılışında karnay çalan müzisyenler.
• 
  Tacikistan'da, evlilik kutlamaları için karnas adı verilen çan sesleri duyulur.

Kaynakça

• "Rhythms of Uzbekistan: Featuring Shod & Lyazgi". Event Listings. Festival of World Culture. 8 Mart 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2008. 
• IA Jahon (9 Ağustos 2007). "'Tashkent' Musicians Capture Attention In UK, Gain Appraisal". Embassy of Uzbekistan in Korea. Erişim tarihi: 26 Nisan 2008. the magic sound of karnay (the Uzbek national music instrument) Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)