Shko te përmbajtja

Miloti

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Milot
Map
Popullsia
12.856

Miloti është një qytet në Komunën Milot të rrethit të Kurbinit në Shqipëri.

Historia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Sipas të dhënave nga studiues të ndryshëm, banorët e zonës janë me prejardhje ilire nga fisi ilir i Karavanteve (Ndre Mjeda) qe u pasuan nga Albanet (Ptolomeu, sh. II pas K.). Këto hipoteza mbështeten në studimet që u janë bërë toponimeve të njëjta në kohë të ndryshme, sidomos emrave të fshatrave dhe vërtetohet se ka jetuar në këto troje një popullsi e lashtë që ka shkruar historinë e vet nëpërmjet qëndresës së lavdishme me luftë të armatosur e rezistencë të pathyeshme.

Në periudhën e Mesjetës Miloti është përfshirë në Principatën e Arbnit që njihet si formacioni i parë shtetëror feudal i shqiptarëve qysh nga fundi i shekullit Xll, me sundimtarët Progoni, në vitet 1190-1199 dhe të bijtë, Gjini që sundoi në vitet 1199-1208, Dhimitri 1208-1216, periudhë që njohu fuqizimin më të madh të kësaj Principate. Kjo principate i perket asaj te Skurajve, me stemen e famshme te ujk-luanit, qe sundoi ne shekujt XII-XV ne krahinen e Kurbinit, dhe me vone iu mbeshtet Topiajve dhe Kastrioteve. Per t'u permendur, Princi Aleksander Skura, zot i Vlores, i pari princ shqiptar qe merr pjese ne nje beteje kunder turqeve ne fushen e Rumelise si komandant i forcave shqiptare, ne koalicionin ballkanik kunder turqeve me 1378 (kronikat rumune). Skuraj ishte qendra e principates se familjes Skura, nje familje mesjetare kufitare me familjet e medha te Arberise. Në këtë periudhë në grykëderdhjet e lumenjve u ngritën skela të vogla detare që shërbenin për transportimin e mallrave në rrugë detare brenda vendit dhe me vende të tjera. Në grykëderdhjen e lumit Mat funksionoi Skela e Shufadasë. Me krijimin e principatave feudale ne fundin e shekulit XlV, Kurbini me Milotin dhe fshatrat përreth te përfshira në Principatën e Skurajve, iu mbeshteten ma vone principates se Topiajve dhe të Kastriotëve. Princi i fundit Ndue Skura, u largua per ne Itali me gjithe familje pas vdekjes se Gjergj Kastriotit. Gjithashtu ne legjendat popullore vendase, por pa ndonje domethenie reale historike, permendet edhe njefare Koke Malci, i njohur si plak i mencur qe e kishte keshillue Gjergj Kastriotin Skenderbeun ne nje beteje qe do te zhvillohej ne fushen poshte Milotit, gjate lumit Mat.

Qyteti Milot dhe kĂ«to fshatra janĂ« historikisht baza e krahinĂ«s sĂ« Kurbinit qĂ« Ă«shtĂ« dalluar si mbĂ«shtetĂ«se e luftrave tĂ« SkĂ«nderbeut edhe tĂ« luftrave tĂ« mĂ«vonshme pĂ«r liri dhe pavarĂ«si. ËshtĂ« pĂ«r tu pĂ«rmendur mbledhja e Kuvendit Krahinor tĂ« Kurbinit nĂ« fshatin Delbnisht “ku kanunet e Flamurit e tĂ« Kurbinit me 5, 6 e 7 gusht 1906 vendosur nga Gjin Pjeter Mark Pervizi Skluraj plak i pare i 54 pleqve te Kurbint e te semtit te Krujes, dhe udheheqesi i kryengritjes se Kurbinit 1906-1912[1] Kanuni historik i Bajrakut i Kurbinit i bĂ«ri nje shtesĂ« kanunit te LekĂ« Dukagjinit te hartuar nge Shtjefen Kostandin Gjeçovi. Ne kete kuvend ishin te pranishm e deshmitare Dom NikollĂ« Kaçorri dhe vete Shtjefen Gjeçovi, i cili perveç Kanunit ka lene te shkruar edhe protokollet e ketyre mbledhjeve (doreshkrim ne Biblioteken Kombetare ne Tirane) prej 114 faqesh mbi Kryengritjen e Kurbinit.[2] Kryengritja e Kurbinit e viteve 1906 – 1912, nisi me betejen e Pushes se Tallajbese ne Kruje, duke i dhene nisje Kryengrtjes se pergjithshme kombetare [3] dhe Ă«shtĂ« padyshim fakti mĂ« i gjallĂ« historik i rezistencĂ«s me armĂ« nĂ« dorĂ« tĂ« patriotĂ«ve kurbinas e krutane qĂ« e detyruan QeverinĂ« Osmane tĂ« falte taksat mbi gjĂ«nĂ« e gjallĂ«, tĂ« lejonte Kurbinin tĂ« gĂ«zonte tĂ« drejtĂ«n e tĂ« vepronte sipas venomeve tĂ« veta, tĂ« shpallte amnisti pĂ«r tĂ« gjitha fajet e kryera nga banorĂ«t e zonĂ«s, tĂ« paguante dĂ«mshpĂ«rblimet pĂ«r dĂ«met qĂ« kishte shkaktuar ushtria turke gjatĂ« ekspeditave ndĂ«shkimore nĂ« Kurbin. Por turku nuk i mbajti fjalet e lufta vazhdoi, ku taborret turke rrethuan Skurajn per te shuar kryengritjen, me qelim per te vrare ose zene rob kryengritesit, posacerisht Gjin Pjetrin, te cilit i dogjen per se dyti kullat, qe ishin djegur ne shtypjen e kryengritjes ne kohen e Lidhjes se Prizrenit me 1881, prej Dervish Pashes. LĂ«vizjet e vazhdueshme tĂ« rezistencĂ«s, tĂ« organizuara nga Gjin Pjeter Mark Pervizi me patriotĂ«t e luftetaret kurbinas bĂ«nĂ« qĂ« mĂ« 28 nĂ«ntor 1912 edhe nĂ« Milot, ashtu si nĂ« VlorĂ«, nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n ditĂ« dhe orĂ«, tĂ« ngrihej flamuri i pavarĂ«sisĂ«, flamur qe Dom Nikoll Kaçorri i kishte dorezuar ne Rubik Gjin Pjetrit per kete qellim, i cili mbajti fjalen e rastit te fitores se lirise e pavaresise duke e pershendetur me gjashteshen e tij te karadakut dhe 300 pushket e luftetareve kurbinas. Ne kete dite ishin mbledhur ne Milot te vjeter e te rinj. Organizatori i kĂ«tij akti patriotik ishte Dom Nikolle Kaçorri, nenkryetari i Qeverise se Vlores, se bashku me patriotet e tjere shqiptarĂ« si At Shtjefen Gjecovi O.F.M. dhe Imzot Prend Bardhi (Primo Bianchi), ipeshkvi i Durresit me seli rezidenciale ne Delbnisht, fshati i tij i lindjes. Mjerisht diktatura komuniste nuk e shkruajti ashtu sikurse dukej kete pjese te historise sepse nipi i Gjin Pjetrit, gjenerali Prenk Pervizi se bashku me familjen e tij, ishte kundershtar i vendosur i komunizmit dhe i arratisur politik i rendesishem jashte shetit. Nipat e Gjin Pjetrit luftuan me arme ne dore per te mbrojtur idealet demokratike ne lufte te hapur kunder diktatures komuniste deri ne fundin e vitit 1952. NĂ« vitet 1916 – 1917 do tĂ« nisĂ« funksionin pazari i Milotit, i transferuar nga Fusha e Limes ne Skuraj, si treg rajonal pĂ«r shitjen e produkteve bujqĂ«sore, blegtorale dhe artizanale. Ky Pazar, nĂ« njĂ« periudhĂ« shumĂ« tĂ« shkurtĂ«r kohe, do tĂ« bĂ«hej i njohur nĂ« tĂ« gjithĂ« ShqipĂ«rinĂ«. Ne vitet 1920-1939, nje figure tjeter e lavdishme e Kurbinit do t'ishte nipi i Gjin Pjetrit, Gjeneral Prenk Pervizi (Skuraj, 4 maj 1897 – Belgjike, 6 shtator 1977). NĂ« periudhĂ« e mbreterise nĂ« vitet 1934 – 1936 Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar aksi rrugor Delbnisht – SelitĂ« – Mafsheq, 1936 km i gjatĂ«, i shtruar me kalldrĂ«m dhe me tĂ« gjitha veprat e artit. NĂ« vitin 1926 mbreti Zog do tĂ« financonte ndĂ«rtimin e urĂ«s mbi lumin Mat, sipas projektit tĂ« arkitektĂ«ve europianĂ« e tĂ« zbatuar nga arkitekti shkodran Gjovalin Gjadri.

Gjeografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Qyteti i Milotit ndodhet ne pjesen Veriore te Republikes se ShqipĂ«risĂ«. Ka njĂ« pozicion strategjik me qĂ« lidh veriun e ShqipĂ«rise me kryeqytetin (Tirana). Ne ndarjen administrative perfshihet nga rrethi i Kurbinit. Miloti merr nje rĂ«ndĂ«si tĂ« madhe edhe per faktin se autostrada Durres-Prishtine kalon kalon ne periferi te qytetit ne nje gjatesi prej 13 km. Komuna Milot shtrihet nĂ« njĂ« sipĂ«rfaqe prej 138 km2 ku jetojnĂ« 12856 banorĂ«. Kufizohet nĂ« veri me BashkinĂ« e Rubikut, nĂ« verilindje me KomunĂ«n e UlĂ«zĂ«s, nĂ« veriperĂ«ndim me KomunĂ«n e Zejmenit, nĂ« jugperĂ«ndim me KomunĂ«n e FushĂ« Kuqes, nĂ« jug me BashkinĂ« Laç nĂ« juglindje me komunen e Cudhinit, nĂ« jugperendim me BashkinĂ« e Mamurrasit.Komuna Ă«shtĂ« njĂ« njĂ«si e pushtetit lokal tĂ« rrethit tĂ« Kurbinit, dhe pĂ«rfshihet nĂ« Qarkun e LezhĂ«s, dhe qyteti i Milotit njihet si qendĂ«r e KomunĂ«s. Miloti ndodhet 45 km larg kryeqytetit dhe Ă«shtĂ« njĂ« nyje lidhĂ«se me tĂ« gjithĂ« krahinat e ShqipĂ«risĂ« sĂ« Veriut e Verilindjes si kryqĂ«zim i rrugĂ«ve kombĂ«tare. Miloti ndodhet 65 km larg portit tĂ« DurrĂ«sit, 20 km larg portit tĂ« ShĂ«ngjinit, 40 km larg aeroportit “NĂ«nĂ« Tereza”, 20 km larg plazhit tĂ« ShĂ«ngjinit e 14 km larg plazhit tĂ« Patokut. Komuna Milot ka njĂ« shtrirje veri-jug 8 km, lindje – perĂ«ndim 17.2 km.Qendra e KomunĂ«s Ă«shtĂ« qyteti i Milotit. Komuna ka nĂ« territorin e saj 12 fshatra qĂ« janĂ«, FushĂ« Milot, Mal-Milot, Shullaz, MalbardhĂ«, Delbnisht, SelitĂ«, GallatĂ«, Skuraj, VinjollĂ«, Gernac, Shkopet, Ferre-Shkopet.

Relievi dhe Klima

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

NĂ« territorin e KomunĂ«s Ă«shtĂ« i ndryshĂ«m; nĂ« pjesĂ«n perĂ«ndimore Ă«shĂ« fushor me kuotĂ« tĂ« ulĂ«t mbi nivelin e detit dhe nĂ« pjesĂ«n lindore Ă«shtĂ« kodrinor – malor nĂ« tĂ« gjithĂ« zonĂ«n e fshatrave tĂ« malĂ«sisĂ« nĂ« njĂ« kuotĂ« deri nĂ« 700 metra mbi nivelin e detit nĂ« lindje tĂ« saj. Zona fushore pĂ«rfshin Qytetin e Milotit, fshatrat FushĂ« Milot, Shullaz, Prozhme e lagjen MalbardhĂ« FushĂ«. Zona kodrinore pĂ«rfshin fshatrat Delbnisht, Shkopet e FerrĂ« Shkopet, lagjet MalbardhĂ« KodĂ«r dhe Shullaz KodĂ«r. Zona malore pĂ«rfshin fshatrat SelitĂ«, GĂ«rnac, VinjollĂ«, GallatĂ«, Skuraj. Zona pĂ«rshkohet nga lumi Mat, i cili ka njĂ« gjatĂ«si 115 km, sipĂ«rfaqe tĂ« pellgut ujĂ«mbledhĂ«s 2441 km2 dhe lartĂ«si mesatare 746 m dhe buron nĂ« KaptinĂ«n e Martaneshit. NĂ« fshatin Skuraj, nĂ« vendin e quajtur Lime, lumi i Matit bashkohet me lumin e Fanit dhe nĂ« njĂ« gjatĂ«si prej 16 km duke filluar nga diga e hidrocentralit tĂ« Shkopetit pĂ«rshkon territorin e Komunes. Prurja mesatare shumĂ«vjeçare e lumit Mat Ă«shtĂ« 103 m3 nĂ« sekondĂ«. Sasia e lĂ«ndĂ«ve inerte pezull Ă«shtĂ« 2.000.000 m3 nĂ« vit. Ujrat e lumit Mat kanĂ« mineralizim tĂ« ulĂ«t dhe njĂ« temperaturĂ« mesatare qĂ« lĂ«kundet nga 5,3 gradĂ« celcius nĂ« janar deri nĂ« 19,9 gradĂ« celcius nĂ« gusht. Klima. NĂ« territorin e KomunĂ«s mbizotĂ«ron klima mesdhetare, ka njĂ« siperfaqe prej 138 km2 qĂ« ka bregdet, ka fusha pjellore,ka kodrina tĂ« ulĂ«ta, ka vargmale me lartĂ«si mbi 700 m mbi nivelin e detit, ka pyje tĂ« dendur. Klima mesdhetare me verĂ« tĂ« nxehtĂ« e tĂ« thatĂ« e dimĂ«r tĂ« butĂ« e tĂ« freskĂ«t, Ă«shtĂ« tipike pĂ«r zonĂ«n fushore e kodrinore, ndĂ«rsa nĂ« zonĂ«n malore, kryesisht nĂ« fshatrat SelitĂ«, VinjollĂ« e GĂ«rnac bie dĂ«borĂ« nĂ« dimĂ«r.TrashĂ«sia mesatare e dĂ«borĂ«s shkon mesatarisht deri nĂ« 50 cm. Karakteristike pĂ«r çdo stinĂ« tĂ« vitit janĂ« erĂ«rat e forta qĂ« fryjnĂ« nga verilindja dhe lindja e drejtohen nga korridoret natyrore, shpatet e maleve, qĂ« si rezultat i ngritjes sĂ« nivelit tĂ« shtratit tĂ« lumit Mat nga ndĂ«rtimi i baseneve tĂ« hidrocentraleve, veçanĂ«risht hidrocentrali i UlzĂ«s ku shpejtĂ«sia e tyre arrin deri nĂ« 100 km/h sidomos nĂ« periudhĂ«n e dimrit. Nga pikĂ«pamja e temperaturave vĂ«rehen amplituda tĂ« mĂ«dha midis dimrit dhe verĂ«s. Temperatura mesatare vjetore Ă«shtĂ« 15.6 gradĂ« celcius, kurse amplituda mesatare Ă«shtĂ« 18 gradĂ« celcius. Reshjet nĂ« territorin e KomunĂ«s kanĂ« njĂ« shpĂ«rndarje tĂ« pabarabartĂ«. Sasia mesatare e reshjeve Ă«shtĂ« 1350mm nĂ« vit. NĂ« zonĂ«n malore, kryesisht aty ku bie dĂ«borĂ« nĂ« dimĂ«r, reshjet janĂ« tĂ« pranishme edhe gjatĂ« verĂ«s, kurse nĂ« zonĂ«n kodrinore dhe fushore vera Ă«shtĂ« e thatĂ«. DitĂ«t me diell variojnĂ« nga 220-240 dite, ku mesatarisht gjatĂ« vitit ka deri 3000 orĂ« diell.

Flora dhe Fauna

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Bimësia është e shpërndarë sipas kushteve klimatike, duke formuar zona bimësie si zona e shkurreve mesdhetare (zhvillohen shkurret, kryesisht shqopa e mareja), e dushqeve (lisi, gështenja), e ahishteve (ahu) dhe e halorëve (pisha). Duke u nisur sipas vetive të përdorimit në zonë rriten edhe bimët mjeksore e aromatike që përmbajnë lëndë aktive dhe esenca. Bimët mjekësore që rriten në këtë zonë janë: sherbela, trumza, kamomili, lulebliri, çaj mali, luleshtrydha, lulëkuqja, mullaga. Në zonën tonë rriten edhe bimët spontane foragjere me vlera ushqimore për bagëtinë. Në bimësinë e livadheve dhe kullotave, mbizotërojmë graminoret dhe bishtajoret në gjendje të egër si: tërfili, grami, talla, shpatorja. Bimët endimike janë bimë që rriten vetvetiu brenda një territori të caktuar të kufizuar dhe rriten në vartësi të relievit e klimës.Kështu është për tu përmendur pylli i gështenjave në fshatin Selitë me sipërfaqe prej 75 ha. Fauna në Komunën e Milotit është zhvilluar në vartësi të mjedisit. Kështu dallohen fauna tokësore, fauna e ujrave të ëmbla dhe fauna e egër. Pozita e favorshme gjeografike, klima mesdhetare, relievi që varion nga fushor e deri në reliev të thyer malor, dalja e afërt në det (grykëderdhja e lumit Mat) kanë bërë që fauna të jetë e pasur. Në ujërat e ëmbla te lumit Mat dhe të zallit të Urdhazës rriten peshq si ballëgjëri, krapi, qefulli etj. Shpendë të gjuetisë janë rosa e pata e egër, thëllënxa, karabullakët, çapkat etj. Kafshë të egra që rriten në këtë zonë janë dhelpra, lepuri, ujku, ariu dhe derri i egër. Gërnac, Shkopet, Ferrë Shkopet dhe Prozhmë.

Demografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Komuna Milot sipas te dhëna zyrtare (dhjetor 2010), ka një popullsi prej 13317 banore. Nga keta :

QYTETI MILOT ka 4334 banore. Ndërsa te gjitha fshatrat te marra se bashku kane 8963 banore gjithsej, ku secili ka : Skuraj 731 banore, MAL-MILOT 757, Fushe Milot 2236, Mal Bardhe 1522, Gallate 358, Selite 352, Gernac 373, Vinjoll 369, Shullaz 1343, Shkopet 254, Ferr Shkopet 345, Delbnisht 233 dhe.

Ekonomia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Infrastruktura

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Territorin e KomunĂ«s e pĂ«rshkojnĂ« 45 km rrugĂ« nacionale, 55 km rrugĂ« rurale dhe afro 80 km rrugĂ« dytĂ«sore qĂ« lidhin lagjet e fshatrave, fshatrat me njĂ«ri-tjetrin dhe me rrugĂ«n nacionale e qendrĂ«n e KomunĂ«s.Rruga nacionale nga Shullazi deri nĂ« Shkopet, (18 km) Ă«shtĂ« rruga kryesore qĂ« pĂ«rshkon territorin e KomunĂ«s. Rruga nacionale Delbnisht – SelitĂ« – GĂ«rnac, Ă«shtĂ« gjithsejt 18 km. RrugĂ«t nacionale nĂ« zonĂ«n fushore, nĂ« fshatrat Shullaz dhe MalbardhĂ« si : rruga Shullaz – FushĂ« Milot, SuperstradĂ« – ProzhmĂ«, MalbardhĂ« – QendĂ«r MalbardhĂ«, SuperstradĂ« – Ura e Shullazit, janĂ« rrugĂ« me bazament dhe plotĂ«sojnĂ« kushtet pĂ«r shtresat e paraasfaltit e asfaltit. Komuna Milot ka njĂ« rrjet tĂ« furnizimit me tension tĂ« ulĂ«t dhe tension tĂ« lartĂ« elektrik tĂ« amortizuar dhe tĂ« paremontuar prej vitesh nga mungesa e bazĂ«s materiale dhe tĂ« investimeve nĂ« kĂ«tĂ« fushĂ«. Komuna Milot ka njĂ« sistem ujĂ«sjellĂ«si pĂ«r qytetin me cikĂ«l tĂ« mbyllur (burimi – magistrali – rezervuari dhe rrjeti i shpĂ«rndarjes). Sistemi i ujĂ«sjellĂ«sit pĂ«r furnizimin e depos Ă«shtĂ« me ngritje mekanike dhe gjatĂ«sia e tij nga burimi deri nĂ« depo Ă«shtĂ« 1200 m. Lagja Mal Milot furnizohet me uje nga rezervuari 100 m3 me sistem rrjedhje te lire qe furnizon rreth 50 familje. Rreth 5000 banorĂ« tĂ« qytetit, furnizohen me ujĂ« nĂ« lidhje direkte nĂ« banesĂ«.

Arsimi dhe shëndetësia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Themelet e arsimit shqip në trojet etnike shqiptare janë vënë në Kurbin në fshatin Gallatë ne Komunën e Milotit në gjysmën e parë të shekullit të XVII (1632), kur në seminarin që funksiononte pranë selisë i peshkvore këtu në kishën e Shën Prenës, në të cilin përgatiteshin priftërinjtë e ardhshëm, u hap edhe shkolla e parë shqipe e njohur si Shkolla e Kurbinit. Shkolla e parë shqipe në Milot u hap në vitin 1900 pranë qelës famullitare. Sot Miloti ka një shkollë të mesme të përgjithshme me rreth 200 nxënës, një shkollë 9-vjeçare me 530 nxënës si dhe kopshtin për fëmijët me 120 fëmijë. Gjithashtu në fshatrat që mbulon komuna janë edhe 8 shkolla të tjera 9-vjeçare të cilat, jane hapur fillimisht ne periudhen mes viteve 1948-1960. Gjithsej në të tre nivelet e arsimit mesojne 1677 nxenes dhe japin mësim 108 mësues gjithsej.

ShĂ«rbimi shĂ«ndetsor realizohet nga njĂ« personel mjeko - sanitar prej 25 vetĂ«sh, i pĂ«rbĂ«rĂ« nga 3 mjekĂ«, ndĂ«rsa tĂ« tjerĂ«t janĂ« infermiere – mami tĂ« specializuara, tĂ« shpĂ«rndarĂ« nĂ« tĂ« gjitha fshatrat ku edhe kryejnĂ« shĂ«rbimin ambulator. NĂ« qendrĂ«n shĂ«ndetĂ«sore plotĂ«sohen vetĂ«m nevojat mĂ« urgjente tĂ« popullatĂ«s pĂ«r diagnostikimin, imunizimin, shĂ«rbimin primar e monitorim tĂ« rritjes sĂ« fĂ«mijĂ«ve, ku shĂ«rbejnĂ« 3 mjekĂ« dhe 12 infermiere.

Bujqesia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Komuna Milot ka një sipërfaqe të përgjithshme tokë bujqësore prej 2272 ha, ndërsa tokë e punueshme është 1966 ha, rreth 306 ha tokë në territorin e Komunës, kryesisht në zonën kodrinore e malore, janë joproduktive. Me rikonstruksionet e kryera në rrjetin e vaditjes,të kanaleve kryesore dhe degëzimeve, aftësia ujitëse, kryesisht në zonën fushore, është 180 ha, por për arsye të ndryshme rrjeti i vaditjes nuk funksionon plotësisht. Pemtaria kultivohet në mënyrë individuale pothuajse në të gjitha fshatrat nga fermerët, si në zonën fushore, ashtu edhe në atë kodrinore e malore. Kështu sipërfaqe e zënë me dru frutorë është 118 ha, nga këto 103 ha pemtore e 15 ha vreshtë. Sipërfaqja e pyjeve të Komunës është 10686 ha. Në këtë sipërfaqe ka pyje të të gjitha kategorive, si pyje halorë, dushqe, gështenja, pyje mbrojtës në brigjet e lumit Mat e përrenjeve në fshatra. Kështu pyje prodhues të matërialit drusorë në zonën e fshatit Malbardhë janë 2920 ha, në zonën Skenderbe 3560 ha, në zonën Milot-Lester 1300 ha dhe në zonën Shkopet 780 ha. Sipas VKM nr.770 datë 21.05.2008 u miratua lkista përfundimtare e pronave të paluajtshme publike,pyje e kullota, që janë në juridiksionin territorial te Komunës Milot. Sipërfaqja 3167 ha, fond pyjor dhe kullosor transferohet në përdorim të Komunës, kryesisht në zonat e banuara që përbëhen nga kullota, livadhe, shkurre, zabele dhe pyje.

Kultura

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Sa i takon traditës si dhe aktiviteteve kulturore, mjafton të thuhet se me rënien e diktaturës ranë edhe insitucionet që mbanin kulturën masive ideologjike të kohës. Sidoqoftë do theksuar se tradita folklorike e zonës se Milotit është shume e pasur, sidomos në fshatrat Vinjollë e Malbardhë (kënga folklorike), Skuraj (tradita kuvendore), Milot (tradita artizanale dhe ajo tregtare) etj. Janë të njohur rapsodët këngëtarë Ali Halili, Kurt dhe Sherife Lika me këngën e mirënjohur "Gjall a dek nusen t'ma bini", këngëtarja Anilda Haxhiu etj. Në krijimtarinë letrare veçohet krijimtaria e Lek Pervizit, ish i burgosun dhe i internuar politik, që tani jeton në Belgjikë, piktor, poet e shkrimtar i afirmuar, me veprat poetike "Ankimi i Zanave" e "Petale Trendafili" botuar shqip - frengjisht e italisht. Librin "Lahutari Shqiptar", kangë popullore nga kampet e burgjet e diktaturës. Si piktor, me tabllonë "Beteja e Gjergj Kastriotit e Fushë-Kuqes, 1457; portrete e vizatime nga kampet e internimit, me një aktivitet të gjërë në diasporë e fitues i disa çmimeve ndërkombëtare në poezi, etj. Po ashtu veçohen studiuesi dhe shkrimtari Kastriot Marku me vëllimin poetik "Përhumbje" dhe poetja Elona Vocaj me "Zëri i shpirtit tim". Ndërkohë studiuesi Vlash Prendi me punimet: "Kurbini tradita-kultura" në dy vëllime, dhe "Gjurmëve të melosit popullor në Kurbin", ka trajtuar një pjesë të kulturës së kësaj zone, ndërsa Kastriot Marku me punimet e tij: "Kishat e Kurbinit" si dhe "Miloti-Guidë Shqip/Italiano", ka prekur thelbësisht aspekte të ndryshme të kulturës arkitekturore, artistike, dhe turistike të zonës së Milotit, sikurse edhe dom Frano Illiaj (ish famullitar i Milotit), me veprën e lënë dorëshkrim Famullia e Milotit, botuar postume, në të cilën jepet një pamje e plotë e kësaj famullie deri në vitin 1967, kur edhe feja u ndalua me ligj nga regjimi komunist. N/kolonel Dr. Pjetër Hidri me monografinë "Gjeneral Prenk Pervizi" (përkthyer dhe botuar frëngjisht), shënon një kontribut për figurën e këtij personaliteti, sikurse edhe Zef Kola me monografinë me titull "Ndoc Dede Marku po na vjen...". Alfred Mirashi (me pseudonimin artistik MILOTI), në Firence (Itali) dhe Leonard Pervizi në Bruksel (Belgjike) gjithashtu janë piktorë të njohur në shkallë ndërkombëtare me ekspozita të hapura në galeritë e artit më të njohura në Evropë dhe botë. Ky i fundit është përfshirë në enciklopedinë e piktorëve të Belgjikës të shekullit XX. Fitues i disa çmimeve me vepra të njohura si; Seria e Kryqeve, Figura Antropomorfe, pejzazhe nga Shqipëria. Po ashtu në publicistikë, kryesisht atë politike ka dhënë një kontribut edhe Bektash Zeneli me përmbledhjet: "Në kufijtë e dhimbjes e të shpresës", "Udha e rritjes", dhe "Gjysmëfitimtare gjysmëhumbur".

Politika

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • Kryetar i KomunĂ«s Milot Ă«shtĂ« [Dritan Preçi].
  • Zgjedhjet e Fundit per Pushtetin Lokal 8 maj 2011.
  • Zgjedhjet e Fundit Parlamentare 28 qershor 2009.

Kryetaret e komunes 1992-2011.

  • Gjoke Gjoka (1992-1996)
  • Besim Hamataj (1996-2000)
  • Vlash Gega (2000-2011)
  • Behar Haxhiu (2011-2015)

Personazhe historike që lindën apo vepruan në Milot

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • Imzot Gjon Kolesi (1615-1625)
  • Imzot Mark Skura (1635-1657
  • Imzot NikollĂ« Karpeni (1657-1670)
  • Imzot Gerard Gallata (1671-1695)
  • Imzot PjetĂ«r Zymi (1700-1720)
  • Imzot PjetĂ«r Skura (1720-1737)
  • Imzot Gjon Gallata (1738-1752)
  • Imzot NikollĂ« Radovani (1752-1774)
  • Imzot TomĂ« Marjani (1774-1796)
  • Imzot Pal Gallata (1815-1837)
  • Imzot NikollĂ« Bjanki (1837-1843)
  • Imzot Gjergj Labella (1844-1847)
  • Imzot Rafael D’Ambrosio (1848-1859)
  • Llesh Mark Kola
  • Ndoc Ded Marku
  • Imzot Prend Bjanku.
  • Imzot Françesko Melchiori.
  • Imzot PjetĂ«r Gjura.
  • Imzot Vinçenc Prennushi.
  • Imzot Frano Illia
  • At Shtjefn Gjecovi
  • Imzot Nikolle Kacorri
  • Gjin Pjetri
  • Dom Ndue Lleshi
  • Dom Llesh Bitroi

Bibliografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • BAJO, Luan: “Mbi kryengritjen e pĂ«rgjithshme tĂ« vitit 1912 nĂ« rrethin e KrujĂ«s », nĂ« Studime Historike, nr. 1. 1971. f. 131 – 154:
  • HIDRI, PjetĂ«r: Gjeneral Prenk Pervizi. Botimet Toena, TiranĂ«, 2002.
  • Historia e Popullit Shqiptar. Vol. I, (IlirĂ«t, Mesjeta. ShqipĂ«ria nĂ«n PerandorinĂ« Osmane, gjatĂ« shek. XV - Vitet 20 tĂ« shek XIX; Vol. II. (Rilindja KombĂ«tare. Vitet 30 tĂ« shek. XIX - 1912). Akademia e Shkencave e RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«. Toena. TiranĂ«, 2002.
  • ILLIA, Frano: Famullia e Milotit. (Famullia e ShĂ«n NikollĂ«s (Milot), Famullia e Shna Prendes (GallatĂ«), Famullia e Shna Vlashit (Skuraj). Shkruar nĂ« Milot nĂ« vitet 1962 - 1967. PĂ«rgatiti, Kastriot Marku, Chaminade, LezhĂ«, 2006.
  • ILLIA, Imzot Frano: Kanuni i Skanderbegut. MbledhĂ« e kodifikue nga Imzot Frano Illia ArqipeshkĂ«v Metropolit i ShkodrĂ«s. Editriçe La Rosa. Milot & Brescia, 1993.
  • ISUFI, Hajredin: Feja dhe Flamuri. Dom NikollĂ« Kaçorri. Pegi, TiranĂ«, Pa vit botimi, por, 2008.
  • ISUFI, Hajredin: “Kryengritja e Kurbinit dhe NikollĂ« Kaçorri (1905 – 1907), Studime historike, nr. 2. 1986. f. 89 – 109.
  • Kruja e SkĂ«nderbeut, ShtĂ«pia botuese Naim FrashĂ«ri, TiranĂ«, 1967.
  • MARKU, Kastriot: Arsimi nĂ« GallatĂ«, Chaminade, LezhĂ«, 2005.
  • MARKU, Kastriot: Kishat e Kurbinit. (Kishat dhe organizimi kishtar nĂ« Kurbin), Geer, TiranĂ«, 2008.
  • MARKU, Kastriot: Miloti, GuidĂ«/Guida, shqip-italiano, Milot, 2007.
  • MARKU, Kastriot: “Shkolla e Kurbinit” (1632), Revista Pedagogjike, Organ i Institutit tĂ« Kurrikulave dhe Trajnimit, Nr. 3, TiranĂ«, 2008, f. 127 – 144.
  • MATA, Ruzhdi: ShtjefĂ«n Gjeçovi jeta dhe veprat, ShtĂ«pia Botuese e Librit Shkollor, TiranĂ«,1982.
  • MIRAJ P. Klement: „Kontributi i krahinĂ«s sĂ« Kurbinit pĂ«r çashtjen kombĂ«tare“, nĂ«; Hylli i dritĂ«s, Vjeta VIII, (1937) nr. 11, f. 561-564; nr.12, f. 606-613.
  • PJETRI, Zef: Shkolla 9-vjeçare Skuraj, nĂ« 60 vjetorin e saj. (Historiku 60-vjeçar i shkollĂ«s, mĂ«suesit, nxĂ«nĂ«sit e rezultatet e tyre pĂ«rmes kujtimeve, shĂ«nimeve e fakteve. LezhĂ«, 2008.
  • PRENDI, Vlash: GjurmĂ«ve tĂ« melosit popullor. KĂ«nga popullore kurbinase. Enti Botues “Gjergj Fishta”, LezhĂ«, 2009
  • PRENDI, Vlash: Kurbini, tradita, kultura, Kurbin, 1997.
  • PRENDI, Vlash: Kurbini, tradita, kultura II, Skanderbeg books, TiranĂ«, 2002.

Lidhje të jashtme

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referimet

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. ↑ AtĂ« ShtjefĂ«n Gjeçovi O.F.M: Kanuni i LekĂ« Dukagjinit, ShkodĂ«r 1933
  2. ↑ Shtjefen Gjeçovi, Kryengritja e Kurbinit, doreshkrim, Laç Sebaste, 1906
  3. ↑ AtĂ« Giuseppe Valentini, Il Diritto delle ComunitĂ  nella tradizione giuridica albanaes, Vallecchi, Roma 1956.

Shiko edhe

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]


Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Miloti&oldid=2817707"