Mark Rydell

Mark Rydell
	; Mark Rydell (2008)
Imię i nazwisko	Mortimer Harold Rydell
Data i miejsce urodzenia	23 marca 1929 ; Nowy Jork
Data i miejsce śmierci	13 sierpnia 2026 ; Los Angeles
Zawód	reżyser; aktor; producent filmowy
Współmałżonek	Joanne Linville; (1962–1979; rozwód); Esther Rydell; (1984–2007; rozwód)
Lata aktywności	1952–2020
	Multimedia w Wikimedia Commons

Mark Rydell, właśc. Mortimer Harold Rydell (ur. 23 marca 1929 w Nowym Jorku, zm. 13 sierpnia 2026 w Los Angeles) – amerykański reżyser, aktor i producent filmowy.

Był nominowany do Oscara za najlepszą reżyserię, Złotego Globu i Nagrody BAFTA za najlepszą reżyserię dramatu obyczajowego Nad złotym stawem (1981). Ponadto w 1968 zdobył nominację do Złotego Globu dla najlepszego reżysera dramatu psychologicznego The Fox (1967), a w 1981 był nominowany do Cezara dla najlepszego filmu zagranicznego za reżyserię melodramatu muzycznego Róża (1979).

Życiorys

Urodził się w rodzinie żydowskiej^[1] jako syn Evelyn Rydell i Sidneya Rydella^[2]. Jego ojciec był maklerem giełdowym na Wall Street i nalegał, aby syn uczęszczał do Bronx High School of Science^[3]. Początkowo Rydell marzył o karierze dyrygenta i uczył się gry na pianinie w zespole jazzowym. W 1948 ukończył Juilliard School^[3]^[4]. Później studiował aktorstwo w Neighborhood Playhouse School of the Theatre, gdzie wśród jego kolegów z klasy byli Steve McQueen i Kim Stanley, oraz w Actors Studio^[4]^[5].

Występował na Broadwayu w przedstawieniach: Mewy nad Sorrento (1952) jako starszy marynarz Sims Sprog, Garść ognia (1958) jako młody człowiek i Księżycowe ptaki (1959) jako Raoul Martinon^[6]. W 1953 grał rolę Coala Strokera w spektaklu Maya na off-Broadwayu^[7], gdzie w 1961 wyreżyserował Korzenie^[8]^[9]. W 1962 nagrał album Penny^[10].

Po gościnnym występie w serialach, Sieć (The Web, 1952), Omnibus (1953) z Jamesem Deanem czy Ty tam jesteś (You Are There', 1953) z Robertem Culpem, zadebiutował w filmowej roli Lou Macklina w dramacie kryminalnym Dona Siegla Zbrodnia na ulicach (Crime in the Streets, 1956) u boku Jamesa Whitmore’a.

25 listopada 1962 zawarł związek małżeński z aktorką Joanne Linville, z którą miał syna Christophera Lee (ur. 16 listopada 1963)^[2] i córkę Amy (ur. 27 września 1971). W lipcu 1973 doszło do rozwodu. 15 kwietnia 1984 ożenił się z producentką dokumentalną Esther Jacobs, z którą miał syna Alexandra. Rozwiedli się w 1986.

Rydell zmarł 13 sierpnia 2026 z przyczyn naturalnych w wieku 97 lat^[11]^[12]^[13].

Filmografia

Reżyser:

Lis (1967)
Koniokrady (1969)
Kowboje (1972)
Przepustka dla marynarza (1973)
Harry i Walter jadą do Nowego Jorku (1976)
Róża (1979)
Nad złotym stawem (1981)
Rzeka (1984)
Dla naszych chłopców (1991)
Na rozstaju (1994)
Zbrodnia stulecia (1996)
James Dean – buntownik? (2001)
Władza pieniądza (2006)

Obsada aktorska

The Edge of Night (1956) jako Walt Johnson
As the World Turns (1958) jako Jeff Baker
Długie pożegnanie (1973) jako Marty Augustine
Puenta (1988) jako Romeo
Hawana (1990) jako Meyer Lansky
James Dean – buntownik? (2001) jako Jack Warner
Koniec z Hollywood (2002) jako Al Hack
Władza pieniądza (2006) jako Ivan

Przypisy

↑ John Andrew Gallagher: Film Directors on Directing. Nowy Jork: ABC-CLIO, 1989, s. 209. ISBN 978-0-275-93272-5.
1 2 Mark Rydell Biography (1929–2026). Film reference. [dostęp 2026-08-17].
1 2 MikeM. Barnes MikeM., Mark Rydell, Oscar-Nominated Director of ‘On Golden Pond,’ Dies at 97, „The Hollywood Reporter”, 14 sierpnia 2026 [dostęp 2026-08-07] (ang.).
1 2 Earl Gibson III/FilmMagic: Mark Rydell’s Obituary. Legacy. [dostęp 2026-08-17]. (ang.).
↑ CarmelC. Dagen CarmelC., Mark Rydell, 'On Golden Pond' and 'The Rose' Director, Dies at 97, „Variety”, 14 sierpnia 2026 [dostęp 2026-08-17] (ang.).
↑ Mark Rydell. Internet Broadway Database. [dostęp 2026-08-17]. (ang.).
↑ Mark Rydell. Internet Off–Broadway Database. [dostęp 2026-08-17]. (ang.).
↑ Roots (1961). Spectra Theater. (ang.).
↑ HowardH. Taubman HowardH., Play by Arnold Wesker at the New Mayfair, „The New York Times”, 7 marca 1961 [dostęp 2026-08-17] (ang.).
↑ Mark Rydell w bazie Discogs.com (ang.)
↑ BethB. Harris BethB., Mark Rydell, the director of 'On Golden Pond,' dies at 97, „Los Angeles Times”, 14 sierpnia 2026 [dostęp 2026-08-17] (ang.).
↑ AnitaA. Gates AnitaA., Mark Rydell, ‘Actor’s Director’ Known for ‘On Golden Pond,’ Dies at 97, „The New York Times”, 14 sierpnia 2026 [dostęp 2026-08-17] (ang.).
↑ Greg Evans: Mark Rydell Dies: Oscar-Nominated 'On Golden Pond', 'The Rose' Director Was 97. Deadline Hollywood, 14 sierpnia 2026. [dostęp 2026-08-17]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Mark Rydell (1929–2026) w bazie IMDb (ang.)
Mark Rydell w bazie Filmweb
Mark Rydell w bazie Notable Names Database (ang.)

[1] John Andrew Gallagher: Film Directors on Directing. Nowy Jork: ABC-CLIO, 1989, s. 209. ISBN 978-0-275-93272-5.

[fr-2] 1 2 Mark Rydell Biography (1929–2026). Film reference. [dostęp 2026-08-17].

[hr-3] 1 2 MikeM. Barnes MikeM., Mark Rydell, Oscar-Nominated Director of ‘On Golden Pond,’ Dies at 97, „The Hollywood Reporter”, 14 sierpnia 2026 [dostęp 2026-08-07] (ang.).

[leg-4] 1 2 Earl Gibson III/FilmMagic: Mark Rydell’s Obituary. Legacy. [dostęp 2026-08-17]. (ang.).

[variety-5] CarmelC. Dagen CarmelC., Mark Rydell, 'On Golden Pond' and 'The Rose' Director, Dies at 97, „Variety”, 14 sierpnia 2026 [dostęp 2026-08-17] (ang.).

[6] Mark Rydell. Internet Broadway Database. [dostęp 2026-08-17]. (ang.).

[iobdb-7] Mark Rydell. Internet Off–Broadway Database. [dostęp 2026-08-17]. (ang.).

[8] Roots (1961). Spectra Theater. (ang.).

[9] HowardH. Taubman HowardH., Play by Arnold Wesker at the New Mayfair, „The New York Times”, 7 marca 1961 [dostęp 2026-08-17] (ang.).

[10] Mark Rydell w bazie Discogs.com (ang.)

[la-11] BethB. Harris BethB., Mark Rydell, the director of 'On Golden Pond,' dies at 97, „Los Angeles Times”, 14 sierpnia 2026 [dostęp 2026-08-17] (ang.).

[12] AnitaA. Gates AnitaA., Mark Rydell, ‘Actor’s Director’ Known for ‘On Golden Pond,’ Dies at 97, „The New York Times”, 14 sierpnia 2026 [dostęp 2026-08-17] (ang.).

[13] Greg Evans: Mark Rydell Dies: Oscar-Nominated 'On Golden Pond', 'The Rose' Director Was 97. Deadline Hollywood, 14 sierpnia 2026. [dostęp 2026-08-17]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

1960-69	Lis (1967) Koniokrady (1969)
1970-79	Kowboje (1972) Przepustka dla marynarza (1973) Harry i Walter jadą do Nowego Jorku (1976) Róża (1979)
1980-89	Nad złotym stawem (1981) Rzeka (1984)
1990-99	Dla naszych chłopców (1991) Na rozstaju (1994) Zbrodnia stulecia (1996)
2000-09	James Dean – buntownik? (2001) Władza pieniądza (2006)