Przejdź do zawartości

Krobusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Krobusz
Krobusch
wieś
Ilustracja
Centrum wsi z kościołem Matki Boskiej Fatimskiej
Państwo

 Polska

Województwo

 opolskie

Powiat

prudnicki

Gmina

Biała

Liczba ludności (2011)

332[1]

Strefa numeracyjna

77

Kod pocztowy

48-210[2]

Tablice rejestracyjne

OPR

SIMC

0491328

Położenie na mapie gminy Biała
Mapa konturowa gminy Biała, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Krobusz”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Krobusz”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Krobusz”
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa konturowa powiatu prudnickiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Krobusz”
Ziemia50°24′50″N 17°43′17″E/50,413889 17,721389[3]

Krobusz (dodatkowa nazwa w j. niem. Krobusch) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Biała[4][5]. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Kotliny Raciborskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 2011 wieś była zamieszkana przez 332 osoby[1].

Do wsi należą przysiółki Żabnik[4][5] i niestandaryzowany Młynki[6].

Geografia

[edytuj | edytuj kod]

Położenie

[edytuj | edytuj kod]

Krobusz znajduje się w południowo-zachodniej części Polski. Leży na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik[7]. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska[8]. Pod względem administracyjnym Krobusz położony jest w południowej części województwa opolskiego, w powiecie prudnickim, w gminie Biała[9]. Znajduje się w odległości około 10 km od granicy z Czechami[9]. Należy do Euroregionu Pradziad[10].

Sołectwo Krobusz obejmuje obręb wsi Krobusz[11]. Zajmuje powierzchnię 5,3 km²[12]. Graniczy z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Mokra, Nowa Wieś Prudnicka, Gostomia, Solec, Radostynia[9].

Wieś leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Krobusz znajduje się w granicach mikroregionów Równina Mosznej (318.55.9) i Dolina Dolnej i Środkowej Białej (318.55.8)[13].

Środowisko naturalne

[edytuj | edytuj kod]

W Krobuszu panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,3 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Krobusza wynoszą 614 mm. Dominują wiatry zachodnie[14].

Integralne części wsi

[edytuj | edytuj kod]
Integralne części wsi Krobusz[4][6]
SIMCNazwaRodzaj
nie nadanoMłynkiprzysiółek
0491334Żabnikprzysiółek

Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod obecnie stosowaną, polską nazwą Krobusz, a także zgermanizowaną Krobusch[15].

W okresie hitlerowskiego reżimu w latach 1936–1945 miejscowość nosiła nazwę Krähenbusch.[potrzebny przypis] 15 marca 1947 r. nadano miejscowości polską nazwę Krobusz[16].

W historycznych dokumentach nazwę miejscowości wzmiankowano w różnych językach oraz formach: villa Krobusch (1679), Krohbusch (1743), Krobusch (1784), Krobusch, Krobusz (1845), Krobusz (Krobusch) – Krähenbusch (1939), Krobusz (1946)[17].

Historia

[edytuj | edytuj kod]
Krobusz (Krebusch) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na polskojęzycznej mapie z 1772
Pieczęć Krobusza (1836)

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1679 (villa Krobusz)[18]. Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego głogóweckiego w Monarchii Habsburgów[19]. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk[20]. Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała w polu lemiesz pługa skrzyżowany z ostrzem kosy, a w otoku napis: KROBUSCHER: GEM: SIG: / NEYSTAETER CREYS (pol. Gmina Krobusz / Powiat Prudnicki)[21][22]. 1 maja 1874 miejscowość weszła w skład gminy Kujawy (od 1912 gmina Zielina) w powiecie prudnickim, rejencji opolskiej[23]. Krobusz wszedł w skład majątku Tiele-Wincklerów w Mosznej na mocy fideikomisu, podpisanego przez Huberta von Tiele-Wincklera w 1892[24].

Pomnik upamiętniający mieszkańców Krobusza poległych w I wojnie światowej

Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 454 mieszkańców Krobusza 34 posługiwało się językiem niemieckim, 389 językiem polskim, a 31 było dwujęzycznych[25]. Po I wojnie światowej we wsi powstał pomnik upamiętniający mieszkańców wsi, którzy zginęli podczas niej. W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Krobusz znalazł się po stronie wschodniej, w obszarze objętym plebiscytem[26], w obwodzie nr 8 powiatu prudnickiego[27]. 6 lutego 1921 w Krobuszu odbył się polski wiec[28]. Do głosowania uprawnionych było w Krobuszu 386 osób, z czego 245, ok. 63,5%, stanowili mieszkańcy (w tym 232, ok. 60,1% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 372 głosy (ok. 96,4% uprawnionych), w tym 370 (ok. 99,5%) ważne; za Niemcami głosowały 343 osoby (ok. 92,7%), a za Polską 27 osób (ok. 8,1%)[29]. W Krobuszu działało przejście graniczne na czas głosowania[30].

W okresie II wojny światowej w Krobuszu pracowali robotnicy przymusowi z Polski, m.in. z miejscowości: Bulowice, Sułkowice, Będzin, Sosnowiec, Świnna Poręba, Buczkowice i Sucha Beskidzka[31]. Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim[32]. Mieszkańcom Krobusza, posługującym się dialektem śląskim bądź znającym język polski, pozwolono pozostać we wsi po otrzymaniu polskiego obywatelstwa[33].

W latach 1945–1950 Krobusz należał do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 wieś należała do gminy Gostomia[34], a w latach 1954–1972 do gromady Gostomia[35]. Podlegała urzędowi pocztowemu w Białej[36].

W latach 1987–1992 mieszkańcy wsi przebudowali miejscową kaplicę na kościół Matki Boskiej Fatimskiej[37]. 16 lipca 2005 na polu w pobliżu Krobusza znaleziono skład 96 pocisków artyleryjskich, 23 granatników przeciwpancernych oraz 96 łusek artyleryjskich z okresu II wojny światowej[38]. Wieś ucierpiała podczas powodzi we wrześniu 2024[39].

Mieszkańcy

[edytuj | edytuj kod]
Tablica z podwójną nazwą przed wjazdem do Krobusza od strony Prudnika

Miejscowość zamieszkiwana jest przez mniejszość niemiecką oraz Ślązaków[40]. Mieszkańcy wsi posługują się gwarą prudnicką, będącą odmianą dialektu śląskiego.

Liczba mieszkańców wsi

[edytuj | edytuj kod]

Zabytki

[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z gminną ewidencją zabytków w Krobuszu chronione są[48]:

  • szkoła
  • przepust ceglany na linii kolejowej Krapkowice–Prudnik

Gospodarka

[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna. W Krobuszu siedzibę mają firmy Zakład Stolarski Głombica Norbert i Stolarstwo Meblowe Piasecki Arkadiusz, zrzeszone w Cechu Rzemieślników i Przedsiębiorców w Prudniku[49].

Krobusz wraz z całą gminą Biała podlega pod inspektorat ZUS w Prudniku[50].

Transport

[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy

[edytuj | edytuj kod]
Droga wojewódzka nr 414

Przez Krobusz przebiega droga wojewódzka

W zarządzie Wydziału Drogownictwa Starostwa Powiatowego w Prudniku znajdują się drogi powiatowe: nr 1251O relacji Rostkowice – Gostomia – Żabnik – Krobusz oraz nr 1272O relacji Krobusz – Radostynia[51].

Transport kolejowy

[edytuj | edytuj kod]
Pozostałości po przystanku kolejowym

W miejscowości znajduje się nieczynny przystanek kolejowy. Najbliższa czynna stacja kolejowa znajduje się w Prudniku.

Lokalni przedsiębiorcy i właściciele majątków ziemskich zawiązali w 1895 spółkę Kolej Prudnicko-Gogolińska z siedzibą w Prudniku, której celem stała się budowa linii lokalnej z Prudnika do Gogolina. Linia kolejowa nr 306 relacji Prudnik – Goglin została oddana do użytku w 1896[52]. Powódź w 1997 zniszczyła most na Odrze w Krapkowicach, uniemożliwiając dojazd do Gogolina. W 2005 ruch na linii 306 został zawieszony. Zmodernizowana do celów towarowych linia relacji Prudnik – Krapkowice została oddana do użytku w 2016[53][54]. Na bocznicy między składem militarnym w lesie koło Strzeleczek a Prudnikiem odbywa się wojskowy ruch transportowy[55].

Transport autobusowy

[edytuj | edytuj kod]
Przystanek autobusowy

Krobusz posiada połączenia autobusowe z Białą, Głuchołazami, Krapkowicami, Opolem, Prudnikiem, Strzeleczkami, Złotnikami. We wsi znajdują się dwa przystanki autobusowe – „Krobusz”, „Żabnik”[56].

Transport autobusowy w Krobuszu obsługiwany był przez PKS Prudnik[57]. W 2004 prudnicki PKS został sprywatyzowany z udziałem Connex Polska[58]. W 2008, w wyniku połączenia spółek PKS Connex Prudnik i PKS Connex Kędzierzyn-Koźle, utworzona została spółka Veolia Transport Opolszczyzna[59], w 2013 przejęta przez Arriva Bus Transport Polska[60]. W 2019 Arriva wycofała się z Prudnika[61]. Wówczas organizacją przewozów pasażerskich w Krobuszu i okolicy zajęły się ościenne PKS-y[62]. W grudniu 2021 powołano Powiatowo-Gminny Związek Transportu „Pogranicze”, mający na celu poprawę jakości transportu[63].

Transport rowerowy

[edytuj | edytuj kod]
Tablica informacyjna dotycząca Ścieżki rowerowej z Prudnika do Mosznej przebiegającej przez Krobusz

W 2020 ukończono budowę ścieżki rowerowej z Prudnika do Mosznej, przedłużonej w 2021 do Zieliny[64]. Ścieżka długości ponad 20 km zaczyna się w Prudniku przy rondzie im. Stanisława Szozdy i prowadzi wzdłuż dróg wojewódzkich nr 414 i 409 przez Lubrzę, Dobroszewice, Białą, Krobusz, Dębinę i Moszną[65], kończąc się w Zielinie[64].

Religia

[edytuj | edytuj kod]
Kościół Matki Boskiej Fatimskiej

W Krobuszu znajduje się katolicki kościół Matki Boskiej Fatimskiej, który należy do parafii św. Jana Chrzciciela w Solcu (dekanat Biała)[66].

11 lipca 2012 przez Krobusz przebiegała trasa wyścigu Tour de Pologne[67].

Turystyka

[edytuj | edytuj kod]
Zarośnięty słup – „Opolska Buka”

Atrakcją turystyczną w Krobuszu stał się porośnięty bluszczem betonowy słup energetyczny przy drodze wojewódzkiej nr 414. Bluszcz został uformowany na kształt Buki − postaci z cyklu książek o Muminkach. Dekoracja okrzyknięta została „Buką z Krobusza” lub „Opolską Buką”[68][69].

Oddział PTTK „Sudetów Wschodnich” w Prudniku ustanowił turystyczną Odznakę Krajoznawczą Ziemi Prudnickiej, którą zdobywa się poprzez zwiedzenie odpowiedniej liczby obiektów w miejscowościach położonych na ziemi prudnickiej, w tym w Krobuszu[70].

12 lipca 2010, w ramach organizowanego w Prudniku VI Europejskiego Tygodnia Turystyki Rowerowej, w którym wzięli udział rowerzyści z całej Europy, przez Krobusz prowadziła trasa „Szlakiem Pielgrzyma”[71].

Szlaki turystyczne

[edytuj | edytuj kod]

Przez Krobusz prowadzą szlaki turystyczne:

Szlaki rowerowe

[edytuj | edytuj kod]

Przez Krobusz prowadzi szlak rowerowy[75]:

Bezpieczeństwo

[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość jest pod opieką dzielnicowego rejonu służbowego nr 15 Komendy Powiatowej Policji w Prudniku (Posterunek Policji w Białej)[76].

Teren wsi, jak i całej gminy Biała, położony jest w strefie nadgranicznej w związku z czym Straż Graniczna dysponuje, na tym obszarze, specjalnymi kompetencjami w zakresie bezpieczeństwa[77]. Gminę Biała obejmuje zasięgiem służbowym placówka Straży Granicznej w Opolu ze Śląskiego Oddziału SG[78].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2016-09-23].
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 620 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 8 stycznia 2025, identyfikator PRNG: 62009.
  4. 1 2 3 Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP)).
  5. 1 2 GUS. Rejestr TERYT.
  6. 1 2 Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 27 maja 2025, identyfikator PRNG: 81649.
  7. ↑ Grzegorz Kopij, Wyniki inwentaryzacji gniazd bociana białego Ciconia ciconia na Ziemi Prudnickiej w latach 2007–2009, „Przyroda Śląska Opolskiego”, 22, 2017, s. 14–17.
  8. ↑ Andrzej Dereń, Historia Powiatu Prudnickiego [online], powiatprudnicki.pl [dostęp 2026-02-22].
  9. 1 2 3 Powiat Prudnicki – Regionalna Infrastruktura Informacji Przestrzennej województwa opolskiego [online], mapy.opolskie.pl [dostęp 2026-02-22].
  10. ↑ Mapa interaktywna [online], emapy.com [dostęp 2020-08-20].
  11. ↑ Dziennik Urzędowy Województwa Opolskiego 2010.57.754 [online], duwo.opole.uw.gov.pl [dostęp 2026-02-24].
  12. ↑ obręb KROBUSZ [online], e-mapa.net [dostęp 2026-02-24].
  13. ↑ Krzysztof Badora. Mikroregiony fizycznogeograficzne Opolszczyzny. „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego”. Nr 37, s. 18–22, 2017. Opole. ISSN 1896-1460. OCLC 1051268260.
  14. ↑ Klimat: Krobusz: Klimatogram, wykres temperatury, tabela klimatu – Climate-Data.org [online], pl.climate-data.org [dostęp 2020-08-17].
  15. ↑ Triest 1865 ↓, s. 1100.
  16. ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1947 r. Nr 37, poz. 297 (ISAP)).
  17. ↑ Kazimierz Rymut: Nazwy miejscowe Polski, t. V, Ko-Ky, hasło „Krobusz”. Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN, 2003, s. 320. ISBN 83-87623-68-7.
  18. ↑ Krobusz – Urząd Miejski w Białej [online], biala.gmina.pl [dostęp 2020-08-17].
  19. ↑ Johann Wolfgang Wieland, Principatus Silesiae Oppoliensis exactissima Tabula geographica, sistens Circulus Oppoliensem Ober-Glogau Gros Strehliz, Cosel, Tost, Rosenberg, Falckenberg & Lubleniz, Norimbergae: ab Homannianis Heredibus. Cum Spec. S. Caes. Rque Mtis Privilegio, 1736.
  20. ↑ Andrzej Dereń, XVIII-wieczna rewolucja, „Tygodnik Prudnicki”, Antoni Weigt – redaktor naczelny, 18 (441), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 6 kwietnia 1999, s. 17, ISSN 1231-904X.
  21. ↑ Aleksandra Starczewska-Wojnar, Odciśnięta pamięć wspólnoty: prawne i komunikatywne funkcje pieczęci gmin wiejskich na przykładzie zachodnich powiatów rejencji opolskiej w latach 1816-1933, Archiwalne Źródła Tożsamości, Opole: Archiwum Państwowe w Opolu : Uniwersytet Opolski, 2020, s. 358, ISBN 978-83-956475-6-7 (pol.).
  22. ↑ Aleksandra Starczewska-Wojnar, 926 Krobusch (Krobusz) [online], Pieczęcie gminne na Śląsku, 17 sierpnia 2021 [dostęp 2024-01-11] (pol.).
  23. ↑ Rolf Jehke, Amtsbezirk Zellin [online], territorial.de, 25 lutego 2011 [dostęp 2025-12-09].
  24. ↑ Bartosz Sadliński, Ród Tiele-Winckler – prudnickie tropy, „Gazeta Prudnik24”, Maciej Dobrzański – redaktor naczelny, 11 (109), Prudnik: Usługi Marketingowe i Finansowe Jarosław Wojdyło, 23 maja 2017, s. 23, ISSN 2300-7958.
  25. 1 2 Kazimierz Nabzdyk, Rezultaty wyborów w powiecie prudnickim na początku XX wieku – szkic demograficzny, „Ziemia Prudnicka”, Andrzej Dereń – redaktor naczelny, Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 2007, s. 74.
  26. ↑ Natomiast z pow. prudnickiego należą do terenu plebiscytowego tylko następujące gminy, które tutaj poniżej według polskich i niemieckich nazw imiennie podajemy, „Instrukcja dla Komitetów Parytetycznych”, 2, 1921, s. 22.
  27. ↑ Plebiscyt na Śląsku, „Tygodnik Prudnicki”, Antoni Weigt – redaktor naczelny, 3 (426), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 21 stycznia 1999, s. 10, ISSN 1231-904X.
  28. ↑ Wiadomości potoczne, „Głogowianka”, Ryszard Jazowski – redaktor naczelny, 2, Opole: Gazeta Opolska, 12 lutego 1921, s. 3.
  29. ↑ Landsmannschaft der Oberschlesier in B-W [online], web.archive.org, 29 stycznia 2017 [dostęp 2023-02-04] [zarchiwizowane z adresu 2017-01-29].
  30. ↑ Stanisław Sobota, Udział ludności powiatu prądnickiego w Powstaniu Śląskim, „Nasz Głos”, Kazimierz Kanwiszer – redaktor naczelny, 14 (54), Prądnik [Prudnik]: Spółdzielnia Wydawnicza „Promień”, 30 kwietnia 1947, s. 1.
  31. ↑ „KROBUSZ” w bazie danych „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką” [online], straty.pl [dostęp 2025-09-11].
  32. ↑ Andrzej Dereń, Polska Ziemia Prudnicka, „Tygodnik Prudnicki”, 19 (754), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 11 maja 2005, s. 8, ISSN 1231-904X.
  33. ↑ Rejestr osiedlonych powiatu prudnickiego [online], szukajwarchiwach.gov.pl [dostęp 2026-08-30].
  34. ↑ Powiat Prudnicki (Prudnik), [w:] Wykaz gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Według stanu na z dnia 1 VII 1952 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1952, s. 249–250.
  35. ↑ Uchwała Nr VII/28/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 4 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu prudnickiego, „Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu”, 12, Opole: Prezydium WRN, 27 grudnia 1954, s. 10–11.
  36. ↑ Wykaz gromad wchodzących w skład gminy, „Głos Prądnika”, Czesław Żelazny – redaktor naczelny, 3 (4), Prądnik [Prudnik]: Powiatowy Komitet Osadniczy, 23 listopada 1946, s. 5.
  37. ↑ Renata Sołtysek, Budownictwo kościołów na Śląsku Opolskim w Polsce Ludowej (1945–1989): „Bogu na chwałę, nam na zbawienie”, Opole: Instytut Śląski, 2022, s. 413, ISBN 978-83-7126-412-2.
  38. ↑ Piotr Kulczyk, Śmiercionośny złom, „Tygodnik Prudnicki”, 29 (764), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 20 lipca 2005, s. 2, ISSN 1231-904X.
  39. ↑ Pomoc po powodzi: kroki do powrotu do normalności, „Panorama Bialska”, 9 (348), Biała: Gminne Centrum Kultury, październik 2024, s. 3, ISSN 1232-7352.
  40. ↑ Ludność Ziemi Prudnickiej, „Tygodnik Prudnicki”, Antoni Weigt – redaktor naczelny, 52 (266), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 24 grudnia 1995, s. 10, ISSN 1231-904X.
  41. ↑ Kreis Neustadt O.S. (1. Dezember 1871) [online], AGOFF [dostęp 2024-06-14] (niem.).
  42. ↑ Kreis Neustadt O.S. (1. Dezember 1885) [online], AGOFF [dostęp 2024-06-14] (niem.).
  43. ↑ Kreis Neustadt O.S. (1. Dezember 1905) [online], AGOFF [dostęp 2024-06-14] (niem.).
  44. 1 2 Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Neustadt in Oberschlesien [online], verwaltungsgeschichte.de [zarchiwizowane z adresu 2017-07-08].
  45. ↑ Ludność wiejska. Wyniki badania struktury ludności wsi z dnia 15 X 1966, Opole: Wojewódzki Urząd Statystyczny w Opolu, 1969, s. 213.
  46. 1 2 3 4 Krobusz [online], Polska w liczbach [dostęp 2023-09-26], liczba ludności na podstawie danych GUS.
  47. ↑ Andrzej Dereń, Jak wyludniła się Twoja miejscowość: sprzedam wieś pod Prudnikiem, „Tygodnik Prudnicki”, 2 (1202), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 8 stycznia 2014, s. 11, ISSN 1231-904X.
  48. ↑ Ewidencja – Gmina Biała [online], bip.wuozopole.pl [dostęp 2023-02-11].
  49. ↑ Lista Rzemieślników [online], cechprudnik.eu [zarchiwizowane z adresu 2023-12-09].
  50. ↑ ZUS Inspektorat w Prudniku [online], zus.pl [dostęp 2024-04-17] (pol.).
  51. ↑ Wykaz dróg powiatu prudnickiego [online], powiatprudnicki.pl [dostęp 2024-09-26].
  52. ↑ Kasza 2020 ↓, s. 105.
  53. ↑ Maciej Dobrzański: Pociągi wracają na linię Prudnik-Krapkowice. prudnik24.pl, 2016-08-03. [dostęp 2019-03-02]. (pol.).
  54. ↑ Radosław Dimitrow: Linia kolejowa Krapkowice – Prudnik wyremontowana. Ale pociągi pasażerskie tędy nie pojadą. nto.pl, 2016-08-30. [dostęp 2020-02-15]. (pol.).
  55. ↑ Wielkie ćwiczenia. Nam niedogodności nie grożą, „Tygodnik Prudnicki”, Andrzej Dereń – redaktor naczelny, 8 (1722), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 21 lutego 2024, s. 6, ISSN 1231-904X.
  56. ↑ Rozkład jazdy PKS na przystanku Chrzelice, gm. Biała [online], e-podroznik.pl [dostęp 2023-08-18].
  57. ↑ PKS Connex Prudnik / Przewozy pasażerskie / Rozkład jazdy [online], pks-prudnik.com.pl [dostęp 2024-04-08] [zarchiwizowane z adresu 2006-10-23].
  58. ↑ Damian Wicher, Nowy PKS, „Tygodnik Prudnicki”, Andrzej Dereń – redaktor naczelny, 49 (732), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 8 grudnia 2004, s. 5, ISSN 1231-904X.
  59. ↑ Zbigniew Taylor, Ariel Ciechański, Deregulacja i przekształcenia przedsiębiorstw transportu lądowego w Polsce na tle polityki spójności UE: Deregulation and transformation among Poland’s surface-transport companies against the background of the EU cohesion policy, IGiPZ PAN, 29 grudnia 2017, s. 126, ISBN 978-83-61590-74-3 [dostęp 2024-04-08] (pol.).
  60. ↑ Arriva przejmuje Veolia Transport Polska. infobus.pl, 2013-06-06. [dostęp 2024-04-08].
  61. ↑ Arriva zamyka komunikację lokalną w sześciu ośrodkach [online], transport-publiczny.pl, 28 listopada 2018 [dostęp 2024-04-08] (pol.).
  62. ↑ Maciej Dobrzański, Kto od lipca obsłuży przewozy pasażerskie? [online], Prudnik24, 16 lutego 2019 [dostęp 2024-04-08] (pol.).
  63. ↑ Maciej Dobrzański, Powołują związek, który ma ułatwić komunikację [online], Prudnik24, 18 sierpnia 2021 [dostęp 2024-04-08] (pol.).
  64. 1 2 Andrzej Dereń, Dalej, niż do Mosznej [online], Teraz Prudnik!, 20 czerwca 2021 [dostęp 2024-04-26] (pol.).
  65. ↑ Ścieżka rowerowa Prudnik-Moszna [online], visitopolskie.pl [dostęp 2024-04-26] (pol.).
  66. ↑ Parafie według dekanatów [online], diecezja.opole.pl [dostęp 2023-05-02] (pol.).
  67. ↑ Światowe gwiazdy w Prudniku i Białej, „Tygodnik Prudnicki”, Andrzej Dereń – redaktor naczelny, 27 (1123), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 4 lipca 2012, s. 8, ISSN 1231-904X.
  68. ↑ Mirosław Dragon, Opolska Buka budzi sensację. Kierowcy robią sobie zdjęcia. To tuż obok Zamku Moszna [online], Nowa Trybuna Opolska, 2 września 2026 [dostęp 2026-09-02].
  69. ↑ Krzysztof Strauchmann, Buka z Muminków wita w Krobuszu. Czarownice i inne dziwne stwory pojawiają się na naszych drogach [online], Nowa Trybuna Opolska, 26 lipca 2025 [dostęp 2026-09-02].
  70. ↑ Regulamin Odznaki Krajoznawczej Ziemi Prudnickiej [online], prudnik.pttk.pl [dostęp 2024-01-01].
  71. ↑ Trasy rowerowe VI ETTR w Prudniku, „Tygodnik Prudnicki”, Andrzej Dereń – redaktor naczelny, 27 (1019), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 7 lipca 2010, s. 20–21, ISSN 1231-904X.
  72. ↑ Dwa zamki w jeden dzień [online], turystyka.biala.gmina.pl [dostęp 2020-07-26] (pol.).
  73. ↑ Biała – Moszna [online], turystyka.biala.gmina.pl [dostęp 2020-07-26] (pol.).
  74. ↑ Szlakiem zabytkowych kościołów [online], turystyka.biala.gmina.pl [dostęp 2020-07-26] (pol.).
  75. ↑ Okolice Prudnika, [w:] Karol Kawałko, Szlaki rowerowe Śląska Opolskiego, Piła: Wydawnictwo BIK: na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego, 2009, s. 13, ISBN 978-83-7618-031-1.
  76. ↑ Posterunek Policji w Białej [online], prudnik.policja.gov.pl [dostęp 2024-02-25] (pol.).
  77. ↑ Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2005 r. w sprawie wykazu gmin i innych jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej oraz tablicy określającej zasięg tej strefy (Dz. U. z 2005 r. Nr 188, poz. 1580 (ISAP)).
  78. ↑ PSG w Opolu [online], slaski.strazgraniczna.pl, 19 sierpnia 2012 [dostęp 2024-05-08].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]