Przejdź do zawartości

Borderline (singel)

Artykuł na Medal
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Borderline
Okładka
Wykonawca

Madonna

Album

Madonna

Strona B

„Think of Me” / „Physical Attraction” / „Lucky Star” / „Holiday”

Wydany

15 lutego 1984

Nagrywany

Sigma Sound Studios(inne języki)

Gatunek

pop · post disco

Długość

5:18 (wersja albumowa)
3:58 (wersja singlowa)

Wydawnictwo

Sire · Warner Bros.

Producent

Reggie Lucas(inne języki)

Autor

Reggie Lucas(inne języki)

Chronologia
„Lucky Star”
(1983)		 „Borderline”
(1984)		 „Like a Virgin”
(1984)

Borderline – utwór muzyczny z 1983 roku, wykonywany przez amerykańską piosenkarkę Madonnę. Pochodzi z jej pierwszego albumu studyjnego, Madonna (1983). 15 lutego 1984 roku został wydany nakładem wytwórni Sire Records i Warner Bros. Records jako piąty i ostatni promujący go singel. Został napisany i wyprodukowany przez Reggiego Lucasa(inne języki). Reprezentuje pop z elementami post disco, a jego tekst dotyczy frustracji i utraty panowania nad sobą w miłości.

Został pozytywnie przyjęty przez krytyków muzycznych, którzy wymieniali go pośród najlepszych na albumie i komplementowali śpiew Madonny. Jako pierwszy singel w jej karierze dotarł do pierwszej dziesiątki amerykańskiej listy przebojów Hot 100 czasopisma „Billboard”. W 1986 roku został ponownie wydany w Europie i odniósł sukces komercyjny, docierając do czołówek notowań w kilku państwach. Został certyfikowany złotą płytą w Stanach Zjednocznych i Wielkiej Brytanii. Znalazł się w rankingach najlepszych piosenek w historii.

Mary Lambert wyreżyserowała teledysk do utworu, przedstawiający Madonnę rozdartą między latynoskim ukochanym a brytyjskim fotografem. Badacze interpretowali go w kategoriach wielokulturowości, zwracając uwagę na zrywające z mainstreamem przedstawienie związków międzyrasowych, ponadto komentowali feministyczny wydźwięk. Madonna uwzględniła piosenkę podczas tras koncertowych The Virgin Tour (1985) i Sticky & Sweet Tour (2008), ponadto wykonała ją przy kilku innych okazjach.

Geneza

[edytuj | edytuj kod]
Madonna wykonująca „Borderline” podczas koncertu w Lizbonie w ramach trasy Sticky & Sweet Tour (2008)

Madonna, ucząca się tańca w Nowym Jorku, w 1979 roku zdcydowała o rozpoczęciu kariery muzycznej. Od maja do sierpnia przebywała w Paryżu, gdzie lokalni producenci organizowali jej zajęcia ze śpiewu i tańca oraz usiłowali zainicjować jej działalność jako piosenkarki. Była jednak niezadowolona z proponowanych piosenek, więc powróciła do Nowego Jorku[1][2][3]. Jej ówczesny partner życiowy, Dan Gilroy(inne języki), uczył ją gry na gitarze i perkusji i pisania piosenek[4]. Wspólnie założyli zespół muzyczny Breakfast Club, w którym śpiewała oraz grała na gitarze i perkusji[5]. Wiosną 1980 roku opuściła Breakfast Club i założyła nowy zespół, Madonna and the Sky, który jednak szybko się rozpadł[6]. Następnie założyła ze Stephenem Brayem zespół Emmy (czasami nazywany Emmy & the Emmys)[7][8]. W marcu 1981 roku podpisała kontrakt z wytwórnią Gotham Records(inne języki). Jako że jej przedstawiciele chcieli wypromować ją jako artystkę solową, to rozwiązała zespół Emmy, a w czerwcu 1981 roku zaczęła z Brayem pracować nad demo. Co najmniej dziewięć wytwórni wyraziło wstępne zainteresowanie podpisaniem z nią kontraktu[9][10]. W lutym 1982 roku zerwała współpracę z Gotham Records, ponieważ jej przedstawiciele chcieli wypromować ją jako artystkę rockową, a ona chciała się ukierunkować na muzykę taneczną[11].

Aby się wypromować, Madonna zaczęła samodzielnie prezentować czterościeżkową kasetę demo DJ-om w klubach nocnych i prosić ich o organizowanie spotkań z przedstawicielami wytwórni muzycznych[11][12]. Mark Kamins(inne języki), pracujący jako DJ w klubie Danceteria(inne języki) i w dziale A&R wytwórni Island Records, zagrał „Everybody” podczas imprezy w Danceterii, na której piosenka spotkała się z pozytywnym odbiorem[13][14]. Obiecał Madonnie pomoc w zdobyciu kontraktu[14]. Zaprezentował demo wytwórni Island Records, ale jej prezes, Chris Blackwell, nie wyraził zainteresowania współpracą. Demo odrzucili także przedstawiciele Geffen Records[15][16]. Michael Rosenblatt z działu A&R wytwórni Sire Records (oddziału Warner Bros. Records) ocenił nagrania pozytywnie i zaoferował Madonnie wstępnie umowę na dwa single, obejmującą 5 tysięcy dolarów zaliczki i honoraria autorskie[16]. Seymour Stein, prezes Sire Records, posłuchał demo w szpitalu Lenox Hill Hospital(inne języki), w którym przebywał po operacji serca[15]. Nagranie mu się spodobało, więc zaoferował Madonnie i Kaminsowi współpracę. Choć przedstawiciele Warner Bros. Records początkowo byli niechętni, Sire Records ostatecznie podpisało z Madonną umowę na trzy single w formie 12-calowej płyty gramofonowej, z zaliczką w wysokości 15 tysięcy dolarów za każdy i z 2,5 tysiącami dolarów zaliczki za każdą napisaną piosenkę, ale ze zobowiązaniem do samodzielnego pokrycia kosztów nagrania, a także z opcją przedłużenia na album[17].

Pierwszy singel, „Everybody”, został wydany w październiku 1982 roku[16]. W związku z jego sukcesem w klubach nocnych, wytwórnia Sire Records podpisała z Madonną kontrakt na album[18]. Rosenblatt chciał, by miał brzmienie R&B, więc zaoferował wyprodukowanie go Reggiemu Lucasowi(inne języki). Po latach argumentował: „Madonna potrzebowała kogoś, kto mógłby jej pomóc z wokalem. Mark Kamins potrafił wprowadzić groove, ale nie pracować z dziewczyną, która nigdy nie była w studio nagraniowym”. Lucas podjął się zlecenia[19].

Powstawanie

[edytuj | edytuj kod]

Nagrania do albumu odbywały się w studiu Sigma Sound Studios(inne języki) w Nowym Jorku. Jako że piosenek przygotowanych przez Madonnę było za mało, Reggie Lucas(inne języki) napisał dwie nowe: „Borderline” i „Physical Attraction”[20]. „Borderline” był pierwszym utworem w karierze, nad którym pracował na automacie perkusyjnym, a nie perkusji. Na potrzeby linii basu został wykorzystany syntezator ARP 2600. Anthony Jackson(inne języki) zagrał podczas nagrań na gitarze basowej[19]. Lucas wspominał pracę nad piosenkami: „Zostały napisane specjalnie dla Madonny. Bardzo szybko przeszły z mojej głowy do studia”[21]. Seymour Stein wspominał, że gdy usłyszał nagraną piosenkę, uznał ją za najlepsze, co miał w swoim katalogu, dodając: „Patrząc na pasję, którą ta dziewczyna włożyła w piosenkę, pomyślałem, że nie ma sposobu, by ją powstrzymać”[19].

Analiza utworu

[edytuj | edytuj kod]

„Borderline” został napisany w tonacji d-dur i średnim tempie, a śpiew Madonny obejmuje skalę od F♯3 to B4. Został skomponowany z progresją D–C–G w pierwszej zwrotce, Bm–Em–A–F♯ w przedrefrenie i G–D–A w refrenie[22]. Reprezentuje muzykę pop z elementami post disco[23][24]. Jego aranżacja opiera się na pianinie Rhodes oraz podwójnych partiach na syntezatorze i gitarze basowej[25][26]. Stewart Mason z portalu AllMusic wyraził opinię, że ma wolniejsze tempo niż reszta albumu, ale dzięki wystarczającej ilości rytmu i syntezatorom nie przeradza się w balladę[27]. Paul Schrodt z serwisu Slant Magazine zwrócił uwagę na „dynamiczne rytmy perkusji i modulujące dźwięki syntezatora”[28]. Reggie Lucas(inne języki) porównał brzmienie do piosenki Stephanie Mills(inne języki) „Never Knew Love Like This Before(inne języki)” (1980), którą także współtworzył[19]. Rikky Rooksby, biograf Madonny, wskazał na podobieństwo inwersji do brzmienia muzyki lat 70., w szczególności disco, filadelfijskiego soulu i twórczości Eltona Johna[14]. Krytycy muzyczni określili piosenkę jako „uduchowioną”[29][26][30]. Matthew Lindsay z portalu The Quietus zinterpretował ją jako „w dużej mierze uliczną, przewrotną aktualizację hitu Mills”, a intro opisał jako „słodko-smutne”[26].

W interpretacji Radhiki Jones(inne języki) z tygodnika „Time”, tematem tekstu jest „kusząca frustracja nie tylko z powodu bycia zakochaną, ale także z powodu ciągłego przekraczania granicy między miłością a partnerką”[31]. Joe Lynch z czasopisma „Billboard” napisał, że słowa piosenki dotyczą „utraty panowania nad sobą z powodu zauroczenia”[32]. Jim Beviglia z magazynu „American Songwriter” odebrał utwór jako „historię kobiety, która jest w swoim nowym związku jednocześnie zakochana i dręczona. Powód jest prosty: facet nie okazuje takiego samego zaangażowania z jego strony, a wręcz przeciwnie – zdaje się obojętnie podchodzić do jej obaw (…). Narratorka jest na tyle świadoma siebie, by zrozumieć, że jest manipulowana”[21]. Biograf Madonny, J. Randy Taraborrelli(inne języki), napisał, że Madonna narzeka w piosence na szowinizm swojego ukochanego, śpiewając w bardziej niż zazwyczaj „wyrafinowany i ekspresyjny” sposób[23]. Es Masley, dziennikarz czasopisma „The Arizona Republic(inne języki)”, ocenił, że tekst funkcjonuje „w służbie seksualnego pragnienia” i składa się z seksualnych aluzji. Porównał go do piosenek z epoki girls bandów[33]. Schrodt wyraził opinię, że delikatne akordy z początku piosenki „oddają spokój życia” przed następującym później tematem „burzliwego i, sądząc po brzmieniu, toksycznego romansu”[28].

Wydanie

[edytuj | edytuj kod]

Premiera albumu Madonna, na którym znalazł się „Borderline”, odbyła się 27 lipca 1983 roku[34]. 15 lutego 1984 roku utwór został wydany w Stanach Zjednoczonych jako czwarty promujący go singel, z „Think of Me” na stronie B[35][34]. W skali świata był piątym singlem, jako że „Lucky Star” ukazał się w Europie we wrześniu 1983 roku, przed premierą w Stanach[36][37]. „Borderline” poza Stanami ukazał się 2 czerwca 1984 roku jako piąty singel[38], a 13 stycznia 1986 roku został ponownie wydany w Europie[39][40]. 14 lutego 2023 roku z okazji 39-lecia premiery ukazał się w dystrybucji cyfrowej[41][42].

Utwór znalazł się na kompilacjach największych przebojów Madonny: The Immaculate Collection (1990)[43] i Celebration (2009)[44].

Odbiór krytyków

[edytuj | edytuj kod]
Madonna wykonująca „Borderline” podczas koncertu w Buenos Aires w ramach trasy Sticky & Sweet Tour (2008)

Stephen Thomas Erlewine z serwisu AllMusic w retrospektywnej recenzji albumu Madonna wymienił „Borderline” pośród świetnych piosenek[45]. Utwór, w ocenie Stewarta Masona z AllMusic, „dowiódł, że Madonna to coś więcej niż tylko ładna buzia, tancerka i piskliwy głos”, a w porównaniu z resztą albumu stanowi „prawdziwy skarb, jeden z tych bezwstydnie komercyjnych popowych utworów, który jednocześnie przynajmniej napomyka o głębszych emocjach”. Mason dodał: „Madonna daje najlepszy występ wokalny w swojej wczesnej karierze, gdy jej ograniczenia były najbardziej oczywiste. Pełna duszy, bez popisowych melizmatów czy bluesowych nut, dołącza do długiej listy popowych piosenkarek, które dają bardziej przekonujący występ po prostu dlatego, że nie potrafią przyćmić emocjonalnej treści utworu (…) zbędną wokalną gimnastyką”[27]. Matthew Lindsay z portalu The Quietus określił utwór jako „jedną z najtrwalszych piosenek” i „bardziej niuansowany” niż reszta albumu[26]. El Hunt z czasopisma „Evening Standard” napisała w 2023, że utwór „nadal wydaje się być najświeższą rzeczą na Ziemi”[46].

Paul Schrodt z serwisu Slant Magazine napisał: „Czy kiedykolwiek istniał bardziej ujmujący i od razu nostalgiczny refren (…)?”. Ponadto opisał utwór jako „przejmujące wspomnienie młodzieńczego lata, na zawsze straconego przez nierozważną miłość”[28]. Jim Beviglia z magazynu „American Songwriter” napisał w 2024: „Jeśli dziś uważnie słuchasz «Borderline», przygotuj się na zdumienie, jak skutecznie Madonna jako wokalistka wtapia się w emocje utworu, nawet na początku swojej kariery. Dodaj do tego perfekcyjną oprawę Reggiego Lucasa(inne języki) i nic dziwnego, że to był przełom w jej karierze”[21].

Es Masley, dziennikarz czasopisma „The Arizona Republic(inne języki)”, w 2015 roku przyznał utworowi drugie miejsce w rankingu najlepszych singli Madonny. Skomentował: „Zdecydowanie najlepsza piosenka z debiutanckiego albumu Madonny, z tym samym dziewczęcym grymasem, co w jej innych wczesnych hitach, ale w «Borderline» nadaje mu o wiele więcej duszy”[33]. Chuck Arnold z czasopisma „Entertainment Weekly” w 2018 roku przyznał mu 16. miejsce na analogicznej liście, argumentując: „Madonna, której utwory były wówczas grane w radiu dla czarnoskórych, nigdy nie brzmiała tak prawdziwie i z duszą jak w boskim «Borderline»”[30]. Redaktorzy magazynu „Rolling Stone” w 2016 wymienili go na czwartym miejscu rankingu najlepszych piosenek Madonny[47]. W analogicznej liście z 2023 roku, opublikowanej przez tygodnik „Billboard”, numer zajął 19. miejsce, co Joe Lynch argumentował: „to czysta popowa rozkosz o ponadczasowym temacie (…). I choć utwór mógłby być hitem dla każdego, to wokal Madonny – przytłaczająca mieszanka bolesnej naiwności i uwodzicielskiej witalności – wprowadza «Borderline» do elitarnego kręgu popowych klasyków, które wciąż brzmią świeżo i aktualnie dla każdego pokolenia”[32].

Dziennikarze tygodnika „Time” w 2011 umieścili utwór na 69. miejscu na liście najlepszych piosenek w historii. Radhika Jones(inne języki) argumentowała: „Później Madonna śpiewała piosenki bardziej inteligentne («Material Girl»), bardziej efektowne («Like a Prayer») i bardziej seksowne («Justify My Love»). Ale «Borderline» (…) oddaje istotę jej popowego uroku: świeżość, prostotę i witalność”[31]. Dziennikarze czasopisma „Billboard” w 2023 roku uplasowali go na 128. miejscu w rankingu najlepszych popowych piosenek w historii, charakteryzując go jako „najczystsza, w 100% klasyczna słodycz”[48].

Odbiór komercyjny

[edytuj | edytuj kod]

3 marca 1984 roku „Borderline” zadebiutował na siódmym miejscu publikowanej przez czasopismo „Billboard” listy przebojów Bubbling Under Hot 100 Singles, stanowiącej „poczekalnię” do Hot 100, głównego zestawienia najpopularniejszych singli w Stanach Zjednoczonych[49]. Tydzień później pojawił się po raz pierwszy na Hot 100, na 76. pozycji[50]. 16 czerwca 1984 roku awansował na 10. miejsce, stając się pierwszym singlem Madonny, który dotarł do pierwszej dziesiątki[51]. Łącznie spędził na liście 30 tygodni, co jest najdłuższym wynikiem spośród wszystkich utworów artystki, na równi z „Take a Bow” (1994)[50][51]. Znalazł się na 35. miejscu podsumowania całorocznego Hot 100 za rok 1984[52]. 24 marca 1984 roku zadebiutował na 67. miejscu notowania Dance Club Songs, zestawiającego najpopularniejsze piosenki w amerykańskich klubach nocnych[53]. Łącznie spędził na niej 15 tygodni, docierając maksymalnie do miejsca czwartego 12 maja 1984 roku[54]. 30 czerwca 1984 roku zadebiutował na liście radiowej Adult Contemporary, jako pierwszy utwór w jej karierze. Łącznie był na niej notowany 11 tygodni, osiągając maksymalnie 23. pozycję 14 lipca 1984 roku[55]. 22 października 1998 roku został przez amerykańskie stowarzyszenie Recording Industry Association of America (RIAA) certyfikowany złotem za 500 tysięcy sprzedanych egzemplarzy[56].

W Kanadzie zadebiutował 4 sierpnia 1984 roku na 56. miejscu listy przebojów czasopisma „RMP”[57]. 22 września 1984 roku awansował na pozycję 25[58]. W lipcu 1984 roku zadebiutował w Australii na liście singli, publikowanej przez Kent Music Report(inne języki). W sierpniu 1984 roku awansował do jej 12. miejsca, ponadto zajął 75. pozycję w podsumowaniu całorocznym za rok 1984[59]. W Nowej Zelandii był w lipcu 1984 roku notowany przez tydzień na liście Top 40 Singles, obejmując 47. miejsce[60].

W 1984 roku, po pierwszym wydaniu, dotarł do 56. miejsca na UK Singles Chart w Wielkiej Brytanii[61] i 23. na Singles Top 100 w Szwajcarii[62]. Większą popularność zdobył w Europie po wznowieniu w 1986 roku. Wówczas spędził dziewięć tygodni na UK Singles Chart, docierając 15 lutego do miejsca drugiego[63]. 1 lutego 1986 roku został certyfikowany złotem przez British Phonographic Industry (BPI)[40]. Ponadto zajął 50. pozycję w brytyjskim zestawieniu całorocznym za rok 1986[64]. Uplasował się również na pierwszym miejscu Top 50 Singles w Irlandii[65], a także w pierwszych trójkach notowań we Flandrii w Belgii[66] oraz w Holandii (na Dutch Top 40(inne języki)[67] i Single Top 100[68]). 22 lutego 1986 roku dotarł do kolejno 29. i 25. pozycji paneuropejskich list publikowanych przez czasopismo „Music & Media”: notowania sprzedaży singli European Top 100 Singles i notowania airplay European Airplay Top 50(inne języki)[69][70].

Teledysk

[edytuj | edytuj kod]

Wytwórnia Warner Bros. Records zleciła Mary Lambert reżyserię teledysku do „Borderline”[71][72]. Zdjęcia odbyły się w Los Angeles, od 30 stycznia do 2 lutego 1984 roku[73]. Lambert scharakteryzowała rolę Madonny jako dziewczyny skuszonej sławą, która ostatecznie powraca do swojej prawdziwej miłości po uświadomieniu sobie ceny ambicji[74]. Fabuła jest osadzona w barrio(inne języki), a pomiędzy ujęciami Madonna pozuje do zdjęć w studiu fotograficznym. Jest ubrana w stylu mody ulicznej, z wielowarstwową biżuterią i kurtką dżinsową z napisem „boy toy”. W jednej ze scen nakłada graffiti na klasyczną rzeźbę mężczyzny, w szczególności na jego genitalia[75]. W rolę jej ukochanego wcielił się portorykański muzyk Louie Louie(inne języki)[76]. Jednym ze statystów był przyszły aktor John Leguizamo[77]. Lambert wyjawiła, że teledysk był realizowany bez żadnego planu, a pomysły były wymyślane na bieżąco podczas zdjęć. Przeplotła ujęcia kolorowe i czarno-białe, co, jak wspominała, nie spodobało się menedżerowi Madonny, Freddy’ego DeMannowi(inne języki). Ostatecznie wideoklip został zaaprobowany[71].

Teledysk został dodany do playlisty kanału MTV w tygodniu kończącym się 24 marca 1984 roku[78]. Znalazł się na kompilacjach wideo Madonny: The Immaculate Collection (1990)[79] i Celebration: The Video Collection (2009)[80].

Odbiór i analizy

[edytuj | edytuj kod]

Kulturoznawca Douglas Kellner(inne języki) wyraził opinię, że Madonna poprzez teledysk rzuciła wyzwanie społecznym tabu, obsadzając mężczyznę pochodzenia latynoskiego w roli swojego ukochanego, tym samym zrywając z mainstreamowym sposobem przedstawiania związków międzyrasowych. Odczytał to jako strategię marketingową, mającą na celu dotarcie do publiczności różnych ras. Kontrastujące stroje Madonny w teledysku zinterpretował jako jako symbol jej płynnej i performatywność tożsamości. Uznał, że artystka wykorzystuje modę i seksualność do stworzenia wizerunku, który jest zarówno pożądany, jak i transgresywny. Ocenił także, że prezentuje „kontrastujące kody modowe” między kulturami uliczną i elitarną, by przedstawić „fantazję, że można mieć wszystko, przekraczając granice między jedną kulturą a drugą i przywłaszczając sobie przyjemności obu”[81]. Leah Perry, autorka książki The Cultural Politics of U.S. Immigration: Gender, Race and Media, odczytała scenę z graffiti jako akt „seksualności kobiecej, która była niezależna od patriarchalnej kontroli (…), która sprzeciwiała się męskiemu spojrzeniu, a nie je odrzucała”. Wyraziła także opinię, że teledysk „miał znaczenie nie tylko ze względu na kontrowersyjne wówczas przedstawienie relacji międzyrasowych i kobiecej asertywności seksualnej (…), ale także dlatego, że bawił się tematami problemów imigracji, ról płciowych i wielokulturowości”[75].

Biografka Madonny, Mary Gabriel(inne języki), napisała o teledysku: „Madonna po raz pierwszy zagrała czyjąś dziewczynę – nie tylko w rozumieniu towarzyszki mężczyzny, ale także koleżanki innych dziewczyn, dzięki czemu przemawiał on do żeńskiej publiczności (…). Postać odgrywana przez Madonnę nie krążyła po męskiej orbicie – to ona była planetą, wokół której krążyli oni (…). Była kimś, kim kobieta rzadko bywała na ekranie: kompletną osobą pełną przeciwieństw”[71]. W interpretacji biografów Santiago Fouza-Hernándeza i Freyi Jarman-Ivens, dwaj bohaterowie męscy, latynoski chłopak i brytyjski fotograf, uosabiali dwoistość wczesnego życia i kariery Madonny: surową, wielorasową scenę klubową kontra wypolerowany świat komercyjnego sukcesu[74].

Matthew Lindsay z portalu The Quietus porównał wideoklip do filmu Mahogany(inne języki) (1975) i twórczości Johna Hughesa. Ocenił: „Minifilm Mary Lambert do «Borderline» wcisnął Mahogany Diany Ross i Johna Hughesa w konwencję popowego teledysk, dodając do niego przełamujący tabu międzyrasowy romans. Aktorka bawi się nawet graffiti, nawiązując do świata, z którego pochodzi”[26]. Eric Henderson z portalu Slant Magazine napisał, że widoeklip „ugruntował wizerunek piosenkarki w stylu boho-chic, a także jej zabawny, miejski charakter. I tak naprawdę, o to właśnie chodzi. Teledysk, który śledzi rozkwitającą gwiazdkę rozdartą między swoim kochankiem sprzed sławy a fotografem, który ją odkrywa, jest tak prosty i bezpośredni, jak przesłanie piosenki: bądź ze mną, a będziesz się naprawdę dobrze bawić”[82].

Madonna za sprawą „Borderline” otrzymała nominację do nagrody MTV Video Music Award dla najlepszego nowego artysty w 1984 roku, czyli w pierwszym roku istnienia plebiscytu[83]. Podczas ceremonii przegrała z zespołem Eurythmics, który zdobył nagrodę za „Sweet Dreams (Are Made of This)”[84].

Wykonania na żywo

[edytuj | edytuj kod]
Madonna wykonująca „Borderline” podczas koncertu Madonna: Tears of a Clown w Melbourne (2016)

Madonna w lutym 1984 roku wykonała „Borderline” w programie telewizyjnym The Dance Show[85]. W 1985 roku uwzględniła utwór podczas swojej pierwszej trasy koncertowej, The Virgin Tour[86][87]. Nagranie piosenki zostało pominięte na albumie wideo Madonna Live: The Virgin Tour (1985)[88].

Madonna w 2008 roku wykonywała „Borderline” podczas trasy Sticky & Sweet Tour, na której zaprezentowała piosenkę w aranżacji w stylu rocka stadionowego, grając na fioletowej gitarze elektrycznej Gibson Les Paul[89][90]. W interpretacji biografki, Mary Gabriel(inne języki), „zmieniła piosenkę o szczenięcej miłości w hymn wściekłej kobiety”[91]. Ricardo Baca z „The Denver Post(inne języki)” porównał występ do twórczości zespołu Journey, określając go jako dziwny, ale świetny[89]. Chris Gray z „Houston Press(inne języki)” nazwał wykonanie „szlagierem”, kojarząc aranżację z Joan Jett[92]. Dan DeLuca z „The Philadelphia Inquirer” określił piosenkę jako „umiejętnie przerobioną”, a sam fragment koncertu ocenił jako „psychologicznie niepokojący”[90]. Nagranie występu w Buenos Aires znalazło się na albumie wideo Sticky & Sweet Tour (2010)[93], a także jako bonus w cyfrowej wersji albumu koncertowego pod tym samym tytułem[94]. Gdy trasa została wznowiona w 2009, „Borderline” został usunięty z listy utworów i zastąpiony przez „Holiday”[95].

Madonna w marcu 2016 roku wykonała „Borderline” w wersji akustycznej podczas koncertu Madonna: Tears of a Clown w Melbourne. Przed rozpoczęciem piosenki powiedziała: „Nie mam zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, ale jestem trochę borderline”[96][97]. 9 czerwca 2016 roku został wyemitowany odcinek programu telewizyjnego The Tonight Show Starring Jimmy Fallon(inne języki), w którym Madonna wykonała utwór z zespołem The Roots[98].

Covery

[edytuj | edytuj kod]

W 2000 roku na poświęconym Madonnie tribute albumie pt. Virgin Voices: A Tribute to Madonna, Vol. 2 znalazł się cover utworu w stylu electro-industrial w wykonaniu Niveka Ogre’a[99]. Zespół Showoff(inne języki) w 2002 nagrał piosenkę w pop punkowej aranżacji na potrzeby kompilacji Punk Goes Pop(inne języki)[100]. Jody Watley w 2006 wydała swoją minimalistyczną interpretację utworu na albumie pt. The Makeover(inne języki)[101]. Duet Chapin Sisters(inne języki) nagrał go na potrzeby tribute albumu Through the Wilderness(inne języki) z 2007 roku[102]. Duffy w 2008 wykonała akustyczny cover podczas występu na festiwalu BBC Radio 1’s Big Weekend(inne języki)[103]. W 2009 ukazała się kompilacja Covered, A Revolution in Sound(inne języki), na którą piosenkę nagrały wspólnie zespoły The Flaming Lips i Stardeath and White Dwarfs(inne języki)[104]. Zespół Counting Crows w tym samym roku wykonał go w aranżacji country podczas koncertu w Royal Albert Hall w Londynie[105].

W 2010 roku został wyemitowany odcinek „The Power of Madonna(inne języki)” serialu telewizyjnego Glee, w którym Cory Monteith i Lea Michele zaśpiewali mashup „Borderline” i „Open Your Heart”[106]. Piosenka została wydana na minialbumie Glee: The Music, The Power of Madonna(inne języki)[107]. Tommy Emmanuel i Amanda Shires(inne języki) w 2018 wydali cover piosenki w stylu walca na albumie pt. Accomplice One[108]. Kelly Clarkson w 2021 zaśpiewała piosenkę w swoim talk-show The Kelly Clarkson Show(inne języki)[109]. Zespół Manic Street Preachers w 2022 wykonał ją na festiwalu BBC 6 Music Festival, a następnie opublikował nagranie studyjne[110].

Lista utworów

[edytuj | edytuj kod]

Personel

[edytuj | edytuj kod]

Opracowano na podstawie poligrafii singla[120] i albumu Madonna[121].

Pozycje na listach przebojów

[edytuj | edytuj kod]

Certyfikaty sprzedaży

[edytuj | edytuj kod]
Państwo Stowarzyszenie Certyfikat Egzemplarze[a] Źr.
Stany Zjednoczone RIAA Złoto 500 000 [56]
Wielka Brytania BPI Złoto 500 000 [40]

Uwagi

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Ekwiwalenty sprzedanych egzemplarzy, zgodnie z zasadami lokalnych stowarzyszeń producentów fonogramów.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Gabriel 2024 ↓, s. 102–104.
  2. ↑ Christopher Anderson. Madonna Rising. „New York”, s. 40–51, 1991-10-14. [dostęp 2021-05-15]. [zarchiwizowane z adresu 2023-07-27]. (ang.).
  3. ↑ Christopher Connelly: Madonna goes all the way. Rolling Stone, 1984-11-22. [dostęp 2021-04-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-10)]. (ang.).
  4. ↑ Gabriel 2024 ↓, s. 112.
  5. ↑ Morton 2001 ↓, s. 47.
  6. ↑ Gabriel 2024 ↓, s. 116–124.
  7. ↑ Gabriel 2024 ↓, s. 127–128.
  8. ↑ Gary Graff: Bray’s loyalty to Madonna pays off. Chicago Tribune, 1987-04-25. [dostęp 2021-04-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-06-03)]. (ang.).
  9. ↑ Gabriel 2024 ↓, s. 130–134.
  10. ↑ Jordan Runtagh: 30 fascinating early bands of future music legends. Rolling Stone, 2019-09-07. [dostęp 2021-04-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-27)]. (ang.).
  11. 1 2 Gabriel 2024 ↓, s. 134–141.
  12. ↑ Gnojewski 2008 ↓, s. 60–63.
  13. ↑ Cross 2007 ↓, s. 23–26.
  14. 1 2 3 Rooksby 2004 ↓, s. 10–11.
  15. 1 2 Morton 2001 ↓, s. 106–107.
  16. 1 2 3 Gabriel 2024 ↓, s. 148–152.
  17. ↑ How I met Madonna, by Seymour Stein, the man who signed her. Variety, 2018-06-14. [dostęp 2023-07-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-16)]. (ang.).
  18. ↑ Dan Heching: Madonna at 40: An oral history of the Queen of Pop’s debut album. CNN, 2023-07-29. [dostęp 2023-08-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-07-29)]. (ang.).
  19. 1 2 3 4 Sean Howe: How Madonna became Madonna: An oral history. Rolling Stone, 2013-07-29. [dostęp 2023-08-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-09-23)]. (ang.).
  20. ↑ Chris Williams: The 'vicious competition for credit’ over launching Madonna’s career. The Atlantic, 2013-07-27. [dostęp 2023-08-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-30)]. (ang.).
  21. 1 2 3 Jim Beviglia: The Meaning Behind “Borderline” by Madonna and the Writer/Producer Who Helped Her to Her First Massive Hit. American Songwriter, 2024-05-16. [dostęp 2026-04-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-05-16)]. (ang.).
  22. ↑ Borderline: Digital Sheet Music. Alfred Music(inne języki). [dostęp 2023-07-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-09-09)]. (ang.).
  23. 1 2 Taraborrelli 2008 ↓, s. 54–55.
  24. ↑ Madonna: Album Guide. Rolling Stone. [dostęp 2025-02-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-07-05)]. (ang.).
  25. ↑ Jilll Mapes: Madonna – Madonna. Pitchfork, 2017-08-16. [dostęp 2023-05-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-16)]. (ang.).
  26. 1 2 3 4 5 Matthew Lindsay: Lucky Star: Madonna’s debut album, 35 years on. The Quietus, 2013-06-13. [dostęp 2023-07-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-09-23)]. (ang.).
  27. 1 2 Borderline – Madonna. AllMusic. [dostęp 2023-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-09-09)]. (ang.).
  28. 1 2 3 All 82 Madonna singles ranked. Slant Magazine, 2020-04-14. [dostęp 2023-05-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-04-20)]. (ang.).
  29. ↑ Sal Cinquemani: Review: Madonna, Madonna (Remaster). Slant Magazine, 2001-09-09. [dostęp 2023-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-10)]. (ang.).
  30. 1 2 Chuck Arnold: Madonna’s 60 best singles, ranked. Entertainment Weekly, 2018-08-15. [dostęp 2023-05-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-08-15)]. (ang.).
  31. 1 2 Radhika Jones(inne języki): All-Time 100 Songs: Borderline. Time, 2011-10-21. [dostęp 2023-06-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-12-27)]. (ang.).
  32. 1 2 Madonna’s 100 Greatest Songs (Critics’ Picks). Billboard, 2023-08-16. [dostęp 2026-04-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-03-11)]. (ang.).
  33. 1 2 Ed Masley: Essential Madonna: Her 30 best singles of all time. The Arizona Republic(inne języki), 2015-10-18. [dostęp 2023-06-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-10-10)]. (ang.).
  34. 1 2 Keith Kaulfield: Madonna Turns 30: A look back at the Queen of Pop’s debut album. Billboard, 2013-07-27. [dostęp 2023-11-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-30)]. (ang.).
  35. ↑ Borderline. madonna.com. [dostęp 2023-05-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-01-02)]. (ang.).
  36. ↑ New Singles. „Music Week”, s. 24, 1983-09-03. [dostęp 2021-09-11]. [zarchiwizowane z adresu 2025-08-23]. (ang.).
  37. ↑ Lucky Star. madonna.com. [dostęp 2023-05-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-01-02)]. (ang.).
  38. ↑ Bego 2000 ↓, s. 85.
  39. ↑ Highlights. „Music & Media”. 3 (4), s. 19, 1986-02-01. [dostęp 2023-07-02]. [zarchiwizowane z adresu 2023-07-02]. (ang.).
  40. 1 2 3 Certified Awards. British Phonographic Industry. [dostęp 2026-04-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-12)]. (ang.). Należy wyszukać „Borderline”.
  41. ↑ Madonna celebrates anniversary of classic hit ‘Borderline’ with digital single and remastered music video. Retro Pop, 2023-02-19. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-03-20)]. (ang.).
  42. 1 2 Borderline – Single by Madonna. Apple Music. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-03-16)]. (ang.).
  43. ↑ The Immaculate Collection – Madonna. AllMusic. [dostęp 2025-11-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-10)]. (ang.).
  44. ↑ Celebration – Madonna. AllMusic. [dostęp 2009-09-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-11-09)]. (ang.).
  45. ↑ Madonna – Madonna. AllMusic. [dostęp 2023-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-06-02)]. (ang.).
  46. ↑ El Hunt: Don’t go for second best, baby: All Madonna’s albums, ranked. Evening Standard, 2023-10-12. [dostęp 2023-11-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-10-17)]. (ang.).
  47. ↑ Madonna's 50 greatest songs: 'Borderline' (from Madonna, 1983). Rolling Stone, 2016-07-27. [dostęp 2023-05-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-13)]. (ang.).
  48. ↑ The 500 Best pop songs: Staff List (128. Madonna, 'Borderline'). Billboard, 2023-10-19. [dostęp 2024-02-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-12-12)]. (ang.).
  49. ↑ Bubbling Under the Hot 100. „Billboard”. 96 (9), s. 58, 1984-03-03. ISSN 0006-2510. [dostęp 2023-06-30]. [zarchiwizowane z adresu 2026-02-14]. (ang.).
  50. 1 2 3 Madonna Chart History (Billboard Hot 100). Billboard. [dostęp 2025-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-28)]. (ang.).
  51. 1 2 Trevor Anderson: Rewinding the charts: In 1984, Madonna first crossed the Top 10 'Borderline'. Billboard, 2015-06-16. [dostęp 2023-07-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-08-13)]. (ang.).
  52. 1 2 1985: Talent Almanac. „Billboard”. 96 (51), s. 14, 1984-12-22. ISSN 0006-2510. [dostęp 2023-05-19]. [zarchiwizowane z adresu 2021-09-24]. (ang.).
  53. ↑ Dance/Disco Top 80. „Billboard”. 96 (12), s. 54, 1984-03-24. ISSN 0006-2510. [dostęp 2023-06-21]. [zarchiwizowane z adresu 2026-04-11]. (ang.).
  54. 1 2 Madonna Chart History (Dance Club Songs). Billboard. [dostęp 2025-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-06-11)]. (ang.).
  55. 1 2 Madonna Chart History (Adult Contemporary). Billboard. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-06-11)]. (ang.).
  56. 1 2 Gold & Platinum: Madonna – Borderline. Recording Industry Association of America. [dostęp 2026-04-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-04-25)]. (ang.).
  57. ↑ Top RPM Singles: August 4, 1984. [w:] RPM [on-line]. Biblioteka i archiwum Kanady, 1984-08-04. [dostęp 2026-04-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-10)]. (ang.).
  58. 1 2 Top RPM Singles: September 22, 1984. [w:] RPM [on-line]. Biblioteka i archiwum Kanady, 1984-09-22. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-14)]. (ang.).
  59. 1 2 3 National Top 100 Singles for 1984. Kent Music Report(inne języki), 1984-12-31. [dostęp 2023-05-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-05-10)]. (ang.).
  60. 1 2 Madonna – Borderline. Hung Medien. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-23)]. (ang.).
  61. 1 2 Borderline – Madonna. Official Charts Company. [dostęp 2026-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-01-26)]. (ang.).
  62. 1 2 Madonna – Borderline. Hitparade.ch. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-11-13)]. (ang.).
  63. 1 2 Borderline (1986) – Madonna. Official Charts Company. [dostęp 2026-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-09-16)]. (ang.).
  64. 1 2 Top 100 Singles: 1986. „Music Week”, s. 24, 1987-01-24. ISSN 0265-1548. [dostęp 2023-06-17]. [zarchiwizowane z adresu 2022-02-21]. (ang.).
  65. 1 2 The Irish Charts: Borderline. Irish Charts. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-05-28)]. (ang.).
  66. 1 2 Madonna – Borderline. Ultratop. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-27)]. (niderl.).
  67. 1 2 Madonna – Borderline. Dutch Top 40(inne języki). [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-10-10)]. (niderl.).
  68. 1 2 Madonna – Holiday. MegaCharts. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-09-01)]. (niderl.).
  69. 1 2 European Hot 100 Singles. „Music & Media”. 3 (7), s. 13, 1986-02-22. [dostęp 2023-06-17]. [zarchiwizowane z adresu 2023-07-27]. (ang.).
  70. 1 2 European Airplay Top 50. „Music & Media”. 3 (7), s. 30, 1986-02-22. [dostęp 2023-06-17]. [zarchiwizowane z adresu 2023-07-27]. (ang.).
  71. 1 2 3 Gabriel 2024 ↓, s. 194–196.
  72. ↑ Jen Yamato: Original Pet Sematary director Mary Lambert on her horror classic, Madonna videos and meetings with Stephen King at Denny's. Los Angeles Times, 2019-04-04. [dostęp 2023-06-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-04-04)]. (ang.).
  73. ↑ Rob Tannenbaum, Craig Marks: I Want My MTV: The Uncensored Story of the Music Video Revolution. Penguin Books, 2011, s. 15. ISBN 978-1-101-52641-5. (ang.).
  74. 1 2 Fouz-Hernández i Jarman-Ivens 2004 ↓, s. 140–141.
  75. 1 2 Leah Perry: The Cultural Politics of U.S. Immigration: Gender, Race and Media. New York University Press, 2016, s. 21–22. ISBN 978-1-4798-8079-9. (ang.).
  76. ↑ Louie Louie far from so-so. Chicago Tribune, 1990-06-21. [dostęp 2023-06-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-06-21)]. (ang.).
  77. ↑ Actor John Leguizamo Plays Not My Job. National Public Radio, 2011-02-11. [dostęp 2026-04-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-06-01)]. (ang.).
  78. ↑ Video Music Programming: MTV Adds & Rotations. „Billboard”. 96 (12), s. 36, 1984-03-24. ISSN 0006-2510. [dostęp 2023-06-21]. [zarchiwizowane z adresu 2026-04-11]. (ang.).
  79. ↑ The Immaculate Collection [Video] – Madonna. AllMusic. [dostęp 2025-12-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-12-01)]. (ang.).
  80. ↑ Celebration – Track listing for CD & DVD announced. Madonna.com, 2009-08-25. [dostęp 2022-07-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-01-02)]. (ang.).
  81. ↑ Douglas Kellner(inne języki): Media Culture: Cultural Studies, Identity, and Politics Between the Modern and the Postmodern. Routledge, 1995, s. 269–270. ISBN 0-415-10570-6. (ang.).
  82. ↑ Madonna's 25 greatest music videos. Slant Magazine, 2022-10-06. [dostęp 2023-06-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-10-06)]. (ang.).
  83. ↑ Ed Blank. Top music videos nominated for awards. „The Pittsburgh Press(inne języki)”, s. D9, 1984-08-22. [dostęp 2023-06-18]. [zarchiwizowane z adresu 2023-07-27]. (ang.).
  84. ↑ MTV Video Music Awards | 1984. MTV. [dostęp 2025-07-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-12-22)].
  85. ↑ John Pettegrew, Dawn Keetley: Public Women, Public Words: 1960 to the present. Madison House, 2002, s. 378. ISBN 0-7425-2236-9. (ang.).
  86. ↑ The Virgin Tour. Madonna.com. [dostęp 2010-07-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-19)]. (ang.).
  87. ↑ Gabriel 2024 ↓, s. 244.
  88. ↑ Live – Virgin Tour – Madonna. AllMusic. [dostęp 2025-11-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-11-09)]. (ang.).
  89. 1 2 Ricardo Baca: Madonna thrills fans at Pepsi Center. The Denver Post(inne języki), 2008-11-08. [dostęp 2023-06-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-10-04)]. (ang.).
  90. 1 2 Dan DeLuca: Madonna at Wachovia: Provocative, sticky and sweet. The Philadelphia Inquirer, 2008-11-21. [dostęp 2023-06-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-08-17)]. (ang.).
  91. ↑ Gabriel 2024 ↓, s. 807.
  92. ↑ Chris Gray: Aftermath: Madonna at Minute Maid Park. Houston Press(inne języki), 2008-11-17. [dostęp 2023-06-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-12-17)]. (ang.).
  93. ↑ The Sticky & Sweet Tour – Madonna. AllMusic. [dostęp 2026-04-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-01-01)]. (ang.).
  94. ↑ Sticky & Sweet Tour (Deluxe Edition) – Album by Madonna. AllMusic. [dostęp 2026-04-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-04-14)]. (ang.).
  95. ↑ Eerste Belgische concert van Madonna: flinke tegenvalller **. De Morgen, 2009-07-13. [dostęp 2023-01-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-01-28)]. (niderl.).
  96. ↑ Lachlan Kanoniuk: Madonna Clowns Around at Melbourne Show After Three Hour Delay. The Guardian. [dostęp 2016-12-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-14)]. (ang.).
  97. ↑ Andy Greene: Flashback: Madonna plays acoustic 'Borderline' at surreal 'Tears of a Clown' gig. Rolling Stone, 2019-05-21. [dostęp 2023-06-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-05-22)]. (ang.).
  98. ↑ Anna Gaca: Madonna keeps it old school with 'Borderline' (and President Obama) on 'Fallon'. Spin, 2016-06-10. [dostęp 2023-06-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-14)]. (ang.).
  99. ↑ Virgin Voices: A Tribute to Madonna, Vol. 2 – Various Artists. AllMusic. [dostęp 2023-06-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-06-22)]. (ang.).
  100. ↑ Punk Goes Pop – Various Artists. AllMusic. [dostęp 2026-04-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-07-30)]. (ang.).
  101. ↑ Michael Slezak: Jody Watley's 'Borderline': Brills or blah?. Entertainment Weekly, 2006-05-12. [dostęp 2023-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-06-02)]. (ang.).
  102. ↑ Through the Wilderness: A Tribute to Madonna – Various Artists. AllMusic. [dostęp 2023-06-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-28)]. (ang.).
  103. ↑ Edith Bowman: Duffy covers Madonna. BBC, 2008-05-10. [dostęp 2023-06-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-05-17)]. (ang.).
  104. ↑ Covered: A Revolution in Sound: Warner Bros. Records [12 Tracks] – Various Artists. AllMusic. [dostęp 2026-04-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-06-18)]. (ang.).
  105. ↑ Allan Raible: Is Madonna's "Borderline" the hip "It-Song" to cover? - A review of recent renditions by The Flaming Lips and Counting Crows. ABC News, 2009-03-25. [dostęp 2023-06-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-23)]. (ang.).
  106. ↑ Jean Bentley: Glee recap: Madonna invades William McKinley High. MTV, 2010-04-20. [dostęp 2023-06-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-05)]. (ang.).
  107. ↑ Glee to release album of Madonna covers. BBC News, 2010-03-25. [dostęp 2026-04-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-12-19)]. (ang.).
  108. ↑ John Freeman: See Tommy Emmanuel, Amanda Shires' wistful cover of Madonna's 'Borderline'. Rolling Stone, 2017-11-14. [dostęp 2023-09-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-01-20)]. (ang.).
  109. ↑ Drew Weisholtz: Kelly Clarkson owns the '80s with stirring cover of Madonna's 'Borderline'. Today, 2021-01-05. [dostęp 2023-06-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-01-05)]. (ang.).
  110. ↑ Will Lavin: Manic Street Preachers record studio version of their Madonna cover. NME, 2022-04-30. [dostęp 2023-06-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-04-30)]. (ang.).
  111. ↑ Madonna – Borderline. Discogs. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-04-19)]. (ang.).
  112. ↑ Madonna – Borderline. Discogs. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-04-07)]. (ang.).
  113. ↑ Madonna – Borderline. Discogs. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-18)]. (ang.).
  114. ↑ Madonna – Borderline. Discogs. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-01-17)]. (ang.).
  115. ↑ Madonna – Borderline (U.S. Remix). Discogs. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-18)]. (ang.).
  116. ↑ Madonna – Borderline (U.S. Remix). Discogs. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-18)]. (ang.).
  117. ↑ Madonna – Borderline (Triple Mix). Discogs. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-18)]. (ang.).
  118. ↑ Madonna – Borderline / Holiday. Discogs. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-18)]. (ang.).
  119. ↑ Madonna – Borderline. Discogs. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-04-18)]. (ang.).
  120. ↑ Borderline. Sire Records, 1984. Numer katalogowy: 7-29354.
  121. ↑ Madonna. Sire Records, 1983. Numer katalogowy: 9 23867-1.
  122. ↑ Cash Box Top 100 Singles: Week ending June 30, 1984. Cashbox(inne języki), 1984-06-30. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-22)]. (ang.).
  123. ↑ Sisältää hitin: 1960-01-01 – 30.6.2021. „Musiikkiarkisto(inne języki)”, s. 157, 2021. [dostęp 2023-06-17]. [zarchiwizowane z adresu 2022-01-22]. (fiń.).
  124. ↑ Cash Box Top 100 Singles: 1984. „Cashbox(inne języki)”. 48 (30), s. 8, 1984-12-29. [dostęp 2023-05-19]. [zarchiwizowane z adresu 2021-09-09]. (ang.).
  125. ↑ Jaaroverzichten 1986. Ultratop. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-08-04)]. (niderl.).
  126. ↑ Top 100-Jaaroverzicht van 1986. Dutch Top 40(inne języki). [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-18)]. (niderl.).
  127. ↑ Jaaroverzichten – Single 1986. MegaCharts. [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-19)]. (niderl.).
  128. ↑ Decenniumlijst: 80's. Dutch Top 40(inne języki). [dostęp 2026-04-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-13)]. (niderl.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Borderline_(singel)&oldid=79844746”