stampen

Nederlands

Uitspraak

• Geluid:  stampen    (hulp, bestand)
• IPA: / ˈstɑmpə(n) / (2 lettergrepen)

Woordafbreking

• stam·pen

Woordherkomst en -opbouw

• In de betekenis van ‘stoten’ voor het eerst aangetroffen in 1225
  • [5] (verkorting) van "in het hoofd stampen"

stamtijd
onbepaalde wijs	verleden tijd	voltooid deelwoord
stampen	stampte	gestampt
zwak -t	volledig

Werkwoord

stampen

1. inergatief met kracht de voet op de grond doen belanden

   • Hij stampte van woede. 

   ▸ Ze lacht zo hard dat de verpleegkundige die de p zo duidelijk uitspreekt, binnen komt stampen en zegt dat het afgelopen moet zijn met dat drukke gedoe omdat er anders iets misgaat met de slangetjes.

   ▸ Ze stampen op het maanachtige sneeuwveld terwijl de Melkweg wordt opengespleten door een rood licht.

2. overgankelijk iets fijn maken door er een zwaar voorwerp op te laten belanden

   • Zal ik die muisjes stampen? 

3. inergatief (luchtvaart) Met stampen wordt in de luchtvaart een beweging om de dwars-as aangeduid.
4. inergatief (scheepvaart) van een schip een knikkende beweging maken in de lengterichting van het schip

   • De storm deed het schip stampen en slingeren. 

5. overgankelijk (onderwijs) door herhaald lezen of uitspraken in het geheugen prenten

   ▸ Kinderwetje van Van Houten: 1874. Generaties Nederlandse scholieren zullen zich die combinatie van feit en jaartal herinneren. Immers: dankzij deze wet mochten ze nu feiten en jaartallen stampen, in plaats van werken in een fabriek.

Synoniemen

• [5] herhalen, repeteren

Hyponiemen

• aanstampen, afstampen, fijnstampen, instampen, opstampen, overstampen, uitstampen, vaststampen

Afgeleide begrippen

   

gestamp stampage stampbeton stampblok stamper stampij stamping stamplegering stampmolen stamppot stampstag stampvat stampvoeten stampvol stampwerk

Vertalingen

    1. met kracht de voet op de grond doen belanden   

Spaans: patear (es), atabalear (es)

    2. iets fijn maken door er een zwaar voorwerp op te laten belanden   

Engels: crush (en), pound (en), tango (en)

Spaans: machacar (es), machucar (es), triturar (es)

    3. van een schip...   

Spaans: cabecear (es), arfar (es)

Zelfstandig naamwoord

de stampen mv

1. meervoud van het zelfstandig naamwoord stamp

Gangbaarheid

• Het woord stampen staat in de Woordenlijst Nederlandse Taal van de Nederlandse Taalunie.

• In onderzoek uit 2013 van het Centrum voor Leesonderzoek werd "stampen" herkend door:

99 %	van de Nederlanders;
99 %	van de Vlamingen.

Meer informatie

• Zie Wikipedia voor meer informatie.