2026
| Historio > yarcento |
| Yarcenti: |
| 20ma21ma22ma
|
| Yardeki: 2000a • 2010a • 2020a • 2030a • 2040a |
| Yari: 2001 • 2002 • 2003 • 2004 • 2005 |
La yaro 2026 (MMXXVI per Romala algarismi) esas ordinara yaro komencinta ye jovdio segun Gregoriala kalendario. Ol esas la 26ma yaro di la triesma yarmilo, la 26ma yaro di la 21ma yarcento, e la 7ma yaro di la yari 2020a.
Che Chiniana horoskopo, 2026 esas la Yaro di la Kavalo.
Klimato ed ambiento
[redaktar | redaktar fonto]L'unesma trimestro dil yaro komencis kun alta temperaturi: segun klimatal organizuro Copernicus Climate Change Service (C3S), januaro 2026 esis la 5ma maxim varma januaro de la historio,[1], kun mezavalora temperaturo di 12,95 °C, 0,51°C plu alta kam la mezavalora temperaturo kalkulita inter 1991 e 2020. En sudala misfero, temperaturi atingis 49.5°C en Ceduna, Australia, nova rekordo por ta loko[1]. Samatempe, eventis forta ondi di koldeso en norda misfero, violentoza pluvegi en sudal Afrika e forta kaloro ed incendii asociita a li en Australia, Chili e Patagonia.
Ye la 4ma di januaro, rara tornado frapis Frattocchie, regiono Lazio, Italia. Ye la 6ma di januaro, tempestovento Goretti formacesis, ed ye la 8ma di januaro ol frapis insuli Scilly per venti qui atingis 160 km/h, e Kornwal per venti qui atingis 198 km/h. Mili di personi restis sen elektro. De la 22ma di januaro til la 8ma di februaro, serio di forta tempesti (Harry, Ingrid, Joseph, Kristin, Leonardo, Marta) frapis Iberia, Italia ed Unionita Rejio, per venti qui atingis 200 km/horo, ed efektigis inundadi e domaji en substrukturi. Entote 16 personi mortis e plu kam 500 vundesis. Ye la fino di januaro, tempesto Kristin frapis Portugal per venti qui atingis 202 km/h, qui renversis arbori, domi ed altra strukturi, e blokusis chosei. Inter 800 mil e 1 milion personi restis tempale sen elektro[2]. En la lando, domaji atingis 5,33 miliard Euri[3]. Ank en januaro, Europa frapesis per forta koldeso-ondi, la maxim forta depos 2010. Samatempe, temperaturi en Arktiko superiris historiala averajo. En parti de central Azia, Japonia ed estala Rusia, januaro 2026 esis plu humida kam historiala mezavaloro. En februaro, tempesti Leonardo e Marta efektigis plusa inundadi e teroglitadi en Portugal e Hispania. Adminime 19 personi mortis e 35 mil habiteyi domajesis.
En januaro e februaro, Indonezia frapesis per pluvegi qui efektigis inundadi e teroglitadi. Ye la 24ma di januaro, tempesti efektigis granda teroglitado en West-Bandung, qua produktis plu kam 80 morti[4]. En februaro, inundadi anke frapis Nord-Kalimantan. Indonezia e Filipini anke frapesis da ciklono Penha. De la 3ma til la 7ma di februaro, tempesti asociita ad ol frapis Norda Mindanao e Visayas, e produktis 12 morti e 25,5 milion dolari en domaji.
Dum l'unesma trimestro di 2026, nenormala pluvegi qui komencabis en decembro afektis cirkume 1,9 milion personi en sudal Afrika, de qui cirkume 723 mil nur en Mozambik[5]. Cirkume 440 mil hektari di kultivita tereni afektesis, bestii mortis e domeyi destruktesis. En Malawi, pluvegi superiris 285 mm en singla dio, ed efektigis inundadi e destrukto di kultivi. En Madagaskar, du tropikala cikloni frapis la lando: Fytia ye la 31ma di januaro, e Gezani ye la 10ma di februaro. Le du afektis plu kam 681 mil personi e produktis 71 morti[6]. Altralatere, en Angola eventis forta sikeso qua afektis kultivi e pastureyi.
En Kanada ed en Usa eventis forta glacio-tempesto inter la 22ma e la 30ma di januaro, qua interuptis transporti e furniso di elektro. Ye komenco di februaro, Freeport, en Bahama, enrejistris la maxim basa temperaturo de sua historio. Altralatere, forta kaloro-ondi e basa humideso atmosferala favoris incendiegi che regioni Biobío e Ñuble, en Chili, Sud-Amerika. Til la komenco di februaro, 21 personi mortabis e plu kam 330 vundabis pro incendii qui brulis plu kam 34 mil hektari e destruktis plu kam 4100 domi en la lando. Ank en Arjentinia, nome en Patagonia, incendii afektis forestala e kultivala regioni. En Brazilia, pluvegi frapis stato Minas Gerais, nome municipi Juiz de Fora ed Ubá ye la fino di februaro e komenco di marto. Lokala autoritatozi informis 70 morti, 5 desaparinti e granda destrukto en imobli e vehili, en chosei, e riski pri teroglitadi. En Peru, efekti di El-Ninyo en la rivo produktis inundadi e teroglitadi, 58 morti e destrukto di chosei e plantacerii. Ank enrejistresis pluvegi en Kolumbia.
Ye la sudo di Oceania, Australia enrejistris du kaloro-ondi en januaro. Serio di incendii qui komencis en stato Victoria ye la 7ma di januaro brulis plu kam 300 mil hektari, destruktis plu kam 300 strukturi ed efektigis 1 morto. Ye la 17ma di marto, tropikala ciklono Narelle formacesis sur Koralia maro e translojis su adnorde, kun forta venti, pluvegi, inundadi ed interupto di transporti e furniso di elektro. En Antarktika, l'extenso di glacio-kovrajo sur l'oceano esis cirkume 5 milion km² dum l'unesma trimestro dil yaro. To signifikis diminutado per 8% di la kovrajo kompare la mezavaloro kalkulita inter 1991 e 2020. En februaro, glacio-kovrajo esis cirkume 2,58 milion km², cirkume 260 mil km² min granda kam la mezavaloro kalkulita inter 1991 e 2020. De la 10ma til la 24ma di marto enrejistresis serio di tempesti en Havayi. Dum ta periodo, Maui recevis entote 1 395 mm di pluvo-quanto, preske rekordo historiala.
Aprilo 2026 esis la 4ma maxim varma aprilo de la historio, kontre ke mayo e junio 2026 esis la 2ma maxim varma mayo e junio de la historio. Komencinta ye la fino di aprilo, kaloro-ondo atingis la nordo e centro di India, Pakistan, Bangladesh e vicina arei. En India, che stati Telangana ed Uttar Pradesh, forta kaloro-ondo en mayo atingis 48°C, e produktis plu kam 100 morti en 3 dii[7]. De la 15ma til la 29ma di aprilo, tifono Sinlaku frapis Norda Mariani, Guam, Saipan e Tinian, per venti qui atingis 150 milii po horo. Ank en aprilo, violentoza pluvegi efektigis inundadi, nome en Luanda, Benguela ed altra regioni rivala, qui efektigis inundadi e teroglitadi. Adminime 45 personi mortis en la lando[8]. En Central Amerika, pluvegi efektigis inundadi e teroglitadi en Haiti, qui produktis adminime 12 morti. En Sud-Amerika eventis samatempe inundadi en Equador inter la 15ma e la 16ma di aprilo qui produktis adminime 15 morti e domajis cirkume 28 mil domi e, samatempe, parti de Kolumbia e Venezuela subisis sikeso.
En Usa, serio di severa tempesti frapis la lando de la fino di aprilo til la komenco di mayo. De la 23ma til la 28ma di aprilo, Nacionala Servado pri Meteorologio (National Weather Service) enrejistris plu kam 1100 severa tempesti en la lando, de qui plu kam 500 kun forta venti, plu kam 500 kun greluno, e plu kam 80 tornadi[9]. Tempesti frapis precipue Oklahoma, Texas, Kansas, Missouri, Arkansas, Tennessee, Kentucky, Mississippi, Alabama, Georgia, ed altra stati de la centro e la sudo di Usa. Ank en aprilo, sikeso frapis parto di la sudo, la Granda Plataji e la westo di Usa. Ye la 21ma di aprilo 62,78% de Usana teritorio subisis kelka nivelo di sikeso. Arei di Oklahoma, Kolorado, la nordo di Texas e Nova-Mexikia, Utah, Nevada, Idaho ed Oregon subisis severa sikeso, ma anke arei de Florida til Virginia anke subisis severa sikeso[10]. En mayo, forta venti dissemis fairegi tra la Granda Plataji.
Inter aprilo e junio eventis forta tempesti en Italia, Grekia, Turkia, Israel ed altra arei che estala Mediteraneo. En Israel, violentoza inundado frapis Bat Yam e produktis 1 morto. En aprilo ank eventis tornadi en Italia, Grekia e Turkia. Anke dum aprilo e mayo, sikeso frapis diversa regioni di Afrika, nome la sudo di Madagaskar, Somalia, la sudo di Etiopia e Kenia, la sudo e la westo di Angola, Sud-Sudan, Centrafrika e parto di Demokratial Republiko Kongo. En Madagaskar eventis granda perdaji en agrokultivo e famino. Che Oceania, tropikala ciklono Maila frapis Insuli Salomon e Papua-Nova-Guinea ye la komenco di aprilo, ed efektigis inundadi, teroglitadi, destrukto di chosei, ponti e domi, afektis plu kam 83 mil personi, e produktis 34 morti[11].
Ye la 22ma di mayo komencis forta kaloro-ondo qua krevis rekordi di temperaturi en Austria, Belgia, Chekia, Dania, Francia, Germania, Hispania, Hungaria, Italia, Nederlando, Polonia, Rumania, Slovakia, Slovenia ed Unionita Rejio. Dun kelka dii en westala Francia, Anglia e Wals, la mezavalora diala temperaturi superiris per 10°C la lokala historiala averajo. En aprilo e mayo, pluvegi e granda defrosto efektigis inundadi en Kazakstan, Kirgizistan, Uzbekistan e Tajikistan. Ye la 13ma di mayo, forta tempesti frapis Uttar Pradesh, portanta forta venti, fulmini e tornadi. Segun oficala statistiki, 96 personi mortis e plusa 72 homi vundesis. Domi, arbori e linei por transmisar elektro destruktesis.
Junio 2026 esis la maxim varma enrejisrita en la historio di westal Europa: la mezavalora temperaturo atingis 20,74 °C, esanta 3,05 °C plu alta kam la mezavaloro di temperaturi inter 1991 e 2020[12]. De la 17ma til la 21ma di junio, forta kaloro-ondo atingis Francia, Hispania, Portugal, Italia, Germania, Belgia, Nederlando, Unionita Rejio, Austria, Suisia, Grekia ed altra landi de Balkani. Kaloro, atmosferala sikeso, basa humideso di la sulo e forta venti anticipis la sezono di fairegi. Samatempe en Afrika, pluvegi efektigis granda inundadi en landi vicina a gulfo di Guinea de la 20ma til la 22ma di junio, nome en Ivora Rivo, Ghana, Togo e Nigeria[13]. En Ghana, la pluvo-quanto esis la maxim granda depos 1995, ed adminime 34 personi mortis[13].
Uraganala sezono komencis oficale ye la 1ma di junio en Atlantiko. L'unesma tempesto, Arthur, formacesis ye la 17ma di junio. Che Pacifiko, l'unesma tropikala sturmo, Amanda, formacesis ye la 2ma di junio. Che Pacifiko, tempesto Boris efektigis 100 milion dolari en domaji e produktis 4 morti. Ank en junio, enrejistresis nenormala temperaturi en Antarktika: che meteorologiala staciono Esperanza, sur Antarktikala peninsulo, enrejistresis 15,4 °C, la maxim alta ja enrejistrita por monato junio, kun nenormala fuzo di glacio por l'epoko[14]. De aprilo til junio ta yaro, la glacio-kovrajo sur Antarktikal oceano restis infre la mezavalori enrejistrita dum antea yari por la sama trimestro.
Julio 2026 ank esis multe varma monato: la temperaturi di la tero superiris per 1,18 °C la mezavalora temperaturi enrejistrita dum la 20ma yarcento por ta monato, simile a temperaturi enrejistrita en julio 2024. Nova kaloro-ondo frapis granda parto di westala, centrala e sudala Europa. En Iberia, Italia ed altra regioni apud Mediteraneo, ofte temperaturi superiris 40 °C. La maxim alta temperaturo enrejistresis en Noto, Sicilia: 46,5 °C ye la 22ma di julio. De la 3ma til la 9ma di julio diversa fairegi frapis provinco Almería, en Hispania. Un ek l'incendii produktis adminime 13 morti. De la 22ma til la 30ma di julio, forestala incendii en Hispania, Portugal e Francia koaktas plu kam 300 mil personi abandonar lia domi. Franca e Hispana autoritatozi deklaras ke to esas la maxim dizastroza incendii depos multa yardeki[15]. Anke dum la komenco di la monato, pluvegi frapis Ivora Rivo e Ghana. Samatempe en Uganda, sikeso destruktis plantacerii e produktis adminime 16 morti por famino. Ye la fino di julio, cirkume 98 mil hektari destruktabis en Francia pro fairegi, e plu kam 40 mil hektari destruktabis en Italia de la komenco dil yaro. On kalkulis ke agrokultivala perdaji atingis 2 miliard Euri en Europa, inkluzite la morto di bestii.
Julio 2026 esis la maxim varma julio de la historio di Nord-Amerika. Pluvegi atingis Usana stati Texas, Arizona ed Utah. Samatempe, incendiegi destruktis foresti en la westo e la nord-westo di Usa, pro sikeso en la vejetantaro produktita da forta kaloro-ondo. On kalkulis ke ye la 17ma di julio, 1,51 milion hektari di vejetantaro destruktabis pro fairegi. De la 14ma til la 21ma di julio, Kanada ed Usa konfrontis incendiegi, granda nubi di fumo, kaloro e severa tempesti. De la 20ma til la 21ma di julio, violentoza tempesti efektigis rapida inundadi en Tucson e Nogales, Arizona, produktanta 7 morti. Samatempe, enrejistresis la maxim varma julio depos 2023 en Australia, e la pluvo-quanto en la lando esis 39,2% min granda kam la mezavalora pluvo-quanto enrejistrita de 1961 til 1990. En Azia, tropikala tempesto Maysak frapis la sudo di Popul-Republiko Chinia, nome provinco Nanning, ye la komenco di julio. La rupto di aquobarilo plumaleskis la situaciono, e 39 morti enrejistresis. Pluvegi ed inundadi anke frapis Vietnam, la sudo ed esto di Popul-Republiko Chinia e Sud-Korea. De la 12ma til la 17ma di julio, pluvegi frapis sud-estala Bangladesh e nord-estala India. Ye la 15ma di julio, pluvis 412,3 mm en Chattogram, la maxim granda pluvo-quanto por la loko en 42 yari, e plu kam 1 milion personi diplasesis.
Dum la komenco di agosto, forta kaloro-ondo kovris nordal Afrika e Sahel, ed en westala, centrala e sudala Europa. Temperaturi superiris 45°C en diversa regioni di Aljeria, Mali e Sudan, e superiris 40°C en multa arei proxim Mediteraneo ed en Iberia. Inter la 3ma e la 10ma di agosto, incendii duris destruktar Mediteranea regioni. L'incendio di Almeria, Hispania, produktis adminime 13 morti. Sikeso diminutis la quanto di aqui en diversa fluvii e riveri, inkluzite Rheno, Danubio, Sudala Bug, e Dniepr, afektanta navigado e furniso di aquo. De la 15ma til la 25ma di agosto, diversa incendii duris en Europa.
En Azia, musonala pluvegi efektigis inundadi e teroglitadi en Pakistan, India, Bangladesh, Afganistan, Myanmar e Nepal. Ye la 27ma di agosto, grandega slam-ondo mortigis 469 homi en Nepal[16].
De la 1ma til la 3ma di septembro, forta kaloro-ondo expansis tra sudal e central Europa, e regioni di Hispania, Italia e Balkani havis rekordi di temperaturo por monato septembro. Ye la 4ma di septembro, Francia anuncis 1-miliard Eura helpo por helpar agrokultivala sektoro, severe afektita da varmo-ondi[17]. Ye la 14ma di septembro, Mondala Programo pri Nutirvi del Unionita Nacioni anuncas ke Darfur, en Sudan, subisas la maxim sika sezono depos yari 1980a, e to plumaleskas famino en la regiono[18]. Ye la 22ma di septembro, meteorologial agenterio di Tunizia informis ke la somero di 2026 esis la maxim varma enrejistrita depos 1950, yaro kande komencis oficala enrejistri en la lando.
Eventi
[redaktar | redaktar fonto]- 1ma di januaro - Bulgaria adoptas Euro kom monetaro, divenanta la 21ma stato che Eurozono.[19]
- 1ma di januaro - Explozo ed incendio en drinkerio che urbo Crans-Montana, kantono Valais, Suisia, produktas plu kam 40 morti e plu kam 100 plusa homi vundita[20].
- 2ma di januaro - Sud-Koreana korto lansas komiso por aresto di ex-prezidanto Yoon Suk Yeol pos akuzaji pri abuzi dum lua dekreto di militala judicio en 2024.
- 3ma di januaro - Usa lansas diversa aeral ataki kontre Venezuela e forkaptas prezidanto Nicolás Maduro[21].
- 3ma di januaro - La chef-urbo di Equatorala Guinea transferesas de Malabo a Ciudad de la Paz.[22]
- 5ma di januaro - Adminime 14 personi mortas dum rapida inundadi che insuli Siau Tagulandang Biaro, Nordala Sulawesi, Indonezia.
- 7ma di januaro - En Minneapolis, Minnesota, 37-yar-evanta Renée Good mortigesas da policisto del Agenterio pri Kontrolo di Enmigro e Dogani (Angle: Immigration and Customs Enforcement, abreviita ICE). La mortigo efektigos revolto e protesti en Minneapolis ed altra Usana urbi[23].
- 8ma di januaro - Iranana guvernerio blokusas aceso ad Interreto en tota la lando, por impedar l'organizo di protesti.
- 9ma di januaro - Kontrato pri libera komerco inter Europana Uniono e Mercosur signatesas, pos 25-yara diskuto. La kontrato, signatita da 21 ek la 27 membri de EU, kreos la maxim granda areo di libera komerco de la mondo.
- 12ma di januaro - Irakli Garibashvili, ex-chefministro di Gruzia, deklaras su kulpinta pri pekunio-lavado e kondamnesas a 5-yara enkarcerigo.
- 13ma di januaro - Teroglitado pos hori di pluvego en Norda Kivu, Demokratial Republiko Kongo, produktas 13 morti e 30 plusa homi desaparinta.
- 17ma di januaro - Incendio che komercala centro Gul Plaza produktas 80 morti en Karachi, Pakistan[24]
- 22ma di januaro - Usa oficale abandonas Mondal Organizuro pri Saneso.
- 24ma di januaro - Adminime 70 personi mortas e 10 plusa homi desaparas pro teroglitadi en West Java, Indonezia.[25]
- 30ma di januaro - Plu kam 3 milion pagini kun informi pri sexuala deliktanto Jeffrey Epstein liberigesas por publika konoco.
- 8ma di februaro - En Portugal, socialisto António José Seguro vinkas prezidantal elekto kontre dextrano André Ventura.
- 17ma di februaro - En Peru, prezidanto José Enrique Jerí Oré censuresas da Peruana kongreso e revokesas de la povo. Kongresano José María Balcázar indikesas kom prezidanto di la lando.
- 26ma di februaro - Guvernerio di Pakistan deklaras milito kontre talibani en Afganistan.
- 28ma di februaro - Israel ed Usa aer-atakas Iran, komenco di milito di Iran.
- 1ma di marto - En Sud-Sudan, adminime 169 personi mortigesas e 50 plusa homi vundesas kande membri de Uneso-Stato atakas komtio Abiemnom.
- 6ma til la 15ma di marto - Vintrala Olimpiala Ludi eventas en Cortina D'Ampezzo, Italia.
- 10ma di marto - En Sudan, atako per senpilotist aviacilo kontre kamiono transportanta personi a funeralo produktas 40 morti.
- 15ma di marto - Nova konstituco di Kazakstan aprobesas per referovoto, kande 90% de la votanti votas yes.
- 1ma di aprilo - NASA lansas misiono Artemis II, qua eniras Lunal orbito unesmafoye pos 53 yari.
- 7ma di aprilo - Usa ed Iran konkordas pri du-semana pafo-ceso dum la milito di Iran.
- 8ma di aprilo - Israel lansas serio di aeral ataki en sudal Libano, kun skopo destruktar substrukturi de Hezbollah. Plu kam 300 personi mortas e plu kam 1100 plusa homi vundesas.
- 10ma di aprilo - La kruo di Artemis II sucese retrovenas a Tero.
- 12ma di aprilo - Eventas parlamental elekti en Hungaria, e partiso Fidesz de chefministro Viktor Orbán perdas la majoritato pos 16 yari. Péter Magyar, de partiso Tisza asumos la povo ye la 9ma di mayo.
- 13ma di aprilo - Papo Leo la 14ma komencas vizito a Aljeria.
- 15ma di aprilo - En Onikişubat, Turkia, studianto evanta 14 yari eniras skolo pafante, e mortigas 10 personi[26].
- 18ma di aprilo - Papo Leo la 14ma komencas vizito a Angola.
- 19ma di aprilo - Eventas parlamental elekti en Bulgaria, e koalisuro Progresivna Bŭlgariya obtenas majoritato. Ex-prezidanto Rumen Radev divenos chefministro di la lando.
- 20ma di aprilo - En Mexikia, pafado che piramidi di Teotihuacán produktas du morti e 13 plusa homi vundita[27].
- 25ma di aprilo - Bombal atako kontre autobuso en Cauca, Kolumbia produktas 20 morti e 36 plusa homi vundita[28].
- 30ma di aprilo - Nigeriana trupi mortigas adminime 18 membri de Boko Haram che stato Borno.
- 1ma di mayo - Unionita Araba Emirii abandonas ONEP.
- 2ma di mayo - Adminime 11 personi mortas pos inundadi e terglitadi en diversa regioni di Kenia.
- 8ma di mayo - Dextrana politikistino Laura Fernández Delgado divenas prezidantino di Kosta Rika.
- 12ma di mayo - En Bahama, partiso Progressive Liberal Party de chefministro Philip Edward Davis vinkas l'elekti.
- 22ma di mayo - Explozo en mineyo di karbono che provinco Shanxi, Popul-Republiko Chinia produktas adminime 82 morti[29].
- 7ma di junio - Ter-tremo kun forteso 7.8 che skalo di Richter frapas Filipini, produktanta 107 morti e 1319 plusa homi vundita.
- 10ma di junio - En Barcelona, eventas ceremonio en qua papo Leo la 14ma sakrigas la Turmo di Iesu Kristo, la maxim alta de la kirko Sagrada Família exakte 100 yari pos la morto di Antoni Gaudí, l'arkiteto qua projetis ol[30].
- 12ma di junio - La richeso di Elon Musk superiras 1 bilion Usana dolari.
- 21ma di junio - En duesma balotado, dextrano Abelardo de la Espriella vinkas prezidantal elekto en Kolumbia.[31]
- 24ma di junio - Du ter-tremi kun forteso 7.2 e 7.5 che skalo di Richter frapas Caracas, Venezuela, produktanta plu kam 920 morti, 3360 vunditi e mili di desaparinti[32].
- 1ma di julio - Papo Leo la 14ma exkomunikas la tota membri de Sacerdotala Kunfrataro di Santa Pius la 10ma, tradicionalista grupo fondita da Marcel Lefebvre.
- 12ma di julio - Fairo che drinkerio Rong Beer Na Lat Phrao, en Bangkok, Tailando, produktas 39 morti e plu kam 70 plusa homi vundita.
- 20ma di julio - Andy Burnham asumas kom chefministro di Unionita Rejio, pos renunco da Keir Starmer.
- 28ma di julio - Ter-tremo kun forteso 7.1 che skalo di Richter frapas prefektio Kumamoto, produktanta adminime 30 morti e plu kam 60 plusa homi vundita.
- 28ma di julio - Keiko Fujimori asumas kom prezidanto di Peru.
- 30ma di julio - 60.000 Migranti de Maroko traruptas la frontiero di Hispania che urbo Ceuta[33].
- 10ma di agosto - Ter-tremo kun forteso 7.4 che skalo di Richter frapas provinco Chocó, en Kolumbia, produktanta adminime 265 morti e cirkume 500 plusa homi desaparinta[34].
- 15ma di agosto - Ter-tremo kun forteso 7.7 che skalo di Richter frapas insulo Flores en Indonezia, produktanta adminime 38 morti.[35]
- 18ma di agosto - En Centrafrika, adminime 100 personi mortas pos teroglitado che nelegala ora mineyo Zamboye[36].
- 19ma di agosto - Adminime 52 personi mortas pos kulbuto di batelo transportanta laboristi en Goronyo, stato Sokoto, Nigeria.[37]
- 26ma di agosto - Rapida inundado en Nepal e Tibet produktas adminime 110 morti e 650 desaparinti[38]. Raporti informas ke la posibla kauzo por l'inundado esus krulo di glaciero, qua tranis rokegi qui obstruktis komplete rivero Bhote Koshi, formacanta barilo. La rupto di la barilo divenis la kauzo dil inundadego[39].
- 27ma di agosto - Grandega slam-ondo produktas 469 morti e granda destruktado di imobli e plantacerii en Nepal[40].
- 1ma di septembro - Haakon la 8ma facas juro kom rejulo di Norvegia en la parlamento di la lando, pos la morto di ilua patro Harald la 5ma.
- 2ma di septembro - Paralamento di Estonia elektas Ülle Madise kom prezidanto.
- 3ma di septembro - Interna milito di Yemen: le Houthi lansas atako en westal Yemen, e sucesas interuptar choseo liganta urbo Taiz a distrikto Al-Makha.
- 9ma di septembro - Fairo che paromo MV June Aster proxim Coron, provinco Palawan, Filipini, produktas adminime 76 morti[41].
- 14ma di septembro - Chefministri de Nord-Irlando, Skotia e Wals kunsidas en Cardiff por diskutar pri nedependo de Unionita Rejio[42].
- 17ma di septembro - Leopardus tilcayo, speco felina deskovrita en forestala regiono Yungas, en Bolivia, divenas la maxim nova speco felina deskovrita depos 1923[43].
- 18ma di septembro - Usa, Dania e Grenlando paktas pri defenso en Arktiko, pos tensa monati kun minaci pri kompro od anexo di Grenlando da Usa. La pakto signatesas ye la 22ma di septembro.
- 11ma di junio til la 19ma di julio - Unesmafoye en la historio, Mondala Kupo di Futbalo eventas en 3 landi de Nord-Amerika: Usa, Kanada e Mexikia. Hispania divenas championo duesmafoye en sua historio.
- 4ma til la 13ma di septembro - Eventas la Mondala Kupo di Basketbalo por mulieri en Berlin, Germania.
Naski
[redaktar | redaktar fonto]Morti
[redaktar | redaktar fonto]- 3ma di januaro - Eva Schloss, Austrian-Britaniana skriptisto (n. 1929)
.png)
- 8ma di januaro - Astrid Roemer, Nederlandana/Surinamana skriptisto e poeto (n. 1947)
- 10ma di januaro - Erich von Däniken, Suisa skriptisto (n. 1935)[44]
- 13ma di januaro - Claudette Colvin, Usana homala yuri-aktivisto (n. 1939)
- 13ma di januaro - George Vasiliou, prezidanto di Chipro (n. 1931)[45]
- 16ma di januaro - Luísa Dias Diogo, chefa ministro di Mozambik (n. 1958)[46]
- 19ma di januaro - Heidi Neussner, Germana Idistino (n. 1929)
- 30ma di januaro - Catherine O'Hara, Kanadan-Usan aktoro (n. 1954)
- 11ma di februaro - Cees Nooteboom, Nederlandana skriptisto (n. 1933)
- 11ma di februaro - James Van Der Beek, Usan aktoro (n. 1977)
.jpg)
- 15ma di februaro - Robert Duvall, Usan aktoro (n. 1931)
- 17ma di februaro - Jesse Jackson, Usana predikanto e politikisto (n. 1941)
- 18ma di februaro - Jan Timman, Nederlandana shakoludisto (n. 1951)
- 18ma di februaro - Leyla Shahid, Palestinana diplomacisto (1949)
- 19ma di februaro - Eric Dane, Usana aktoro (n. 1972)
- 21ma di februaro - Koos Postema, Nederlandana televizion-prizentisto e jurnalisto (n. 1932)
- 23ma di februaro - Éliane Radigue, Franca kompozisto (n. 1932)
- 25ma di februaro - Ludwig Scotty, prezidanto di Nauru (n. 1948)[47]
.png)
- 27ma di februaro - Neil Sedaka, Usana kantisto e kompozisto (n. 1939)[48]
- 28ma di februaro - Ali Khamenei, Iranana religioza duktisto (m. 1939)
- 1ma di marto - Davíð Oddsson, chefministro di Islando (n. 1948)[49]
- 1ma di marto - Clément Oubrerie, Franca desegnisto di desegnita rakonti (n. 1966)
- 6ma di marto - Jan Lenferink, Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1945)
- 8ma di marto - Anthony James Leggett, Britaniana fizikisto, Nobel-laureato (n. 1938)
- 10ma di marto - IJf Blokker, Nederlandan aktoro e komediisto (n. 1930)
- 10ma di marto - Alfredo Bryce Echenique, Peruana skriptisto (n. 1939)
- 11ma di marto - Michel Hulin, Franciana filozofo e sociologo (n. 1936)
- 13ma di marto - Paul Ralph Ehrlich, Usana biologo (n. 1932)
- 14ma di marto - Jürgen Habermas, Germana filozofo (n. 1929)[50]
- 14ma di marto - Christopher Albert Sims, Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1942)
- 19ma di marto - Umberto Bossi, Italiana politikisto (n. 1941)
- 19ma di marto - Chuck Norris, Usana aktoro (n. 1940)[51]
- 20ma di marto - Isabelle Mergault, Franciana komediisto e cinematografisto (n. 1958)
- 20ma di marto - Robert Mueller, Usan advokato ed ex-direktisto di FBI (n. 1944)
- 22ma di marto - Hermann Huppen, Belga desegnisto (n. 1938)
- 22ma di marto - Lionel Jospin, Franciana politikisto (n. 1937)
- 26ma di marto - Epeli Nailatikau, prezidanto di Fidji (n. 1941)[52]
- 28ma di marto - Liamine Zéroual, prezidanto di Aljeria (n. 1941)[53]
- 30ma di marto - Chan Santokhi, Surinamana prezidanto (n. 1959)
- 30ma di marto - Carlos Westendorp, Hispaniana diplomacisto, politikisto (n. 1937)
- 9ma di aprilo - Afrika Bambaataa, Usana muzikisto (n. 1957)
- 11ma di aprilo - Sonja Barend, Nederlandana televizion-prizentisto (n. 1940)
- 13ma di aprilo - Moya Brennan, Irlandana kantisto e harpisto (n. 1952)
- 13ma di aprilo - Cees Dam, Nederlandan arkitekto (n. 1932)
- 17ma di aprilo - Nathalie Baye, Francian aktoro (n. 1948)
- 17ma di aprilo - Oscar Schmidt, Braziliana basketbalisto (n. 1958)[54]
- 19ma di aprilo - Desmond Morris, Britaniana zoologo, skriptisto, piktisto, tv-prizentisto (n.1928)
- 29ma di aprilo - Craig Venter, Usana molekulala biologo (n. 1946)
- 29ma di aprilo - Jerzy Malota, Polona pop-kantisto (n. 1941)
- 30ma di aprilo - Georg Baselitz, Germaniana piktisto e skultisto (n. 1938)[55]
- 1ma di mayo - Alex Zanardi, Italian automobilisto (n. 1966)[56]
.jpg)
- 6ma di mayo - Ted Turner, Usana komunikilar-entraprezisto (n. 1938)
- 8ma di mayo - Karin Spaink, Nederlandana feminista kolumnisto, esayisto e skriptisto (n. 1957)
- 12ma di mayo - Nina Litvinova, Rusa zoologo, disidento ed aktivisto por homala yuri (n. 1945)[57]
- 15ma di mayo - Edmund Strother Phelps, Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1933)
- 18ma di mayo - Ofer Bronchtein, Franc-Israelana pac-aktivisto (n. 1957)
- 29ma di mayo - Edgar Morin, Franciana sociologo e filozofo (n. 1921)
- 4ma di junio - Marjane Satrapi, Iranana desegnisto e cinematografisto (n. 1969)
- 10ma di junio - Wim T. Schippers, Nederlandana televizion-programifisto, aktoro, voc-aktoro, skriptisto, prizentisto ed vid-artisto (n. 1942)
- 14ma di junio - Oliver Tree, Usana kantisto, muzikisto e filmifisto (n. 1993)
- 21ma di junio - Yaacov Agam, Israelana piktisto (n. 1928)
- 29ma di junio - Penelope Keith, Angla aktoro e prizentisto, por radiofono, filmo, teatro e televiziono (n. 1940)
- 30ma di junio - Victor Willis kunfondinto e kantisto di Village People (n. 1951)
- 8ma di julio - Bonnie Tyler, Walsana kantistino (n. 1951)[58]
- 11ma di julio - Peppino Di Capri, Italiana kantisto (n. 1939)[59]
- 11ma di julio - Susumu Tonegawa, Japoniana biologiisto, Nobel-laureato (n. 1939)
- 13ma di julio - Sam Neill, Nov-Zelandan aktoro (n. 1947)
- 14ma di julio - Cees Geel, Nederlandan aktoro, voc-aktoro e prizentisto di parol-spektaklo (n. 1967)
- 26ma di julio - Betye Saar, Usan artistino (n. 1926)
- 31ma di julio - Franco Baresi, Italiana futbalisto (n. 1960)
- 31ma di julio - Jerney Kaagman, Nederlandana kantisto (n. 1947)
- 6ma di agosto - Peter Faber, Nederlandan aktoro (n. 1943)
- 14ma di agosto - Yayoi Kusama, Japoniana piktisto (n. 1929)
- 16ma di agosto - Hayden Panettiere, Usan aktorino (n. 1989)
- 17ma di agosto - Laura Cardoso, Brazilian aktorino (n. 1927)[60]
- 18ma di agosto -Yvette Roudy, Franca politikisto (n. 1929)
- 18ma di agosto - Glória Menezes, Brazilian aktorino (n. 1934)[61]
- 22ma di agosto - Siim Kallas, chefministro di Estonia (n. 1948)[62][63]
- 25ma di agosto - Dolly Parton, Usana kantisto (n. 1946)[64]
- 28ma di agosto - Rejulo Harald la 5ma di Norvegia (n. 1937)[65]
- 31ma di agosto - Édouard Balladur, chefministro di Francia (n. 1929)[66]
- 31ma di agosto - Ada Yonath, Israelana biokemiistino, Nobel-laureato (n. 1939)[67]
- 3ma di septembro - Gloria Steinem, Usana jurnalistino, skriptistino e politikal aktivistino (n. 1934)
- 14ma di septembro - Tara Singh Varma, Nederlandana politikisto (n. 1948)
- 22ma di septembro - Zuenir Ventura, Braziliana skriptisto e jurnalisto (n. 1931)[68]
- 24ma di septembro - Milan Panić, chefministro di Yugoslavia (n. 1929)
- 25ma di septembro - Sidya Touré, chefa ministro di Guinea (n. 1945)
Nobel-premiiziti
[redaktar | redaktar fonto]- Fiziko: [[
- Kemio: [[
- Fiziologio o Medicino: [[
- Literaturo: [[
- Paco: [[
- Ekonomiko: [[
Referi
[redaktar fonto]- 1 2 Extreme heat, cold, precipitation and fires mark the start of 2026 - Publikigita da World Meteorological Organization. Dato di publikigo: 10ma di februaro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ At least five killed after Storm Kristin hits Portugal - Publikigita da BBC. Dato di publikigo: 28ma di januaro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Estado assume 3,1 mil milhões de euros do prejuízo total de 5,33 mil milhões provocado pelas tempestades - Publikigita da Sapo. Dato di publikigo: 28ma di aprilo 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Longsor Cisarua, 80 jenazah berhasil diidentifikasi - Publikigita da Antara Kalteng. Dato di publikigo: 10ma di februaro 2026. Idiomo: Indoneziana.
- ↑ Southern Africa: Floods and Cyclones Impact Snapshot (February 2026) - Publikigita da Reliefweb. Dato di publikigo: 26ma di februaro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Madagascar: Humanitarian Snapshot (January to March 2026) - Publikigita da Reliefweb. Dato di publikigo: 30ma di aprilo 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Onda de calor na Índia mata mais de 100 pessoas em três dias - Publikigita da Clima Info. Dato di publikigo: 27ma di mayo 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Mortes causadas pelas chuvas expõem fragilidades em Angola - Publikigita da DW. Dato di publikigo: 9ma di aprilo 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Severe Weather Outbreak Spawns Damaging Tornadoes, Hail, Winds In Plains, Midwest, South - Publikigita da The Weather Channel. Dato di publikigo: 30ma di aprilo 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Worst spring drought on record grips US, fueling wildfires and water worries - Publikigita da CNN Weather. Dato di publikigo: 23ma di aprilo 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Papua New Guinea: Cyclone Maila 2026 - DREF Operation (MDRPG013) - Publikigita da Reliefweb. Dato di publikigo: 10ma di aprilo 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Western Europe has hottest June on record - Publikigita da World Meteorological Organization. Dato di publikigo: 9ma di julio 2026. Idiomo: Angla.
- 1 2 Climate change and urban pressures intensify flood risk on the Gulf of Guinea coast - Publikigita da UNDRR. Dato di publikigo: 17ma di julio 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Antarctic Peninsula sees record high June temperatures - Publikigita da Phys.Org. Dato di publikigo: 12ma di junio 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Europe is burning: How bad could this wildfire crisis get? - Publikigita da Euro News. Dato di publikigo: 28ma di julio 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Après les inondations au Népal et au Tibet, des habitants sidérés par la violence de la catastrophe et sous la menace d’une deuxième vague meurtrière - Publikigita da Le Monde. Dato di publikigo: 28ma di marto 2026. Idiomo: Franca.
- ↑ Francia allocates more than EUR 1 billion to support agricultural sector - Publikigita da The Peninsula. Dato di publikigo: 4ma di septembro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Sudan’s Darfur faces driest rainy season in four decades, says WFP - Publikigita da Free Malaysia Todady. Dato di publikigo: 14ma di septembro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps - Publikigita da Europana Konsilistaro. Dato di publikigo: 8ma di julio 2025. Idiomo: Angla.
- ↑ About 40 killed and 100 injured in fire at bar in Swiss ski resort of Crans-Montana - Publikigita da The Guardian. Dato di publikigo: 1ma di januaro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Trump says Venezuela's Maduro captured after strikes - Publikigita da Reuters. Dato di publikigo: 3ma di januaro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Equatorial Guinea relocates capital to Ciudad de la Paz - Publikigita da Le Monde. Dato di publikigo: 4ma di januaro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ ICE shooting in Minneapolis - Publikigita da CNN. Dato di publikigo: 8ma di januaro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Gul Plaza Fire: Sindh govt orders judicial inquiry into deadly incident - Publikigita da ARY News. Dato di publikigo: 29ma di januaro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Update Longsor Cisarua: 70 Kantong Jenazah Dievakuasi, 10 Masih Dicari - Publikigita da CNN Indonezia. Dato di publikigo: 31ma di januaro 2026. Idiomo: Indoneziana.
- ↑ Ataque em escola na Turquia chega a 10 mortos após menina de 11 anos não resistir - Publikigita da O Globo. Dato di publikigo: 4ma di mayo 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Tiroteio nas pirâmides de Teotihuacán resulta em morte de turista e 13 feridos - Publikigita da Portal Mie Notícias. Dato di publikigo: 22ma di aprilo 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Death toll in Colombia highway bus bomb attack rises to 20 - Publikigita da BBC. Dato di publikigo: 26ma di aprilo 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ At least 82 killed in Chinese coal mine explosion - Publikigita da BBC. Dato di publikigo: 24ma di mayo 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ "La Sagrada Familia Bendecida: La Consagración de la Torre de Jesús en el Centenario de Gaudí" - Publikigita da Mundo Increíble. Dato di publikigo: 10ma di junio 2026. Idiomo: Hispana.
- ↑ Espriella vence candidato de Petro e direita leva eleição na Colômbia - Publikigita da Poder 360. Dato di publikigo: 21ma di junio 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Cifra de muertos por terremotos en Venezuela aumenta a 920 - Publikigita da DW. Dato di publikigo: 26ma di junio 2026. Idiomo: Hispana.
- ↑ https://www.lemonde.fr/afrique/article/2026/08/07/ceuta-bastion-multiculturel-fragile-a-l-epreuve-d-une-crise-migratoire-sans-precedent_6740461_3212.html?lmd_medium=al&lmd_campaign=envoye-par-appli&lmd_creation=android&lmd_source=default
- ↑ Número de mortos por terremoto na Colômbia chega a 265, diz presidente; quase 500 estão desaparecidos - Publikigita da G1. Dato di publikigo: 12ma di agosto 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Terremoto de magnitude 7,7 atinge a costa da Indonésia e deixa 38 mortos - Publikigita da UOL. Dato di publikigo: 15ma di agosto 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Gold mine collapse kills at least 100 people in Central African Republic - Publikigita da RTÉ. Dato di publikigo: 19ma di agosto 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ 52 bodies buried after Sokoto boat accident - Publikigita da Lagos Television. Dato di publikigo: 20ma di agosto 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Flash flood on Nepal-Tibet border kills more than 150, with hundreds of tourists missing - Publikigita da BBC News. Dato di publikigo: 26ma di agosto 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Colapso de geleira pode ser causa de inundação no Nepal, dizem cientistas - Publikigita da UOL. Dato di publikigo: 26ma di agosto 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Après les inondations au Népal et au Tibet, des habitants sidérés par la violence de la catastrophe et sous la menace d’une deuxième vague meurtrière - Publikigita da Le Monde. Dato di publikigo: 28ma di marto 2026. Idiomo: Franca.
- ↑ Palawan ferry fire death toll climbs to 76 as identification process begins - Publikigita da Inquirer.Net. Dato di publikigo: 12ma di septembro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Westminster’s time is coming to an end, say first ministers of UK’s Celtic nations - Publikigita da The Guardian. Dato di publikigo: 14ma di septembro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Scientists name a new cat species for the first time in over a century - Publikigita da Live Science. Dato di publikigo: 17ma di septembro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Schweizer Autor und Publizist Erich von Däniken ist gestorben Publikigita da Tages Anzeiger. Dato di publikigo: 11ma di januaro 2026. Idiomo: Germana.
- ↑ Πέθανε ο πρώην πρόεδρος της Κύπρου, Γιώργος Βασιλείου - Publikigita da www.naftemporiki.gr. Dato di publikigo: 14ma di januaro 2026. URL vidita ye 2026-01-14. Idiomo: Greka.
- ↑ Morreu Luísa Diogo, antiga Primeira-Ministra de Moçambique - SAVANA - Publikigita da Savana. Dato di publikigo: 16ma di januaro 2026. URL vidita ye 16ma di januaro 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Former Nauru President Ludwig Scotty dies aged 77 - Publikigita da RNZ. Dato di publikigo: 26ma di februaro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Neil Sedaka, Legendary Singer-Songwriter Behind ‘Breaking Up Is Hard to Do,’ ‘Bad Blood’ and ‘Love Will Keep Us Together,’ Dies at 86 - Publikigita da Variety. Dato di publikigo: 27ma di februaro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Davíð Oddsson er látinn - Publikigita da RÚV. Dato di publikigo: 2ma di marto 2026. Idiomo: Islandana.
- ↑ Jürgen Habermas, influential German philosopher, dies at 96 - Publikigita da AP. Dato di publikigo: 14ma di marto 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Chuck Norris, lenda dos filmes de ação e das artes marciais, morre aos 86 anos - Publikigita da G1. Dato di publikigo: 20ma di marto 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Former President Ratu Epeli Nailatikau passes away - Publikigita da Fiji Village. Dato di publikigo: 27ma di marto 2026. URL vidita ye 27ma di marto 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ El-Yamine Zeroual Death Algeria at 85 - Publikigita da algerianewsgate.com. Dato di publikigo: 28ma di marto 2026. URL vidita ye 28ma di marto 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Oscar Schmidt, maior ídolo do basquete brasileiro, morre em SP aos 68 anos - Publikigita da G1. Dato di publikigo: 17ma di aprilo 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Maler und Bildhauer Georg Baselitz ist tot - Publikigita da Die Welt. Dato di publikigo: 30ma di aprilo 2026. Idiomo: Germana.
- ↑ Muere Alex Zanardi, expiloto de Fórmula 1 y medallista paralímpico - Publikigita da El País. Dato di publikigo: 2ma di mayo 2026. Idiomo: Hispana.
- ↑ https://nos.nl/artikel/2614460-russische-dissident-litvinova-80-pleegt-zelfmoord-in-moskou
- ↑ Muere a los 75 años Bonnie Tyler, la voz que cautivó al mundo con el éxito "Total Eclipse of the Heart" en los 80 - Publikigita da BBC. Dato di publikigo: 3ma di agosto 2026. Idiomo: Hispana.
- ↑ Cantor italiano Peppino di Capri morre aos 86 anos - Publikigita da G1. Dato di publikigo: 11ma di julio 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Morre a atriz Laura Cardoso, aos 98 anos: 'Nossa grande estrela se despediu' - Publikigita da G1. Dato di publikigo: 18ma di agosto 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Morre Glória Menezes, atriz que mudou a interpretação televisiva, aos 91 anos - Publikigita da UOL. Dato di publikigo: 18ma di agosto 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Скончался политик Сийм Каллас - Dato di publikigo: 22ma di agosto 2026. Idiomo: Rusa.
- ↑ Suri Siim Kallas - Publikigita da ERR. Dato di publikigo: 22ma di agosto 2026. Idiomo: Estoniana.
- ↑ Dolly Parton, Effervescent Queen of Country Music and Just About Everything Else, Dies at 80 - Publikigita da The Hollywood Reporter. Dato di publikigo: 25ma di agosto 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Rei Harald 5º morre aos 89 após 35 anos no trono da Noruega - Publikigita da UOL. Dato di publikigo: 28ma di agosto 2026. Idiomo: Portugalana.
- ↑ Edouard Balladur, ancien premier ministre, est mort à l’âge de 97 ans - Publikigita da Le Monde. Dato di publikigo: 31ma di agosto 2026. Idiomo: Franca.
- ↑ Ada Yonath | Nobel Prize, Biography, Education & Israel - Publikigita da Encyclopaedia Britannica. URL vidita ye 7ma di septembro 2026. Idiomo: Angla.
- ↑ Jornalista e escritor Zuenir Ventura morre aos 95 anos - Publikigita da g1. Dato di publikigo: 22ma di septembro 2026. URL vidita ye 22ma di septembro 2026. Idiomo: Portugalana.
