Martín Sarmiento
| Biografía | |
|---|---|
| Nacemento | (es) Pedro José García Balboa 9 de marzo de 1695 Vilafranca do Bierzo |
| Morte | 7 de decembro de 1772 Madrid |
| Grupo étnico | Pobo galego |
| Relixión | Igrexa católica |
| Educación | Universidade de Salamanca |
| Actividade | |
| Ocupación | relixioso cristián, polímata, autor, teólogo, escritor, monxe |
| Orde relixiosa | Orde de San Bieito |
| Premios | |
| |
Pedro Xosé García Balboa, máis coñecido como frei Martín Sarmiento,[1] nado en Vilafranca do Bierzo o 9 de marzo de 1695 e finado en Madrid o 7 de decembro de 1772, foi un escritor, teólogo e monxe beneditino galego pertencente a Ilustración galega. É un dos pais da filoloxía románica en xeral e da galega en particular. Dedicóuselle o Día das Letras Galegas en 2002.
Orixe
[editar | editar a fonte]Sarmiento naceu na vila leonesa de Vilafranca do Bierzo,[2][3][4] aínda que o propio Sarmiento repetiu en diversas ocasións que era "natural de Pontevedra". De feito, existe a tese de que naceu en San Xoán de Cerdedo, tal e como se afirma nun artigo de José Santos.[5]
Eu Martín García Sarmiento, de Vilafranca, diocese de Astorga, recibín o santísimo hábito do noso santo pai Bieito neste mosteiro de San Martín de Madrid, da mesma Orde do Santo Pai, de mans do Reverendísimo Padre Maestro frei Juan Bautista Lardito, abade do dito mosteiro no ano mil setecentos dez o día 20, martes, ás dez horas. Frater Martinus Garcia a Sarmien[to].

Xesús Ferro explica a aparente contradición entre declararse "natural de Pontevedra" e a afirmación, do seu puño e letra, de nacer en "Villafranca Dioecesis Astorga". Segundo o anónimo autor da biografía de Sarmiento escrita en 1785 (ós trece anos da morte de Sarmiento), os meniños eran "legalmente naturais do lugar de residencia habitual dos pais, aínda que ocasionalmente estes estivesen fóra do Reino e os fillos nacesen fóra del". É evidente que o lugar de residencia habitual dos pais e irmáns de Sarmiento era Pontevedra, polo que non cabe estrañar que el afirmase ser natural de Pontevedra.[4]
Traxectoria
[editar | editar a fonte]Con catro meses trasládase coa súa familia a Pontevedra, onde pasou a súa infancia e parte da mocidade. O 3 de maio de 1710, con 15 anos de idade, marchou a Madrid para ingresar na orde de San Bieito, ingreso que tivo lugar o 20 de maio do mesmo ano.
Ordenado presbítero no 1720, estivo en Asturias ata 1725 como profesor en Celorio e Oviedo. Tras esta etapa e despois de se despedir da súa nai en Pontevedra (desta viaxe de verán queda constancia nos seus escritos), asentouse definitivamente en Madrid, estancia só interrompida entre febreiro de 1726 e maio de 1727 para se trasladar a Toledo, e polas visitas que con certa frecuencia fixo a Galicia.

Dende 1723 coidou a súa amizade con frei Benito Xerónimo Feijoo, o padre Feixóo, co que mantivo correspondencia ata a súa morte.
A instancias de Sarmiento creouse o Real Xardín Botánico de Madrid e dende 1743 reclamou a creación de bibliotecas públicas e xardíns botánicos en diversas cidades a imaxe dos que xorden na Europa da época, así como a constitución da Academia da Agricultura e a dotación de cátedras universitarias de Historia natural, agricultura e botánica.
No ano 1748 foi elixido abade do seu mosteiro de San Martín de Madrid.
Foi un home adiantado ao seu tempo e loitador pola súa terra. Realizou análises da lingua galega, idea que foi seguida posteriormente polo padre Sobreira, nunha época en que a lingua estaba desprestixiada polo centralismo que afogaba as manifestacións populares localistas. De grande importancia foron as súas viaxes a Galicia, a de 1745 (que durou 8 meses) e a de 1754. Foron verdadeiras expedicións científicas programadas e pensadas polo miúdo, nas cales descobre unha Galicia e un pobo cunha gran riqueza natural, cultural e patrimonial.
Ideoloxía
[editar | editar a fonte]Ramón Mariño Paz recolle as teses sobre a obra de temática galega do padre Sarmiento. Na súa opinión xiran en torno a:

- o problema lingüístico, semántico e de comunicación do galego como causa de atraso da súa patria;
- o seu rexeitamento irado do castigo físico que sufrían algúns nenos por expresárense en galego na clase;
- a súa defensa convencida de que ós rapaces había que aprenderlles na mesma lingua que falaban na casa, e tamén se debía predicar e administrar os fregueses na lingua que lles era propia;
- e, en definitiva, o seu convencemento de que isto implicaba introducir o galego na escola, nos xulgados, nas igrexas e na administración.
En 1944 fundouse o Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento,[7] que pretende ser unha continuación do Seminario de Estudos Galegos. Neste instituto realízanse exposicións, publicacións e labores de investigación nas ramas de Humanidades e Ciencias Sociais.
Obra
[editar | editar a fonte]
Publicada
[editar | editar a fonte]

- “Aprobación” de la Ilustración Apologética de Feijoo, Madrid, 1729
- Planta curiosa sobre entablar los estudios en la Orden Benedictina de España (1729)
- Demonstracion Critico-Apologetica del Theatro Critico Universal (1732) [8]
- Memorias para la historia de la poesía y poetas españoles (1741-45) [9]
- Cartas sobre el estado de la religión benedictina y pago del 8 % (1743)
- Reflexiones Literarias para una biblioteca Real (1743) [10]
- Viaxe a Galicia (1745) (Viaje a Galicia, 1745)
- Coloquio en mil duascentas coplas galegas ou Colección de voces y frases gallegas ou Coloquio de veinticuatro gallegos rústicos (1746-47) [11]
- Coplas gallegas y Glosario (1746)
- Cartas al Duque de Medinasidonia (1747-1770)
- Sistema de adornos ... para el nuevo Palacio Real (1747-53)
- Catálogo de algunos libros curiosos y selectos (1748) [12]
- Plano de un nuevo y fácil método para recoger infinitos materiales para una general descripción geográfica y completa de toda la Península y toda la América (1751)
- Notas al privilegio de Ordoño II (1752) [13]
- Catálogo de voces vulgares y en especial de voces de diferentes vegetables (1754-55)
- Viaje a Galicia de Fr. Martín Sarmiento (1754-1755)
- Sobre el Origen de la Lengua Gallega y sobre la Paleografía española (1755)
- Sobre el chasco que se da a los gallegos en la Cruz de Ferro (1756)
- Sobre los vegetables kali, sosa y la barrilla (1756)
- Apuntamientos para un discurso sobre la necesidad que hay en España de unos buenos caminos reales y de su pública utilidad (1757)
- De los atunes y de sus transmigraciones (1757)
- Sobre el chasco del meco (1757)
- Mostayo, en castellano, en León, Asturias y Bierzo mostayo, en Liébana mostazo (1757)
- El porqué si y el porqué no (1758)
- Sobre los castellanos de Orense (1758)
- Etimología de la voz Valdeorras y de su puente Cigarrosa (1758)
- Sobre los maragatos (1758)
- Ir a la guerra, navegar, y casar, no se puede aconsejar (1758)
- Onomástico etimológico de la lengua gallega (1758-69)
- Geografía de las cuatro vías militares que salían de Braga a Astorga (1759)
- Disertación sobre las eficaces virtudes y uso de la planta llamada carqueixa (1759)
- Noticia de la Verdadera patria (Alcalá) de El Miguel de Cervantes (1761)
- Tiempo de marras (1761)
- Sobre el origen de las bubas (1761)
- Sobre el origen del nombre Samanos (1761)
- Problema Chorográfico para describir Galicia con un nuevo método (1762)
- La Educación de los niños
- La Pantómetra del P. Sarmiento (fragmento da anterior)
- Nacimiento y crianza de San Fernando en Galicia (fragmento de La Educación de los niños)
- Sobre un grande espejo de piedra durísima y cristalina que vino de América. Piedra negra de la América llamada gallinaza, tamén coñecido como Discurso sobre la singularísima piedra negra del ara de Lugo (1766) editado por Antolín López Peláez co título Las aras de la catedral de Lugo
- Elementos Etimológicos, siguiendo el método de Euclides, y sobre el origen de las lenguas (1766)
- Catálogo de los pliegos que yo, Fray Martín Sarmiento, benedictino y profeso en San Martín de Madrid, he escrito de mi mano, pluma y letra sobre diferentes asuntos (1767)
- La educación de la Juventud (1768)
- Sobre métodos de estudios de San Isidro (1769)
- Discurso apologético por el arte de rastrear las etimologías de las lenguas vulgares (1770)
- Epistolario
- Disertación sobre el animal zebra, nacido, criado, conocido y cazado antiguamente en España [14]
Na cultura contemporánea
[editar | editar a fonte]Na curtametraxe de animación A escola das areas aparece representado coma o mestre que guía ao neno Alfonso.
Galería de imaxes
[editar | editar a fonte]- Busto (escaiola de Felipe de Castro, 1774). Museo de Pontevedra.
- Retrato (debuxo de Isidro Carnicero).
- Retrato. Museo de Pontevedra.
- Retrato de Sarmiento. Mercado polo IES Sánchez Cantón en 1859.
- Coloquio en mil duascentas coplas galegas é o n.º 2 da Biblioteca Galega 120.
Notas
[editar | editar a fonte]- ↑ O Consello da Cultura Galega utiliza a forma Martín. A Real Academia Galega, na [relación dos homenaxeados nos Días das Letras Galegas, tamén. A biblioteca da USC, o mesmo. A EGU e a GEG tamén. A forma Martiño está escasamente referenciada, se ben a empregan algunhas instancias como o Servizo de Normalización Lingüística do Concello de Pontevedra
- ↑ Pilar Allegue (2001): Sarmiento un intelectual ilustrado, ISBN 84-8302-669-4.
- ↑ ANÓNIMO (1785): "Vida y obra del Rvdmo. P. M. Fray Martín Sarmiento (1965-1772), sacada a la letra de un manuscrito anónimo del siglo XVIII". Edición de Isidro GARCÍA TATO e Felipe VALDÉS HANSEN (eds.) (2003). Santiago de Compostela: Instituto P. Sarmiento de Estudios Gallegos "Padre Sarmiento". CSIC; XXXVIII + 352 pp. O anónimo beneditino escribe: "... el día 9 de marzo de 1695... nació el niño Pedro Joseph García, pues con este nombre le bautizaron, en la parroquia de Santiago de Villafranca del Vierzo, reyno de León" (px. 47).
- 1 2 3 Ferro Ruibal, Xesús (2018): Sarmiento naceu en Vilafranca. Proba autógrafa.
- ↑ "Martin Sarmiento, natural de San Juan de Cerdedo", en Sarmiento, Anuario de Historia da Educación, nº 12, 2008, pp. 9-21.
- ↑ "Ego Martinus Garcia â Sarmiento, ex Villafranca Dioecesis Astorga accepi sanctissimum habitum Sancti P[atris] N[ostri] Benedicti in hoc Monasteiro Sancti Martini Matritensis Ordinis eiusdem Sanctissimi Patris â R[everendissi]mo Patre Magistro fratre Joanne Bap[tista] Lardito ipsius Monasterii Abate. Anno Domini millessimo septingentesimo decimo die vigesima Martis hora decima. Frater Martinus Garcia a Sarmien[to]".
- ↑ "IEGPS – O Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento". iegps.csic.es.
- ↑ "Demonstracion Critico-Apologetica del Theatro Critico Universal". Consultado o 8.04.2026.
- ↑ "Memorias para la historia de la poesía y poetas españoles". Consultado o 8.04.2026.[Ligazón morta]
- ↑ Reflexiones Literarias para una biblioteca Real
- ↑ Coloquio en mil duascentas coplas galegas Facsímile do orixinal autógrafo. Proxecto gráfico e deseño de cubertas de M. Janeiro. Galaxia. CCG, 2002. ISBN 84-95415-49-6.
- ↑ "Catálogo de algunos libros curiosos y selectos". Arquivado dende o orixinal o 29 de setembro de 2007. Consultado o 18 de xuño de 2007.
- ↑ Notas al Privilegio de Ordoño y Reflexiones sobre Archiveros Universidad de La Laguna.
- ↑ Disertación sobre el animal zebra, nacido, criado, conocido y cazado antiguamente en España (data de acceso=8.04.2026).
Véxase tamén
[editar | editar a fonte]| Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Martín Sarmiento |
| A Galifontes posúe textos orixinais acerca de: Martín Sarmiento |
Outros artigos
[editar | editar a fonte]Bibliografía
[editar | editar a fonte]A
[editar | editar a fonte]- Acuña, A.: "Monxes viaxeiros. Sarmiento e a illa de Tambo", en Homenaxe á profesora Lola F. Ferro, estudios de historia, arte e xeografía, Vigo, Universidade, 2005, págs. 29-64.
- Ageitos, J.L., “Sobre las coplas gallegas del P. Sarmiento”, Verba, V, (1978) 427-431
- Aguilar Piñal, F., Bibliografía de Autores Españoles del siglo XVIII. Tomo 7, Madrid, 1993
- Alonso Montero, X., “O P. Sarmiento, primeiro estudioso da poesía medieval galega, daquela sen exhumar”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. 2, Santiago, 1997, pp. 67–73. -, "O Padre Sarmiento. As singularidades dun sabio galego do século XVIII, na vida e post mortem", Congreso sobre Frei Martín Sarmiento, Santiago, Xunta de Galicia, 2002, págs. 131-149. -, "O Padre Sarmiento e os poetas" en A. Santamarina (coord.), Frei Martín Sarmiento. Día das Letras Galegas 2002, Santiago de Compostela, Universidade, 2002, págs. 7-31.
- Alonso Otero, M.L., Giadás Alvarez, L.A., Itinerario bergantiñán do padre Sarmiento, A Coruña, Diputación Provincial, 1998
- Álvarez Barrientos, J., “Correspondencia entre José Antonio Armona y el Padre Martín Sarmiento” Revista de Literatura, XLIX, 97, (1987),199-219. -, "Monarquía y Nación Española en el Sistema de adornos del Palacio Real de Madrid, de Martín Sarmiento", en Pablo Fernández Albaladejo (coord), Fénix de España, modernidad y cultura propia en la España del siglo XVIII (1737-1766), Homenaje a Antonio Mestre Sanchís, 2006, pags. 191-214.
- Álvarez Barrientos, J. e Herrero Carretero, C., Edición y estudio de Sistema de adornos del Palacio Real de Madrid, Madrid, Sociedad Estatal de Conmemoraciones Culturales, 2002.
- Álvarez Blanco, R., “Variación diatópica no Coloquio de Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. 2, Santiago, 1997, pp. 131–153. -, "O Legado lingüístico de Martín Sarmiento", en Congreso sobre Frei Martín Sarmiento, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 2002, págs. 71-88.
- Álvarez Giménez, E., Biografía del P. Fr. Martín Sarmiento y noticias sobre sus obras impresas y manuscritas, con indicación de los archivos y bibliotecas en donde se hallan, Imprenta de José Millán, Pontevedra, 1884.
- Álvarez Lires, M. M.: A ciencia no século XVIII. Fr. Martin Sarmiento (1695-1772), unha figura paradigmática. Tese doutoral. Universidade de Vigo, 1998.
- Álvarez Lires, M. M.: "As novas ciencias en España e en Galicia, a través da obra do Padre Sarmiento (1695-1772", en Estudios de historia das ciencias e das técnicas, VII Congreso da Sociedade Española de Historia das Ciencias e ds Técnicas, Pontevedra, Deputación Provincial, 2001, vol 1, págs. 59-87.
- Álvarez Lires, M. M.: Sarmiento, un científico da Segunda Ilustración, Santiago de Compostela, Universidade, 2002.
- Álvarez Lires, M. M.: "Frei Martín Sarmiento, un ilustrado que se adiantou ó seu tempo", Ingenium, 6 (1999), 11-43.
- Álvarez Lires, M. M.: "Sorprendentes e útiles inventos científico-técnicos na obra de Sarmiento", en II Memorial Filgueira Valverde, estudos sobre Sarmiento, Pontevedra, Universidade de Vigo, 2003, 27-83.
- Álvarez Lires, M. M., Tojo, J. e Bermejo, M.: "A metodoloxía para o estudio, o ensino e o investigación científica en Frei Martín Sarmiento", Sarmiento, Anuario Galego de Historia da Educación, 2, (1998), 93-124.
- Álvarez Lires, M. M. e García, X.: "O papel das matemáticas na obra de Frei Martin Sarmiento". Sarmiento, Anuario Galego de Historia da Educación, 6 (2002), 41-67.
- Allegue Aguete, P., “Frai Martiño Sarmiento. un ilustrado galego”, en X.L. Barreiro (coord.), O pensamento galego na historia. Aproximación crítica, Santiago, 1990, pp. 169–180. - A filosofía ilustrada de Fr. Martín Sarmiento, Vigo, 1993. - “¿Un precursor de la filosofía penal de Bentham?”, Revista del Colegio de Abogados de Orense, 17, (1994), 47-50. - “El derecho de/a la igualdad de los indios en el último Cronista General de las Indias”, en Los derechos humanos en América, Valladolid, 1994, pp. 205–211. - “¿Cara a un novo averroísmo no século XVIII?. Do conflicto entre ciencia e relixión en Fr. Martín Sarmiento”, Encrucillada, Revista galega de pensamento cristián, 94, (1995), 363-372. - “Fray Martín Sarmiento. sobre a tolerancia ou das relacións entre ética, política e dereito”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, tomo I, pp. 283–303. -“Estudio Preliminar” de Sarmiento, Elementos etymológicos según el méthodo de Euclides, Vigo, 1997. - Sarmiento. Un intelectual ilustrado, Vigo, Xerais, 2001. -, Martín Sarmiento, pensador, crítico, científico, filólogo, educador, Vigo, Ir Indo, 2001. -, "Máis sobre as Luces e Sarmiento. Primitivismo sentimental e civilización gobernada pola forza do dereito?", en II Memorial Filgueira Valverde. Estudios sobre Frei Martín Sarmiento, Pontevedra, Universidade de Vigo, Cátedra Filgueira Valverde, 2003, págs. 7-26.
- Allegue, P. e Barbazán, A., “Fr. Martín Sarmiento. Un intelectual crítico e informado”, en O padre Sarmiento e o seu tempo, II, Santiago, 1997, 441-472.
- Andrada, R., “200 años después... las estatuas del Palacio de Oriente vuelven a su sitio”, Reales Sitios, 31, (1972), 49-56.
- ANÓNIMO (1785): "Vida y obra del Rvdmo. P. M. Fray Martín Sarmiento (1965-1772), sacada a la letra de un manuscrito anónimo del siglo XVIII". Edición de Isidro GARCÍA TATO e Felipe VALDÉS HANSEN (eds.) (2003). Santiago de Compostela: Instituto P. Sarmiento de Estudios Gallegos "Padre Sarmiento". CSIC; XXXVIII + 352 pp.
- Arias, M., “Catorce cartas de Feijoo al P. Sarmiento”, BOCES.XVIII, 4-5, (1977) 5-69.
- Armesto, V., Dos gallegos. Feijoo y Sarmiento, La Coruña, 1964. - “A humanidade do Padre Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. 2, Santiago, 1997, pp. 473–485.
- As Mulleres na obra de Frei Martín Sarmiento, Santiago, Xunta de Galicia, 2002
- Avalle, A., Oración fúnebre que el M.R.P.M. fray Anselmo Avalle dixo el 7 de Febrero de 1773 (...) a la buena memoria de fr. Martín Sarmiento. Madrid, 1773.
- Aymes, J.R., “Les “ilustrados” espagnols de la deuxième moitié du XVIII siècle et l’enseignement élémentaire. Etude Comparative” en École et societé en Espagne et Amérique Latine (XVIII-XX siècles), Tours, 1983, pp. 9–48.
B
[editar | editar a fonte]- Balmori, C., "Un Filólogo a la deriva", Galicia Emigrante, 4, n. 27 (1957), 12-40
- Bande Rodríguez, E., As viaxes do P. Sarmiento na provincia de Ourense, Ourense, Duen de Bux, 2002
- Barbazán iglesias, A., "Fray Martín Sarmiento, un ilustrado en la Biblioteca del Museo de Pontevedra, catálogo bibliográfico", El Museo de Pontevedra, 48 (1994), 611-763.
- Barrio Barrio, J.: Frei Martín Sarmiento, monxe bieito, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 2002.
- Barreiro, X.L., “Martín Sarmiento na insuficiencia da Ilustración”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. I, Santiago, 1997, pp. 115–144. -, Martín Sarmiento na Ilustración, A Coruña, Baía Edicións, 2002. -, "Realidade e utopía en Martín Sarmiento", en Congreso sobre Frei Martín Sarmiento 2002, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 2002, págs. 177-202.
- Basanta, J.L., La Pantómetra del P. Sarmiento, A Coruña, 1991.
- Beramendi, J.: "Sociedade, nación e política en Sarmiento e nos ilustrados galegos", n' O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. I, Santiago, 1997, pp. 265–282.
- Blanco Pérez, D., “A lingua oral e o estudio do galego no século XVIII” Verba, 17, (1990), 93-115. - “O Padre Sarmiento e a literatura popular”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. II, Santiago, 1997, pp. 195–205.
- Bouza-Brey, F.: "Nótula a o Onomástico do Padre Sarmiento. a voz garala" Boletín da Real Academia Galega, XXXI, (1972),136-142.
C
[editar | editar a fonte]- Calleja Puerta, M., "Crítica diplomática de fray Martín Sarmiento a un documental de Fernando II", en Diplomática antigua, diplomática moderna, Murcia, 2005, pags. 239-256
- Carballo, F., "Frei Martín Sarmiento, bibliografía", Encrucillada, nº 127 (2002), 53-57. -, Martín Sarmiento, Vigo, A Nosa Terra, 2002.
- Carnicero Méndez-Aguirre, J., Fr. Martín Sarmiento y la Biblioteca de San Martín de Madrid. El manuscrito 340 de la Biblioteca Universitaria de Salamanca, Ourense, Deputación Provincial, 2003
- Carré, L., “Fr. Martín Sarmiento e a fala galega”, Boletín de la Real Academia Gallega, XXX, (1970), 356-369. - “Fr. Martín Sarmiento y la riqueza léxica del gallego”, Boletín da Real Academia Galega, XXXI, (1972), 110-124.
- Colmeiro, M., “Martín Sarmiento considerado como naturalista y particularmente como botánico”, Galicia Revista Universal, II, (1862), 145-55.
- Congreso sobre Frei Martín Sarmiento. Actas das xornadas celebradas en Pontevedra os días 23, 24 e 25 de maio de 2002, Santiago, Xunta de Galicia, 2002
- Cordero Carrete, F., “El P. Sarmiento. Sobre el origen de Prisciliano”, Cuadernos de Estudios Gallegos, VIII, (1953), 121-130.
- Costa Rico, A., “A dimensión pedagóxica do Padre Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. 2, Santiago, 1997, pp. 245–300. -, "Frei Martín Sarmiento, escritos de educación. Significado histórico-pedagóxico", Revista Galega do Ensino, nº 35 (2002), 41-68. -, "As ideas pedagóxicas de Martín Sarmiento como expresión do discurso educativo da ilustración europea", Sarmiento. Anuario Galego de Historia da Educación, nº 6 (2002), 9-39. -, "Frei Martín Sarmiento, alethophilo e fundador da pedagoxía galega" en Santamarina, A. (coord), Frei Martín Sarmiento, Día das Letras Galegas, Santiago, Universidad, 2002, págs. 33-48. -, "Unha aprendizaxe natural, empirista e demostrativa", en Congreso sobre Frei Martín Sarmiento, Santiago, Xunta de Galicia, 2002, págs. 61-70. -, Sarmiento, pensador e investigador ilustrado. Vida e obra, Vigo, Xerais, 2002.
- Costa, A., Álvarez Lires, M.A., Edición y estudio introductorio de Martín Sarmiento, La educación de la niñez y de la juventud [textos], Madrid, Biblioteca Nueva, 2002.
- Couceiro Freijomil, A. (1954). "SARMIENTO, Martín". Diccionario bio-bibliográfico de escritores (en castelán) III. Santiago de Compostela: Bibliófilos Gallegos. p. 326–336.
- Crespo del Pozo, J., “Apuntes para la genealogía del P. Sarmiento”, Cuadernos de Estudios Gallegos, XXVII, (1972), 343-351.
- Cuns Lousa, X., "Lendo ó Padre Martín Sarmiento", Anuario brigantino, 18 (1995),105-115.
- Chacón y Calvo, J.M., “El P. Sarmiento y el poema del Mío Cid”, Revista de Filología española, XXI, (1934), 142-157.
- Chao Espina, E., “Feijoo e Sarmiento encol da baleia”, Boletín da Real Academia Galega, XXXI, (1972)169-182.
D
[editar | editar a fonte]- Dahlmann, L.M., “El discurso pedagógico en la obra de Fr. Martín Sarmiento”, Trocadero, 10-11, 1999.
- De Toro, S., "Celebración da festividade do patrón Frei Martín Sarmiento." Conferencia pronunciada o 8 de marzo de 2004, Santiago de Compostela, Universidade, 2004
- De La Válgoma e Díaz Varela, D., “El inédito catálogo de la Biblioteca del Padre Sarmiento”, Boletín da Real Academia Galega, XXXI, (1972)143-147.
- Del Álamo, J., “La educación de los niños. Folleto inédito del sabio benedictino Fray Martín Sarmiento”, Revista de Archivos, Bibliotecas y museos, LII, (1931) 67-82, 281-301.
- Díaz-Fierros Viqueira, F., “Ciencia e técnica na Galicia da Ilustración”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. II, pp. 333–343.
- Domínguez Fontela, J., Vida y viajes literarios, CEG, XXVII, (1972), que reproduce o texto editado en 1924 polo Boletín Arqueológico da Comisión Provincial de Monumentos Históricos e Artísticos de Ourense, tomo VII.
- Dopico, F., A Ilustración e a sociedade galega. A visión de Galicia dos economistas ilustrados, Vigo, 1976. - “Sarmiento, pensador ilustrado”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. I, pp. 103–114.
- Dubuis, M., “En torno a unas reflexiones de Fray Martín Sarmiento acerca de la despoblación de España”, Cuadernos de Estudios Gallegos, 27, (1972), 122- 148. - L’Espagne et Saint-Maur. La Congrégation de Valladolid dans le mouvement érudit entre 1670 et 1790. Tesis doctoral, Universidade de París, 1982. - “Erudition et piété. La réception en Espagne du traité des études monastiques de Mabillon”, en Saugnieux, Foi et lumières dans l’Espagne du XVIII siècle, Lyon, 1985. - “Virtud y Letras. Fray Martín Sarmiento aboga por la implicación a la lectura y al estudio en la congregación de Valladolid”, en Silos, un milenio. Congreso Internacional Abadía de Santo Domingo de Silos, Vol. 3, 2003, pags. 589-600
- Dubuis, M., Rochaix, N. e Saugnieux, J., “Introducción” a Sarmiento, El Porque si y el porque no, Oviedo, 1988.
E
[editar | editar a fonte]- Estudos dedicados a Fr. Martín Sarmiento. Artigos tirados dos Cuadernos de estudios gallegos (1945-1982), Santiago de Compostela, Instituto Padre Sarmiento, 1995.
F
[editar | editar a fonte]- Fabig, K., "Fray Martín Sarmiento, Leben, Wirken und sein Verhältnis zum Galicischen", Galicien Magazin, 8 (1999), 15-21.
- Fernández, F. e Verde, M.C., “A influencia do Padre Sarmiento na renovación da flora en pontevedra”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. II, pp. 429–434.
- Fernández-Xesta Vázquez, E., "Nuevo Cathalogo de las obras del P. Fray Martín Sarmiento, recoxidas en 17 crecidos tomos en folio", Pontevedra, Museo de Pontevedra, 2003
- Fernández Pousa, R., "Feijóo y Sarmiento". Airiños aires, nº 3 (oct. 1964), 11-29
- Figueiroa, A. e Fontenla, J. L., “Un precursor da innovación pedagógica galega do seculo XVIII. O padre Sarmiento”, Ensino, 7-10 (1984), 81-92.
- Filgueira Iglesias, M.A., “Lengua materna y educación en Fr. Martín Sarmiento”, Cuadernos de Estudios Gallegos, XXVII, (1972), 191-272.
- Filgueira Valverde, X., El plan de estudios gallegos ideado por el P. Sarmiento, Santiago, 1947. - “El P. Sarmiento en el museo de Pontevedra”, Cuadernos de Estudios Gallegos, XXVII, (1972) 74-103. - “No centenario. O Padre Sarmiento e a fala galega”, Grial 38, (1972) 385-393. - Fray Martín Sarmiento, el último cronista de Indias, Pontevedra, 1972. -Ideas y sistema de la historia en Fr. Martín Sarmiento, Discurso de ingreso na Real Academia de Historia, Madrid, 1981. - “Feijoo y Sarmiento ante la antigüedad clásica”, Cuadernos de la Fundación Pastor, 31, (1983), 9-35. - “América ante dos ilustrados españoles. Feijoo y Sarmiento”, en II Congreso de Academias Iberoamericanas de la Historia, Madrid, 1985. - Fray Martín Sarmiento (1695-1772), La Coruña, 1994.
- Filgueira Valverde, X. e outros, Estudios sobre Feijoo y Sarmiento, Madrid, Fundación Pastor de Estudios Clásicos, 1983
- Filgueira, X e Fortes, M.J., Epistolario, Santiago, 1997.
- Flecha Andrés, F. e Celada Perandones, P., “Sentido, alcance y límites de la crítica en el proyecto educativo del Padre Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. II, pp. 303–318.
- Fraga Vázquez, X.A., “Efectos en Galicia da renovación científica promovida por Sarmiento e outros ilustrados...” en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. II, pp. 405–427.
- Fraguas Fraguas, A., “O folclore na obra de Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. II, pp. 207–217.
- Frei Martín Sarmiento (1695-1772). Exposición conmemorativa do Día das Letras Galegas, Pontevedra, Museo de Pontevedra, 2002.
- Freire Esparís, M.P., “O modelo de colonias familiares en Sarmiento e o desenvolvemento da agricultura”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. II, pp. 331–337.
G
[editar | editar a fonte]- Galino Carrillo, M.A., Feijoo, Jovellanos y Sarmiento, tres hombres y un problema ante la educación moderna, Madrid, 1953. - Textos pedagógicos hispanoamericanos, Madrid, 1974, pp. 673–688. - “El espazo del Padre Sarmiento en la historia de la educación”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol 2, pp. 221–235.
- García Alén, A.: "Fr. Martín Sarmiento. Costumbres, ethiquetas, ceremonias", Cuadernos de Estudios Gallegos XXVII, (1972), 321-328.
- García Guerra, D., “La medicina en la obra del Padre Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, tomo II, pp. 345–364.
- García Romero, F., "La Mitología clásica en la obra de Fr. Martín Sarmiento", Cuadernos de Estudios Gallegos, nº 114 (2001), 357-373
- García Tato, I., Suárez Piñero, A.M., Fray Martín Sarmiento, A Coruña, Toxosoutos, 2003.
- García Tato, I., Valdés Hansen, F., Vida y obra del R.P. Fr. Martín Sarmiento, sacada a la letra de un manuscrito anónimo de S. XVIII, [edición], Santiago, IEG, 2003.
- Gayoso Carreira, G., “El P. Sarmiento y el papel”, Cuadernos de Estudios Gallegos, XXVII, (1972), 163-190.
- Gesta y Leceta, M., Índice de una Colección manuscrita de las obras del P. Sarmiento, Madrid, 1888.
- Gil Merino, A., “El P. Sarmiento y los estudios paleográficos en España”, Boletín da Real Academia Galega, XXXI, (1972) 96-109.
- González González, M., "Modernidade e actualidade das ideas lingüísticas do Padre Sarmiento", Congreso sobre Frei Martín Sarmiento, Santiago, Xunta de Galicia, 2002, págs. 267-286
- González Guitián, J., “¿Un precursor de Sarmiento?”, Estudios penales y criminológicos, 11, (1988), 63-99.
- González López, E., “Fr. Martín Sarmiento e a conciencia da personalidade cultural de Galicia”, Grial, 43, (1974), 1-9.
- González Mariñas, P., “A administración no Padre Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. I, pp. 247–263.
- González Seoane, E., “Sobre o tratamento do léxico culto no coloquio”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. 2, pp. 121–130.
- González Zúñiga, C., Historia de Pontevedra, o sea de la Antigua Helenes fundada por Teucro, Pontevedra, 1846.
- Gutiérrez, J., “Martín Sarmiento y sus Memorias para la Historia de la Poesía”, Dieciocho, XI, (1988), 87-203.
H
[editar | editar a fonte]- Homenaxe a Martín Sarmiento, un ilustrado galego de Villafranca, 1695-1772. III Xornadas da Cultura e Lingua Galegas no Bierzo. Villafranca del Bierzo, 1998.
I
[editar | editar a fonte]- Izco, J., “Fray Martín Sarmiento, el proyecto de flora gallega”, en O padre Sarmiento e o seu tempo, vol. II, pp. 365–376.
J
[editar | editar a fonte]- Justo González, M., "No tricentenario de Sarmiento", Galicia dende Salamanca, 1996, 119-127.
K
[editar | editar a fonte]- Kremer, D., “O Onomástico de Fr. Martíin Sarmiento e a onomástica galega”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. 2, pp. 15–30.
L
[editar | editar a fonte]- La Noval, G., “Cuatro cartas autógrafas del P. Feijoo al P. Martín Sarmiento”, Yermo, 2, (1964), 259-265.
- Lázaro Carreter, F., “Los orígenes de las lenguas gallega y portuguesa, según Feijoo y sus polemistas”, Revista de Filología Española, 30, (1947), 140-154.
- Linage Conde, A., “Del sentimiento barroco a la razón neoclásica de un trío de monjes, Caramuel, Feijoo, Sarmiento. En el centenario del primero”, Nova et vetera, 14, (1982), 283-293.
- Lois Rodríguez, X., “O exemplo do Padre Sarmiento”, Ensino, 1981 (1), 53-54.
- López Capont, F., La faceta pesquera del P. Sarmiento, Pontevedra, 1997. - “Las ideas pesqueras del Padre Sarmiento...”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. II, pp. 379–401.
- López de la Vega, “Gallegos ilustres. El sabio benedictino Fr. Martín Sarmiento” Revista Contemporánea, XIII, 1878, pp. 164–79 e 288-320.
- López Peláez, A., Las aras de la catedral de Lugo, Lugo, 1892. - El Monasterio de Samos (...) con un manuscrito inédito del Padre Sarmiento, Lugo, 1894. - El Gran Gallego, La Coruña, 1895. - “Sarmiento en defensa de Feijoo”, Revista contemporánea CV, (1897), 225-246. - “Un fraile escritor de medicina”, Revista Contemporánea, CIX, (1898),121-136. - Los escritos de Sarmiento y el siglo de Feijoo, La Coruña, 1901.
- Lorenzana, S., “El Padre Sarmiento y Galicia”, Papeles de son Armadans, 2, (1957), 30-52.
- Lluch, E., “La visión económica de Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. I, pp. 91–102.
M
[editar | editar a fonte]- Madrazo Madrazo, S., “Tres arbitristas camineros de mediados del siglo XVIII”, Hispania, XXXIV, 126, (1974), 169-193.
- Marañón, G., Las ideas biológicas del Padre Feijoo, Madrid, 1934.
- Mariño Paz, R., “Presencia do galego na sociedade galega durante os seculos XVI, XVII e XVIII”, Grial, 110, (1991), 263-274. -, "O Padre Sarmiento no seu tempo", Cadernos de lingua, nº 8 (1993), 87-100. -, "Estudio introductorio” a Sarmiento, Coloquio de vintecatro galegos rústicos, Santiago, 1995.-, "Unha biobibliografia do Padre Martín Sarmiento", en Congreso Internacional A lingua galega, historia e actualidade, Santiago, Consello da Cultura Galega, 2004, III, p. 385-399. - "Sobre a elaboración do galego escrito polo P. Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, 1997, vol. 2, pp. 89–119. -, "Perfil humano e intelectual do Padre Sarmiento", en A. Santamarina (coord), Frei Martín Sarmiento. Día das Letras Galegas 2002, Santiago de Compostela, Universidade, 2002, págs.,49-76
- Martínez de la Riva, V., “La patria del Padre Sarmiento”, Libredón, Santiago de Compostela, 14 decembro de 1884 e 20 de xaneiro de 1885.
- Martinón-Torres, M., "El Padre Sarmiento y el megalitísmo gallego", Cuadernos de estudios gallegos, LI, nº 117 (2004), 435-448
- Maté Sadornil, L., “Padre Sarmiento. Catálogo de sus obras en el archivo de Silos”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. II, pp. 423–439.
- Memorial Filgueira Valverde. Estudios sobre Frei Martín Sarmiento, Vigo, Universidad, 2003
- Méndez, L., "Sobre Sarmiento, Galicia e Portugal", en Novi te ex nomine, estudos filolóxicos ofrecidos ao Prof. Dr. Dieter Kremer, A Coruña, Fundación Barrié de la Maza, 2004, págs. 695-708
- Mestre, A., “El P. Martín Sarmiento”, en García de la Concha, Historia de la Literatura española, siglo XVIII (I), Madrid, 1995, pp. 90–97.
- Merêa, P., “Caritel (a propósito das reflexôes de Fray Martín Sarmiento)”, Boletim de Filologia Portuguesa, II, (1934), 63-68.
- Millán, J., Notas históricas sobre varones ilustres de Pontevedra, Pontevedra, 1920, pp. 233–253.
- Millán González-Pardo, I., “Objetos ad usum del P. Sarmiento en 1772, año de su muerte”, Cuadernos de Estudios Gallegos, XXVII, (1972), 303-306.
- Monteagudo, H., Martín Sarmiento e o idioma galego no contexto ideolóxico e histórico-lingüístico, Verba, 24 (1997), 7-43. -, "Martín Sarmiento en El Correo Literario de la Europa (1782). Unha nova achega á súa bibliografía dezaoitesca", en A. Santamarina (coord.), Frei Martín Sarmiento. Día das Letras Galegas 2002, Santiago de Compostela, Universidade, 2002, págs. 77-221. -, Edición, notas e índices de Martín Sarmiento, Sobre a lingua galega. Antoloxía, Vigo, Galaxia, 2002. -, "Contribución para o inventario cronolóxico da obra filolóxica e lingüística de Martín Sarmiento", Raigame, 15 (maio 2002), 100-106. -, "A Renuncia de Martín Sarmiento á abadía de Ripoll", Grial, 159 (2003), 77-83.-, "Martín Sarmiento (1695-1772) perante a lingua e a filoloxía portuguesa", en Linguística histórica e histórica da lingua portuguesa, actas do Encontro de Homenagem a Maria Helena Paiva, Faculdade de Letras da Universidade do Porto, Porto, Universidade, 2004, págs. 239-273
- Morán Turina, J.M., “El P. Sarmiento y su sistema de adornos de escultura interiores y exteriores para el nuevo palacio de Madrid”, Revista de Ideas Estéticas, XXXVII, 147, (1979), 265-283.
- Mortedero, C., “Documentos del P. Sarmiento para el adorno exterior del Palacio Real de Madrid”, Reales Sitios, 31, (1972), 57-68.
- Moure, L., “La galleguidad del Padre Sarmiento”, en Temas gallegos, Madrid, 1979, pp. 54–69.
- Mourelle de Lema, M., "Martín Sarmiento, peregrino", Galicia en Madrid, 71 (2002), 16-19.
- Muniain, S., El programa decorativo escultórico de Palacio Real de Madrid y la Ilustración española, Madrid, 2000 (Publicación da Tesis doctoral, defendida na Universidade de Navarra ese mesmo ano).
N
[editar | editar a fonte]- Niño, A., “Las veinte pesadillas de la reina”, Diario El País, 3 de febreiro de 1995.
O Padre Sarmiento e o seu tempo, Actas do Congreso de 1995, Santiago, 1997, 2 volúmenes.
O
[editar | editar a fonte]- Odriozola, A., “El P. Sarmiento, Arias Balboa, y el primer libro impreso de autor gallego”, Cuadernos de Estudios Gallegos, XXVII, (1972), 272-294.
- Ogando Vázquez, X.F., Tres fitos senlleiros na historiografía da lingua, 1768, 1868, 1968, Discurso de ingreso na Real Academia Galega. Ourense, 1980.
- Ortega Romero, M.S., “Textos y documentos. Santa María de Pontevedra y Fr. Martín Sarmiento.”, Cuadernos de Estudios Gallegos, XXVII, (1972), 295-303.
- Otero Pedrayo, R., “Sobre el P. Sarmiento”, Cuadernos de Estudios Gallegos, XXVII, (1972), 68-73. - “O P. Martiño Sarmiento. Unha hipótesis sobre o íntimo da sua erudita dedicación”, Boletín da Real Academia Galega, XXXI, (1972)125-135.
- Otero Núñez, R., “Fernando VI y el Padre Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. I, pp. 145–174.
P
[editar | editar a fonte]- Pacheco Albalete, M., Una visión del siglo XVIII, cartas del erudito Roche al benedictino Sarmiento, El Puerto de Santa María, Ayuntamiento, 2004.
- Pacho Blanco, J.M., “Algunas ideas jurídicas en el ámbito del derecho privado de Fr. Martín Sarmiento”, Boletin de la Facultad de Derecho de la UNED, nº 14, 1999, pp. 271–286.
- Palasí Fas, M.T., De Re Bibliographica. La biblioteca selecta de Fr. Martín Sarmiento, 1748. Tesis doctoral, Universidad de Valencia, 1996.
- Pardo de Guevara e Valdés, E., "Frei Martín Sarmiento, unha aproximación ó grande ilustrado galego", Revista galega do ensino, nº 16 (maio 1997), 139-150 -, "Prólogo" a Santos Puerto, J., Fr. Martín Sarmiento. Educación, ilustración y utopía en la España del siglo XVIII, A Coruña, Fundación Barrié de la Maza, 2002. -, Fray Martín Sarmiento, el amador de la verdad, A Coruña, Deputación Provincial, 2002.

- Pensado Tomé, J.L., Fray Martín Sarmiento. Sus ideas lingüísticas, Oviedo, 1960. - “Estudio Preliminar” de Sarmiento, Colección de voces y frases gallegas, Salamanca, 1970. - “Los estudios gallegos de Sarmiento. Su estructura”, Cuadernos de Estudios Gallegos, XXVII, (1972), 149-162. - “Guía bibliográfica para el estudio de Fr. Martín Sarmiento”, Cuadernos de Estudios Gallegos, XXVII, (1972), 1972. - Fray Martín Sarmiento, testigo de su siglo. Discurso de apertura del Curso Académico, Salamanca, 1972. - «"Estudio Preliminar” de Sarmiento, Discurso Apologético por el arte de rastrear las más oportunas etimologías de la lengua vulgar», Boletín da Real Academia Galega, 31,(1972) 7-82. - "Estudio Preliminar” de Sarmiento, Colección de voces y frases gallegas, Salamanca, 1973. - "Fray Martín Sarmiento. Sobre el origen de la lengua gallega”, en Opúsculos lingüísticos gallegos del siglo XVIII, Vigo, 1974, pp. 9–47. - “Estudio Preliminar” de Sarmiento, Viaje a Galicia (1745), Salamanca, 1975. - “Feijoo e Sarmiento. Dúas vidas sin paralelo”, Grial, 60, (1978), 129-154. - “Escritos menores de Fr. Martín Sarmiento”, Cuadernos de Estudios Gallegos, XXXIII, (1982) 449-463. - “Estudio Preliminar” de Sarmiento, Educación de la juventud, Salamanca, 1984. - El Gallego, Galicia y los gallegos a través de los tiempos, La Coruña, 1985. - “Estudio Preliminar” de Sarmiento, Catálogo de Voces Vulgares y en especial de voces gallegas, Salamanca, 1986. - “Estudio Preliminar” de Sarmiento, Noticia de la verdadera patria de El Miguel de Cervantes, Salamanca, 1987. - “Servidumbre y libertad en Fr. Martín Sarmiento y su Noticia de la verdadera patria de Miguel de Cervantes”, en De la ilustración al romanticismo. II Encuentro, Servidumbre y libertad, Cádiz, 1987, pp. 109–124. - “Estudio Preliminar” de Sarmiento, Escritos sobre el Meco y la Cruz de Ferro, Salamanca, 1992. - “Estudio Preliminar” de Sarmiento, De los atunes y de sus transmigraciones y sobre el modo de aliviar la miseria de los pueblos, Salamanca, 1992. - Para achegármonos a Frei Martín Sarmiento, Lugo, 1994. - “Introducción” a Estudos dicados a Fr. Martín Sarmiento, artigos tirados dos Cuadernos de Estudios Gallegos, 1945-1982, Santiago, 1995. - “Estudio Preliminar” de Sarmiento, Escritos Geográficos, Santiago, 1996. - “Sarmiento en el Bierzo”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. I, pp. 35–43. - “Estudio Preliminar” de Sarmiento, Elementos Etimológicos según el método de Euclides, A Coruña, 1998. - “Estudio Preliminar” de Sarmiento, Onomástico Etimológico de la lengua gallega, 2 vol., A Coruña, 1998-99.
- Pérez de Urbel, J., Varones memorables de la Congregación de San Benito de España, Pontevedra, 1967.
- Pérez Rioja, J.A., “Una colaboración bibliográfica singular, la de Martín Sarmiento con Feijoo”, El Museo de Pontevedra, XLIV, (1990), 719-729.
- Peset, J.L., “Las polémicas de la nueva ciencia”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. II, pp. 321–332.
- Piel, J.M., “A propósito de um centenario. O Onomástico de Fr. Martín Sarmiento”, Revista portuguesa de filología, XV, (1969), 103-118.
- Pite Sanjurjo, S., (dir), Pequena escolma ilustrada de Sarmiento. Homenaxe realizada polos alumnos-as (...) do IES Rosalía de Castro, Santiago, Consello da Cultura Galega, 2002.
- Portilla, P., "Martín Sarmiento, monje benedictino. El hombre, el gallego, el sabio", Lucensia, nº 24 (2002), 27-38.
- Puentes Chao, A., Liñares Giraut, A., Diccionario. Frei Martín Sarmiento, A Coruña, 2002
Q
[editar | editar a fonte]- Queixas Zas, M., Frei Martin Sarmiento. O inicio da recuperación da conciencia galega, Santiago de Compostela, Laiovento, 2002
R
[editar | editar a fonte]- Rabuñal, H., O padre Sarmiento, arquivo da lingua e cronista da patria, A Coruña, Espiral Mayor, 2002. -, Palabra e patria, escritos sobre cultura, teatro e literatura galegas, A Coruña, 2005
- Read, M.K., “The shadow of a dream Martin Sarmiento’s tentativa para una lengua general and methodo de Euclides”, Dieciocho, VII, (1984) 3-27.
- Reguera, A. T., “Los apuntamientos del P. Martín Sarmiento sobre la construcción de la red radial de caminos reales de España”, Llull, vol. 22, (1999), 475-506. -La obra geográfica de Martín Sarmiento, Universidad de León, 2006.
- Reguera Ramos, J., “Martín Sarmiento y El Bierzo”, Estudios Bercianos, 20, (1994), 73-83.
- Rivas, M., "As Relacións luso-galaicas na etapa ilustrada, Fr. Martín Sarmiento", en Actas do IV Simposio Internacional Luso-Galaico de Filosofía, Santiago, Universidad, 2003, págs. 121-130
- Rivera Vázquez, E., “O irmán xesuita do Padre Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. I, pp. 469–472.
- Rodríguez Ennes, L., “A orixinalidade do pensamento-xurídico-penal de Fr. Martín Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. I, 305-327. -, Fray Martín Sarmiento y el mundo del derecho. [Discurso de ingreso na Academia Galega de Xurisprudencia e Lexislación, 2000]. A Coruña, A Coruña: Academia Gallega de Jurisprudencia y Legislación, 2000, e Santiago, Escola Galega de Administración Pública, 2005. -, "O Marco histórico-cultural do Padre Sarmiento", Boletín del Instituto de Estudios Vigueses, nº 7 (2001), 71-83. - Pensamento xurídico-social do padre Sarmiento, Pontevedra, Deputación Provincial, 2002.
- Rodríguez Fraiz, A., “Los ascendientes del Padre Martín Sarmiento en Cerdedo”, Cuadernos de Estudios Gallegos XXVII, (1972) 7-43.
- Rodríguez Galdo, M. X., “Poboación e agricultura en Galicia na obra de Fr. Martín Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. I, pp. 61–71.
- Rodrigues Lapa, M., “Fray Martin Sarmiento e o vocablo caritel”, Boletim de Filologia portuguesa, I, (1933), 185-198.
- Rodríguez Montederramo, X.L., “Fr. Martín Sarmiento y la recuperación de las fuentes manuscritas”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. 2, pp. 75–86. -,"Una Carta en gallego dirigida al P. Sarmiento, nota sobre la actitud lingüística del benedictino", en Estudios en honor del profesor Josse de Kock, reunidos por N. Delbecque y C. De Paepe, Leuven, Leuven University Press, 1998, págs. 457-467. -,"Sarmiento y la historiografía de la literatura en el XVIII", en Cinguidos por unha arela común. homenaxe ó profesor Xesús Alonso Montero, Santiago, Universidad, 1999, Vol.2, 1345-1353
- Ruiz Berrio, J., "Maestro de niños. El empleo más difícil de la República", Sarmiento. anuario Galego de Historia da Educación, nº 6 (2002), 97-111.
S
[editar | editar a fonte]- Saavedra, P., “Poder e sociedade na Galicia do Padre Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. I, pp. 73–90. -, "Frei Martín Sarmiento e a súa época", Obradoiro de historia moderna, nº 11 (2002), 7-38
- Sánchez Cantón, F.J., “Un miliario descubierto y estudiado por el Padre Sarmiento”, Cuadernos de Estudios gallegos, 1, (1945), 607-619. - “Fr. Martín Sarmiento. Sistema de los adornos de escultura del nuevo Palacio Real de Madrid”, en Opúsculos lingüísticos gallegos sobre bellas artes siglos XVII y XVIII, Santiago, 1956, pp. 149–242. - “Ideas de Feijoo y Sarmiento sobre la organización de los estudios”, Cuadernos de la cátedra Feijoo, 10, Oviedo, 1961. “Anticipaciones del P. Sarmiento en materia de enseñanza”, Cuadernos de Estudios Gallegos, XXVII, (1972) 44-64.
- Sánchez Cantón, F.J. y Pita Andrade, “Edición y estudio” de Viaje a Galicia de Fr. Martín Sarmiento. Santiago, 1950.
- Santamarina, A. “O Padre Sarmiento, precursor dos estudios románicos”, en O padre Sarmiento e o seu tempo, pp. 31–65.
- Santamarina, A. (coord), Frei Martín Sarmiento. Día das letras galegas 2002, Santiago de Compostela, Universidad, 2002.
- Santos, J., Indice general alfabético de las cosas notables que contienen todas las obras de Benito Gerónimo Feijoo y los dos tomos de la Demostración critico-apologética que escribió Fr. Martín Sarmiento, Madrid, 1774.
- Santos Puerto, J., “Estudio preliminar” de Sarmiento, Cartas al Duque de Medinasidonia, 1747-1770, Ponferrada, 1995. - “Algunas propuestas de Sarmiento para el estudio de las lenguas en el siglo XVIII”, en El currículum, historia de una mediación social y cultural, vol. 2, Granada,1996, pp. 153–162. - “Sarmiento, un ilustrado berciano que debemos rescatar del letargo de la historia”, Bergidum, 2ª época, 5, (1996), 37-41. - “Los surcos profundos labrados por el Padre Sarmiento”, Estudios Bercianos, 22, (1996),19-28. - “El P. Sarmiento y la introducción de Newton en España”, Llull, vol. XX (39), (1997), 697-733. - “Paradero y descripción de la colección Medinasidonia”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol 1, pp. 399–422. - “El primer texto reformista de Sarmiento. Planta curiosa sobre entablar el adelantamiento de los estudios de la congregación benedictina de España”, Tempora, segunda época, vol. I, (1998), 255-305. - “El último texto educativo de Sarmiento. Sobre el método de estudios de San Isidro de Madrid”, Cuadernos de Estudios del S.XVIII, núm. 6-7 (1998), 207-238. - “Fray Martín Sarmiento, una propuesta de educación popular postergada”, en Educación Popular, La Laguna, 1998, vol. I, 287-306. - “La Censura de la España Primitiva, una aclaración historiográfica”, Hispania, LIX/2, núm. 202, (1999), 547-564. - “Sinapia. Luces para buscar la utopía de la Ilustración”, Bulletin Hispanique, decembro 2001, 481-510. - “Una Bio-Bibliografía actualizada de Martín Sarmiento. Catálogo de los pliegos (...) sobre diferentes asuntos”, Sarmiento. Anuario Galego de Historia da Educación. - Martín Sarmiento, Ilustración, educación y utopía en la España del siglo XVIII, A Coruña, Fundación Barrié de la Maza, 2002, 2 vol. - Estudio preliminar, notas e índices de Sarmiento, Reflexiones Literarias para una Biblioteca Real (la referencia cultural de la ilustración española), Santiago de Compostela, Consello da Cultura Galega, 2002. - "Martín Sarmiento, de la ilustración a la utopía", en Congreso sobre Frei Martín Sarmiento, Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 2002, págs. 219-238.
- Sebold, R.P., “Martín Sarmiento y la doctrina neoclásica” Insula, 366, (1977),1-2.
- Simón Díaz, J., “Cartas del P. Sarmiento al librero Mena”, Cuadernos de Estudios Gallegos, III, (1948), 310-321. - “Cartas del Padres Sarmiento a su hermano”, Cuadernos de Estudios Gallegos, III, (1948), 400-421. - “El P. Sarmiento en los Archivos de Campomanes y Silos: seis cartas más”, Cuadernos de Estudios Gallegos, tomo XXVII, (1972), 306-321.
- Stiffoni, G., “La biblioteca de Fray Martín Sarmiento. Apuntes para la historia...”, en Homenaje al profesora Carriazo, tomo III, Sevilla, 1973, pp. 463–489.
- Suárez Piñeiro, A., García Tato, I., "El Gallegismo [sic] de Martín Sarmiento como base de su empirismo", Galicia en Madrid, 71 (2002), 20-30. -, "Frei Martín Sarmiento ante a historia", en Congreso sobre Frei Martín Sarmiento (2002), Santiago de Compostela, Xunta de Galicia, 2002, págs. 239-251
T
[editar | editar a fonte]- Tobío Fernández, J., “Martín Sarmiento, bibliófilo”, Boletín de la Real Academia Gallega, XXXI, (1972),148-168.
- Torralba Martínez, A., “La idea de la naturaleza en la Demostración Critico-Apologética de Martín Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. II, pp. 435–441.
- Torres Rodríguez, C., “El P. Sarmiento como archivero y diplomático”, Cuadernos de Estudios Gallegos XXVII, (1972), 104-121.
U
[editar | editar a fonte]- Úbeda de los Cobos, A., “Artistas, ilustrados, y el Padre Sarmiento. El sistema de adornos del Palacio Real de Madrid”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, pp. 359–397.
V
[editar | editar a fonte]- Varela Pombo, S., Frei Martín Sarmiento e a cultura galega, Santiago de Compostela, 2002
- Varón Vallejo, E., “Los proyectos del P. Sarmiento sobre la decoración escultórica del Real Palacio Nuevo”, Revista de Archivos, Bibliotecas y Museos, XXXV, (1931), 101-119.
- Vélez Latorre, X.M., “Juan Manuel Pintos e o Padre Sarmiento”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. 2, pp. 169–173.
- Vesteiro Torres, T., Galería de gallegos ilustres, Lugo, 1879; vol. 6, pp. 53–59.
- Vigo Trasancos, A., “Fray Martín Sarmiento y la arquitectura. Su propuesta para la Biblioteca Real de Madrid”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. I, pp. 175–208.
- Viñas Cortegoso, L., Vida y viajes literarios, número y calidad de los escritos del Rvmo. P.M. Fr. Martín Sarmiento, Vigo, 1952.
X
[editar | editar a fonte]- Xove Ferreiro, X., “Uso e defensa do galego. Martín Sarmiento en Juan Manuel Pintos”, en O Padre Sarmiento e o seu tempo, vol. 2, 155-167.
Y
[editar | editar a fonte]- Yela, J.F., “Un aparato diplomático inédito y un recuerdo del P. Sarmiento”, Revista de Archivos, Bibliotecas y Museos, XX, (1916), 220-245.
Z
[editar | editar a fonte]- Zaragoza Pascual, E., Los generales de la congregación de San Benito de Valladolid, vol. V, Silos, 1984.
Ligazóns externas
[editar | editar a fonte]- "Martín Sarmiento". Álbum de Galicia do Consello da Cultura Galega.
- "Padre Sarmiento" na Biblioteca Virtual Galega.
- Álamo, Mateo del e Pérez de Urbel, Justo (transcrición): Viaje a Galicia de Fr. M. Sarmiento (1754-1755), Sánchez Cantón e Pita Andrade (ed.), Santiago de Compostela, IEGPS, 1950.
- Ferro Ruibal, Xesús (2018): Sarmiento naceu en Vilafranca. Proba autógrafa, en academia.gal. Tribuna 07-06-2018.
- De Sarmiento a Fernandez Morales, Héctor Silveiro e Anxo Angueira IV Xornadas Martín Sarmiento Vilafranca 2012.
- Nados en 1695
- Finados en 1772
- Nados en Vilafranca do Bierzo
- Escritores de Galicia en lingua castelá
- Día das Letras Galegas
- Escritores de Galicia en lingua galega
- Historiadores de Galicia
- Séculos Escuros
- Escritores de Galicia coa obra no dominio público
- Alumnos da Universidade de Salamanca
- Beneditinos de España
- Botánicos de Galicia
- Ilustración (corrente intelectual)
- Cronistas mores de Indias