Hazparne

Hazparne
Lapurdi, Euskal Herria
Hazparneko eliza.
Armarria
Kokapena
Herrialdea	Euskal Herria
Lurraldea	Lapurdi
Administrazioa
Estatua	Frantzia
Eskualdea	Akitania Berria
Departamendua	Pirinio Atlantikoak
Elkargoa	Euskal Hirigune Elkargoa
Barrutia	Baiona
Kantonamendua	Baigura eta Mondarrain
Izen ofiziala	Hasparren
Auzapeza (2026-2032)	Isabelle Pargade (UDI)
Posta kodea	64240
INSEE kodea	64256
Herritarra	hazpandar
Geografia
Koordenatuak	43°23′04″N 1°18′17″W
Azalera	77,01 km²
Garaiera	7-610 metro
Distantzia	25 km (Baionatik)
Demografia
Biztanleria	7.173 (2018:  11)
3.788 (%49,7)   (%50,3) 3.828
Dentsitatea	99,03 biztanle/km²
Euskara
Euskaldunak	% 20,62 (2010)
Erabilera	% 2,56 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea	http://www.ville-hasparren.fr

Hazparne (goi-nafarreraz: Azparren) Lapurdi Ekialdeko udalerri bat da, azalerari dagokionez Lapurdi osoko zabalena. Hazparneko kantonamenduko herri nagusia da.

Izena

Izenak bilakaera hau izan du, historian: *Ahaitz-barren(a) > *Ahaizparren(a) (Ahezbarrene 1247, Ayzparrena 1264, Ahezparren 1265).

Geografia

Ingurune naturala

Hazketako erreka igarotzen da udalerriaren hegoaldetik.

Udalerri mugakideak

• Beskoitze eta Ahurti iparraldean
• Kanbo, Haltsu, Jatsu eta Mugerre mendebaldean
• Makea, Lekorne eta Lekuine hegoaldean
• Aiherra eta Bastida ekialdean

Etxeak eta auzoak

Ahotzia Aldabidia Altzieta Agerrea Côte Elizaberri Ermindegi Ganboia Harriagako San Martin

Hazketa Labiri Labiri Behere Larrartia Minhotz Peña Sohano Urkodoi Xapitalia

Klima

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak). RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago.

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,9 °C-koa da, 13 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1548 mm-koa da, urtarrilean 13,2 euri-egun eta uztailean 8,8 egun izanik. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Bidaxune udalerrian dago, 17 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1455,6 mm-koa delarik. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,5 °C-koa da, 2022ko ekainaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -14,1 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua.

Historia

Historiaurretik ezagutzen dira jende aztarnak Hazparneko aldean. Hazparneko Jondoni Joanes Batista elizako aldare nagusian III. mendeko estela erromatarra dago, Novenpopulania Akitania erromatar probintziaren sorrera markatzen duena, Verus delako batek eskerrak ematen dizkiolarik bertako jainko bati lurraldea Galiatik bereizi zelako. Bertako idazkunak honela dio latinez:

Flamen item dumuir quaestor pagiq. magister

Verus ad Augustum legato munere functus

pro novem optinuit populis seiungere Gallos

Urbe redux genio pagi hanc dedicat aram

Azken urteotan erromatar kanpamendu baten aztarnak aurkitu dira Hazparnen.

Herriaren lehen aipamena Erdi Arokoa da, 1247koa hain zuzen, Ahaizparrena Donejakue bideko geraleku gisa aipatzen duena, Zalduzahar (1125) eta Zalduberri (1310) gazteluek babestua. XIII. mendetik aurrera garrantzi handia izan zuen larrugintzak Hazparnen.

XVIII. mendean 100.000 idi, behi eta ahari larruki inportatzen ziren bertara Ipar Amerikatik eta Ingalaterratik, eta ondu ostean Herbehereetara, Espainiara eta Europako iparraldeko herrietara esportatzen ziren. 1718. urtean 4.200 biztanle zituen Hazparneko herriak, eta egun baino askoz ere herri garrantzitsuagoa zen. XVIII. mendearen erdialdean hasi ziren hazpandarrak zapatagintza. Laurehun langiletik gora aritzen ziren garai hartan larrua ontzeko lanetan.

1784. urtean, Baionako portua eta Errobi ibaiaren ezkerraldea eremu franko egin zuten eta zerga bereziak ezarri zizkioten Hazparneko industriari, eremu hartatik kanpo baitzegoen. Hazparneko emakumeak neurri horien aurka matxinatu ziren, baina zapalkuntza latza izan zuten. Zapatagintzari loturiko industriak gaur arte iraun du, nahiz eta 1965-1967 urteetan desagertzear izan zen.

Demografia

Hazparneren biztanleriak ez du gora-behera handirik izan XIX. mendearen hasieratik. Mende horren hasieran 4.000 biztanle zituen, eta XX. mendearen hasierarako 5.700 biztanlera iritsi zen, baina gero, mende osoan zehar, 5.500 biztanleren bueltan egon zen. XXI. mendearen lehen hamarkadan, berriz, igoera txiki bat izan eta 6.000 biztanleen maila gainditu zuen lehen aldiz.

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 3.828 gizon, 3.788 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 0.26   95+   0.13 0.52   90-94   0.79 1.44   85-89   3.04 1.57   80-84   2.77 4.05   75-79   2.77 5.51   70-74   6.10 7.34   65-69   7.29 6.82   60-64   5.44 3.92   55-59   6.10 7.34   50-54   7.29 7.34   45-49   7.68 6.43   40-44   6.23 7.34   35-39   7.29 5.90   30-34   7.42 3.40   25-29   4.91 4.34   20-24   3.17 7.34   15-19   5.44 6.43   10-14   6.10 7.47   5-9   6.23 5.25   0-4   3.83
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	12	11	6	7	3	18	23	9	12	10	1	21	−3	1	−8	3	−2	−18
Jaiotzak	76	62	64	77	78	85	83	71	75	78	70	70	71	77	76	63	69	68
Heriotzak	64	51	58	70	75	67	60	62	63	68	69	49	74	76	84	60	71	86

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

2023 erroldaren arabera, Hasparren udalerrian 7.494 biztanle zeuden eta 3.371 elkarbizitza unitate, hau da, 2,22 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 34,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).

7.494biztanle

3.371elkarbizitza-unitate

2,22lagun elkarbizitza-unitateko

2.205familia

Udalerria

% 28

% 25

% 10

% 34

Metropolitar Frantzia

% 24

% 26

% 10

% 39

Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 2.205 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (955). Guraso bakarreko 392 familietatik 292etan ama zen guraso bakarra. 1.043 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 548k seme-alaba bakarra zuten etxean, 495k bi, eta 119k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 955 bikoteetatik 85tan (% 8,9) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.

857

955

392

Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean1.043

Seme-alaba bat548

Bi seme-alaba495

Hiru seme-alaba104

Lau edo gehiago15

15 urte edo gehiago zituzten 6.245 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 10,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 39,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 72,1). 80 urte edo gehiagoko 394 biztanleetatik 332 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 62 kolektibitateren batean.

Bakarrik bizi da

15-24% 10

25-39% 15

40-54% 14

55-64% 21

65-79% 24

80 +% 39

Bikotean bizi da

15-24% 12

25-39% 70

40-54% 72

55-64% 71

65-79% 69

80 +% 32

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 40,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 20,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,6 izatezko bikotean eta % 8,4 PACS bidez lotuta). % 26,5 ezkongabeak ziren, % 7,0 alargunak eta % 5,6 dibortziatuak.

Ezkonduta% 40,9

Ezkongabea% 26,5

Izatezko bikotean% 11,6

PACS bidez lotuta% 8,4

Alarguna% 7,0

Dibortziatuta% 5,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 30,9), erdi-mailako lanbideak (% 18,1), enplegatuak (% 17,6), eskulangileak (% 14,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 30,9) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) azpitik dago. 45 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,3).

Udalerria

% 8

% 18

% 18

% 14

% 31

Pirinio Atlantikoak

% 11

% 16

% 15

% 12

% 34

Metropolitar Frantzia

% 13

% 16

% 15

% 14

% 30

NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

	Kopurua	%
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak	955	% 28,3
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak	852	% 25,3
Guraso bakarrekoak	352	% 10,4
Kide bakarrekoak	1.151	% 34,1
Bestelakoak	60	% 1,8
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak	857	% 38,9
Seme-alabadun bikoteak	955	% 43,3
Guraso bakarrekoak	392	% 17,8
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean	1.043	% 47,3
Seme-alaba bat	548	% 24,9
Bi seme-alaba	495	% 22,4
Hiru seme-alaba	104	% 4,7
Lau seme-alaba edo gehiago	15	% 0,7
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta	2.557	% 40,9
Izatezko bikotean	725	% 11,6
PACS bidez lotuta	522	% 8,4
Ezkongabea	1.654	% 26,5
Alarguna	436	% 7,0
Dibortziatuta	350	% 5,6
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak	45	% 1,3
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak	221	% 6,6
Goi-mailako langileak	271	% 8,0
Erdi-mailako lanbideak	609	% 18,1
Enplegatuak	594	% 17,6
Eskulangileak	478	% 14,2
Erretiratuak	1.041	% 30,9
Bestelakoak	111	% 3,3
Iturria: INSEE, RP2023.

Etxebizitza

2023 erroldaren arabera, udalerrian 3.911 etxebizitza zeuden. Horietatik 3.360 egoitza nagusi ziren, 214 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 338 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (2.276), eta apartamentuak gutxi ziren (1.630). Egoitza nagusietatik 2.058 beren jabearen bizilekuak ziren, 1.233 alokairuan zeuden, 124 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 68 doan lagata.

3.911etxebizitza

3.360egoitza nagusi

2.276etxe

1.630apartamentu

Etxebizitza multzoa

3.360

338

Egoitza nagusia (3.360)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (214)Hutsik (338)

Etxe mota

2.276

1.630

Etxea (2.276)Apartamentua (1.630)

Jabetza egoera

2.058

1.233

Jabeak (2.058)Alokairuan (1.233)HLM (124)Doan lagata (68)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (940).

Eraikuntza garaia

1919 aurretik508

1919-1945215

1946-1970408

1971-1990737

1991-2005497

2006-2020940

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (1.438). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (1.727 etxebizitzatan). 2.773 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.448 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 1.696tan bi edo gehiago.

Gela kopurua

1 gela61

2 gela376

3 gela671

4 gela815

5 gela edo gehiago1.438

Berogailu mota

552

322

1.727

681

Gas sarea (552)Fuel-olioa (322)Elektrizitatea (1.727)Gas botila (77)Bestelakoak (681)

Aparkalekua eta ibilgailuak

2.773aparkalekua

1.448ibilgailu 1

1.696ibilgailu 2+

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

	Kopurua	%
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia	3.360	% 85,9
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa	214	% 5,5
Hutsik	338	% 8,6
Etxe mota
Etxeak	2.276	% 58,2
Apartamentuak	1.630	% 41,7
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela	61	% 1,8
2 gela	376	% 11,2
3 gela	671	% 20,0
4 gela	815	% 24,3
5 gela edo gehiago	1.438	% 42,8
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik	508	% 15,1
1919-1945	215	% 6,4
1946-1970	408	% 12,1
1971-1990	737	% 21,9
1991-2005	497	% 14,8
2006-2020	940	% 28,0
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak	2.058	% 61,3
Alokairuan	1.233	% 36,7
HLM	124	% 3,7
Doan lagata	68	% 2,0
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea	552	% 16,4
Fuel-olioa	322	% 9,6
Elektrizitatea	1.727	% 51,4
Gas botila	77	% 2,3
Bestelakoak	681	% 20,3
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua	2.773	% 82,5
Ibilgailu bat	1.448	% 43,1
Bi ibilgailu edo gehiago	1.696	% 50,5
Iturria: INSEE, RP2023.

Ekonomia

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 4.645 biztanleetatik 3.667 aktibo ziren (% 78,9), horietako 3.415 lanean (% 73,5) eta 252 langabezian (aktiboen % 6,9).

4.64515-64 urteko biztanle

% 78,9aktibo

% 73,5lanean

% 6,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 52,7

25-54 urte% 93,5

55-64 urte% 56,2

Gizonak% 80,7

Emakumeak% 77,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 19,4

BEPC, brebeta% 13,2

CAP-BEP% 6,4

Batxilergoa% 6,9

Goi-mailako +2% 5,9

Goi-mailako +3/4% 5,0

Goi-mailako +5% 4,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

977 ez-aktibotik 361 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 36,9), 321 erretiraturik zeuden (% 32,9) eta 296 bestelako ez-aktibo ziren (% 30,3).

Ez-aktiboak

% 37

% 33

% 30

Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria

% 10

% 12

% 26

% 30

% 21

NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 2.777 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 3.415 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.

2.777enplegu udalerrian

% 80,6soldatapeko

% 19,4ez-soldatapeko

NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.790 eurokoa zen, eta biztanleen % 11 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

25.790 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €

% 11,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 13,3

Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)

18 urtez azpiko% 17,6

18-29 urte% 17,6

30-39 urte% 12,5

40-49 urte% 13,4

50-64 urte% 12,4

65-74 urte% 9,0

75 urte eta gehiago% 9,3

Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)

Jabeak% 6,5

Errentariak% 25,8

Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)

INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).

Jarduera-errenta% 65,1

Pentsio/erretiroak% 32,3

Ondarea, bestelakoak% 13,8

Gizarte-prestazioak% 4,4

Zuzeneko zergak−% 15,7

Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 57,3, ez-soldatapekoen errenta % 5,5, langabezia-sariak % 2,3.

Herriko ekonomia jarduera nagusiak industria (zapatagintza, ehungintza, eraikuntza) eta laborantza (bazkarako landareak, artzaintza) dira. Dena den zerbitzuek ere badute garrantzia, Nekazaritza Ikerketarako Zentroa eta udatiarrentzako azpiegitura izanik hirugarren sektoreko osagai nabarmenenak.

Kultura

Euskara

Piarres Xarriton, sorterriaz. Euskal Herriko Ahotsak proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Mendebaldeko nafar-lapurtarra herriko berezko hizkuntza da, Beskoitzeko euskara. Euskara nafarra eta erdialdekoa bezala, nafar-lapurtarra ere bereizgarri gutxikoa da. Egiturari dagokionez, egun batasun eta berdintasun handiko ageri da, baina hori, gehienbat, azken hamarkadotako bilakaeraren ondorioa da. Lapurdiko eta Nafarroa Behereko euskararen arteko aldea txikia denez, horregatik multzo berean bildu ditu Zuazok. Multzo horren azpian bi azpieuskalki bereiz daitezke: Sartaldekoa (itsasbazterrean hasi eta Ahetze, Senpere eta Ainhoa bitartekoa hartzen duena) eta Sortaldekoa (Nafarroa Behere osoa eta Lapurdiko ekialdea hartzen duena, zehatzago, Aturrialdeko eta Hazparneko eskualdeak). Azpieuskalki horien artean bada, dena den, tarteko eremu bat, Uztaritze inguruko hizkerek osatua. Halakoetan gertatu ohi denez, bateko eta besteko berrikuntzak jaso ditu alderdi horrek, baina ez du bertan sortutako bereizgarri askorik. Bi azpieuskalki horietaz gainera, nortasun beteko bi hizkera egon dira, eta egun ere oraindik nola edo hala badira: amikuztarra (Nafarroa Behereko gainerako hizkeretatik zerbait bereizita eta Zuberoakotik gertu dena) eta kostatarra (Lapurdiko itsasbazterrean mintzatu da eta eskualde horretako bizilagunek harreman estua izan dute Gipuzkoako eta Nafarroako euskaldunekin. 2010ean, herriko biztanleen % 20,62 euskaldunak ziren.

Musika

Mister Saguak 1990. hamarkadako rock taldea izan zen Ives eta Pantxix Bidart anaiek sortu zutena. Pantxix Bidartek musika munduan jarraitzen du. Best hainbat taldetan ere hartu du parte, Elaudi eta Behi Bideko Andere Xuriak taldetan esate baterako.

Aggressive agricultor hardcore taldea da.

Zinema

Urtero, azaroan Zinegin jaialdia antolatzen da, euskal zinemagintzaren inguruko ekimena.

Hiri senidetuak

• Azpeitia (Gipuzkoa)

Hazpandar ospetsuak

• Martin Larralde "Bordaxuri" (1782-1821), bertsolaria.
• Manez Etxeto "Katxo" (1789-1872), bertsolaria.
• Jean Erratxun "Gaskoia" (1817-1859), pilotaria.
• Jean Hiriart-Urruti (1859-1915), euskal idazlea.
• Piarres Xarriton (1921-2017), euskal idazlea eta politikari abertzalea.
• Janbattitt Dirassar (1937-), idazle eta kazetaria, Zelhai auzoan jaioa.
• Mattin Partarrieu (1946-), margolaria.
• Pantxix Bidart (1971-), abeslaria eta musikaria.
• Romain Sicard (1988-), txirrindularia.
• Peio Larralde (1993-), esku-huskako pilotaria.

Argazki galeria

• 
  Hazparneko Xuriate jatetxe eta ostatua.
• 
  Hazparneko postetxea.
• 
  Hazparneko eraikin erlijiosoa.
• 
  Urkurai etxalekua.
• 
  Hazparneko pilotalekua.

Ikus, gainera

• Lapurdiko udalerrien zerrenda
• Asparrena

Kanpo estekak

• Hazparneko webgune ofiziala
• Hazparneko Bertsulariak
• Herriko karriken izenak
• Elizaberriko kapera
• Hazparneri buruzko artikulua Argian
• Joseba Aurkenerena: Berttolo Hegi hazpandarraren sakelako hiztegia.

• Datuak: Q197150
• Multimedia: Hasparren / Q197150
• Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Hazparne