Edukira joan

Audenja

Wikipedia, Entziklopedia askea
Audenja
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Gironda
BarrutiArcachoneko barrutia
Kantonamenducanton of Audenge
Izen ofizialaAudenge
Audenja
Posta kodea33980
Geografia
Koordenatuak44°41′01″N 1°00′48″W / 44.6836°N 1.0133°W / 44.6836; -1.0133
Mapa
Azalera82,09 km²
Altitudea0 m, 59 m eta 33 m
MugakideakLanton, Biganos, Saint-Jean-d'Illac, Marcha Prima eta Cestas
Demografia
Biztanleria9.596 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 4.989 (%52,2) (%47,8) 4.561 alt_right
Dentsitatea117 bizt/km²
ville-audenge.fr

Audenja (okzitanieraz Audenja, frantsesez eta ofizialki: Audenge) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 9.596 biztanle zituen 82,1 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Lanton, Biganos, Saint-Jean-d'Illac, Marcha Prima eta Cestas.

Mapa
Audenge eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
AudengeAudenge
Població amb 5966 habitants (2000)Lanton (2,7 km)
Població amb 8861 habitants (2000)Biganos (4,8 km)
Població amb 6284 habitants (2000)Le Teich (5,3 km)
Població amb 17195 habitants (2000)Gujan-Mestras (6,8 km)
Població amb 6433 habitants (2000)Mios (10,4 km)
Població amb 11679 habitants (2000)Arcachon (11,2 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Charenteko eta Akitaniako kostaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak udazkenean eta neguan; eguzkialdi ona; negu epela (6,5 °C); itsas haizearen eraginpean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13 °C-koa da, 13,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 960 mm-koa da, urtarrilean 12,8 euri-egun eta uztailean 0,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa La_Teste-de-Buch udalerrian dago, 19 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,7 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 948,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 43,6 °C-koa da, 2026ko ekainaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15,7 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,7 °C) eta hotzena urtarrila (6,1 °C). Urteko prezipitazioa 934 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (113 mm) eta lehorrena uztaila (49 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,26 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,4 °C) baino 1,6 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,9 °C) eta hotzena 1963 (11,5 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Audenja)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.1 6.6 9.5 11.9 15.8 19.0 20.7 20.5 17.1 13.6 9.2 6.7 13.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 93 71 66 81 73 70 49 64 73 81 113 100 934
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,4 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,70,0+1,1+0,8+1,3+1,2+0,6+1,0−0,2+0,3+0,7+0,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,4 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea0200040006000800010.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 4.561 gizon, 4.989 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.35
 
95+
 
0.84
0.59
 
90-94
 
1.50
1.34
 
85-89
 
1.46
3.38
 
80-84
 
2.89
3.66
 
75-79
 
3.45
6.69
 
70-74
 
5.81
6.60
 
65-69
 
6.59
6.23
 
60-64
 
7.16
7.32
 
55-59
 
6.69
5.33
 
50-54
 
6.55
7.02
 
45-49
 
9.20
7.72
 
40-44
 
6.29
5.68
 
35-39
 
7.50
5.81
 
30-34
 
5.63
4.39
 
25-29
 
4.67
4.71
 
20-24
 
2.67
4.45
 
15-19
 
4.95
7.81
 
10-14
 
6.25
5.28
 
5-9
 
5.37
5.66
 
0-4
 
4.51
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Audenge udalerrian 9.470 biztanle zeuden eta 4.474 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,12 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 35,4), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

9.470biztanle
4.474elkarbizitza-unitate
2,12lagun elkarbizitza-unitateko
2.885familia
Udalerria
% 24
% 29
% 10
% 35
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 2.885 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (1.334). Guraso bakarreko 471 familietatik 338etan ama zen guraso bakarra. 1.509 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 728k seme-alaba bakarra zuten etxean, 526k bi, eta 123k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.081 bikoteetatik 126tan (% 11,7) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

1.334
1.081
471
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean1.509
Seme-alaba bat728
Bi seme-alaba526
Hiru seme-alaba105
Lau edo gehiago18

15 urte edo gehiago zituzten 8.162 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 3,7 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 37,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 73,8). 80 urte edo gehiagoko 650 biztanleetatik 538 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 112 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 4
25-39% 14
40-54% 13
55-64% 24
65-79% 29
80 +% 38
Bikotean bizi da
15-24% 9
25-39% 69
40-54% 74
55-64% 70
65-79% 67
80 +% 40

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 41,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 20,2 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,5 izatezko bikotean eta % 8,6 PACS bidez lotuta). % 23,1 ezkongabeak ziren, % 7,1 alargunak eta % 8,4 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 41,2
Ezkongabea% 23,1
Izatezko bikotean% 11,5
PACS bidez lotuta% 8,6
Dibortziatuta% 8,4
Alarguna% 7,1

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 34,8), erdi-mailako lanbideak (% 17,6), enplegatuak (% 16,8), goi-mailako langileak (% 11,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 34,8) Gironda departamenduko batez bestekoaren (% 27,8) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,2).[10]

Udalerria
% 12
% 18
% 17
% 10
% 35
Gironda
% 15
% 17
% 16
% 12
% 28
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 5.240 etxebizitza zeuden. Horietatik 4.467 egoitza nagusi ziren, 473 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 300 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (3.712), eta apartamentuak gutxi ziren (1.517). Egoitza nagusietatik 2.777 beren jabearen bizilekuak ziren, 1.624 alokairuan zeuden, 492 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 67 doan lagata.[11]

5.240etxebizitza
4.467egoitza nagusi
3.712etxe
1.517apartamentu

Etxebizitza multzoa

4.467
473
Egoitza nagusia (4.467)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (473)Hutsik (300)

Etxe mota

3.712
1.517
Etxea (3.712)Apartamentua (1.517)

Jabetza egoera

2.777
1.624
492
Jabeak (2.777)Alokairuan (1.624)HLM (492)Doan lagata (67)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (1.961).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik87
1919-1945116
1946-1970332
1971-1990589
1991-2005972
2006-20201.961

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (1.519). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (2.694 etxebizitzatan). 3.821 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 2.133 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 2.065tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela71
2 gela643
3 gela998
4 gela1.236
5 gela edo gehiago1.519

Berogailu mota

1.119
2.694
601
Gas sarea (1.119)Fuel-olioa (14)Elektrizitatea (2.694)Gas botila (39)Bestelakoak (601)

Aparkalekua eta ibilgailuak

3.821aparkalekua
2.133ibilgailu 1
2.065ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 5.741 biztanleetatik 4.657 aktibo ziren (% 81,1), horietako 4.203 lanean (% 73,2) eta 455 langabezian (aktiboen % 9,8).

5.74115-64 urteko biztanle
% 81,1aktibo
% 73,2lanean
% 9,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 50,9
25-54 urte% 95,1
55-64 urte% 65,5
Gizonak% 82,7
Emakumeak% 79,6

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 18,8
BEPC, brebeta% 15,5
CAP-BEP% 11,7
Batxilergoa% 10,8
Goi-mailako +2% 6,4
Goi-mailako +3/4% 7,5
Goi-mailako +5% 5,4

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 9,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

1.083 ez-aktibotik 424 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 39,2), 364 erretiraturik zeuden (% 33,6) eta 295 bestelako ez-aktibo ziren (% 27,2).

Ez-aktiboak

% 39
% 34
% 27
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 11
% 19
% 29
% 27
% 14
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.599 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 4.203 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

1.599enplegu udalerrian
% 78,0soldatapeko
% 22,0ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.500 eurokoa zen, eta biztanleen % 9 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

27.500 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.820 €
% 9,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 14,2

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 207 komertzioetatik, 5 erauzte enpresak ziren, 2 janari enpresak ziren, 6 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 44 eraikuntza enpresak ziren, 48 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 15 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 9 finantziazio enpresak ziren, 11 higiezinen enpresak ziren, 24 zerbitzu enpresak ziren, 23 administrazio publikoko enpresak ziren eta 16 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 67 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 6 igeltseroak, 5 margolariak, 3 zurginak, 5 iturginak, 13 argiketariak, 4 ile apaindegiak, 1 aldi baterako lan enpresa, 9 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak, 2 tintoreriak eta 2 apaindegiak.[13]

2009an zeuden 16 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 2 okindegiak, 1 liburu denda zen, 2 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 altzari denda zen, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen eta 4 lore-dendak ziren.[14]

2000. urtean Audenge udalerrian 12 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.168 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Audenge udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 517 ikaslekin.

Herri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Audenja ondorengo herriekin senidetuta dago:

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1921ko abuztuaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,6 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Cazaux - La Teste de Buch », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Audenja&oldid=11343973"(e)tik eskuratuta