Edukira joan

Arucas

Wikipedia, Entziklopedia askea
Arucas
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Kanariak
ProbintziaLas Palmas
AlkateaÁngel Víctor Torres Pérez (en) Itzuli
Izen ofizialaArucas
Posta kodea35400
INEk ezarritako kodea35006
HerriburuaArucas
Geografia
Koordenatuak28°07′06″N 15°31′24″W / 28.1184°N 15.5232°W / 28.1184; -15.5232
Mapa
Azalera33,01 km²
Altitudea240 m
MugakideakLas Palmas Kanaria Handikoa, Moya, Firgas eta Teror
Demografia
Biztanleria39.232 (2025)
alt_left 19.789 (%50,5) (%49,5) 19.404 alt_right
Dentsitatea1.188 bizt/km²
MatrikulaGC
Hizkuntza ofizialaKanarietako gaztelania
arucas.org

Arucas Kanaria Handia uhartean eta Las Palmasko probintzian kokatzen den udalerri kanariarra da. Azken erroldaren arabera 39.232 biztanle zituen 33 km²-ko azaleran. 1894an, Espainiako erregeorde zen Maria Kristinak hiri kategoria eman zion.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Las Palmas Kanaria Handikoa, Moya, Firgas eta Teror.

Mapa
Arucas eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea32.00033.00034.00035.00036.00037.00038.00039.00040.000200020052010201520202025ArucasBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 19.404 gizon, 19.789 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.02
0.17
 
95-99
 
0.26
0.53
 
90-94
 
0.93
1.02
 
85-89
 
1.66
2.22
 
80-84
 
2.66
2.91
 
75-79
 
3.69
4.06
 
70-74
 
4.20
5.27
 
65-69
 
4.97
8.02
 
60-64
 
7.65
9.02
 
55-59
 
9.13
9.98
 
50-54
 
9.93
8.63
 
45-49
 
8.48
7.33
 
40-44
 
7.22
6.33
 
35-39
 
6.85
5.77
 
30-34
 
5.88
5.45
 
25-29
 
5.60
5.93
 
20-24
 
5.24
5.99
 
15-19
 
5.00
4.78
 
10-14
 
4.18
3.78
 
5-9
 
3.72
2.81
 
0-4
 
2.72
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 50,9 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 45,7) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 4,3 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 6,6 —probintzian % 21,6—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Las Palmasko mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 50,9Probintzia berean · % 37,1Erkidegoan · % 1,3Beste erkidegoa · % 4,3Estatutik kanpo · % 6,6
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 2.553 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 65,3)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Venezuela, Kuba, Kolonbia dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 65,3Europa · % 17,3Afrika · % 12,8Asia · % 4,6
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
219
Venezuela
274
169
Kuba
198
90
Kolonbia
162
80
Argentina
74
105
Maroko
40
54
Italia
35
29
Alemania
36
32
Peru
33
19
Txina
39
26
Uruguai
31
22
Brasil
24
24
Erresuma Batua
19
14
Honduras
27
11
Paraguai
30
36
Mali
1
28
Senegal
2
16
Txile
14
9
Mexiko
19
8
Dominikar Errepublika
15
12
Errumania
10
9
Frantzia
13
9
Ekuador
12
16
Ginea
5
9
Ukraina
12
7
Errusia
13
11
Suitza
9
12
Portugal
7
9
Belgika
9
8
Ginea Ekuatoriala
10
6
Ameriketako Estatu Batuak
9
4
Bolivia
9
4
Filipinak
9
7
Nikaragua
4
5
Suedia
6
7
Aljeria
3
9
Gambia
1
6
Irlanda
4
9
Mauritania
1
7
Pakistan
3
1
Finlandia
8
2
Polonia
6
6
Ghana
0
4
Lituania
2
4
Nigeria
2
2
Herbehereak
3
4
India
1
1
Danimarka
2
1
Bulgaria
1
2
Moldavia
0
1
Norvegia
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 17.003 etxebizitza zeuden: 13.883 (% 81,7) nagusiak eta 3.120 (% 18,3) ez-nagusiak.[4] Kontsumo elektrikoaren arabera, 1.005 (% 5,9) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 2.116 (% 12,4) hutsik zeuden.[5] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 126 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 621 plazarekin (4,93 plaza etxebizitzako).[6]

17.003etxebizitza
13.883etxegune
2.116hutsik (% 12,4)
126etxebizitza turistiko (2026) Las Palmasko mapa

Etxebizitza multzoa Las Palmasko mapa

13.883
3.120
Etxebizitza nagusia (13.883)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (3.120)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Las Palmasko mapa

13.882
2.116
Okupatuak (13.882)Noizbehinkakoak (1.005)Hutsik (2.116)

Guztira 13.883 etxegune zeuden, eta horietatik 3.050 (% 22,0) pertsona bakarrekoak ziren.[7]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 13.050
2 pertsona3.434
3 pertsona3.472
4 pertsona2.522
5 edo gehiago1.405

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 34.479 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 32,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 24,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 30,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,5.[8] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 30,0 zen 2021ean eta % 32,6 2024an; beraz, 2,6 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 14,7 izatetik % 12,5 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 36,4 ziren, eta gizonen artean % 28,6; 7,8 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 14,2 eta gizonen % 10,8 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

34.479biztanle 15 urte edo +, 2024
% 32,6goi-mailako ikasketak+2,6 puntu 2021etik mapa
% 12,5lehen hezkuntza edo gutxiago−2,2 puntu 2021etik mapa
% 12,1ikasten ari dira, 2024
% 12,5
% 30,9
% 24,0
% 32,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 12,5Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 30,9Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 24,0Goi-mailako ikasketak · % 32,6
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Las Palmasko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 63,1 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 36,9 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 269 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 51,3 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 48,7. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 3,4 ziren.[8]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 3,4
Lehen hezkuntza
% 9,1
DBH eta antzekoak
% 30,9
Batxilergoa
% 12,3
Erdi-mailako LH
% 11,7
Goi-mailako LH
% 12,0
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 10,3
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 6,2
Masterrak eta espezialitateak
% 3,3
Doktoretzak
% 0,8
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Arucas, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak11.226% 32,64.855% 28,66.371% 36,4
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa8.289% 24,04.459% 26,33.830% 21,9
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)10.647% 30,95.817% 34,34.830% 27,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago4.317% 12,51.833% 10,82.484% 14,2
Guztira34.479% 100,016.964% 100,017.515% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Arucas, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 30,0% 23,2% 32,1% 14,733.736
2022% 30,9% 23,3% 31,8% 14,033.702
2023% 31,7% 23,9% 31,2% 13,234.065
2024% 32,6% 24,0% 30,9% 12,534.479

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 12,1 ikasten ari zen (4.164 pertsona).[9] Ikasten ari zirenetatik, % 50,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 23,4 batxilergoan, % 19,1 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 5,2 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 51,9 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 47,7; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 21,4 eta emakumeen % 17,1. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 89,2 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 47,9 eta 25–29 urtekoen % 15,5; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 3,3 baino ez.[10] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 45,3 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 35,7.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 89,2
20–24 urte
% 47,9
25–29 urte
% 15,5
30–34 urte
% 8,8
35–39 urte
% 7,3
40–44 urte
% 5,5
45–49 urte
% 4,1
50–54 urte
% 2,4
55 urte edo +
% 1,1
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,8
Goi-mailako ikasketak
% 50,0
Erdi-mailako LH
% 19,1
Batxilergoa
% 23,4
DBH eta antzekoak
% 5,2
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 1,6
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 93,9 estatuan jaio zen, eta % 6,1 atzerrian.[8] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 28,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 10,5; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 32,0 eta % 15,7, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 36,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 14,1; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 37,8 eta % 15,2, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 28,4
Goi-mailakoak
% 32,0
% 25,9
Batx. / erdi LH
% 33,1
% 35,2
DBH
% 19,2
% 10,5
Lehen H. edo gutx.
% 15,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 36,3
Goi-mailakoak
% 37,8
% 21,2
Batx. / erdi LH
% 31,2
% 28,4
DBH
% 15,7
% 14,1
Lehen H. edo gutx.
% 15,2
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 12,2 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 10,2.[9] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 50,0 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 49,5 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 14.726 euro-koa zen[11], eta etxegune bakoitzeko 39.584 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.794 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 19.950 euro zen. Errenta gordina 17.594 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 63,9[12]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 17,7), beste diru-sarrerak (% 10,3), langabezia-prestazioak (% 2,2), beste prestazioak (% 5,9).

64%
18%
10%
Soldata · % 63,9Pentsioak · % 17,7Langabezia · % 2,2Beste prestazioak · % 5,9Beste sarrerak · % 10,3
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[13][oh 1]. Udalerrian indizea 27,5 da, probintziakoaren (31; Las Palmasko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,4 da, probintziakoaren (2,6; Las Palmasko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Arucas udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 20.725 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 60,8; gainerako % 39,2 inaktibo zeuden (erretiratuak % 43,0, beste inaktiboak % 39,0 eta ikasleak % 18,0).[14] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 16,0 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 62,3 zen eta emakumezkoena % 59,4; langabezia-tasa, aldiz, % 12,8 eta % 19,2 zen, hurrenez hurren.[14]

Okupatuen kopurua 16.897 zen 2023ean, 2021eko 16.015etik gora.[15] Emakumeek okupatuen % 47,3 osatzen dute, eta gizonek % 52,7.

16.897okupatu, 2023+% 5,5 2021etik
% 47,3emakumeak okupatuen artean
% 60,8jarduera-tasa, 2024
% 16,0langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 51,1
% 9,7
% 16,8
% 15,3
Okupatuak · % 51,1Langabeak · % 9,7Ikasleak · % 7,1Erretiratuak · % 16,8Beste inaktiboak · % 15,3
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Arucas, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak17.411% 51,19.105% 54,38.306% 48,0
Langabeak3.314% 9,71.339% 8,01.975% 11,4
Inaktiboak13.351% 39,26.316% 37,77.035% 40,6
Guztira34.076% 100,016.760% 100,017.316% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 85,7), eraikuntza (% 6,6), industria (% 5,9) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 1,7).[15] Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 19,5), ondoren osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 12,1) eta administrazio publikoa (% 9,7) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Las Palmasko mapa
% 85,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 1,7Industria · % 5,9Eraikuntza · % 6,6Zerbitzuak · % 85,7
Jarduera-adar zehatzak
Merkataritza
% 19,5
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 12,1
Administrazio publikoa
% 9,7
Hezkuntza
% 9,6
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 6,8
Garraioa eta biltegiratzea
% 6,7
Eraikuntza
% 6,6
Ostalaritza
% 6,3
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Jarduera profesionalak
% 4,6
Manufaktura-industria
% 4,6
Beste zerbitzu batzuk
% 2,9
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 2,7
Informazioa eta komunikazioak
% 1,8
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 1,7
Etxeetako jarduerak
% 1,4
Ur-hornidura eta hondakinak
% 1,1
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,1
Higiezinen jarduerak
% 0,5
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,1
Erauzketa-industriak
% 0,1
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 53,4; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 32,3), eta oinarrizko okupazioak % 10,6.[16] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 56,7 eta emakumeen % 49,8).

% 32,3
% 53,4
% 10,6
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 32,3Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 53,4Oinarrizko okupazioak · % 10,6Ez dago jasota · % 3,6
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Arucas, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak5.461% 32,32.576% 28,92.885% 36,1
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak9.027% 53,45.046% 56,73.981% 49,8
Oinarrizko okupazioak1.794% 10,6936% 10,5858% 10,7
Ez dago jasota615% 3,6348% 3,9267% 3,3
Guztira16.897% 100,08.906% 100,07.991% 100,0

Okupatuen % 88,3 besteren konturako langileak dira, eta % 11,7 norberaren konturakoak.[17]

% 9,3
% 74,0
% 14,2
Norberaren kontura, langileak dituena · % 2,4Norberaren kontura, langilerik gabe · % 9,3Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 74,0Besteren kontura, aldi baterakoa · % 14,2
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Arucas, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura1.985% 11,71.348% 15,1637% 8,0
Besteren kontura14.912% 88,37.558% 84,97.354% 92,0
Guztira16.897% 100,08.906% 100,07.991% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 94,2 estatuan jaio zen, eta % 5,8 atzerrian.[14] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,9 okupatuak dira, % 22,9 erretiratuak, % 8,9 langabeak, % 7,4 ikasleak eta % 7,0 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 51,3 okupatuak dira, % 25,3 bestelako inaktiboak, % 9,9 erretiratuak, % 8,6 langabeak eta % 4,9 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 46,9 okupatuak dira, % 22,5 bestelako inaktiboak, % 12,3 langabeak, % 11,3 erretiratuak eta % 7,0 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 43,6 okupatuak dira, % 30,8 bestelako inaktiboak, % 13,3 langabeak, % 6,6 ikasleak eta % 5,7 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 53,9
Okupatuak
% 51,3
% 8,9
Langabeak
% 8,6
% 7,4
Ikasleak
% 4,9
% 22,9
Erretiratuak
% 9,9
% 7,0
Beste inakt.
% 25,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 46,9
Okupatuak
% 43,6
% 12,3
Langabeak
% 13,3
% 7,0
Ikasleak
% 6,6
% 11,3
Erretiratuak
% 5,7
% 22,5
Beste inakt.
% 30,8
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 94,6 estatuan jaio zen, eta % 5,4 atzerrian.[16] Okupazio-egitura antzekoa da jatorri bien artean. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 56,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 28,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 51,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 33,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,1 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 49,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 36,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 51,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 31,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 14,4 oinarrizko okupazioetakoak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 28,7
Goi eta erdi maila
% 33,3
% 56,9
Langile kualifikatuak
% 51,2
% 10,5
Oinarrizko okup.
% 11,1
% 3,9
Ez dago jasota
% 4,4
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 36,4
Goi eta erdi maila
% 31,2
% 49,7
Langile kualifikatuak
% 51,6
% 10,5
Oinarrizko okup.
% 14,4
% 3,4
Ez dago jasota
% 2,8
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egitura antzekoa da jatorri bien artean.[18] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 76,8 zerbitzuetan ari dira, % 11,4 eraikuntzan, % 9,1 industrian eta % 2,6 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 78,5 zerbitzuetan ari dira, % 9,8 eraikuntzan, % 6,4 industrian eta % 5,3 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 95,6 zerbitzuetan ari dira, % 2,6 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 94,6 zerbitzuetan ari dira, % 2,6 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 2,6
Nekazaritza
% 5,3
% 9,1
Industria
% 6,4
% 11,4
Eraikuntza
% 9,8
% 76,8
Zerbitzuak
% 78,5
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,5
Nekazaritza
% 1,1
% 2,6
Industria
% 2,6
% 1,4
Eraikuntza
% 1,7
% 95,6
Zerbitzuak
% 94,6
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 144 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 441 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[19][oh 2]. Udalerriaren azalera 33 km² denez, NAE lurraldearen % 13,3 da[20]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 74,4 arbolak (328 ha, 117 ustiategitan), % 12,4 berotegiak edo babes garai irisgarriak (54,4 ha, 16 ustiategitan), % 11,6 lur goldagarria (50,9 ha, 26 ustiategitan), % 1,6 larre iraunkorrak (7 ha, 20 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,32 ha, 10 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
13%
87%
NAE · 441 ha (% 13,3)Gainerako azalera · 2.861 ha (% 86,7)
NAE, lur-erabileraren arabera
12%
74%
12%
Lur goldagarria · 50,9 ha (% 11,6)Larre iraunkorrak · 7 ha (% 1,6)Arbolak · 328 ha (% 74,4)Baratzeak · 0,32 ha (% 0,1)Berotegiak · 54,4 ha (% 12,4)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 692 behi, 1.058 ardi eta ahuntz, 128 txerri eta 52.155 hegazti zeuden[21].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 23.579 gidari zeuden erroldatuta: 13.041 gizon (% 55,3) eta 10.538 emakume (% 44,7)[22]. Biztanleen % 60,2 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 31.895 ibilgailuk osatzen zuten: 20.277 turismo, 4.158 motozikleta, 3.290 kamioi, 1.963 furgoneta eta 941 ziklomotor[22]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 517 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (569) azpitik eta Espainiakoaren (525) parean.

Turismoen batez besteko adina 12,1 urtekoa zen; turismoen % 10,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 16,9k 25 urte baino gehiago[22]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 67,9 gasolinazko zen eta % 30,4 diesel; 424 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,3; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5,5k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 26,3k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
47%
21%
26%
0 etiketa · 628 (% 2)ECO · 1.105 (% 3,5)C etiketa · 14.901 (% 46,9)B etiketa · 6.765 (% 21,3)Etiketarik gabe · 8.348 (% 26,3)
Turismoak, adinaren arabera
10%
17%
25%
31%
17%
< 4 urte · 2.118 (% 10,4)4–8 urte · 3.432 (% 16,9)8–15 urte · 4.991 (% 24,6)15–25 urte · 6.304 (% 31,1)≥ 25 urte · 3.432 (% 16,9)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Las Palmas.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Las Palmas.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Las Palmas.tab.
  12. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Las Palmas.tab.
  13. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Las Palmas.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q716384.
  21. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Las Palmas.tab (Wikimedia Commons).
  22. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Las Palmas.tab (Wikimedia Commons).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Arucas&oldid=11787574"(e)tik eskuratuta