Edukira joan

Arboçols

Arboçols
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
DepartamenduaEkialdeko Pirinioak
Historic comarca of North CataloniaConflent
AlkateaÉtienne Surjus (en) Itzuli
Izen ofizialaArboussols
Posta kodea66320
Geografia
Koordenatuak42°39′49″N 2°29′07″E / 42.6636°N 2.4853°E / 42.6636; 2.4853
Mapa
Azalera14,08 km²
Altitudea593 m, 242 m, 1.025 m eta 572 m
MugakideakTarerac, Rodès, Vinça, Marqueixanes, Eus eta Camporsin
Demografia
Biztanleria130 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 69 (%52,3) (%47,7) 63 alt_right
Dentsitatea9 bizt/km²
arboussols.fr
Udalerria Conflenten kokatua.

Arboçols (katalanez; frantsesez eta ofizialki: Arboussols; okzitanieraz Arbossòls) Katalan Herrietako udalerri bat da, Conflent eskualdean kokatua. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 130 biztanle zituen 14,1 km²-ko azaleran.

Udalerrian izen bereko herriaz gain beste bat dago, Marcèvol, 1822 aparteko udalerria izan zena.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Tarerac, Rodès, Vinça, Marqueixanes, Eus eta Camporsin.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
ArboussolsArboçols
Població amb 532 habitants (2000)Marqueixanes (2,5 km)
Població amb 400 habitants (2000)Eus (3,1 km)
Població amb 57 habitants (2000)Tarerac (3,3 km)
Població amb 1856 habitants (2000)Vinçà (4,0 km)
Població amb 661 habitants (2000)els Masos (4,8 km)
Població amb 41 habitants (2000)Camporsin (5,7 km)
Població amb 149 habitants (2000)Finestret (5,7 km)
Població amb 320 habitants (2000)Rigardà (5,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta ekialdeko Pirinioetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); aire lehorra, batez ere neguan; laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,5 °C-koa da, 14,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 866 mm-koa da, urtarrilean 6,2 euri-egun eta uztailean 4,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Eus udalerrian dago, 4,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 539,8 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10,9 °C-koa da, 2010ko otsailaren 15an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,8 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (22,2 °C) eta hotzena urtarrila (6,8 °C). Urteko prezipitazioa 760 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urria da (92 mm) eta lehorrena uztaila (28 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,36 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,8 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,6 °C) eta hotzena 1963 (11,9 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Arboçols)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.8 7.1 9.7 12.0 15.6 19.6 22.2 22.0 18.1 14.5 10.0 7.5 13.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 67 51 65 81 70 44 28 40 65 92 88 70 760
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,8 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,8+0,5+1,5+1,5+1,4+1,5+1,0+1,4+0,1+0,6+0,7+0,7
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,8 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

2007an Arboçols udalerrian erroldatutako biztanleak 107 ziren. Familiak 54 ziren, horien artean 25 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 21 bakarrik bizi ziren emakumeak), 21 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea60901201501802102401750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 63 gizon, 69 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
8.70
0.00
 
80-84
 
0.00
9.52
 
75-79
 
8.70
0.00
 
70-74
 
15.94
17.46
 
65-69
 
15.94
0.00
 
60-64
 
15.94
17.46
 
55-59
 
0.00
17.46
 
50-54
 
8.70
9.52
 
45-49
 
0.00
0.00
 
40-44
 
0.00
9.52
 
35-39
 
8.70
0.00
 
30-34
 
8.70
9.52
 
25-29
 
0.00
0.00
 
20-24
 
0.00
0.00
 
15-19
 
0.00
9.52
 
10-14
 
0.00
0.00
 
5-9
 
0.00
0.00
 
0-4
 
8.70
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Arboussols udalerrian 130 biztanle zeuden eta 73 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,78 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 34 kide bakarrekoak ziren, 17 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 11 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[10]

130biztanle
73elkarbizitza-unitate
1,78lagun elkarbizitza-unitateko
40familia
11Bikotea seme-alabekin
17Bikotea seme-alabarik gabe etxean
11Guraso bakarrekoak
34Kide bakarrekoa
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 40 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (17). Guraso bakarreko 11 familietatik 6etan ama zen guraso bakarra. 28 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

17
11
11
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

2023 erroldaren arabera, udalerrian 110 etxebizitza zeuden. Horietatik 69 egoitza nagusi ziren, 32 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 10 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (105), eta apartamentuak gutxi ziren (4). Egoitza nagusietatik 48 beren jabearen bizilekuak ziren, 19 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 1 doan lagata.[11]

110etxebizitza
69egoitza nagusi
105etxe
4apartamentu

Etxebizitza multzoa

69
32
10
Egoitza nagusia (69)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (32)Hutsik (10)

Etxe mota

105
Etxea (105)Apartamentua (4)

Jabetza egoera

48
19
Jabeak (48)Alokairuan (19)Doan lagata (1)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik18
1919-19453
1946-19703
1971-199016
1991-200515
2006-202012

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (26). 34 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 40 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 34 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 28tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela5
3 gela15
4 gela23
5 gela edo gehiago26

Berogailu mota

8
24
34
Fuel-olioa (8)Elektrizitatea (24)Gas botila (3)Bestelakoak (34)

Aparkalekua eta ibilgailuak

40aparkalekua
34ibilgailu 1
28ibilgailu 2+

Kultura eta hizkuntza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun eskola itxita dago (oraingo udaletxea da) eta herriko ume bakanak Vinçàkora joaten dira.

Fenolhedés eskualdearekin muga egiten duela, bere hizkera katalanean okzitanierarako trantsiziozko ezaugarriak ematen dira.

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 71 biztanleetatik 54 aktibo ziren (% 76,1), horietako 48 lanean (% 67,6) eta 6 langabezian (aktiboen % 11,1).

7115-64 urteko biztanle
% 76,1aktibo
% 67,6lanean
% 11,1langabezia-tasa

16 ez-aktibotik 3 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 18,8), 4 erretiraturik zeuden (% 25,0) eta 9 bestelako ez-aktibo ziren (% 56,2).

Ez-aktiboak

% 19
% 25
% 56
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 16 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 48 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

16enplegu udalerrian
% 75,0soldatapeko
% 25,0ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.540 eurokoa zen.

22.540 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 23.080 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 5 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.[12]

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra igeltseroa zen.[13]

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1994ko uztailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,5 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Eus », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]