Matu-Qrosu

Matu-Qrosu
Matu-Qrosu
	Mato Grosso
Bayraq[d]	Gerb[d]
	12°50′ c. e. 56°19′ q. u.HGYO
Ölkə	Braziliya;
İnzibati mərkəz	Kuyaba
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb	15 noyabr 1889
Sahəsi	903.208,027 km² (2025);
Saat qurşağı	UTC−04:00;
Əhalisi
Əhalisi	3.950.330 nəf. (2026);
Rəqəmsal identifikatorlar
ISO kodu	BR-MT
Poçt indeksi	78000-000 a 78899-999
	Rəsmi sayt
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Matu-Qrosu (port. Mato Grosso) — Braziliyanın mərkəzi hissəsində yerləşən ştat. İnzibati mərkəzi Kuyaba şəhəridir.

Matu-Qrosu Braziliya ərazisində sahəsinə görə üçüncü ştatdır. Ancaq əhalisi ərazisinə görə olduqca azdır. Şimaldan Para və Amazonas, şərqdə Tokantins və Qoyas, cənubdan isə Matu-Qrosu-du-Sul, üstəlik Rondoniya ştatları və Boliviya ilə sərhədlənir^[7].

Coğrafiya

Ərazisi əsasən savannadan ibarətdir^[8].

Ştatın şimalında Amazon meşələri geniş sahə tutur. Cənubu isə bataqlaşmış Pantanal düzənliyindən və Matu-Qrosu platosundan ibarətdir. Kontinental iqlimə malikdir. İki mövsüm hökm sürür: Yağışlı mövsüm və quraq mövsüm. İllik yağıntının miqdarı 1250 – 2750 mm^[9] arasında dəyişir.

Ştat ərazisində Pantanal qoruğunun böyük hissəsi yerləşir^[10].

Bölgənin ən böyük ekoloji fəlakəti məhv olmuş meşələrdir.

Tarixi

1920-ci ildə Matu-Qrosu ərazisinin hansısa bölgəsində itmiş şəhəri axtarmaq məqsədilə ekspedisiya təşkil edən topoqraf Persi Fosettin ekspedisiyası və özü itkin düşmüşdür^[11].

1977-ci ildə Matu-Qrosunun cənubunda Matu-Qrosu-du-Sul ştatı təşkil olunmuşdur.

Əhali

2010 il siyahıya alma zamanı ştatın əhalisi 3 035 122 nəfər olmuşdur. Ştatda urbanizasiyalaşma 76,6 % təşkil edir (2006).

İrqi tərkib:

mulatlar — 1 599 228 (55,8 %)
ağlar — 1 060 420 (37,0 %)
qaralar — 174 000 (6,1 %)
asiyalılar və hindular — 31 000 (1,1 %)

İnzibati quruluş

Ştat 5 mezoregiona və 22 mikroregiona bölünür. Burada 141 rayon var.

İqtisadiyyat

Matu-Qrosunun əsas gəlir mənbəyi kənd təsərrüfatıdır. Burafa Soya və Pambıq istehsal edilir. Əsasən pambıq istehsalına görə Braziliyada birincidir^[9].

İstinadlar

1 2 IBGE Cidades e Estados – Mato Grosso (por.). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. (İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026).
↑ Constituição do Estado de Mato Grosso, promulgada em 5 de outubro de 1989 (art. 17, § 2º: Cuiabá é a capital do Estado) (por.). dhnet.org.br. (İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026).
↑ IBGE Cidades e Estados – Mato Grosso: área territorial 903.208,027 km² [2025] (por.). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. (İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026).
↑ Lei nº 12.876, de 30 de outubro de 2013 (altera o Decreto nº 2.784/1913 – fusos horários) (por.). planalto.gov.br. (İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026).
↑ Estimativas da População 2026 – SIDRA Tabela 6579: população residente estimada – Mato Grosso (por.). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. (İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026).
↑ Faixas de CEP de Mato Grosso (ceps.io), conforme a Busca Faixa de CEP dos Correios (por.). ceps.io. (İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026).
↑ "Matu-Qrosu". 12 iyun 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 avqust 2016.
↑ Matu-Qrosu Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine coğrafi ensiklopediya.
1 2 "Mayu-Qrosu ştatı, russobras.com". 9 fevral 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 avqust 2016.
↑ "Pantanal qoruğu". 27 iyun 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 avqust 2016.
↑ P. Fosett. Mribekinin itirilmiş mədənləri Arxivləşdirilib 2011-09-06 at the Wayback Machine.

Mənbə

Regionun portalı Arxivləşdirilib 2008-09-30 at the Wayback Machine

[_2dffd1a794c5e89c-1] 1 2 IBGE Cidades e Estados – Mato Grosso (por.). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. (İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026).

[_fa77adee8beb2aa0-2] Constituição do Estado de Mato Grosso, promulgada em 5 de outubro de 1989 (art. 17, § 2º: Cuiabá é a capital do Estado) (por.). dhnet.org.br. (İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026).

[_d5bf3e3e980e244f-3] IBGE Cidades e Estados – Mato Grosso: área territorial 903.208,027 km² [2025] (por.). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. (İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026).

[_eda0e2905300b0c6-4] Lei nº 12.876, de 30 de outubro de 2013 (altera o Decreto nº 2.784/1913 – fusos horários) (por.). planalto.gov.br. (İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026).

[_810e49b46ac8a0c5-5] Estimativas da População 2026 – SIDRA Tabela 6579: população residente estimada – Mato Grosso (por.). Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística. (İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026).

[_21f674897e10887f-6] Faixas de CEP de Mato Grosso (ceps.io), conforme a Busca Faixa de CEP dos Correios (por.). ceps.io. (İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2026).

[7] "Matu-Qrosu". 12 iyun 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 avqust 2016.

[8] Matu-Qrosu Arxivləşdirilib 2016-03-05 at the Wayback Machine coğrafi ensiklopediya.

[rb-9] 1 2 "Mayu-Qrosu ştatı, russobras.com". 9 fevral 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 avqust 2016.

[10] "Pantanal qoruğu". 27 iyun 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 avqust 2016.

[11] P. Fosett. Mribekinin itirilmiş mədənləri Arxivləşdirilib 2011-09-06 at the Wayback Machine.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]