Gaan na inhoud

Bokwark

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Bokwark
Die bokwark se plek in die Standaardmodel (onder kwarke).
Die bokwark se plek in die Standaardmodel (onder kwarke).
SamestellingElementêre deeltjie
StatistiekFermionies
GroepKwarke
GenerasieDerde
WisselwerkingSterk, swak, elektromagneties, swaartekrag
Simboolt
AntideeltjieBo-antikwark (t)
GeteoretiseerMakoto Kobayashi en Toshihide Maskawa (1973)
OntdekCDF en DØ (1995)
Massa172,76±0,3 GeV/c2[1]
Gem. leeftyd5×10−25 s
Verval inOnderkwark (99,8%)
Vreemdkwark (0,17%)
Afkwark (0,007%)
Elektriese lading+2/3 e
KleurladingJa
Spin1/2 ħ
Swak isospinLH: +1/2, RH: 0
Swak hiperladingLH: +1/3, RH: +4/3
’n Botsing waarby bokwarke betrokke is.

Die bokwark of t-kwark (simbool: t, van die Engelse top quark) is die swaarste van al die kwarke, en trouens van al die waargenome elementêre deeltjies, en ’n hoofbestanddeel van materie. Dit kry sy massa uit sy koppeling aan die Higgsveld; dié koppeling is baie naby aan een en is in die Standaardmodel van die deeltjiefisika by die skaal van die swak wisselwerking en hoër die grootste. Die bokwark is in 1995 deur die CDF-[2] en DØ-eksperimente[3] by Fermilab se Tevatron-versneller ontdek.

Nes al die ander kwarke is die bokwark ’n elementêre fermion met ’n spin van 1/2 wat aan al vier fundamentele kragte deelneem: swaartekrag, elektromagnetisme, die swak wisselwerking en die sterk wisselwerking.[4] Dit het ’n elektriese lading van +2/3 e[5] en ’n massa van 172,76±0,3 GeV/c2,[1] wat naby die massa van ’n reniumatoom lê.[6] Die antideeltjie van die bokwark is die anti-bokwark (simbool: t, ook anti-bo genoem), waarvan sekere eienskappe dieselfde magnitude maar teenoorgestelde teken het.

Die bokwark koppel aan die gluone van die sterk wisselwerking en word in hadronversnellers tipies daardeur geproduseer, maar sodra dit bestaan, kan dit net deur die swak wisselwerking verval, hoofsaaklik in ’n W-boson en ’n onderkwark. Dit is so kortlewend dat dit nie tyd het om hadrone te vorm nie, en daarom is dit die enigste kwark wat al direk waargeneem is, terwyl al die ander net binne hadrone gevind kan word.[7]

Omdat die bokwark so swaar is, kon sy eienskappe die massa van die Higgsboson indirek bepaal, en daarom word hulle breedvoerig ondersoek om tussen mededingende teorieë van nuwe fisika buite die Standaardmodel te onderskei.

Geskiedenis

[wysig | wysig bron]

Die bokwark is die eerste keer as deel van die Standaardmodel, wat in die 1970's ontwikkel is, voorgestel. Makoto Kobayashi en Toshihide Maskawa het in 1973 voorspel dat daar ’n derde generasie kwarke bestaan, om die waargenome CP-skending in die verval van kaone te verklaar. Hulle het geen name voorgestel nie, en baie fisici het die deeltjies aanvanklik die truth- en beauty-kwarke genoem.[8] Die name top en bottom, wat die aanvaarde terme geword het, is in 1975 deur Haim Harari ingevoer[9][10] om by die name van die eerste generasie kwarke (op en af) te pas: die twee is die "bo"- en "onder"-komponent van ’n swak-isospindoeblet.[11][12]

Kobayashi en Maskawa se voorstel het swaar op die GIM-meganisme van Sheldon Glashow, John Iliopoulos en Luciano Maiani geleun,[13] wat die bestaan van die destyds nog onwaargenome sjarmekwark voorspel het. Toe spanne by die Brookhaven Nasionale Laboratorium en die Stanford Lineêre Versnellersentrum (SLAC) in November 1974 gelyktydig die ontdekking van die J/ψ-meson aankondig, is dit kort daarna as ’n gebonde toestand van die vermiste sjarmekwark en sy antikwark geïdentifiseer. Danksy dié ontdekking kon die GIM-meganisme deel van die Standaardmodel word.[14] Met die aanvaarding van die GIM-meganisme het Kobayashi en Maskawa se voorspelling ook geloofwaardiger geword, en die ontdekking van die tau deur Martin Perl se span by SLAC tussen 1974 en 1978 het dit verder versterk.[15] Die tau het ’n derde generasie leptone aangekondig en so die nuwe simmetrie tussen leptone en kwarke wat die GIM-meganisme ingevoer het, verbreek.

Nie lank daarna nie, in 1977, is ’n vyfde kwark, die onderkwark, deur die E288-eksperimentspan onder leiding van Leon Lederman by Fermilab ontdek.[16][17][18] Dit het sterk daarop gedui dat daar ook ’n sesde kwark, die bokwark, moet wees om die paar te voltooi. Dat dié kwark swaarder as die onderkwark sou wees en dus meer energie verg om in deeltjiebotsings te skep, was bekend, maar die algemene verwagting was dat die sesde kwark gou gevind sou word. Dit het egter nog 18 jaar geduur voordat die bestaan van die bokwark bevestig is.[19]

Vroeë soektogte na die bokwark by SLAC en DESY in Hamburg het niks opgelewer nie. Toe die Superprotonsinchrotron (SPS) by CERN in die vroeë 1980's die W- en Z-boson ontdek, is weer gevoel dat die ontdekking van die bokwark op hande is. Die SPS het mededinging van die Tevatron by Fermilab gekry, maar daar was steeds geen teken van die vermiste deeltjie nie, en die groep by CERN het aangekondig dat die bokwark se massa minstens 41 GeV/c2 moet wees. Ná ’n wedloop tussen CERN en Fermilab om die bokwark te ontdek, het die versneller by CERN sonder ’n enkele bokwark sy perke bereik, wat die ondergrens op die massa tot 77 GeV/c2 opgeskuif het.[19]

Om ’n toekomstige ontdekking by die Tevatron te kan bevestig, is ’n tweede detektor, die DØ-detektor, by die kompleks gevoeg naas die CDF-detektor wat reeds daar was. In Oktober 1992 het die twee groepe hul eerste sweem van die bokwark gekry: ’n enkele gebeurtenis wat gelyk het of dit die deeltjie bevat. In die jare daarna is meer getuienis ingesamel, en op 22 April 1994 het die CDF-groep hul artikel ingedien wat voorlopige getuienis vir die bestaan van ’n bokwark met ’n massa van ongeveer 175 GeV/c2 aangebied het. DØ het in daardie tyd geen verdere getuienis as die opvallende gebeurtenis van 1992 gevind nie. ’n Jaar later, op 2 Maart 1995, het die twee groepe ná die insameling van meer getuienis en ’n herontleding van die DØ-data, wat vir ’n veel ligter bokwark deursoek was, gesamentlik die ontdekking van die bokwark by ’n massa van 176±18 GeV/c2 aangekondig.[2][3][19]

In die jare voor die ontdekking is besef dat sekere presisiemetings van die massas en koppelings van die elektroswak vektorbosone baie sensitief vir die waarde van die bokwark se massa is. Dié effekte word veel groter by hoër waardes van die massa en kon die bokwark dus indirek sien, selfs al kon geen eksperiment dit destyds direk opspoor nie. Die grootste effek van die bokwarkmassa was op die sogenaamde T-parameter, en teen 1994 het die presisie van hierdie indirekte metings tot ’n voorspelling van tussen 145 GeV/c2 en 185 GeV/c2 vir die bokwark se massa gelei.[19] Die ontwikkeling van die tegnieke wat sulke presiese berekenings uiteindelik moontlik gemaak het, het Gerardus 't Hooft en Martinus Veltman in 1999 die Nobelprys vir fisika besorg.[20]

Eienskappe

[wysig | wysig bron]

By die Tevatron se finale energie van 1,96 TeV is pare van ’n bokwark en ’n anti-bokwark met ’n werksame deursnee van ongeveer 7 pikobarn (pb) geproduseer;[21] die Standaardmodel se voorspelling in die naasleidende orde, met mt = 175 GeV/c2, is 6,7-7,5 pb.

Die W-bosone wat uit die verval van bokwarke kom, dra die polarisasie van die moederdeeltjie saam en is daarom ’n unieke sonde vir die polarisasie van die bokwark self.

Die Standaardmodel voorspel dat die bokwark se elektriese lading +2/3 e is, en ’n eerste meting van dié lading is gepubliseer wat ’n mate van sekerheid gee dat dit werklik +2/3 e is.[22]

Produksie

[wysig | wysig bron]

Omdat bokwarke so swaar is, is groot hoeveelhede energie nodig om een te skep, en die enigste manier om sulke hoë energieë te bereik, is deur hoë-energiebotsings. Sulke botsings kom in die natuur in die termosfeer voor, waar kosmiese straling met ione bots, en kan ook in ’n deeltjieversneller geskep word. Tot 2009, toe die Groot Hadronversneller by CERN begin werk het, was die Tevatron die enigste versneller met ’n bundel kragtig genoeg daarvoor, en nadat die Tevatron in 2011 gesluit het, het die Groot Hadronversneller met sy massamiddelpuntsenergie van 7 TeV die enigste een geword. Verskeie prosesse kan tot die produksie van bokwarke lei, maar hulle val in twee breë groepe: die produksie van bokwarkpare en die produksie van enkele bokwarke.

Bokwarkpare

[wysig | wysig bron]
gluon-gluonfusie
t-kanaal
kwark-antikwark-annihilasie

Die mees algemene proses is die gepaarde produksie van ’n bokwark en ’n anti-bokwark deur die sterk wisselwerking. In ’n botsing word ’n hoogs energieke gluon geskep, wat daarna in ’n bokwark en ’n anti-bokwark verval. Dié proses was vir die meeste bokwarkgebeurtenisse by die Tevatron verantwoordelik en is ook die proses wat waargeneem is toe die bokwark in 1995 die eerste keer ontdek is.[23] Sulke pare kan ook deur die verval van ’n tussengangerfoton of Z-boson geproduseer word, maar daar word voorspel dat dié prosesse veel skaarser is, en in ’n hadronversneller soos die Tevatron het hulle ’n feitlik identiese eksperimentele vingerafdruk.

Enkele bokwarke

[wysig | wysig bron]
s-kanaal
t-kanaal
tW-kanaal

Die produksie van enkele bokwarke deur die swak wisselwerking is ’n duidelik ander proses, wat op verskeie maniere, kanale genoem, kan gebeur. In die s-kanaal verval ’n tussenganger-W-boson in ’n bokwark en ’n anti-onderkwark; in die t-kanaal verander ’n onderkwark, wat waarskynlik in ’n paar deur die verval van ’n gluon geskep is, in ’n bokwark deur ’n W-boson met ’n op- of afkwark uit te ruil. ’n Enkele bokwark kan ook saam met ’n W-boson geproduseer word, wat ’n onderkwark in die begintoestand verg (die tW-kanaal). Die eerste getuienis vir hierdie prosesse is in Desember 2006 deur die DØ-samewerking gepubliseer,[24][25] en in Maart 2009 het die CDF-[26] en DØ-samewerkings[23] tweelingartikels met die beslissende waarneming van die prosesse vrygestel. Die belangrikste rede om hierdie produksieprosesse te meet, is dat hul frekwensie direk proporsioneel aan die |Vtb|2-komponent van die CKM-matriks is.

Verval

[wysig | wysig bron]
Eindtoestande van die verval van ’n bokwarkpaar
Al die moontlike eindtoestande van die verval van ’n bokwark en sy anti-bokwark.

Die enigste bekende manier waarop die bokwark kan verval, is deur die swak wisselwerking, wat ’n W-boson en ’n onderkwark voortbring. Die oorgrote meerderheid vervalle lewer ’n W-boson en ’n onderkwark (99,8%), wie se massa die naaste aan dié van die bokwark is; by hoogs seldsame geleenthede verval dit in ’n W-boson en ’n vreemdkwark (0,17%), en byna nooit in ’n W-boson en ’n afkwark (0,007%) nie. Weens sy enorme massa is die bokwark uiters kortlewend: die Standaardmodel gee sy gemiddelde leeftyd as ongeveer 5×10−25 s.[27] Dit is sowat ’n twintigste van die tydskaal vir sterk wisselwerkings, ’n uitsonderlike geval van ’n swak proses wat vinniger as ’n sterk wisselwerking verloop, en daarom het bokwarke nie tyd om soos ander kwarke hadrone te vorm nie. Die afwesigheid van ’n hadroon om die bokwark bied fisici die unieke geleentheid om die gedrag van ’n "naakte" kwark te ondersoek.

Dit is in besonder moontlik om die takverhouding direk te bepaal:

Die Deeltjiedatagroep se bepaling van dié verhouding is 0,957±0,034.[28] Omdat die verhouding volgens die Standaardmodel gelyk aan |Vtb|2 is, gee dit nog ’n manier om die CKM-element |Vtb| te bepaal, of lewer dit saam met die bepaling van |Vtb| uit die produksie van enkele bokwarke ’n toets vir die aanname dat die CKM-matriks unitêr is.[29]

Die Standaardmodel laat ook meer eksotiese vervalle toe, maar net op eenlusvlak, wat beteken dat hulle uiters skaars is. Dit is in besonder denkbaar dat ’n bokwark in ’n ander kwark van die op-tipe, dus ’n opkwark of ’n sjarmekwark, kan verval deur ’n foton of ’n Z-boson uit te straal.[30] Soektogte na hierdie eksotiese vervalmodusse het egter geen getuienis gelewer dat hulle voorkom nie, wat met die Standaardmodel se verwagting ooreenstem. Die takverhoudings vir dié vervalle is met ’n vertroue van 95% op minder as 1,8 uit 10 000 vir fotoniese verval en minder as 5 uit 10 000 vir Z-bosonverval bepaal.[28]

Massa en koppeling aan die Higgsboson

[wysig | wysig bron]

Die Deeltjiedatagroep het die bokwark se massa in 2011 as 172,9±1,5 GeV/c2 opgesom,[31] die CMS-samewerking het dit in 2016 uit proton-protondata by √s = 7 en 8 TeV as 172,44 ± 0,13 (stat.) ± 0,47 (sist.) GeV/c2 gemeet,[32] en die groep se opsomming van 2020 gee 172,76±0,3 GeV/c2.[1]

Die Standaardmodel genereer die massas van fermione deur hul koppeling aan die Higgsboson. Die Higgsboson tree op as ’n veld wat die ruimte vul, en fermione tree in verhouding tot hul eie koppelingskonstantes yi met dié veld in wisselwerking, wat massa genereer. Die elektron, ’n deeltjie met ’n lae massa, het ’n uiters klein koppeling van yelektron = 2×10−6, terwyl die bokwark die grootste koppeling aan die Higgsboson het, naamlik yt ≈ 1.

In die Standaardmodel is al die Higgs-Yukawa-koppelings van die kwarke en leptone klein in vergelyking met dié van die bokwark, en hierdie hiërargie in die fermionmassas is in die teoretiese fisika steeds ’n diepgaande, onopgeloste probleem. Higgs-Yukawa-koppelings is nie vaste natuurkonstantes nie, want hul waardes verander stadig met die energieskaal (afstandskaal) waarby hulle gemeet word. Dié gedrag, wat "lopende koppelingskonstantes" genoem word, volg uit ’n kwantumeffek bekend as die renormalisasiegroep.

Die Higgs-Yukawa-koppelings van die op-, af-, sjarme-, vreemd- en onderkwark het by die uiters hoë energieskaal van groot vereniging, 1015 GeV, vermoedelik klein waardes. Hulle neem by laer energieskale toe, waar die Higgsboson die kwarkmassas genereer. Dié geringe groei kom van korreksies uit die QCD-koppeling; die korreksies uit die Yukawa-koppelings is vir die kwarke met laer massas weglaatbaar.

Een van die heersende sienings in die deeltjiefisika is dat die grootte van die bokwark se Higgs-Yukawa-koppeling deur ’n unieke nielineêre eienskap van die renormalisasiegroepvergelyking bepaal word wat die "loop" van dié groot koppeling beskryf. As ’n kwark se Higgs-Yukawa-koppeling by baie hoë energieë ’n groot waarde het, ontwikkel sy Yukawa-korreksies afwaarts in massaskaal en hef hulle teen die QCD-korreksies op. Brian Pendleton en Graham Ross[33] sowel as Christopher Hill[34] het dit die eerste keer voorspel, en dit staan as ’n (kwasi-)infrarooi vaste punt bekend. Solank die aanvanklike waarde van die koppeling groot genoeg is, bereik dit dié vastepuntwaarde, en die ooreenstemmende kwarkmassa word dan voorspel.

Die bokwark se Yukawa-koppeling lê baie naby die infrarooi vaste punt van die Standaardmodel. Die renormalisasiegroepvergelyking is

waar g3 die kleur-ykkoppeling is, g2 die swak-isospin-ykkoppeling en g1 die swak-hiperlading-ykkoppeling. Die vergelyking beskryf hoe die Yukawa-koppeling met die energieskaal μ verander. By groot aanvanklike waardes van yt laat die oplossings van die vergelyking die regterkant vinnig na nul toe gaan, wat yt aan die QCD-koppeling g3 vasmaak.

Die waarde van die bokwark se vaste punt word redelik presies deur die Standaardmodel bepaal en lewer ’n bokwarkmassa van 220 GeV, sowat 25% groter as die waargenome massa, wat op nuwe fisika by hoër energieskale kan dui.

Die kwasi-infrarooi vaste punt het later die grondslag van die teorieë van bokwarkkondensasie en topkleur vir die breking van elektroswak simmetrie geword, waarin die Higgsboson uit ’n paar bokwarke en anti-bokwarke bestaan. Die voorspelde bokwarkmassa stem beter met die vaste punt ooreen as daar bykomende Higgs-skalare buite die Standaardmodel is, en dit kan dus op ’n ryk spektroskopie van nuwe Higgs-velde dui, by energieskale wat met die Groot Hadronversneller en sy opgraderings ondersoek kan word.[35][36]

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. 1 2 3 Zyla, P.A.; et al. (Particle Data Group) (2020). "2020 Review of Particle Physics". Progress of Theoretical and Experimental Physics (in Engels): 083C01.
  2. 1 2 Abe, F.; et al. (CDF Collaboration) (1995). "Observation of top quark production in pp collisions with the Collider-Detector at Fermilab". Physical Review Letters (in Engels). 74 (14): 2626–2631. arXiv:hep-ex/9503002. Bibcode:1995PhRvL..74.2626A. doi:10.1103/PhysRevLett.74.2626. PMID 10057978. S2CID 119451328.
  3. 1 2 Abachi, S.; et al. (DØ Collaboration) (1995). "Observation of the Top Quark". Physical Review Letters (in Engels). 74 (14): 2632–2637. arXiv:hep-ex/9503003. Bibcode:1995PhRvL..74.2632A. doi:10.1103/PhysRevLett.74.2632. PMID 10057979. S2CID 42826202.
  4. ↑ C.R. Nave. "Quarks". HyperPhysics (in Engels). Department of Physics and Astronomy, Georgia State University. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 April 2020. Besoek op 20 Junie 2014.
  5. ↑ S. Willenbrock (2003). "The Standard Model and the Top Quark". In H.B Prosper and B. Danilov (red.) (red.). Techniques and Concepts of High-Energy Physics XII. NATO Science Series (in Engels). Vol. 123. Kluwer Academic. pp. 1–41. arXiv:hep-ph/0211067v3. ISBN 1-4020-1590-9.
  6. ↑ Elert, Glenn. "Quantum Chromodynamics". The Physics Hypertextbook (in Engels). Besoek op 23 Maart 2019.
  7. ↑ Aubert, Jean-Jacques; Gastmans, Raymond; Gérard, Jean-Marc (6 Desember 2012). Particle Physics: Ideas and recent developments (in Engels). Springer, Dordrecht. p. 69. ISBN 978-0-7923-6436-8. Besoek op 11 Junie 2020.
  8. ↑ Garisto, Daniel (30 Mei 2017). "A brief etymology of particle physics". Symmetry (in Engels).
  9. ↑ Harari, H. (1975). "A new quark model for hadrons". Physics Letters B (in Engels). 57 (3): 265. Bibcode:1975PhLB...57..265H. doi:10.1016/0370-2693(75)90072-6.
  10. ↑ Staley, K.W. (2004). The Evidence for the Top Quark (in Engels). Cambridge University Press. pp. 31–33. ISBN 978-0-521-82710-2.
  11. ↑ Perkins, D.H. (2000). Introduction to High Energy Physics (in Engels). Cambridge University Press. p. 8. ISBN 978-0-521-62196-0.
  12. ↑ Close, F. (2006). The New Cosmic Onion (in Engels). CRC Press. p. 133. ISBN 978-1-58488-798-0.
  13. ↑ Glashow, S.L.; Iliopoulous, J.; Maiani, L. (1970). "Weak interactions with lepton–hadron symmetry". Physical Review D (in Engels). 2 (7): 1285–1292. Bibcode:1970PhRvD...2.1285G. doi:10.1103/PhysRevD.2.1285.
  14. ↑ Pickering, A. (1999). Constructing Quarks: A sociological history of particle physics (in Engels). University of Chicago Press. pp. 253–254. ISBN 978-0-226-66799-7.
  15. ↑ Perl, M.L.; et al. (1975). "Evidence for anomalous lepton production in e+e− annihilation". Physical Review Letters (in Engels). 35 (22): 1489. Bibcode:1975PhRvL..35.1489P. doi:10.1103/PhysRevLett.35.1489.
  16. ↑ Fermilab (7 Augustus 1977). "Discovery of the bottom quark" (in en). Persberig. http://www.fnal.gov/pub/inquiring/physics/discoveries/bottom_quark_pr.html. Besoek op 24 Julie 2009.
  17. ↑ Lederman, L.M. (2005). "Logbook: Bottom quark". Symmetry Magazine (in Engels). Vol. 2, no. 8. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 4 Oktober 2006.
  18. ↑ Herb, S.W.; et al. (1977). "Observation of a di-muon resonance at 9.5 GeV in 400 GeV proton–nucleus collisions". Physical Review Letters (in Engels). 39 (5): 252. Bibcode:1977PhRvL..39..252H. doi:10.1103/PhysRevLett.39.252.
  19. 1 2 3 4 Liss, T.M.; Tipton, P.L. (1997). "The discovery of the top quark" (PDF). Scientific American (in Engels). Vol. 277, no. 3. pp. 54–59. doi:10.1038/scientificamerican0997-54.
  20. ↑ The Nobel Foundation (12 Oktober 1999). "The Nobel Prize in Physics 1999" (in en). Persberig. http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1999/press.html. Besoek op 10 September 2009.
  21. ↑ (2002) "Top quark and W/Z results from the Tevatron" in Rencontres de Moriond..
  22. ↑ Abazov, V.M.; et al. (DØ Collaboration) (2007). "Experimental discrimination between charge 2e/3 top quark and charge 4e/3 exotic quark production scenarios". Physical Review Letters (in Engels). 98 (4) 041801. arXiv:hep-ex/0608044. Bibcode:2007PhRvL..98d1801A. doi:10.1103/PhysRevLett.98.041801. hdl:10211.3/194390. PMID 17358756. S2CID 1147194.
  23. 1 2 Abazov, V.M.; et al. (DØ Collaboration) (2009). "Observation of Single Top Quark Production". Physical Review Letters (in Engels). 103 (9) 092001. arXiv:0903.0850. Bibcode:2009PhRvL.103i2001A. doi:10.1103/PhysRevLett.103.092001. hdl:10211.3/194327. PMID 19792787. S2CID 14919683.
  24. ↑ Abazov, V.M.; et al. (DØ Collaboration) (2007). "Evidence for production of single top quarks and first direct measurement of |Vtb|". Physical Review Letters (in Engels). 98 (18) 181802. arXiv:hep-ex/0612052. Bibcode:2007PhRvL..98r1802A. doi:10.1103/PhysRevLett.98.181802. hdl:10211.3/194387. PMID 17501561. S2CID 14937909.
  25. ↑ "Evidence for production of single top quarks and first measurement of" (in Engels). Fermilab. 2006. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 Januarie 2017. Besoek op 20 Junie 2014.
  26. ↑ Aaltonen, T.; et al. (CDF Collaboration) (2009). "First observation of electroweak single top quark production". Physical Review Letters (in Engels). 103 (9) 092002. arXiv:0903.0885. Bibcode:2009PhRvL.103i2002A. doi:10.1103/PhysRevLett.103.092002. hdl:1721.1/52314. PMID 19792788. S2CID 8029289.
  27. ↑ A. Quadt (2006). "Top quark physics at hadron colliders". European Physical Journal C (in Engels). 48 (3): 835–1000. Bibcode:2006EPJC...48..835Q. doi:10.1140/epjc/s2006-02631-6. S2CID 121887478.
  28. 1 2 Zyla, P.A.; et al. (Particle Data Group) (2020). "Quarks summary table" (PDF). Progress of Theoretical and Experimental Physics (in Engels): 083C01. Besoek op 22 Mei 2022.
  29. ↑ Abazov, V.M.; et al. (DØ Collaboration) (2008). "Simultaneous measurement of the ratio B(t → Wb)/B(t → Wq) and the top-quark pair production cross section with the DØ detector at √s = 1.96 TeV". Physical Review Letters (in Engels). 100 (19) 192003. arXiv:0801.1326. Bibcode:2008PhRvL.100s2003A. doi:10.1103/PhysRevLett.100.192003. hdl:10211.3/194369. PMID 18518440. S2CID 2638258.
  30. ↑ Chekanov, S.; et al. (ZEUS Collaboration) (2003). "Search for single-top production in e-p collisions at HERA". Physics Letters B (in Engels). 559 (3–4): 153–170. arXiv:hep-ex/0302010. Bibcode:2003PhLB..559..153Z. doi:10.1016/S0370-2693(03)00333-2. S2CID 119494760.
  31. ↑ K. Nakamura et al. (Particle Data Group) (2011). "PDGLive Particle Summary 'Quarks (u, d, s, c, b, t, b', t', Free)'" (PDF) (in Engels). Particle Data Group. Besoek op 8 Augustus 2011.
  32. ↑ CMS Collaboration (2016). "Measurement of the top quark mass using proton-proton data at sqrt(s) = 7 and 8 TeV". Physical Review D (in Engels). 93 (7): 072004. arXiv:1509.04044. Bibcode:2016PhRvD..93g2004K. doi:10.1103/PhysRevD.93.072004.
  33. ↑ Pendleton, Brian; Ross, Graham (1981). "Mass and mixing angle predictions from infrared fixed points". Physics Letters (in Engels). 98B (4): 291–294. Bibcode:1981PhLB...98..291P. doi:10.1016/0370-2693(81)90017-4.
  34. ↑ Hill, Christopher T. (1981). "Quark and lepton masses from renormalization group fixed points". Physical Review D (in Engels). 24 (3): 691–703. Bibcode:1981PhRvD..24..691H. doi:10.1103/PhysRevD.24.691.
  35. ↑ Hill, Christopher T.; Machado, Pedro; Thomsen, Anders; Turner, Jessica (2019). "Where are the next Higgs bosons?". Physical Review D (in Engels). 100 (1) 015051. arXiv:1904.04257. Bibcode:2019PhRvD.100a5051H. doi:10.1103/PhysRevD.100.015051. S2CID 104291827.
  36. ↑ Hill, Christopher T.; Machado, Pedro; Thomsen, Anders; Turner, Jessica (2019). "Scalar democracy". Physical Review D (in Engels). 100 (1) 015015. arXiv:1902.07214. Bibcode:2019PhRvD.100a5015H. doi:10.1103/PhysRevD.100.015015. S2CID 119193325.

Eksterne skakels

[wysig | wysig bron]

Notas

[wysig | wysig bron]
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Bokwark&oldid=2977875"