Memento
Memento
| |
|---|---|
 Áp phích quảng bá phim, thể hiện hiệu ứng Droste | |
| Đạo diễn | Christopher Nolan |
| Biên kịch | Christopher Nolan |
| Dựa trên | "Memento Mori" của Jonathan Nolan |
| Sản xuất | |
| Diễn viên | |
| Quay phim | Wally Pfister |
| Dựng phim | Dody Dorn |
| Âm nhạc | David Julyan |
| Hãng sản xuất | Newmarket Films Team Todd |
| Phát hành | Summit Entertainment (Hoa Kỳ) Pathé (Anh Quốc) |
Công chiếu | |
Thời lượng | 113 phút |
| Quốc gia | Mỹ |
| Ngôn ngữ | Tiếng Anh |
| Kinh phí | 5–9 triệu Đô la Mỹ[1][2] |
| Doanh thu | 40.1 triệu Đô la Mỹ[3][1] |
Memento là một bộ phim điện ảnh kinh dị tâm lý của Hoa Kỳ. Phim sản xuất năm 2000 với phần kịch bản và đạo diễn thực hiện bởi Christopher Nolan, dựa trên truyện ngắn năm 2001 "Memento Mori" của em trai ông, Jonathan Nolan.[4] Bộ phim có sự tham gia của Guy Pearce trong vai một người đàn ông mắc chứng mất trí nhớ thuận chiều, khiến anh không thể hình thành các ký ức dài hạn mới. Anh sử dụng một hệ thống phức tạp gồm ảnh chụp, ghi chú và các hình xăm để cố gắng tìm ra kẻ đã sát hại vợ mình và gây ra tình trạng bệnh lý này cho anh. Carrie-Anne Moss và Joe Pantoliano đảm nhận các vai phụ.
Phim có cốt truyện được kể theo hai hướng: một câu chuyện trắng và đen chiếu bình thường và một câu chuyện màu chiếu theo lối "giật ngược" từng đoạn theo ngược chiều thời gian. Hai câu chuyện "đụng nhau" tại cuối phim tạo ra một câu chuyện thống nhất.[5] Phim có sự tham gia của các diễn viên Guy Pearce vai Leonard Shelby, một bệnh nhân bị mất trí nhớ ngắn hạn và không thể nhớ thêm các sự kiện mới xảy ra trong đời. Sử dụng giấy ghi chú, hình xăm và ảnh chụp lấy liền để lưu lại các sự kiện để giúp anh tiếp tục sống khi đã quên chúng. Trong đoạn mở đầu phim, thực chất là kết thúc của cốt truyện, Leonard giết Teddy (Joe Pantoliano) để trả thù cho cái chết của vợ Leonard (Jorja Fox) dựa trên lời chỉ dẫn của Natalie (Carrie-Anne Moss).
Memento được công chiếu lần đầu tại Liên hoan phim Venezia vào ngày 5 tháng 9 năm 2000 và ra mắt tại các rạp chiếu ở Hoa Kỳ vào ngày 16 tháng 3 năm 2001. Bộ phim được giới phê bình đánh giá cao, đặc biệt là về cấu trúc phi tuyến tính cũng như các chủ đề xoay quanh trí nhớ, nhận thức, nỗi đau buồn và sự tự lừa dối bản thân. Tác phẩm cũng đạt thành công về mặt thương mại khi thu về 40 triệu USD so với kinh phí sản xuất 9 triệu USD, đồng thời tạo dựng được một cộng đồng người hâm mộ cuồng nhiệt. "Memento" đã giành được nhiều giải thưởng, bao gồm Giải Waldo Salt cho Kịch bản xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Sundance, cùng các đề cử giải Oscar cho Kịch bản gốc xuất sắc nhất và Dựng phim xuất sắc nhất.[6] Năm 2017, Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ đã công nhận bộ phim có "ý nghĩa quan trọng về mặt văn hóa, lịch sử hoặc thẩm mỹ" và chọn đưa tác phẩm vào lưu trữ tại Viện lưu trữ phim quốc gia.
Nội dung
[sửa | sửa mã nguồn]
Bộ phim được chia làm hai phần: một là phần phim có màu, được chiếu theo kiểu tua ngược trình tự thời gian; hai là phần phim đen trắng, được chiếu theo đúng trình tự. Mỗi phần được chia thành các mẩu nhỏ, được chiếu theo kiểu đan xen vào nhau và cuối cùng hai phần sẽ gặp tại một thời điểm. Kết thúc của phần phim đen trắng chính là mở đầu của phần phim màu. Phần phim đen trắng bắt đầu bằng hình ảnh Leonard giải thích hoàn cảnh của mình cho một người qua điện thoại tại một căn phòng trong khách sạn, Leo còn kể về Sammy Jankis – một người cũng bị chứng mất trí nhớ ngắn hạn, đang bị cơ quan bảo hiểm điều tra vì nghi vấn dối trá về căn bệnh của mình để nhận tiền bảo hiểm. Căn bệnh của ông ta được xác định là giả mạo tuy nhiên sự thật không phải như vậy. Vợ của Sammy vì không tin rằng chồng mình không bị bệnh, bà đã từng tìm đến Leonard để hỏi ý kiến về vấn đề của chồng mình, trong lúc quẫn trí bà đã thử ông ta bằng cách dụ ông tiêm insulin cho mình bởi loại thuốc này nếu tiêm quá nhiều lần trong thời gian ngắn sẽ dẫn đến tử vong.
Vậy là Sammy cứ liên tục tiêm cho vợ mình, ông ta không hề nhớ rằng mình đã làm việc này chỉ mới hơn 1 phút trước. Kết quả là bà vợ qua đời còn Sammy thì vào viện tâm thần.
Sau khi Leo kết thúc cuộc trò chuyện và ra ngoài để gặp người vừa nói chuyện với mình, đến lúc này thì chúng ta mới biết đó chính là Teddy. Cả hai cùng vây bắt một tên buôn ma túy có tên Jimmy Grants, kẻ được Leo cho là John G.
Phần phim có màu mở đầu bằng việc Leonard chụp lại tấm ảnh cái xác của Teddy sau khi kết liễu hắn bằng một phát đạn vào đầu. Đây là phần mở đầu của bộ phim nhưng chính là sự kết thúc của toàn bộ câu chuyện. Tiếp theo giật lùi lại cảnh Leo ở trong khách sạn và đi tới hiện trường cùng với Teddy tìm thấy tấm ảnh chứng tỏ Teddy là kẻ đã giết vợ anh. Trước đó Leo đã nhận được một tập tài liệu chứa thông tin về John G – kẻ được cho là đã giết vợ anh – từ Natalie. Natalie làm điều này vì trước đó Leo đã giúp tống khứ Dodd – tình nhân của cô ta khỏi thị trấn.
Cô ta là người phụ nữ mà Leo gặp ở một quán bar, xuất phát từ dòng chữ trên một miếng lót đặt đồ uống mà anh vô tình tìm thấy trong túi áo – chiếc áo của Jimmy Grants. Trong khoảng thời gian giao du với Natalie, Leonard từng được Teddy cảnh báo rằng cô ta là loại không đáng tin, rằng cô ta chỉ đang lợi dụng anh để tư lợi nhưng Leo nhất quyết không nghe. Cả hai câu chuyện trên gặp nhau tại thời điểm Leo vừa giết Jimmy Grants, kẻ mà anh cho là John G. Sau khi giấu xác Jimmy xuống tầng hầm, Leo đi lên và hoàn toàn không nhớ điều gì vừa xảy ra, đó cũng là lúc Teddy đến. Sau đó Leo bất ngờ tấn công Teddy và hỏi anh ta về thân phận của cái xác kia. Đây cũng là thời điểm chân tướng của cả phim dần được hé mở.
Teddy bắt đầu kể cho Leo toàn bộ sự thật về anh ta, rằng Teddy đã dụ Jimmy Grants đến để Leo giết, để thỏa mãn cảm giác trả thù mặc dù kẻ đó không phải là John G bởi John G thật đã bị Leo giết 1 năm trước.
Ngoài ra, vợ Leo chưa hề chết sau vụ án đó, nhưng Leo thì bị mất trí nhớ ngắn hạn. Vợ Leo không tin chồng mình bị mất trí, cô trở nên buồn chán và tuyệt vọng, cô ta bị mắc chứng đái đường nên đã dụ chồng mình tiêm Insulin quá liều để chết đi. Sự thật là Sammy Jankis không hề có vợ, người vợ đã chết trong câu chuyện của Sammy thực chất là hiện thân của vợ Leonard. Sammy Jankis chỉ đơn thuần là một kẻ dối trá để lấy tiền bảo hiểm.
Leo đã thêu dệt nên câu chuyện Sammy và vợ ông ta nhằm quên đi thực tại đau buồn rằng Leo đã giết vợ mình. Leo muốn coi đó là vấn đề của Sammy nhằm gán nó cho ông ta để chối bỏ vấn đề của chính bản thân mình và tạo dựng một quá khứ trong sạch.
Leo rêu rao khắp nơi câu chuyện về Sammy, thậm chí còn xăm câu "Remember Sammy Jankis" lên chính bàn tay mình – vị trí dễ nhìn thấy nhất trên cơ thể để điều đó hằn sâu vào trí nhớ của anh.
Teddy cũng kể lại rằng anh ta là một mật vụ, được phân công vào vụ án của Leonard. Teddy nghĩ rằng Leo xứng đáng có cơ hội trả thù nên đã để anh ta giết John G thật 1 năm trước, thậm chí Teddy còn chụp lại vẻ mặt sung sướng của Leo sau khi trả thù. Teddy thừa nhận rằng anh ta làm tất cả việc này chỉ để Leo tìm được mục đích sống của mình bởi Leo vốn không chịu chấp nhận sự thật, anh ta muốn tạo ra sự thật.
Teddy đưa ra đủ các dẫn chứng cho hành động trốn tránh thực tại phũ phàng của Leo, trong đó có cả việc Leo đã xé đi một trang trong tập hồ sơ cảnh sát của Teddy nhằm tạo nên một bài toán không có lời giải. Sự thật là có rất nhiều người có tên "John G" bởi đây là một cái tên viết tắt, sự thật là tên thật của Teddy là John Edward Gammell, Teddy chỉ là mật danh của anh ta mà thôi.
Và cuối cùng cũng đến phần cao trào của phim, nguyên nhân cho tất cả sự việc diễn ra trong phần phim màu, cũng chính là lý giải cho cái chết của Teddy ngay đầu phim. Sau khi nhận được một loạt những lý lẽ, dẫn chứng cực kỳ thuyết phục của Teddy, Leo dường như không thể chấp nhận nổi sự thật về quá khứ của anh ta.
Leo giật chìa khóa của Teddy, ném vào một bụi cây, để mặc Teddy ở đó. Leo chui vào ô tô, viết dòng chữ định mệnh "Don't believe his lies" lên mặt sau tấm ảnh của Teddy, sau đó đốt tấm ảnh cái xác của kẻ vừa bị anh ta giết và tấm ảnh anh ta vui mừng sau khi giết John G một năm trước.
Đến lúc này Leonard đã chính thức thừa nhận tất cả, rằng anh ta chỉ là một kẻ muốn chối bỏ quá khứ và tìm kiếm một mục đích sống. Leo nhận ra Teddy cũng có tên viết tắt là John G nên đã ghi lại tất cả thông tin của Teddy nhằm chuyển hướng sang giết anh ta.
Diễn viên
[sửa | sửa mã nguồn]- Guy Pearce vai Leonard Shelby
- Carrie-Anne Moss vai Natalie
- Joe Pantoliano vai Teddy (John Edward Gammell)
- Mark Boone Junior vai Burt
- Russ Fega vai bồi bàn
- Jorja Fox vai vợ Leonard
- Stephen Tobolowsky vai Sammy (Samuel R. Jankis)
- Harriet Sansom Harris vai Bà Jankis
- Thomas Lennon vai bác sĩ
- Callum Keith Rennie vai Dodd
- Kimberly Campbell vai Blonde
- Marianne Muellerleile vai nghệ nhân xăm hình
- Larry Holden vai Jimmy (James F. Grantz)
Cấu trúc phim
[sửa | sửa mã nguồn]Bộ phim được xây dựng dựa trên hai dòng thời gian: các phân cảnh màu xen kẽ với các phân cảnh đen trắng. Các phân cảnh đen trắng được sắp xếp theo trình tự thời gian xuôi, trong khi các phân cảnh màu được sắp xếp theo trình tự thời gian đảo ngược. Xét về mặt trình tự thời gian, các phân cảnh đen trắng diễn ra trước, tiếp đó là các phân cảnh màu.
Dựa trên hệ thống đánh số do Andy Klein đề xuất trong bài viết của ông trên tạp chí Salon—trong đó các số từ 1 đến 22 được dùng cho các phân đoạn đen trắng còn các chữ cái từ A đến V dành cho các phân đoạn màu[5]—cấu trúc trình tự của bộ phim như sau: Phần giới thiệu đầu phim (được chiếu ngược), 1, V, 2, U, 3, T, 4, S, ..., 22/A, phần giới thiệu cuối phim.
Có sự chuyển tiếp mượt mà từ phân cảnh đen trắng số 22 sang phân cảnh màu A, diễn ra trong quá trình hiện hình của một bức ảnh Polaroid.
Trình tự thời gian của câu chuyện có thể được xem như một "tính năng ẩn" trên phiên bản DVD giới hạn 2 đĩa (Vùng 1).[7] and the 3-Disc special Edition Region 2 DVD.[8] Trong phần nội dung đặc biệt này, các chương của bộ phim được sắp xếp lại theo trình tự thời gian và trình chiếu như sau: Phần chạy chữ cuối phim (phát ngược), các chương 1, 2, 3... đến 22/A, B... V, và cuối cùng là phần tiêu đề mở đầu chạy "ngược" lại so với bản gốc (do phần tiêu đề này vốn được phát ngược trong bản phim chính thức, nên ở phiên bản này, nó được trình chiếu theo chiều xuôi).
Stefano Ghislotti đã viết một bài báo trên Film Anthology[9] phần này bàn về cách Nolan cung cấp cho khán giả những manh mối cần thiết để giải mã cốt truyện trong quá trình theo dõi, đồng thời giúp họ nắm bắt trình tự thời gian của các sự kiện. Các phân cảnh màu có sự chồng lấp nhẹ nhằm gợi ý cho khán giả biết rằng chúng đang được trình chiếu theo trình tự đảo ngược. Mục đích của lối kể chuyện phân mảnh và đảo ngược này là buộc khán giả phải trải nghiệm cảm giác tương đồng với Leonard – người gặp khiếm khuyết trong việc hình thành ký ức dài hạn mới – khi mà các sự kiện diễn ra trước đó không thể được gợi lại trong tâm trí do khán giả vẫn chưa được chứng kiến chúng.
Sản xuất
[sửa | sửa mã nguồn]Phát triển
[sửa | sửa mã nguồn]Vào tháng 7 năm 1996, hai anh em Christopher và Jonathan Nolan đã thực hiện chuyến đi xuyên nước Mỹ từ Chicago đến Los Angeles khi Christopher chuyển đến Bờ Tây. Trong suốt hành trình, Jonathan đã trình bày ý tưởng cho bộ phim với anh trai mình, và Christopher đã tỏ ra vô cùng hào hứng với ý tưởng đó.[10] Sau khi đến Los Angeles, Jonathan rời đi để tới Washington, D.C. hoàn tất việc học đại học tại Đại học Georgetown. Nhân vật sát thủ bí ẩn chỉ được biết đến với cái tên "John G." thực chất là một sự tri ân dành cho John Glavin – giảng viên môn biên kịch của Jonathan tại Đại học Georgetown vào thời điểm đó.[11] Christopher liên tục yêu cầu Jonathan gửi cho mình bản nháp đầu tiên, và sau vài tháng, Jonathan đã làm theo.[12] Hai tháng sau, Christopher nảy ra ý tưởng kể câu chuyện phim theo trình tự ngược và bắt tay vào viết kịch bản. Song song đó, Jonathan viết truyện ngắn, và hai anh em vẫn giữ liên lạc, gửi cho nhau các bản chỉnh sửa tiếp theo cho tác phẩm của mình.[13] Ban đầu, Christopher viết kịch bản theo trình tự thời gian xuôi, rồi sau đó "quay lại sắp xếp lại theo đúng thứ tự xuất hiện trên màn ảnh để kiểm tra tính logic của nó."[14] Nolan cũng chịu ảnh hưởng từ truyện ngắn "Funes the Memorious" của Jorge Luis Borges. "Tôi nghĩ Memento giống như một người anh em họ kỳ lạ của 'Funes the Memorious' — câu chuyện về một người đàn ông nhớ được mọi thứ, người không thể quên bất cứ điều gì. Nó mang tính chất đảo ngược đôi chút so với tác phẩm đó."[15]
Truyện ngắn của Jonathan, có tựa đề "Memento Mori", khác biệt hoàn toàn so với bộ phim của Christopher, mặc dù vẫn giữ lại những yếu tố cốt lõi. Trong phiên bản của Jonathan, nhân vật Leonard được đổi tên thành Earl và là bệnh nhân tại một trại tâm thần.[16][17] Giống như trong phim, vợ của Earl bị sát hại bởi một kẻ lạ mặt, và trong vụ tấn công đó, ông đã mất khả năng hình thành ký ức dài hạn mới. Cũng như Leonard, Earl tự để lại các mẩu ghi chú và xăm lên người những thông tin về kẻ sát nhân. Tuy nhiên, trong truyện ngắn, Earl tự thuyết phục bản thân thông qua chính những dòng ghi chú của mình để trốn khỏi trại tâm thần và giết chết kẻ đã sát hại vợ ông. Khác với bộ phim, không hề có sự mơ hồ nào về việc Earl tìm thấy và giết chết kẻ lạ mặt đó.[17]
Vào tháng 7 năm 1997, bạn gái (và sau này là vợ) của Christopher Nolan, Emma Thomas, đã đưa kịch bản của ông cho Aaron Ryder – một giám đốc điều hành tại Newmarket Films. Ryder nhận xét rằng đây "có lẽ là kịch bản sáng tạo nhất mà tôi từng thấy",[18] và ngay sau đó, Newmarket đã mua quyền sản xuất tác phẩm này với ngân sách 4,5 triệu USD.[3] Giai đoạn tiền kỳ kéo dài bảy tuần; trong thời gian này, địa điểm quay chính đã được chuyển từ Montreal (Quebec) sang Los Angeles (California) nhằm tạo ra bầu không khí chân thực và mang đậm chất phim noir của bộ phim.[19]
Phản hồi
[sửa | sửa mã nguồn]Doanh thu phòng vé
[sửa | sửa mã nguồn]Memento là một bộ phim thành công về mặt doanh thu phòng vé. Tại Hoa Kỳ, trong tuần lễ công chiếu, phim chỉ được phát hành tại 11 rạp, nhưng đến tuần thứ 11, phim đã được phân phối tới hơn 500 rạp.[20] Phim đạt doanh thu hơn 25 triệu USD tại Bắc Mỹ và 14 triệu USD tại các quốc gia khác, nâng tổng doanh thu toàn cầu lên 40 triệu USD.[2][1] Trong thời gian công chiếu tại rạp, phim chỉ trụ ở vị trí thứ tám trong danh sách các bộ phim có doanh thu cao nhất vào dịp cuối tuần.[20]
Đánh giá của giới phê bình
[sửa | sửa mã nguồn]Memento đã nhận được sự tán dương từ giới phê bình. Trên trang tổng hợp đánh giá Rotten Tomatoes, bộ phim đạt tỷ lệ tán thành 93% dựa trên 184 bài đánh giá, với điểm số trung bình là 8,8/10. Nhận định chung của giới phê bình trên trang này viết: "Christopher Nolan khéo léo dẫn dắt khán giả đi qua cấu trúc tự sự đứt gãy của Memento, đồng thời bao trùm bộ phim trong bầu không khí lo âu hiện sinh."[21] Trên Metacritic, bộ phim đạt điểm trung bình có trọng số là 83 trên 100 dựa trên đánh giá của 34 nhà phê bình, cho thấy sự "hoan nghênh rộng rãi".[22]
Nhà phê bình điện ảnh James Berardinelli đã chấm bộ phim bốn trên bốn sao, xếp nó ở vị trí số một trong danh sách "Top 10" phim hay nhất năm của ông và vị trí thứ 63 trong danh sách "Top 100" phim hay nhất mọi thời đại.[23][24] Trong bài đánh giá của mình, ông gọi đây là một "bộ phim đầy sức cuốn hút và có cái kết mở tuyệt vời, tác phẩm mà nhiều khán giả sẽ nhớ mãi như một trong những bộ phim hay nhất trong năm".[25] Berardinelli đã ca ngợi lối kể chuyện theo trình tự thời gian ngược của bộ phim, nhận định rằng "điểm thực sự tạo nên sự khác biệt cho bộ phim chính là cấu trúc đầy sáng tạo và xuất sắc", đồng thời ghi nhận màn trình diễn "đầy ấn tượng... chặt chẽ và hoàn toàn thuyết phục" của Guy Pearce.[25] Năm 2009, Berardinelli xếp Memento ở vị trí thứ ba trong danh sách những bộ phim hay nhất thập kỷ của ông. William Arnold từ tờ Seattle Post-Intelligencer nhận định Memento là một "món quà thưởng thức đầy thú vị chỉ dành cho một lần xem", đồng thời nhấn mạnh rằng đạo diễn Christopher Nolan "không chỉ biến Memento thành một bộ phim giải đố với cấu trúc phi tuyến tính, mà còn tạo nên một tác phẩm giật gân đầy kịch tính và giàu sức gợi".[26] Rob Blackwelder lưu ý rằng "Nolan có tài chỉ huy sâu sắc về những phức tạp của câu chuyện này. Anh ấy biến mọi yếu tố của bộ phim thành manh mối cho bức tranh lớn hơn ... khi câu chuyện quay trở lại nguồn gốc nhiệm vụ của [Leonard]".[27]
Không phải nhà phê bình nào cũng ấn tượng với cấu trúc của bộ phim. Marjorie Baumgarten nhận xét: "Nếu được kể theo trình tự xuôi, câu chuyện sẽ chẳng mấy thu hút; do đó, cách kể chuyện ngược dòng chỉ là một sự phô trương ý đồ của nhà làm phim."[28] Sean Burns từ tờ Philadelphia Weekly nhận xét rằng: "Bất chấp những thủ pháp kỹ thuật đầy điêu luyện, Memento rốt cuộc vẫn chỉ là một màn đấu trí lạnh lùng và khô khốc. Một khi cảm giác phấn khích tột độ do cấu trúc giải đố mang lại dần phai nhạt, khán giả chẳng còn lại gì để bấu víu. Bản thân bộ phim cũng dần tan biến tựa như những ký ức ngắn ngủi của Leonard."[29] Mặc dù Roger Ebert dành cho bộ phim đánh giá tích cực với ba trên bốn ngôi sao, ông lại cho rằng tác phẩm này không đáng để xem lại nhiều lần. Sau khi xem Memento hai lần, ông kết luận rằng: "Việc hiểu rõ hơn giúp nắm bắt cốt truyện tốt hơn, nhưng lại không làm phong phú thêm trải nghiệm thưởng thức phim. Sự hoang mang chính là trạng thái mà khán giả được định hướng để trải nghiệm."[30] Jonathan Rosenbaum không thích bộ phim này; trong bài đánh giá về Eternal Sunshine of the Spotless Mind, ông nhận xét rằng Memento là một bản sao "giả tạo, thiếu chất thơ và đầy những chiêu trò" của bộ phim Je t'aime, je t'aime (1968) do Alain Resnais đạo diễn.[31]
Năm 2005, Hiệp hội Nhà văn Hoa Kỳ đã xếp kịch bản này ở vị trí thứ 100 trong danh sách 101 kịch bản xuất sắc nhất mọi thời đại.[32] Vào năm 2012, Hiệp hội Biên tập viên Điện ảnh đã xếp bộ phim này ở vị trí thứ 14 trong danh sách những bộ phim có khâu biên tập xuất sắc nhất mọi thời đại, dựa trên một cuộc khảo sát các thành viên của hiệp hội.[33] Memento được Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ đánh giá là có "ý nghĩa quan trọng về mặt văn hóa, lịch sử hoặc thẩm mỹ" và được chọn đưa vào Viện lưu trữ phim quốc gia năm 2017; đây là bộ phim truyện hư cấu đầu tiên của thập niên 2000 vinh dự nhận được sự công nhận này.[34] Vào năm 2021, các thành viên của Hiệp hội Nhà văn Hoa Kỳ khu vực phía Tây (WGAW) và Hiệp hội Nhà văn Hoa Kỳ khu vực phía Đông (WGAE) đã xếp kịch bản phim này ở vị trí thứ 10 trong danh sách "101 Kịch bản xuất sắc nhất thế kỷ 21 (tính đến nay)" của WGA.[35][36]
Phản hồi từ giới khoa học
[sửa | sửa mã nguồn]Nhiều chuyên gia y tế nhận định Memento mang đến một trong những hình ảnh mô tả chân thực và chính xác nhất về chứng quên thuận chiều. Nhà khoa học thần kinh Christof Koch thuộc Caltech đã gọi Memento là "tác phẩm khắc họa chính xác nhất về các hệ thống trí nhớ khác nhau trong các phương tiện truyền thông đại chúng",[37] trong khi bác sĩ Esther M. Sternberg – Giám đốc Chương trình Thần kinh-Miễn dịch Tích hợp tại Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia – đánh giá bộ phim là "một sự khám phá gần như hoàn hảo về cơ sở thần kinh học của trí nhớ."[38]
Danh sách phim hay nhất
[sửa | sửa mã nguồn]| Năm | Người trình bày | Tiêu đề | Xếp hạng | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 2001 | Ủy ban Quốc gia về phê bình điện ảnh (NBR) | 10 bộ phim hay nhất năm | 4th | [39] |
| Viện phim Mỹ (AFI) | 10 bộ phim hay nhất năm | 6th | [40] | |
| 2005 | Empire | 50 bộ phim độc lập xuất sắc nhất | 14 | [41] |
| Writers Guild of America West | 101 kịch bản xuất sắc nhất mọi thời đại | 100 | [42] | |
| 2007 | Entertainment Weekly | 100 bộ phim hay nhất từ năm 1983 đến năm 2008 | 23 | [43] |
| 2008 | Empire | 500 bộ phim hay nhất mọi thời đại | 173 | [44] |
| 2009 | The A.V. Club | Những bộ phim hay nhất thập niên 2000 | 5 | [45] |
| 2012 | Total Film | 50 bộ phim hay nhất trong lịch sử theo tạp chí Total Film | 2 | [46] |
| 2013 | Motion Picture Editors Guild | 75 bộ phim có khâu biên tập xuất sắc nhất mọi thời đại | 14 | [33] |
| 2014 | The Hollywood Reporter | 100 bộ phim được Hollywood yêu thích nhất | 90 | [47] |
| Empire | 301 bộ phim hay nhất mọi thời đại | 58 | [48] | |
| 2016 | BBC | 100 bộ phim hay nhất thế kỷ 21 | 25 | [49] |
| 2025 | The New York Times | 100 bộ phim hay nhất thế kỷ 21 | 62 | [50] |
| Rolling Stone | 100 bộ phim hay nhất thế kỷ 21 | 54 | [51] |
Giải thưởng và sự công nhận
[sửa | sửa mã nguồn]Do truyện ngắn của Jonathan Nolan chưa được xuất bản trước khi bộ phim ra mắt, tác phẩm này đã được đề cử ở hạng mục Kịch bản gốc thay vì Kịch bản chuyển thể, và cả Christopher lẫn Jonathan đều nhận được đề cử.
| Giải thưởng | Hạng mục | Người nhận | Kết quả | Tham khảo |
|---|---|---|---|---|
| Giải Oscar | Kịch bản gốc xuất sắc nhất | Christopher Nolan và Jonathan Nolan | Đề cử | [6] |
| Dựng phim xuất sắc nhất | Dody Dorn | Đề cử | ||
| Giải thưởng AFI | Bộ phim của năm | Memento | Đề cử | [40] |
| Cốt truyện của năm | Christopher Nolan | Đoạt giải | ||
| Biên tập viên của năm | Dody Dorn | Đề cử | ||
| Liên hoan phim Sundance | Giải thưởng của Ban giám khảo | Christopher Nolan | Đề cử | [52] |
| Giải thưởng Biên kịch Waldo Salt | Christopher Nolan và Jonathan Nolan | Đoạt giải | ||
| Giải thưởng của Hiệp hội Phê bình Phim Chicago năm 2001 | Nam diễn viên chính xuất sắc nhất | Guy Pearce | Đề cử | [53] |
| Kịch bản xuất sắc nhất | Christopher Nolan | Đoạt giải | ||
| Lễ trao giải Hiệp hội Đạo diễn Mỹ lần thứ 54 | Đạo diễn xuất sắc nhất – Phim điện ảnh | Đề cử | [54] | |
| Giải Independent Spirit lần thứ 17 | Phim hay nhất | Memento | Đoạt giải | [55] |
| Đạo diễn xuất sắc nhất | Christopher Nolan | Đoạt giải | ||
| Kịch bản xuất sắc nhất | Đoạt giải | |||
| Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất | Carrie-Anne Moss | Đoạt giải | ||
| Quay phim xuất sắc nhất | Wally Pfister | Đề cử | ||
| Hiệp hội Phê bình Điện ảnh Bỉ | Grand Prix | Đề cử | [56] | |
| Giải thưởng BAFTA về Giải trí Tương tác | Cải tiến Phương tiện Truyền thông Tuyến tính | Đoạt giải | ||
| Giải thưởng Phim Độc lập Anh | Phim Độc lập Nước ngoài Xuất sắc nhất | Memento | Đoạt giải | [57] |
| Giải thưởng của Hội Phê bình Phim Boston năm 2001 | Nam diễn viên xuất sắc nhất | Guy Pearce | Đề cử | [58] |
| Kịch bản xuất sắc nhất | Christopher Nolan | Đoạt giải | ||
| Giải Bram Stoker | Kịch bản xuất sắc nhất | Christopher Nolan và Jonathan Nolan | Đoạt giải | [59] |
| Giải thưởng Điện ảnh Critics' Choice | Phim hay nhất | Memento | Đề cử | [60] |
| Kịch bản xuất sắc nhất | Christopher Nolan | Đoạt giải | ||
| Giải Sao Thổ | Phim Hành động/Phiêu lưu/Giật gân hay nhất | Memento | Đoạt giải | [61] |
| Nam diễn viên xuất sắc nhất | Guy Pearce | Đề cử | ||
| Giải thưởng của Hiệp hội Tuyển vai Hoa Kỳ | Tuyển chọn diễn viên xuất sắc nhất | John Papsidera | Đoạt giải | [62] |
| Giải thưởng của Hiệp hội Phê bình Phim Dallas–Fort Worth | Phim hay nhất | Memento | Đề cử | |
| Giải thưởng Russell Smith | Christopher Nolan | Đoạt giải | ||
| Liên hoan phim Mỹ ở Deauville | Giải CinéLive | Đoạt giải | [63] | |
| Giải thưởng của Hội phê bình | Đoạt giải | |||
| Giải Đặc biệt của Ban giám khảo | Đoạt giải | |||
| Giải Đặc biệt Lớn | Đề cử | |||
| Giải Edgar | Kịch bản hay nhất | Đoạt giải | [64] | |
| Giải thưởng của Hội Phê bình Phim Florida | Kịch bản xuất sắc nhất | Đoạt giải | [65] | |
| Giải Golden Trailer | Phim chính kịch xuất sắc nhất | Memento | Đoạt giải | [66] |
| Tác phẩm độc đáo nhất | Đoạt giải | |||
| Tác phẩm xuất sắc nhất | Đề cử | |||
| Giải thưởng của Hội Phê bình Phim London | Phim hay nhất năm | Memento | Đề cử | [67] |
| Đạo diễn Anh xuất sắc nhất năm | Christopher Nolan | Đề cử | ||
| Biên kịch Anh xuất sắc nhất năm | Đoạt giải | |||
| Giải thưởng của Hiệp hội Phê bình Phim Los Angeles | Kịch bản xuất sắc nhất | Đoạt giải | [68] | |
| Giải Điện ảnh và Truyền hình của MTV | Nhà làm phim mới xuất sắc nhất | Đoạt giải | [69] | |
| Giải thưởng của Hiệp hội phê bình phim trực tuyến cho Phim hay nhất | Phim hay nhất | Memento | Đoạt giải | [70] |
| Đạo diễn xuất sắc nhất | Christopher Nolan | Đề cử | ||
| Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất | Đoạt giải | |||
| Nam diễn viên xuất sắc nhất | Guy Pearce | Đề cử | ||
| Nhà làm phim đột phá xuất sắc nhất | Christopher Nolan | Đoạt giải | ||
| Giải thưởng của Hiệp hội Phê bình Phim San Diego | Nam diễn viên chính xuất sắc nhất | Guy Pearce | Đoạt giải | |