Olivanpu

Olivanpu
Olivanpun sarik Kipral
Tedoklassifikacii
Valdkund: Kazmused Palakund: Änikkazmused (Magnoliophyta) Klass: Kaksidülehtesižed (Magnoliopsida) Kund: Lamiales Sugukund: Olivanpuižed (Oleaceae) Heim: Olivanpu (heim) (Olea) Erik: Olivanpu
Latinankel'ne nimi
Olea europaea L., 1753
Areal
Olea europaea subsp. europaea      Olea europaea subsp. laperrinei      Olea europaea subsp. cerasiformis      Olea europaea subsp. guanchica      Olea europaea subsp. maroccana ▲ Introduciruidud erik
Sistematik Vikierikoiš Kuvad Vikiaitas ITIS 32990 NCBI 4146

Olivanpu (latin.: Olea europaea), mugažo Evropine olivanpu, om subtropižen vönen igähižvihand kul'turine pu. Se om Olivanpu-heimon tipine erik, mülütadas Olivanpuižed-sugukundha.

Leviganduz

Kul'tiviruidud maižanduzkazmuz amussai. Zavodihe kul'tiviruida Grekanmas, kazvatadas siš olivan ploduiden surt lugumärad meiden-ki päivil. Mectunu alaerik nimitase Olea europaea var. sylvestris. Libub Keskmeren suvipäivnouzmaižes randištospäi. Om levitadud Keskmeren randan maiš, mugažo kazdas mail'madme (Amerikas vspäi 1560).

Ümbrikirjutand

Igähižvihand penzaz ühten..koume metran kortte vai pu nell'..viž metrad korktusel (10..12 metrhasai). Tüvi om kattud hahkal korel, oksakaz da kover, vanh ka ondusidenke päpaloin. Oksad oma sol'mekahad da pit'kad, erasil-se sortuil oma oigetud mannoks. Lehtesed oma nahkakahad, läz vardeta, hahkvihandan mujun ülähäspäi i hobedakahad alahaspäi, röun om siled, udištadas kerdan kahtes..koumes vodes.

Plod om lumarj, küpsneb nelläs-vides kus änikoičendan jäl'ghe. Küps plod oleleb vihandan, mustan i muzaruskedsinižen mujun, vahan kerthenke paksus. Pu andab ploduid kaks'kümnevoččes igäspäi, kerdan kahtes vodes.

Kävutand

Kazvatadas ploduihe näht, södas niid i sadas puvoid. Lehtesen unotez normalizuib veren painust i hengaidust.

Olivanpud oma avaronke jurusenke, azotadas mahusen erozijad, hüväd meliorantad.

Alaerikod

• Olea europaea subsp. europaea
• Olea europaea subsp. cerasiformis G.Kunkel & Sunding
  • [ syn. Olea europaea var. cerasiformis Webb & Berthel. ]
  • [ syn. Olea europaea var. maderensis Lowe ]
• Olea europaea (Wall. ex G.Don) Cif.
  • [ syn. Olea africana Mill. ] — Afrikanine olivanpu
  • [ syn. Olea europaea subsp. africana (Mill.) P.S.Green ]
  • [ syn. Olea chrysophylla Lam. ]
  • [ syn. Olea cuspidata Wall. ex G.Don ]
  • [ syn. Olea ferruginea Royle ]
  • [ syn. Olea verrucosa (Willd.) Link ]
  • [ syn. Olea sativa var. verrucosa (Willd.) Roem. & Schult. ]
• Olea europaea subsp. guanchica P.Vargas et al.
• Olea europaea subsp. laperrinei (Batt. & Trab.) Cif.
  • [ syn. Olea laperrinei Batt. & Trab. ]
• Olea europaea subsp. maroccana (Greuter & Burdet) P.Vargas et al.
  • [ syn. Olea maroccana Greuter & Burdet ]

Olivanpuhu sidodud vepsän tärtuz

• Oigeta olivanpun veza — tarita kožundad.

Homaičendad

Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.