İçeriğe atla

diş

Vikisözlük sitesinden
Ayrıca bakınız: dis, dış

Türkçe

[düzenle]

Köken

[düzenle]

Osmanlı Türkçesi دیش‎, Eski Türkçe tiş‎ (tiş).

Hayvan dişi (1)
Testere dişi (2)
Sarımsak dişi (3)

Söyleniş

[düzenle]
[düzenle]

diş (belirtme hâli dişi, çoğulu dişler)

  1. (anatomi) çene kemiklerinin üstüne dizili, ısırıp koparmaya ve çiğnemeye yarayan sert, beyaz organlardan her biri.
    • Emma'nın dişleri Fahir'i İstanbul dönüşünden beri korkutmuştu. Lekesiz, bembeyaz, bir çehre için oldukça mübalâğalı karoserisi içinde hiç şaşmadan işleyen bir cihaza benzeyen bu dişler, onun üzerinde her rastgeldiğini öğütbilecek bir değirmen hissini bırakmıştı.
      — 2022, Ahmet Hamdi TANPINAR, Huzur, 39. baskı, Dergâh Yayınları, s. 105
  2. çark, testere, tarak gibi çentikli şeylerdeki çıkıntıların her biri
    • bir bıçak ısırmasın Ömer haybo/dişleri çıtır çıtır çelik
      — 1960, Attilâ İlhan, Ben Sana Mecburum, Ataç Kitabevi, s. 19
  3. sarımsak dilimi, karanfil v.s.'de dişe benzetilen tane
  4. (zooloji) omurgalı hayvanların çenelerinde veya ilkel yapılı omurgalıların gırtlak ve ağızlarında bulunan kemiksi sert parçalar
  5. bazı dantel ve işlemelerin kenarlarındaki yuvarlak sivri bölüm

Çekimleme

[düzenle]
iyelik ekleriyle
kişi tekil çoğul
1. tekil (benim)
yalın dişim dişlerim
belirtme dişimi dişlerimi
yönelme dişime dişlerime
bulunma dişimde dişlerimde
ayrılma dişimden dişlerimden
tamlayan dişimin dişlerimin
2. tekil (senin)
yalın dişin dişlerin
belirtme dişini dişlerini
yönelme dişine dişlerine
bulunma dişinde dişlerinde
ayrılma dişinden dişlerinden
tamlayan dişinin dişlerinin
3. tekil (onun)
yalın dişi dişleri
belirtme dişini dişlerini
yönelme dişine dişlerine
bulunma dişinde dişlerinde
ayrılma dişinden dişlerinden
tamlayan dişinin dişlerinin
1. çoğul (bizim)
yalın dişimiz dişlerimiz
belirtme dişimizi dişlerimizi
yönelme dişimize dişlerimize
bulunma dişimizde dişlerimizde
ayrılma dişimizden dişlerimizden
tamlayan dişimizin dişlerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın dişiniz dişleriniz
belirtme dişinizi dişlerinizi
yönelme dişinize dişlerinize
bulunma dişinizde dişlerinizde
ayrılma dişinizden dişlerinizden
tamlayan dişinizin dişlerinizin
3. çoğul (onların)
yalın dişi dişleri
belirtme dişini dişlerini
yönelme dişine dişlerine
bulunma dişinde dişlerinde
ayrılma dişinden dişlerinden
tamlayan dişinin dişlerinin

Deyimler

[düzenle]

diş açmak, diş bilemek, diş çıkarmak, dişe dokunmak, dişe dokunur olmak, dişe dokunur, diş geçirememek, diş geçirmek, diş gıcırdatmak, diş göstermek, dişinden tırnağından artırmak, dişine göre, dişine kestirmek, dişine vurmak, dişinin kovuğuna bile gitmemek, dişini sıkmak, dişini sökmek, dişini tırnağına takmak, dişleri dökülmek, dişten tırnaktan artırmak

Türetilmiş kavramlar

[düzenle]

diş ağrısı, diş aynası, diş bademi, dişbudak, diş buğdayı, diş-damak ünsüzü, diş diş, diş doktoru, diş-dudak ünsüzü, diş eti, diş eti-damak ünsüzü, diş eti-dudak ünsüzü, diş fırçası, diş hekimi, diş ipi, diş kirası, diş macunu, diş odacığı, diş otu, diş özü, diş plağı, diş tababeti, diş tabibi, diş tacı, diş taşı, diş ünsüzü, dişe diş, dişiyle tırnağıyla, alt diş, damaklı diş, kazma diş, kesici diş, öğütücü diş, takma diş, tavşan diş, uzun diş, üst diş, yirmilik diş, akıl dişi, anahtar dişi, azı dişi, deve dişi, duvar dişi, düven dişi, ekleme dişi, faredişi, fildişi, fil dişi, göz dişi, köpek dişi, kuzu dişi, mazgal dişi, peynir dişi, sıçandişi, süt dişi, yıldızı dişi, yirmi yaş dişi

Çeviriler

[düzenle]
diş

Kaynakça

[düzenle]

Atasözleri

[düzenle]

Azerice

[düzenle]

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: diş

Köken

[düzenle]

Eski Türkçe tiş‎ (tiş).

[düzenle]

diş

  1. (anatomi) diş

Ek okumalar

[düzenle]
  • Azerice Vikipedi'de diş

Türkmence

[düzenle]

Söyleniş

[düzenle]
  • Heceleme: diş

Köken

[düzenle]

Eski Türkçe tiş‎ (tiş).

[düzenle]

diş

  1. (anatomi) diş
"https://tr.wiktionary.org/w/index.php?title=diş&oldid=5904818" sayfasından alınmıştır