cümle

Ayrıca bakınız: cumle

Türkçe

Köken

Osmanlı Türkçesi جمله‎, Arapça جُمْلة‎ (cümle).

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /ˈd͡ʒym.ɫe/
• (isim): IPA^(anahtar): /d͡ʒym.ˈɫe/
• Heceleme: cüm‧le

Ad

cümle (belirtme hâli cümleyi, çoğulu cümleler), sahiplik şekli cümle -si

1. (dil bilimi) hüküm bildirmek için tek başına çekimli bir fiil veya çekimli bir fiille kullanılan kelimeler dizisi

   eş anlamlısı: tümce

    Ben bu cümleyi üç defa okudum, hiçbir şey anlayamadım. — B. R. Eyüboğlu

2. (eskimiş) dizge, sistem

Çekimleme

cümlenin çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	cümle	cümleler
belirtme	cümleyi	cümleleri
yönelme	cümleye	cümlelere
bulunma	cümlede	cümlelerde
ayrılma	cümleden	cümlelerden
tamlayan	cümlenin	cümlelerin

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	cümlem	cümlelerim
belirtme	cümlemi	cümlelerimi
yönelme	cümleme	cümlelerime
bulunma	cümlemde	cümlelerimde
ayrılma	cümlemden	cümlelerimden
tamlayan	cümlemin	cümlelerimin
2. tekil (senin)
yalın	cümlen	cümlelerin
belirtme	cümleni	cümlelerini
yönelme	cümlene	cümlelerine
bulunma	cümlende	cümlelerinde
ayrılma	cümlenden	cümlelerinden
tamlayan	cümlenin	cümlelerinin
3. tekil (onun)
yalın	cümlesi	cümleleri
belirtme	cümlesini	cümlelerini
yönelme	cümlesine	cümlelerine
bulunma	cümlesinde	cümlelerinde
ayrılma	cümlesinden	cümlelerinden
tamlayan	cümlesinin	cümlelerinin
1. çoğul (bizim)
yalın	cümlemiz	cümlelerimiz
belirtme	cümlemizi	cümlelerimizi
yönelme	cümlemize	cümlelerimize
bulunma	cümlemizde	cümlelerimizde
ayrılma	cümlemizden	cümlelerimizden
tamlayan	cümlemizin	cümlelerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın	cümleniz	cümleleriniz
belirtme	cümlenizi	cümlelerinizi
yönelme	cümlenize	cümlelerinize
bulunma	cümlenizde	cümlelerinizde
ayrılma	cümlenizden	cümlelerinizden
tamlayan	cümlenizin	cümlelerinizin
3. çoğul (onların)
yalın	cümlesi	cümleleri
belirtme	cümlesini	cümlelerini
yönelme	cümlesine	cümlelerine
bulunma	cümlesinde	cümlelerinde
ayrılma	cümlesinden	cümlelerinden
tamlayan	cümlesinin	cümlelerinin

Deyimler

ad cümlesi, adım cümlesi, bağlaçlı yan cümle, bağlı cümle, bildirme cümlesi, bileşik cümle, devrik cümle, eksiltili cümle, emir cümlesi, fiil cümlesi, isim cümlesi, koşul cümlesi, olumlu cümle, parantez cümlesi, sual cümlesi, soru cümlesi, şart cümlesi, ünlem cümlesi

Türetilmiş kavramlar

• cümlece,
• cümleci,
• cümleci,
• cümleli,
• cümlesiz,
• cümleyken,
• cümleyle,
• cümleyse

Çeviriler

dil bilimi

• Almanca: Satz (de) e
• Arapça: جُمْلة‎ (ar) d (cümle)
• Azerice: cəmi (az), cümlə (az)
• Birmanca: ဝါကျ (my) (wa-kya.)
• Çağatayca: barca‎ (chg)
• Çekçe: věta (cs) d
• Faroe dili: setning (fo)
• Farsça: جمله‎ (fa)
• Felemenkçe: zin (nl)
• Fince: lause (fi)
• Fransızca: proposition (fr)
• İngilizce: clause (en), sentence (en)
• İsveççe: sats (sv) g
• İtalyanca: frase (it) d
• İzlandaca: setning (is)
• Kırgızca: bardık (ky), bütkül (ky), bütün (ky), süylöm (ky)
• Kürtçe: hevok (ku)
• Lehçe: zdanie (pl)
• Litvanca: sakinys (lt)
• Macarca: mondat (hu)
• Özbekçe: jumla (uz)
• Rusça: предложение (ru) n (predlojeniye)
• Türkçe:

  Osmanlı Türkçesi: جمله‎ (ota)

• Uygurca: جۈملە‎ (ug) (jümle)

Ek okumalar

• Vikipedi'de cümle

Adıl

cümle

1. (belgisiz adıl): herkes

    Cümleye uzun ömürler dilerim. — B. Felek

Türetilmiş kavramlar

• cümleten

Çeviriler

herkes

• Afrikaanca: alles (af)
• Almanca: alle (de)
• Çekçe: všichni (cs)
• Endonezce: semuanya (id)
• Felemenkçe: alles (nl)
• Fince: jokainen (fi)
• Fransızca: tout (fr)
• İngilizce: all (en)
• İspanyolca: todo (es)
• İsveççe: all (sv)
• İtalyanca: tutto (it)
• Kürtçe: hemû (ku), giş (ku)
• Rusça: весь (ru) (vesʹ)
• Tayca: ทุก (th) (túk)
• Türkçe:

  Osmanlı Türkçesi: جمله‎ (ota)

Ön ad

cümle

1. bütün, hep

    Cümle canlı hep topraktan / Var olmuşuz emir Hakk'tan. (...) — A. V. Şatıroğlu

Deyimler

• cümle âlem, cümle cahan

Çeviriler

bütün, hep

• Almanca: alle (de); immer (de)
• Fince: koko (fi)
• İngilizce: all (en)
• İsveççe: all (sv), allt (sv), alla (sv)
• Türkçe:

  Osmanlı Türkçesi: جمله‎ (ota)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "cümle".
  TDK Özel Sözlük'te: cümle"