İçeriğe atla

Karabük

Kontrol Edilmiş
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Karabük
Şehir
Türkiye üzerinde Karabük
Karabük
Karabük
Türkiye içindeki konumu
Koordinatlar: 41°12′N 32°38′E / 41.2°K 32.63°D / 41.2; 32.63
ÜlkeTürkiye Türkiye
BölgeKaradeniz Bölgesi
İlKarabük
İdare
 • Belediye başkanıÖzkan Çetinkaya (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam790 km²
Rakım270 m
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu
78000[1]
Alan kodu370
Plaka kodu78
Resmî site
karabuk.bel.tr

Karabük, Karabük ilinin merkezi olan şehir.

Karabük'te hava durumu
Karabük otogar mevkii

Karabük merkez olmasına rağmen, Safranbolu ilçesi tarihsel evleri sebebiyle ismini daha çok duyurmuştur. Bunun yanında Türkiye'nin ilk demir çelik fabrikasının bulunduğu Karabük merkezinde, bu fabrika sayesinde geniş bir iş sahası oluşturularak Karabük'ün gelişimi sağlanmıştır. Karabük, kurulan demir çelik fabrikası ve yan sanayilerle hızla gelişmiş ve büyük bir kalkınma örneği yaratmıştır. Ayrıca il genelinde tekstil sanayi özellikle hazır giyim sektöründe gelişmiştir.

Merkez ilçenin yüzölçümü 790 km²dir.[2]

Karabük'te gün batımı

Etimoloji

[değiştir | kaynağı değiştir]

Özhan Öztürk'e göre Karabük adı Türkçe “siyah” ve “kuzey”, anlamlarına gelen kara ile bük kelimesinin ise “çalılık” ve “dere kenarında yer alan arazi” anlamlarında kullanılan 'bük' kelimelerinin birleşiminden oluşmaktadır. Bununla birlikte Osmanlı tahrir defterlerinde Karabük adlı bir Türkmen kavminin adına rastlanması bir topluluk adı olabileceğini de düşündürmektedir.[3]

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]

Safranbolu ilçesinin Öğlebeli köyüne bağlı 13 haneli bir köyaltı yerleşim birimi olan Karabük, Ankara - Zonguldak Demiryolu üzerinde küçük bir istasyon konumunda iken, sanayileşme ile birlikte önemli bir merkez haline gelmiştir.

3 Nisan 1937'de temeli atılan Karabük Demir Çelik Fabrikaları 1 Haziran 1939'da açılmıştır. 31 Aralık 1938'de Karabük belediye olmuştur.[4][5] 4 Ocak 1940'ta Safranbolu ilçesinin merkez bucağına bağlı olan Arıcak ve Öylebeli köyleri Aktaş bucağına bağlanmış ve bucak merkezi, bucak Karabük ismiyle anılmak üzere Aktaş (Zobran) köyünden Karabük'e taşınmıştır.[6][7] Safranbolu ilçesine bağlı Karabük bucağı, 3 Mart 1953 tarihinde 6068 sayılı kanunla Zonguldak iline bağlı bir ilçe haline gelmiştir.[8][9] Karabük, 6 Haziran 1995 gün ve 22305 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 550 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Çankırı'dan Ovacık ve Eskipazar ilçeleri ile Zonguldak'tan Eflani, Safranbolu ve Yenice ilçelerinin birleştirilmesiyle Türkiye'nin 78. ili olmuştur.

Coğrafya

[değiştir | kaynağı değiştir]

Arazi yapısı

[değiştir | kaynağı değiştir]

Karabük etrafı yüksek dağ ve tepelerle çevrili bir havza karakteri gösterir. Karabük ilinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 270 metredir.[10] Kuzeyindeki dağlık alandan kaynaklanan tali dereler, şehre doğru taşıdıkları maddelerle alüvyal bir dolgu oluşturmuştur.

Yeryüzü şekilleri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Karabük ilinin önemli bir kısmı Kuzey Anadolu Dağlarının batıda kalan kısmını oluşturan dağların uzantılarından oluşur. Kuzey Anadolu Dağlarının bir parçasını oluşturan ildeki dağlar kıvrım dağlarıdır. Bu dağların yüksekliği 2.000 m'yi geçmez. Karabük'ün kuzeyinde, batıya doğru uzanan geniş bir dağlık alan bulunmaktadır. Küre Dağlarının uzantıları niteliğindeki bu alanda, ortalama 1.400 m yüksekliğe sahip Çiğdem tepe-Boyunduruk tepe-Tekirdağ-Üçbel tepe-Döneğen tepe-Çanakçı tepe ve Başköy dağları yer alır. Bolu Dağları'nın uzantısı niteliğinde olan Yenice çevresindeki en önemli yükselti ise Keçikıran tepesi (1.400 m) dir.

Karabük'te en önemli yaylalar, Avdan Yaylası, Dede Yaylası, Sorkun Yaylası, Uluyayla, Göktepe Yaylası, Sarıçiçek Yaylası ve Boduroğlu Yaylası'dır.

Karabük'ün doğal güzellikleri arasında kanyonların ayrı bir yeri vardır. Daha çok Safranbolu'da kireçtaşı tabakalarının derin biçimde yarılması ile kanyonlar ortaya çıkmıştır. Bölgenin arazi yapısını ilgi çekici hale getiren bu kanyonların başlıcaları İncekaya Kanyonu Düzce(Kirpe) Kanyonu, Tokatlı ve Sakaralan (Tekekurum)'dır. Yenice'de yer alan Şeker Çayı ise 6,5 km uzunluğunda, kenarları oldukça dik ve yüksek olan Şeker Kanyonu'nu oluşturmuştur.

İlde yer alan Bulak (Mencilis) ve Hızar Mağarası en tanınmış olanlarıdır. 6.502 m uzunluğu ile Türkiye'nin 4. büyük mağarası olan Bulak (Mencilis) mağarasında karstik oluşumlar ve bir yer altı nehri bulunmaktadır. Ayrıca, Sipahiler Köyü'nde bulunan ve 61 basamakla çıkılan bir mağara bulunmaktadır.

Bulak Mencilis Mağarası

Karabük ilinin en önemli akarsuyu Filyos Irmağı'dır. Bu ırmağın iki önemli kolu olan Araç ve Soğanlı çayları il topraklarındaki önemli akarsulardır.

İlde doğal göl bulunmamaktadır.

İklim

[değiştir | kaynağı değiştir]

Karadeniz Bölgesi'nin Batı Karadeniz Bölümü'nde yer alan Karabük'te Karadeniz ikliminin özellikleri görülmektedir. Yalnız Karabük, kıyıdan içeride kaldığı için, Karadeniz'in nemli havasından yeterince yararlanamamakta, karasal iklimin özellikleri daha ağır basmaktadır. Karadeniz ikliminden karasal ilkime geçiş sahasındaki Karabük'te geçiş tipi iklim etkili olmaktadır.

Bitki örtüsü ve orman

[değiştir | kaynağı değiştir]

Dağların geniş yer kapladığı Karabük'te ormanlar son derece yaygındır. İlimiz, Türkiye geneli ormanlık alan durumlarına göre %73'lük orman alanı ile birinci sırada yer almaktadır.[11]

Kültürel zenginlikleri

[değiştir | kaynağı değiştir]
Karabük Üniversitesi logosu.

Karabük mutfağı, yüzü aşkın yemek çeşidiyle oldukça zengindir. Safranbolu Bükmesi, Peruhi[12], Safranbolu Lokumu, Bağlar gazozu ve Safranbolu simidi Karabük'ün eşsiz lezzetleri arasındadır.[13]

Karabük'te yetişen Safran baharatı dünya çapında birçok lezzete özgün bir tat katar. Safran kullanılarak hazırlanan Safran kolonyası ve Safranbolu'nun ahşap evleri de Karabük'ün kültürel zenginliklerinden biridir.

Karabük'ün en gözde ilçesi Safranbolu 1994 yılında UNESCO Dünya Miras Listesine alınmıştır. Yıllar geçtikçe de Karabük ve ilçeleri daha popüler hala gelmiş ve turistlerin uğrak noktası olmuştur.[14]

Nüfus

[değiştir | kaynağı değiştir]
Yıl Toplam Şehir Kır
Karabük ilçesi (Zonguldak)
1955[15]49.65415.62434.030
1960[16]66.24631.44034.806
1965[17]84.45746.16938.288
1970[18]103.76764.99938.768
1975[19]116.08869.18246.906
1980[20]131.34984.13747.212
1985[21]142.56994.81847.751
1990[22][a]123.361105.37317.988
Karabük merkez ilçesi
2000[23]116.804100.74916.055
2007[24]119.084105.15913.925
2008[25]116.671106.14810.523
2009[26]118.713108.16710.546
2010[27]119.303108.71010.593
2011[28]119.328108.50410.824
2012[29]123.616110.53713.079
2013[30]124.711110.33814.373
2014[31]127.658113.27714.381
2015[32]132.658117.55715.101
2016[32]134.406118.37316.033
2017[32]135.737119.54816.189
2018[32]131.989118.77613.213
2019[32]133.615121.46412.151
2020[32]131.186119.22611.960

Karabük'te yerel medya

[değiştir | kaynağı değiştir]

Karabük'te yayın yapan 2 yerel radyo, 1 de yerel televizyon kanalı bulunmaktadır. Karabük'ün yerel kanalı BRTV Anadolu aynı zamanda uydu üzerinden de izlenebilmektedir.

Yerel TV Kanalları

  • BRTV Anadolu (Bizim Radyo TV Anadolu)

Yerel Radyolar

  • Bizim Radyo (89.4)
  • Magic FM (92.0)

Yerel Gazeteler

  • Karabük Bölgenin Sesi Gazetesi
  • Karabük Postası Gazetesi
  • Safranbolu Birlik Haber Gazetesi

Belediye başkanları

[değiştir | kaynağı değiştir]
№Belediye BaşkanıGörev BaşlangıcıGörev BitişiParti
1Sadi Yaver Ataman19411946Cumhuriyet Halk Partisi
2Rüştü Tombuloğlu19461950
3Tarık As19501952Demokrat Parti
4Mustafa Seyhan19521955
5Fevzi Fırat19551960
6Muzaffer Vural19601963Askerî
7Kemal Güneş19631968Adalet Partisi
8Dr. Ali Necmettin Şeyhoğlu19681973Bağımsız
9Yüksel Erhal19731977Adalet Partisi
10Sebahattin Oral19771980Cumhuriyet Halk Partisi
11Vildan Saltık19801984Askerî
(8)Dr. Ali Necmettin Şeyhoğlu19841987Anavatan Partisi
12İhsan Gür19871989
13Dursun Altıparmak19891994Doğru Yol Partisi
14Enver Tümen19941999Refah Partisi
19981999Fazilet Partisi
19992004Doğru Yol Partisi
15Hüseyin Erer28 Mart 200429 Mart 2009Adalet ve Kalkınma Partisi
16Rafet Vergili29 Mart 20093 Nisan 2024Milliyetçi Hareket Partisi
17Özkan Çetinkaya3 Nisan 2024GörevdeAdalet ve Kalkınma Partisi

Kaynak:[33]

Notlar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ Yenice ilçesinin kurulması ile nüfus azalmıştır.

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ https://www.yerelnet.org.tr/il/karabuk/ 19 Şubat 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. yerelnet karabük
  2. ↑ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 3 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2025.
  3. ↑ Özhan Öztürk. Pontus: Antik Çağ’dan Günümüze Karadeniz’in Etnik ve Siyasi Tarihi]. Nika Yayınları. Ankara, 2016. 3. Baskı s. 256-57
  4. ↑ "Karabük tarihine ait hataları lütfen bir aralık düzeltin". 16 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  5. ↑ "KARABÜK BELEDİYESİ'NDE TARİH MUAMMASI". 17 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  6. ↑ "Kararnameler" (PDF). T.C. Resmî Gazete. 9 Ocak 1940. 27 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
  7. ↑ "CUMHURİYET DÖNEMİ'NDE SAFRANBOLU'NUN İDARİ YAPILANMASI VE BAĞLI KÖYLERİ". 23 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. 58. harf sırasında bulunan |başlık= parametresi line feed character içeriyor (yardım)
  8. ↑ "Yeniden 22 kaza kurulması hakkında Kanun" (PDF). 3 Mart 1953. 2 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Haziran 2026.
  9. ↑ "Kararnameler" (PDF). T.C. Resmî Gazete. 7 Nisan 1953.
  10. ↑ "Coğrafya". karabuk.ktb.gov.tr. 7 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2025.
  11. ↑ "Orman Varlığımız Artarak %73 Oldu". T.C KARABÜK VALİLİĞİ. 13 Ocak 2023. 23 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2024.
  12. ↑ "SAFRANBOLU'DA YÖRESEL BİR LEZZET: PERUHİ". 28 Ağustos 2022. 17 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2024.
  13. ↑ "Yiyecek ve İçecek". 2 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2024.
  14. ↑ "Safranbolu Şehri (Karabük)". 23 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2024.
  15. ↑  . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  16. ↑  . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
  17. ↑ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  18. ↑ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  19. ↑ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  20. ↑ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  21. ↑ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  22. ↑ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  23. ↑ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  24. ↑ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  25. ↑ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  26. ↑ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  27. ↑ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  28. ↑ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  29. ↑ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
  30. ↑ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
  31. ↑ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
  32. 1 2 3 4 5 6
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
    • "Merkez Nüfusu - Karabük". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
    • "Karabük Merkez Nüfusu". nufusune.com.
  33. ↑ "Eski Başkanlar - Karabük Belediyesi". www.karabuk.bel.tr. 16 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2024.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Karabük&oldid=37947253" sayfasından alınmıştır