1739.

1739.. po kalendarima
Gregorijanski	1739.. (MDCCXXXIX)
Ab urbe condita	2492.
Islamski	1151–1152.
Iranski	1117–1118.
Hebrejski	5499–5500.
Bizantski	7247–7248.
Koptski	1455–1456.
	Hindu kalendari
• Vikram Samvat	1794–1795.
• Shaka Samvat	1661–1662.
• Kali Yuga	4840–4841.
	Kineski
• Kontinualno	4375–4376.
• 60 godina	Yin Zemlja Koza; (od kineske Ng.)
Holocenski kalendar	11739.
	p • r • u
	Podrobnije: Kalendarska era

Milenijum:	2. milenijum
Vjekovi:	17. vijek – 18. vijek – 19. vijek
Decenija:	1700-e 1710-e 1720-e – 1730-e – 1740-e 1750-e 1760-e
Godine:	1736 1737 1738 – 1739 – 1740 1741 1742

Ovo je članak o godini 1739.

Godina 1739 (MDCCXXXIX) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po julijanskom kalendaru.

Događaji

Januar/Siječanj

1. 1. - Francuski istraživač Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier otkriva otok Bouvet u Južnom Atlantiku (pogrešno je zabilježio koordinate pa je ponovno otkriveno 1808).
januar, početkom - Austrijsko-turski rat: konjičko odeljenje kap. Ravickog poslato kao pojačanje iz Beograda prema Šapcu, usput su pobedili i zarobili neke Turke, tako da su se ovi povukli iz valjevskog distrikta.^[1]
14. 1. - Konvencija iz Parda: špansko-britanski sporazum o trgovačkim pitanjima i razgraničenju španske Floride i britanske Džordžije - na kraju obe strane je odbijaju, rat počinje najesen.
29. 1. - Umro gornjokarlovački episkop i kostajnički administrator Danilo Ljubotina. U Kostajnicu će biti upućen Aleksije Andrejević, raniji episkop ariljski (vladarsku potvrdu dobio 1741), a novi gornjokarlovački episkop dolazi tek 1744.

Februar/Veljača

14. 2. - Francuska Indija: Francuzi su kupili Karaikal na jugoistočnoj obali Indije od radže od Thanjavura.

24. 2. - Bitka kod Karnala u istočnom Pandžabu, u kojoj perzijski car Nader-šah nanosi težak poraz mogulskom caru Muhammad Shahu. Ovaj pristaje na veliku isplatu, ali Nader će se predomisliti i ući u Delhi.

Mart/Ožujak

mart - Knez Atanasije Rašković, patrijarhov zet, imenovan je za pukovnika srpske narodne milicije umesto Staniše Markovića Mlatišume. Ovaj je pao u nemilost zbog toga što su srpski vojnici napuštali austrijske redove, zbog lošeg postupanja (dogodine je zatvoren, i umro).^[2]
20. 3. - Nader je ušao sa Mohamed-šahom, kao vazalom, u Delhi. Stanovništvo ubrzo započinje pobunu, zbog glasina o velikom nametu i da je Nader već ubijen.
22. 3. - Pošto je zamalo promašen, Nader naređuje da budu ubijeni svi u četvrtima Delhija gde su ubijani perzijski vojnici. Smatra se da je za nekoliko sati ubijeno 30.000 osoba. Porez se zatim naplaćuje uz pomoć konjice, uzeto je i veliko mogulsko blago, uključujući Paunov presto i dijamante Koh-i-Noor i Daria-i-Noor.

April/Travanj

Maj/Svibanj

maj, početkom - Nader napušta Delhi sa velikim blagom, na osnovu koga se u Persiji tri godine neće naplaćivati porez (mada su Siki oteli dosta blaga i roblja pri napadu na persijsku vojsku). Mogulski šah je predao sve zemlje zapadno od Inda Persiji. Propadanje Mogulskog carstva je ubrzano.
februar - maj - Uspešna maratska invazija na portugalski Baçaim (Vasai), kod Bombaja. Britanci nakon ovoga utvrđuju svoje bombajske položaje.
maj - Sabor srpskih arhijereja bira carigradskog Grka Joanikija III Karadžu za pećkog patrijarha, koji je još ranije rukopoložen i došao sa turskom vojskom - u lošoj uspomeni kod Srba, vlada do 1746.^[3]
maj - Austrijsko-bavarska vojska se okuplja kod Petrovaradina pod komandom maršala Wallisa, 11. juna kampuju kod Zemuna.^[4]

Jun/Juni/Lipanj

17. 6. - Švedski izaslanik Malcolm Sinclair ubijen u habsburškoj Šleziji od strane dvojice ruskih oficira - vraćao se iz Carigrada gde je pregovarao o savezu protiv Rusije. Veliki gnev u Švedskoj doprinosi ratu 1741–1743.
27. 6. - Austrijska glavnina prešla nabujalu Savu pontonom kod Beogradske tvrđave - logoruju kod Mirijeva, zatim 20. jula stižu do Vinče.^[1]^[5]
28. 6. (17. 6. po j.k.) - Pošto je manastir Marča prošle godine predata unijatima, Srbi Krajišnici je zapalili - arhiva i privilegije preneti kod episkopa u Severin.^[6]

Jul/Juli/Srpanj

7. 7. - Korzikanski lider Giacinto Paoli je otišao u egzil u Napulj, s njim je i sin Pasquale (14). Francuzi na čelu sa de Mailleboisom do kraja godine skoro potpuno smiruju ovo đenovsko ostrvo.
jul - Pošto se guverner Sinda nije odazvao na audijenciju svojih kolega iz novoosvojenih indijskih pokrajina, Nader-šah kreće u pohod preko Hindukuša - Sind je potčinjen do februara.
jul - Nicolas-Louis de Lacaille i César-François Cassini ponovo premeravaju Pariski meridijan. U Ekvadoru se u ovo vreme nalazi jedna od francuskih geodetskih misija, čije su namere da utvrde tačan oblik zemlje.
12. 7. - Britanska istočnoindijska kompanija potpisala ugovor o slobodnoj trgovini na prostoru Marata Carstva.
13. 7. - Plašeći se pobune, mletački dužd Alvise Pisani uzima dukalom u zaštitu pravoslavne Dalmatince od latinskih biskupa, ali im zabranjuje da biraju svog episkopa^[7]
14. 7. - Vojvoda Braunschweig-Lüneburga Anton Ulrich se oženio ruskom velikom vojvotkinjom Anom Leopoldovnom - njihov mali sin će biti ruski car Ivan VI 1740-41.

22. 7. - Rusko-austrijsko-turski rat (1735-1739): Bitka kod Grocke u kojoj turske snage nanose odlučujući poraz Austrijancima i prisiljavaju na povlačenje iz Srbije.
23. 7. - Austrijanci su kod Vinče odbili napad velikog vezira, ali Wallis se sledeće noći povlači u Beograd, a druge noći prelazi Dunav, nakon pojave turskih neregularnih trupa.^[8]
26. 7. - Veliki vezir Ivaz Mehmed-paša opseda Beograd, do 1. septembra, topovi gađaju grad sa Vračara još od juče, sa slabim efektom.^[9] Strah je zavladao i u Beču.^[10]
leto? - Užički alajbeg dobio ferman da se odvoji u poseban sandžak, sa nahijama Osat, Užice, Požega, Valjevo, Rudnik i Lepenica, ali ferman je poništen već u novembru.^[11]

Avgust/August/Kolovoz

20. 8. - Kraljevskim dekretom Felipea V obnavlja se u okviru Španskog Carstva Vicekraljevstvo Nova Granada na severu Južne Amerike.
avgust - General Schmettau je izbacio Turke iz reduta u Borči.^[12]
28. 8. - Zvornički konvoj od 36 pontona sa topovima, barutom, đuladima i hranom stigao rekom do turskog logora kod Beograda.
28. 8. - Bitka kod Stavučana je ruska pobeda nad Turcima, Minih dva dana kasnije zauzima Hotin i veći deo Moldavije sledećeg meseca, ali uzalud.

Septembar/Rujan

1. 9. - Preliminarni mir u Beogradu, kojeg je grof Neipperg potpisao u turskom taboru, pod prinudom i na ubeđivanje francuskog diplomate Villeneuvea:^[13] Austrijanci izgubili sve dobijeno Požarevačkim mirom u Bosni, Srbiji i Maloj Vlaškoj, osim Furjana na hrv. granici. Austrijski predstavnici su kasnije kažnjeni jer su, na francusko urgiranje, prebrzo sklopili mir, i ne čekajući na punu suglasnost dvora (pravi mir 18. septembra, Beogradska tvrđava napuštena u julu 1740)^[14]
- Srbiju napuštaju crkvena jerarhija, oficiri i vojničke porodice i građanstvo.^[15] Pećka patrijaršija nakon mira ima 13 eparhija, veza sa Karlovačkom mitropolijom postoji ako je patrijarh Srbin.^[16]
- Prema memoaru iz 1771, u prizrenskoj oblasti je za vreme austrijsko-turskih ratova hrišćana skoro nestalo, "a potom su se naselili Albanci i postali Turci i napunili mesta i sela, poseli zemlju i mnogo se obogatili".^[17]
- Državni prihodi Austrije su 25 miliona forinti, prema rashodima od 30 miliona (iz 1737); državni dug je dostigao 99 miliona forinti - važan razlog za Beogradski mir.^[18]
- Beogradske i šabačke fortifikacije izgrađene nakon 1717. treba srušiti za tri do šest meseci - šabačka tvrđava predata Turcima nakon tromesečnog rušenja a beogradska dogodine.^[19]
4. 9. - Veliki vezir Ivaz Mehmed-paša ulazi u beogradsku varoš, srušeni su, tek dovršena^[20], Saborna crkva i mitropolitska rezidencija, crkva Roždestva sv. Jovana Preteče je pretvorena u džamiju.^[21] Prvi beogradski muhafiz nakon mira je Ali-paša Abdipašazade, namesnik Rumelije (do 1740).^[22] Stanovništvo Beča je gnevno zbog ishitrene predaje, kao i jezuiti, car je u velikoj žalosti, krivica se baca na Wallisa i Neipperga^[23]
9. 9. - Pobuna na reci Stono u Južnoj Karolini: robovi, izgleda iz afričke Kraljevine Kongo, pobunili se i krenuli ka Španskoj Floridi ali su presretnuti i većinom ubijeni.

18. 9. - Potpisan Beogradski mir (Habsburzi i Osmanlije će ratovati još jednom, 1787–1791).

Oktobar/Listopad

3. 10. - Niški sporazum: mir između Osmanskog carstva i Rusije (pominje se i 28. novembar.). Rusija se za sada odriče Krima i Moldavije, dozvoljena joj je gradnja luke u Azovu, ali bez utvrđenja i flote. Preživjeli bosanski zarobljenici pušteni na slobodu tek krajem listopada 1742.^[24]
- Osmansko carstvo neće ratovati sa evropskim silama do 1768. - ponovo sa Rusijom.
17. 10. - Papski legat Ravenne kardinal Giulio Alberoni okupirao San Marino - papa mu u februaru naređuje da se povuče.
23. 10. - Nakon neuspjelih pokušaja da se mirno riješi spor oko asienta, monopola na prodaju afričkog roblja španskim kolonijama u Novom svijetu, Velika Britanija objavljuje Španiji rat, kasnije poznat kao Rat Jenkinsovog uha.
25. 10. - Španski princ Filip se oženio svojom rođakom, francuskom princezom Louise-Élisabeth - vladarski par Parme 1748-65, osnivački par doma Bourbon-Parma.

Novembar/Studeni

8. 11. - Umro carski nastojnik pošte Anselm Franz von Thurn und Taxis, nasleđuje ga sin Alexander Ferdinand (do 1773).
19. 11. (8. 11. po j.k.) - U Novgorodu pogubljena četvorica Dolgorukovih, stariji Sergej i Ivan Grigorjevič i mlađi Vasilij Lukič i Ivan Aleksejevič.

22. 11. - Rat Jenkinsovog uha: Bitka za Porto Bello završava britanskom pobjedom kojom je zauzet strateški važan grad, i "srebrna" luka, Portobelo u španskoj Panami (Španci se vraćaju već 1741, ali će mnoga mesta u anglo svetu biti nazivana Portobello i po viceadmiralu Vernonu).

Decembar/Prosinac

prosinac - Na Hrvatskom saboru u Varaždinu donijeta je odluka o izgradnji kapele u Ludbregu, ako Svevišnji zaustavi kugu u Moslavini i Slavoniji, a od koje je umrlo 4.500 ljudi. Svetište Predragocjene Krvi Kristove u Ludbregu podignuto je 1996.

Kroz godinu

Mletačke vlasti tek sada istupaju protiv seljaka Kaštela i zadarske okolice koji su 1736. uskratili plodove posjednicima zemlje - protiv najupornijih Kaštelana će biti slana i vojska.^[25]
Banat, habsburško komorno područje, naglo je napredovao 1730-tih, nakon što je 1720. bio nepregledna močvara - postaje jedno od najnaprednijih agrarnih i rudarskih područja.^[26]
Matej Karaman: Alfabetar ili Bukvar, glagoljičnim i ćiriličnim slovima.
Vladika Vasilije, "Istorija o Crnoj Gori": "Opet, 1739. godine. vezir Hodaverdi-paša Mahmutbegović sa osam paša i mnogobrojnom vojskom udari na kuću vojvode Drekalovića, i 7 godina ratovaše, ...".^[27]
Njegoš, Ogledalo Srpsko II: "Boj s Kučima".^[28]
Franjevci osnivaju samostan uz crkvu Sv. Nikole u Prčnju (do 1908).
Širenje Rusije u Sibiru: na ušću Minuse u Jenisej osnovan Minusinsk, jedno kraće vreme radi topionica bakra. Moreplovci u ruskoj službi Martin Spangberg i William Walton plove pored istočne obale Japana (severni Honšu i Hokaido).^[29]
Mirovni sporazum Džungara i ćingovske Kine (Galdan Tseren odn. Qianlong imperator), omogućena trgovina, granica na Altaju.
Na Jamajci se privodi kraju Prvi marunski rat: Zavetreni Maruni na čelu sa Kudžom potpisuju ugovor, priznaje im se sloboda, ali na ograničenom prostoru i ne smeju primati nove odbegle robove.

Rođenja

Glavni članak: :Kategorija:Rođeni 1739.

25. 1. - Charles François Dumouriez, francuski političar i vojskovođa († 1823)
19. 3. - Charles-François Lebrun, francuski državnik († 1824)
20. 3. - Maria Josepha von Bayern, druga supruga Josipa II. († 1767)
5. 6. - Đuro Ferić Gvozdenica, prevoditelj i skupljač narodnoga blaga († 1820)
11. 10. - Grigorij Potemkin, ruski maršal i državnik († 1791)
20. 11. - Jean-François de La Harpe, književnik, kritičar († 1803)
12. 12. - Baltazar Mirko Kocijančić, hrvatski prevoditelj († 1806)
25. 12. - Miho Sorkočević, pisac, prevoditelj, biograf i diplomat († 1796)

Smrti

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1739.

20. 1. - Francesco Galli Bibiena, arhitekt (* 1659)
29. 1. - Danilo Ljubotina, episkop gornjokarlovački (* ca. 1660)
7. 4. - Dick Turpin, engleski drumski razbojnik (* 1705)
30. 4. - Franjo Sušnik, pisac, leksikograf (* 1686)
3. 5. - Marie Anne de Bourbon, kneginja od Contija (* 1666)
18. 6. - Karl Friedrich von Schleswig-Holstein-Gottorp, otac ruskog cara Petra III (* 1700)
24. 7. - Benedetto Marcello, kompozitor, pisac, pravnik (* 1686)
21. 9. - Saliha Sultan, majka sultana Mahmuda I (* ca. 1680)
5. 10. - Nikanor Melentijević, vladika pečujski, arhimandrit krušedolski (* 1656-58)
18. 10. - António José da Silva, pisac, žrtva Inkvizicije (* 1705)
8. 11. - Anselm Franz von Thurn und Taxis, upravnik carske pošte (* 1681)
19. 11. - Vasilij Lukič Dolgorukov, nekada moćni ruski državnik (* 1670-72)

Reference

1 2 Istorija s. n. IV-1, 158
↑ Ćorović, Vladimir. Istorija srpskog naroda - Austriski porazi. rastko.rs
↑ Istorija s. n. IV-1, 541
↑ Cox, William. History of the House of Austria, from the Foundation of the Monarchy.... v. 3, p. 211
↑ Cox, 211
↑ Istorija s. n. IV-1, 190
↑ Istorija s. n. IV-2, 50
↑ Cox, 212-3
↑ Istorija s. n. IV-1, 159
↑ Cox, 214
↑ Istorija s. n. IV-1, 95
↑ Cox, 215
↑ Cox, 216
↑ Historija n. J. II, 839
↑ Historija n. J. II, 1352
↑ Historija n. J. II, 1355
↑ Knjiga o Kosovu. rastko.rs
↑ Historija n. J. II, 864
↑ Istorija s. n. IV-1, 161
↑ Istorija s. n. IV-1, 143
↑ Istorija s. n. IV-1, 160
↑ Istorija s. n. IV-1, 308
↑ Cox, 219-20
↑ Historija n. J. II, 1325
↑ Historija n. J. II, 1234
↑ Historija n. J. II, 1144
↑ Vasilije Petrovic Njegos - Istorija o Crnoj Gori. rastko.rs
↑ Petar II Petrovic Njegos: Ogledalo srpsko 2. rastko.rs
↑ Cooley, William Desborough. The History of Maritime and Inland Discovery, Volume 2, p. 349-

Literatura

Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959
Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), drugi tom (IV-2)

[isniv1158-1] 1 2 Istorija s. n. IV-1, 158

[2] Ćorović, Vladimir. Istorija srpskog naroda - Austriski porazi. rastko.rs

[3] Istorija s. n. IV-1, 541

[4] Cox, William. History of the House of Austria, from the Foundation of the Monarchy.... v. 3, p. 211

[5] Cox, 211

[6] Istorija s. n. IV-1, 190

[7] Istorija s. n. IV-2, 50

[8] Cox, 212-3

[9] Istorija s. n. IV-1, 159

[10] Cox, 214

[11] Istorija s. n. IV-1, 95

[12] Cox, 215

[13] Cox, 216

[14] Historija n. J. II, 839

[15] Historija n. J. II, 1352

[16] Historija n. J. II, 1355

[17] Knjiga o Kosovu. rastko.rs

[18] Historija n. J. II, 864

[19] Istorija s. n. IV-1, 161

[20] Istorija s. n. IV-1, 143

[21] Istorija s. n. IV-1, 160

[22] Istorija s. n. IV-1, 308

[23] Cox, 219-20

[24] Historija n. J. II, 1325

[25] Historija n. J. II, 1234

[26] Historija n. J. II, 1144

[27] Vasilije Petrovic Njegos - Istorija o Crnoj Gori. rastko.rs

[28] Petar II Petrovic Njegos: Ogledalo srpsko 2. rastko.rs

[29] Cooley, William Desborough. The History of Maritime and Inland Discovery, Volume 2, p. 349-

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]