Pergi ke kandungan

Saint Lucia

Sunting pautan
Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Saint Lucia
Cogan kata: "The Land, The People, The Light"
"Tanah, Rakyat, Cahaya"[1]
Lagu kebangsaan: "Sons and Daughters of Saint Lucia"
"Putera-puteri Saint Lucia"[2]
Lokasi Saint Lucia di Caribbean timur
Lokasi Saint Lucia di Caribbean timur
Ibu negara
dan bandar terbesar}
Castries
Bahasa rasmiInggeris
PemerintahMonarki berperlembagaan berparlimen
• Raja
Charles III
Sir Cyril Errol Charles
Philip J. Pierre
Badan perundanganParlimen
• Dewan pertuanan
Senat
• Dewan rakyat
Dewan Perhimpunan Saint Lucia
Kemerdekaan 
daripada United Kingdom
• Negara bersekutu
1 Mac 1967
• Kemerdekaan
22 Februari 1979
Keluasan
• Jumlah
616.4 km2 (238.0 bt2)
Populasi
• Perkiraan 2025
180,149
• Bancian penduduk tahun 2022
172,948
Gini (2015)43.7[3]
sederhana
HDI (2023)▲ 0.748[4][5]
tinggi (103)
Mata wangDolar Caribbean Timur (XCD)
Zon waktuUTC−4 (AST)
Kod panggilan+1 758
Kod ISO 3166LC
DPT internet.lc

Saint Lucia ialah sebuah negara pulau berdaulat di bahagian timur Laut Caribbean, dalam Antillen Kecil dan Kepulauan Windward. Negara ini terletak di selatan Martinique dan di utara Saint Vincent dan Grenadines, dengan Castries sebagai ibu negara dan bandar terbesarnya. Pulau seluas 616.4 km2 ini bergunung-ganang dan terutamanya berasal daripada kegiatan gunung berapi; Gunung Gimie setinggi kira-kira 950 m ialah puncak tertingginya.[6] Di barat daya pulau, Kawasan Pengurusan Pitons yang merangkumi Gros Piton dan Petit Piton disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO pada 2004.[7]

Sebelum penjajahan Eropah, Saint Lucia dihuni oleh masyarakat pribumi Caribbean, termasuk Arawak dan kemudian Kalinago.[8] Pulau ini kemudiannya menjadi rebutan Perancis dan British, dan masyarakat kolonialnya berkembang berasaskan perladangan serta perhambaan. Perhambaan dihapuskan pada 1838. Selepas melalui perkembangan pemerintahan perwakilan pada abad ke-20, Saint Lucia menjadi negara bersekutu dengan United Kingdom pada 1 Mac 1967 sebelum memperoleh kemerdekaan penuh pada 22 Februari 1979.[9] Negara ini mengekalkan sistem monarki berperlembagaan dan demokrasi berparlimen sebagai salah sebuah Alam Komanwel.

Laporan keputusan sementara Banci Penduduk dan Perumahan Saint Lucia 2022 merekodkan 172,948 penduduk, manakala Bank Dunia menganggarkan jumlah penduduk sebanyak 180,149 pada 2025.[10][11] Bahasa Inggeris ialah bahasa rasmi, sementara Kwéyòl, sebuah bahasa kreol berasaskan leksikon Perancis, digunakan secara meluas. Ekonominya sangat bergantung pada pelancongan dan perkhidmatan, di samping kegiatan pembinaan serta sektor domestik lain.[12] Saint Lucia ialah anggota Komuniti Caribbean (CARICOM), Pertubuhan Negara-Negara Caribbean Timur (OECS) dan Pertubuhan Antarabangsa Francophonie (OIF). Negara ini juga merupakan tempat lahir dua penerima Hadiah Nobel, iaitu ahli ekonomi Sir Arthur Lewis dan penyair serta penulis drama Derek Walcott.[13][14]

Etimologi

[sunting | sunting sumber]

Nama Saint Lucia merujuk kepada Santa Lucia dari Syracuse. Bentuk Perancis, Sainte Lucie, digunakan pada zaman persaingan kolonial Perancis dan British. Satu tradisi yang direkodkan oleh Jolien Harmsen, Guy Ellis dan Robert Devaux mengaitkan penamaan pulau dengan sekumpulan pelaut Perancis yang dikatakan terdampar di pulau itu sekitar 13 Disember, iaitu hari perayaan Santa Lucia. Keadaan sebenar penamaan awal pulau itu bagaimanapun tidak dapat dipastikan secara muktamad.[15]

Sejarah

[sunting | sunting sumber]

Penduduk awal dan zaman penjajahan

[sunting | sunting sumber]

Sebelum ketibaan kuasa Eropah, Saint Lucia telah dihuni oleh masyarakat Arawak dan kemudian Kalinago. Warisan masyarakat pribumi ini mendahului pembentukan masyarakat kreol yang kemudiannya dipengaruhi oleh penjajahan Eropah dan penghijrahan paksa orang Afrika.[8]

Mulai abad ke-17, Perancis dan Britain berulang kali bersaing untuk menguasai Saint Lucia. Pengaruh kedua-dua kuasa kolonial tersebut meninggalkan kesan yang berpanjangan pada institusi, bahasa, nama tempat dan kebudayaan negara.[8] Ekonomi perladangan kolonial menggunakan tenaga buruh hamba Afrika. Penentangan terhadap perhambaan termasuk pemberontakan dan perjuangan bersenjata pada penghujung abad ke-18, termasuk Perang Brigand.[16]

Menjelang awal abad ke-19, pentadbiran British semakin kukuh. Pentadbiran awam British dipulihkan sepenuhnya pada 1803 dan sistem tanah jajahan Mahkota diperkenalkan pada 1808.[9] Perhambaan di Saint Lucia berakhir pada 1 Ogos 1838 apabila sistem perhambaan di tanah jajahan British di Caribbean dihapuskan. Menurut Kerajaan Saint Lucia, 13,285 orang yang diperhambakan di 384 ladang di pulau itu memperoleh kebebasan pada tarikh tersebut.[16]

Pemandangan Castries dan pelabuhannya sekitar tahun 1910
Castries dan pelabuhannya sekitar tahun 1910.

Perkembangan politik dan kemerdekaan

[sunting | sunting sumber]

Perkembangan institusi perwakilan berlaku secara beransur-ansur pada abad ke-20. Majlis Perundangan yang sebahagiannya dipilih dibentuk pada 1924, dan pilihan raya pertama di bawah susunan itu berlangsung pada 9 Mac 1925 dengan tiga anggota dipilih. Hak mengundi dewasa diperluas pada 1951, sementara sistem pemerintahan bermenteri diperkenalkan pada 1956. Perlembagaan baharu pada 1960 mewujudkan jawatan ketua menteri; George F. L. Charles menjadi ketua menteri pertama pada Januari tahun itu.[9]

Saint Lucia menyertai Persekutuan Hindia Barat pada 1958 sehingga persekutuan tersebut dibubarkan pada 1962. Pada 1 Mac 1967, Saint Lucia memperoleh taraf negara bersekutu, yang memberikan kawalan penuh terhadap hal ehwal dalam negeri sementara Britain kekal bertanggungjawab terhadap pertahanan dan hal ehwal luar dengan berunding bersama kerajaan Saint Lucia. Taraf ini turut menggantikan Majlis Eksekutif dan Majlis Perundangan dengan Kabinet dan Dewan Perhimpunan.[9]

Pada 22 Februari 1979, Saint Lucia memperoleh kemerdekaan penuh daripada United Kingdom. John Compton menjadi perdana menteri pertama selepas kemerdekaan. Sistem politik pascakemerdekaan mengekalkan raja sebagai ketua negara dan mewujudkan Parlimen yang terdiri daripada Senat dan Dewan Perhimpunan.[9]

Geografi

[sunting | sunting sumber]

Bentuk muka bumi dan iklim

[sunting | sunting sumber]

Saint Lucia terletak di bahagian timur Laut Caribbean, di antara Martinique di utara dan Saint Vincent dan Grenadines di selatan. Keluasan daratnya kira-kira 616.4 km2. Bentuk muka bumi pulau ini umumnya curam dan bergunung-ganang, hasil sejarah geologi yang terutamanya bersifat gunung berapi. Gunung Gimie merupakan titik tertinggi dengan ketinggian kira-kira 950 m.[6]

Pemandangan udara Petit Piton dan Gros Piton di pesisir barat daya Saint Lucia
Pemandangan udara Petit Piton dan Gros Piton, dua mercu tanda utama di pesisir barat daya Saint Lucia.

Dua bentuk muka bumi paling terkenal ialah Gros Piton dan Petit Piton berhampiran Soufrière. Kedua-duanya menjadi unsur utama Kawasan Pengurusan Pitons, sebuah kawasan perlindungan seluas 2,909 hektar yang turut merangkumi ciri geoterma dan ekosistem daratan serta marin. UNESCO memasukkan kawasan itu ke dalam Senarai Warisan Dunia pada 2004.[7]

Saint Lucia beriklim tropika maritim. Sumber kerajaan membezakan musim kering yang lazimnya berlangsung dari Disember hingga Mei dan musim hujan dari Jun hingga November. Musim hujan bertindih dengan tempoh apabila pulau lebih terdedah kepada taufan dan ribut tropika.[6]

Alam sekitar

[sunting | sunting sumber]

Hutan meliputi kira-kira 34.0% daripada keluasan darat Saint Lucia pada 2023 menurut Bank Dunia.[11] Saint Lucia terdedah kepada pelbagai bahaya alam, termasuk taufan, ribut tropika, banjir dan tanah runtuh. Risiko ini, bersama-sama kesan perubahan iklim, menjadikan pengurusan pesisir, kawasan tadahan air, habitat semula jadi dan ketahanan infrastruktur sebagai isu penting dalam dasar alam sekitar negara.[6]

Politik dan pemerintahan

[sunting | sunting sumber]

Saint Lucia ialah sebuah monarki berperlembagaan dengan sistem berparlimen. Charles III ialah raja Saint Lucia dan ketua negara, manakala tugas perlembagaan di dalam negara dilaksanakan oleh gabenor jeneral. Saint Lucia ialah salah sebuah alam Komanwel yang mengiktiraf raja yang sama sebagai pemerintah berdaulat.[17] Setakat 2026, Sir Cyril Errol Charles ialah gabenor jeneral, sementara Philip J. Pierre ialah perdana menteri dan ketua kerajaan.[18][19]

Parlimen

[sunting | sunting sumber]
Bangunan Parlimen Saint Lucia di Castries
Bangunan Parlimen Saint Lucia di Castries.

Parlimen Saint Lucia bersifat dwikamar. Senat ialah dewan atasan yang anggotanya dilantik, manakala Dewan Perhimpunan ialah dewan rendah yang terasnya terdiri daripada 17 anggota yang dipilih dari kawasan pilihan raya. Peguam negara ialah anggota Dewan mengikut jawatan, manakala Yang Dipertua boleh dipilih dari luar Dewan dan menjadi anggota berdasarkan jawatannya.[9][20]

Struktur Parlimen Saint Lucia[9][20]
Dewan Keanggotaan Kaedah pemilihan atau pelantikan Kedudukan
Senat 11 senator Enam dilantik oleh gabenor jeneral atas nasihat perdana menteri, tiga atas nasihat ketua pembangkang, dan dua oleh gabenor jeneral selepas mengambil kira nasihat masyarakat umum Dewan atasan
Dewan Perhimpunan 17 anggota dipilih, di samping anggota mengikut jawatan yang diperuntukkan Perlembagaan 17 anggota dipilih dari kawasan pilihan raya; peguam negara menjadi anggota mengikut jawatan dan Yang Dipertua boleh dipilih dari luar Dewan Dewan rendah

Pilihan raya dan parti politik

[sunting | sunting sumber]

Dalam pilihan raya umum pada 1 Disember 2025, Parti Buruh Saint Lucia (SLP) pimpinan Philip J. Pierre memenangi 14 daripada 17 kerusi yang dipertandingkan. Parti Pekerja Bersatu (UWP) memenangi satu kerusi, manakala calon bebas memenangi dua kerusi. Pierre mengangkat sumpah bagi penggal baharu sebagai perdana menteri pada 5 Disember 2025.[20] Keputusan tersebut mengekalkan SLP sebagai parti pemerintah dengan majoriti besar dalam Dewan Perhimpunan.

Hubungan luar

[sunting | sunting sumber]

Saint Lucia menyertai Komuniti Caribbean (CARICOM) pada 1 Mei 1974, sebelum kemerdekaan penuh.[21] Negara ini juga merupakan salah satu negara pengasas Pertubuhan Negara-Negara Caribbean Timur (OECS), yang ditubuhkan melalui Perjanjian Basseterre pada 18 Jun 1981.[22] Saint Lucia menjadi anggota OIF pada 1981, mencerminkan hubungan sejarah dan budaya negara itu dengan dunia berbahasa Perancis di samping kedudukan bahasa Inggeris sebagai bahasa rasmi.[23]

Pembahagian pentadbiran

[sunting | sunting sumber]

Biro Perangkaan Pusat Saint Lucia menggunakan sepuluh daerah dalam penyusunan dan penerbitan data banci semasa. Pembahagian ini berbeza daripada senarai lama yang menyenaraikan sebelas bahagian, termasuk Dauphin. Banci 2022 merekodkan 171,834 orang sebagai penduduk isi rumah; angka ini lebih rendah daripada jumlah penduduk pemastautin 172,948 kerana kedua-dua ukuran tersebut mempunyai skop yang berbeza.[10]

Penduduk isi rumah mengikut daerah, Banci Penduduk dan Perumahan 2022[10]
Daerah Penduduk isi rumah (2022) Bahagian penduduk isi rumah (%) Perubahan berbanding 2010 (%)
Castries 60,614 35.3 −7.7
Anse la Raye 5,841 3.4 −6.7
Canaries 2,171 1.3 +6.2
Soufrière 8,322 4.8 −1.8
Choiseul 7,122 4.1 +16.8
Laborie 8,507 5.0 +27.0
Vieux Fort 19,669 11.4 +20.8
Micoud 16,693 9.7 +2.5
Dennery 12,943 7.5 +2.7
Gros Islet 29,953 17.4 +18.8
Jumlah 171,834 100.0 +3.8

Daerah Castries merangkumi 35.3% daripada penduduk isi rumah pada 2022. Angka ini merujuk kepada keseluruhan daerah banci Castries dan tidak boleh ditafsirkan sebagai bahagian penduduk yang tinggal di bandar Castries semata-mata.[10]

Ekonomi

[sunting | sunting sumber]

Ekonomi Saint Lucia berteraskan sektor perkhidmatan, dengan pelancongan sebagai salah satu pemacu utamanya. Menurut anggaran awal rasmi dalam Economic and Social Review 2025, keluaran dalam negara kasar (KDNK) pada harga pasaran semasa berjumlah kira-kira EC$7.17 bilion pada 2025. KDNK benar menyusut sebanyak 0.6 peratus selepas berkembang 4.8 peratus pada 2024. Kerajaan mengaitkan penyusutan itu terutamanya dengan kemerosotan kegiatan pelancongan, manakala pertumbuhan dalam pembinaan, pembuatan dan pertanian mengurangkan sebahagian kesannya.[24] Angka bagi tahun 2025 dalam laporan tersebut dinyatakan sebagai angka awal.

Mata wang Saint Lucia ialah Dolar Caribbean Timur (XCD), yang ditambat kepada dolar Amerika Syarikat pada kadar tetap EC$2.70 bersamaan US$1 sejak 1976.[25] Dari segi pembangunan manusia, Human Development Report 2025 oleh Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu merekodkan Indeks Pembangunan Manusia (HDI) Saint Lucia pada 0.748 berdasarkan data 2023. Nilai tersebut menempatkan negara itu dalam kategori pembangunan manusia tinggi dan pada kedudukan ke-103 di dunia.[26]

Pertanian dan sumber asli

[sunting | sunting sumber]
Pokok pisang di sebuah ladang di Saint Lucia
Ladang pisang di Saint Lucia.

Peranan pertanian dalam ekonomi telah berkurang berbanding dengan sektor perkhidmatan, tetapi kegiatan tersebut kekal penting kepada pengeluaran makanan dan sebahagian eksport barangan. Pertanian, penternakan dan perhutanan secara bersama menyumbang 1.7 peratus KDNK benar pada 2025. Nilai ditambah benar bagi kumpulan kegiatan ini meningkat 7.2 peratus pada tahun tersebut, dengan pertumbuhan dicatatkan dalam tanaman, ternakan dan perhutanan.[24]

Secara sejarah, pertanian eksport Saint Lucia sangat tertumpu pada pisang. Industri ini mencapai kemuncaknya pada 1960-an, ketika tanaman seperti koko memainkan peranan yang lebih kecil. Sebelum 1993, pisang dari negara-negara Afrika, Caribbean dan Pasifik mendapat akses keutamaan ke pasaran Kesatuan Eropah melalui aturan perdagangan yang memihak kepada bekas tanah jajahan Eropah. Aturan tersebut mengalami perubahan besar pada awal 2000-an, dan industri pisang Saint Lucia kemudiannya merosot dengan ketara. Pada masa yang sama, usaha kepelbagaian pertanian termasuk penggiatan semula pengeluaran koko.[27]

Pisang masih menjadi hasil eksport pertanian, tetapi jumlahnya kini jauh lebih kecil berbanding pada zaman kegemilangan industri tersebut. Eksport pisang berjumlah 2,437.1 tan pada 2025, turun 3.0 peratus daripada 2,512.8 tan pada 2024. Pasaran Caribbean menerima 2,414.6 tan, atau 99.1 peratus daripada keseluruhan eksport pisang pada 2025.[24] Pengeluaran tanaman selain pisang pula meningkat 13.4 peratus kepada 3,498.9 tan, jumlah tertinggi yang direkodkan sejak 2019. Peningkatan ini antara lain berkaitan dengan cuaca yang lebih baik, permintaan pengguna dan beberapa program sokongan pertanian.[24]

Perikanan merupakan kegiatan yang lebih kecil, dengan sumbangan sekitar 0.1 peratus kepada KDNK benar pada 2025; nilai ditambah sebenarnya menyusut 7.7 peratus pada tahun tersebut. Perlombongan dan pengkuarian juga hanya menyumbang kira-kira 0.1 peratus KDNK benar, menunjukkan skala kegiatan perlombongan komersial yang kecil dalam struktur ekonomi negara.[24]

Perindustrian dan perkhidmatan

[sunting | sunting sumber]

Sektor perkhidmatan mendominasi struktur ekonomi Saint Lucia. Pada 2025, penginapan dan perkhidmatan makanan menyumbang kira-kira 20.9 peratus KDNK benar, diikuti perdagangan borong dan runcit sebanyak 10.7 peratus, kegiatan hartanah 9.9 peratus dan perkhidmatan kewangan 6.1 peratus.[24] Kepentingan penginapan dalam akaun negara mencerminkan peranan besar industri pelancongan, yang turut menyokong perdagangan, restoran, pengangkutan dan kegiatan perkhidmatan lain.

Jumlah ketibaan pelawat mencapai 1,146,770 pada 2025, turun 5.6 peratus daripada 1,215,420 pada tahun sebelumnya. Jumlah itu termasuk 668,086 penumpang kapal persiaran dan 426,676 pelawat bermalam. Penurunan ketibaan pelawat disertai penyusutan 4.9 peratus dalam nilai ditambah benar bagi sektor penginapan dan perkhidmatan makanan pada 2025, dan merupakan faktor utama di sebalik kelemahan pertumbuhan ekonomi pada tahun tersebut.[24]

Pembinaan dan pembuatan mempunyai bahagian yang lebih kecil tetapi tetap penting dalam kepelbagaian kegiatan ekonomi. Pembinaan menyumbang 4.9 peratus KDNK benar pada 2025 dan berkembang 1.0 peratus, selepas pertumbuhan yang lebih pesat pada 2024. Sektor pembuatan pula menyumbang 3.0 peratus dan nilai ditambah sebenarnya meningkat 2.7 peratus. Peningkatan pengeluaran pembuatan pada 2025 didorong terutamanya oleh subsektor minuman, makanan dan bahan kimia.[24]

Tenaga

[sunting | sunting sumber]
Kolam panas dan fumarol berwap di Sulphur Springs berhampiran Soufrière
Kawasan geoterma Sulphur Springs berhampiran Soufrière.

Bekalan elektrik telah mencapai liputan yang hampir menyeluruh; Bank Dunia merekodkan akses kepada elektrik bagi 100 peratus penduduk pada 2024.[28] Jumlah penjanaan elektrik meningkat 1.7 peratus kepada 456.8 juta kilowatt-jam pada 2025.[24]

Sistem tenaga secara tradisinya banyak bergantung pada bahan api fosil yang diimport. Dalam Saint Lucia National Energy Policy: Action Plan, yang meliputi tempoh 2023 hingga 2030, kerajaan menyatakan bahawa pada garis dasar dasar tersebut kira-kira 95 peratus elektrik dijana daripada minyak import dan sekitar 5 peratus daripada sumber tenaga boleh baharu. Dasar itu menetapkan sasaran untuk meningkatkan bahagian tenaga boleh baharu kepada 50 peratus daripada campuran penjanaan elektrik menjelang 2030, di samping langkah kecekapan tenaga dan penyahkarbonan pengangkutan.[29]

Potensi tenaga geoterma telah lama dikaji sebagai salah satu pilihan untuk mengurangkan kebergantungan pada bahan api import. Pada Februari 2026, kerajaan menjalankan libat urus awal pasaran bagi mendapatkan perkhidmatan penggerudian untuk tiga telaga penerokaan geoterma sedalam 1,500 hingga 2,000 meter di tiga tapak projek. Proses yang diumumkan oleh Bank Dunia itu khusus kepada penerokaan dan penilaian sumber geoterma, bukannya operasi sebuah loji jana kuasa komersial yang sedia ada.[30]

Prasarana dan pengangkutan

[sunting | sunting sumber]
Bangunan terminal Lapangan Terbang Antarabangsa Hewanorra di Vieux Fort
Bangunan terminal Lapangan Terbang Antarabangsa Hewanorra di Vieux Fort.

Sebagai sebuah negara pulau yang bergantung pada perdagangan luar dan pelancongan, Saint Lucia mempunyai prasarana pengangkutan udara dan laut yang penting kepada kegiatan ekonominya. Pihak Berkuasa Pelabuhan Udara dan Laut Saint Lucia (Saint Lucia Air and Sea Ports Authority, SLASPA), yang ditubuhkan melalui Akta Parlimen pada 1983, bertanggungjawab terhadap dua pelabuhan laut utama, iaitu Pelabuhan Castries dan Pelabuhan Vieux Fort, serta Lapangan Terbang George F. L. Charles dan Lapangan Terbang Antarabangsa Hewanorra. SLASPA turut mengurus beberapa pintu masuk laut yang lebih kecil, termasuk di Soufrière, Marigot dan Marina Rodney Bay.[31]

Pengangkutan dan penyimpanan menyumbang kira-kira 4.3 peratus KDNK benar pada 2025. Pengangkutan jalan raya merupakan komponen terbesar dalam kategori tersebut, dengan sumbangan 2.5 peratus KDNK benar, diikuti kegiatan sokongan pengangkutan serta pengangkutan laut dan udara.[24] Pengangkutan laut juga menyediakan hubungan penumpang serantau. Terminal feri antara pulau di Pelabuhan Castries digunakan oleh feri laju yang beroperasi antara Saint Lucia dengan Martinique.[32]

Sains dan teknologi

[sunting | sunting sumber]

Perkhidmatan komunikasi dan maklumat menyumbang sekitar 4.2 peratus KDNK benar Saint Lucia pada 2025, manakala perkhidmatan profesional, teknikal dan saintifik menyumbang kira-kira 0.9 peratus.[24] Penggunaan teknologi digital semakin meluas; menurut Bank Dunia, 68 peratus penduduk menggunakan Internet pada 2024.[28]

Sektor telekomunikasi dikawal selia oleh Suruhanjaya Kawal Selia Telekomunikasi Kebangsaan Saint Lucia (National Telecommunications Regulatory Commission, NTRC). Suruhanjaya tersebut ditubuhkan di bawah Telecommunications Act 2000, yang menyediakan kerangka undang-undang bagi pengawalseliaan sektor telekomunikasi dan penubuhan NTRC.[33]

Pendigitalan sektor awam turut menjadi bidang pembangunan teknologi. Pada 2026, Projek Transformasi Digital Caribbean (Caribbean Digital Transformation Project, CARDTP) meneruskan program pengukuhan keupayaan keselamatan siber dalam institusi awam. Kerajaan menyatakan bahawa agenda yang lebih luas di bawah projek tersebut merangkumi usaha menubuhkan pasukan tindak balas insiden keselamatan siber kerajaan, membangunkan strategi keselamatan siber kebangsaan dan menyelaraskan kerangka keselamatan siber dengan negara Caribbean lain yang mengambil bahagian dalam projek itu.[34]

Demografi

[sunting | sunting sumber]

Laporan keputusan sementara Banci Penduduk dan Perumahan 2022 merekodkan 172,948 penduduk pemastautin, berbanding 166,526 pada 2010, iaitu pertambahan sekitar 3.9%. Daripada jumlah 2022 itu, 171,834 ialah penduduk isi rumah.[10] Anggaran Bank Dunia bagi 2025 ialah 180,149 penduduk; angka ini merupakan anggaran siri antarabangsa dan bukan keputusan banci baharu.[11]

Taburan penduduk tidak sekata. Daerah Castries kekal paling ramai penduduk dengan 60,614 penduduk isi rumah pada 2022, diikuti Gros Islet dengan 29,953 dan Vieux Fort dengan 19,669. Walau bagaimanapun, Castries mencatatkan penyusutan penduduk isi rumah berbanding 2010, sementara beberapa daerah lain, khususnya Laborie, Vieux Fort dan Gros Islet, mencatatkan pertumbuhan.[10]

Bahasa

[sunting | sunting sumber]

Bahasa Inggeris ialah bahasa rasmi Saint Lucia.[8] Kwéyòl, atau Kreol Perancis Saint Lucia, digunakan secara meluas dalam kehidupan seharian dan merupakan unsur penting kebudayaan kreol negara. Bahasa ini mempunyai sebahagian besar kosa kata yang berasal daripada bahasa Perancis, tetapi berkembang sebagai bahasa kreol tersendiri.[8]

Pada 2016, Kabinet meluluskan versi Kwéyòl bagi lagu kebangsaan untuk digunakan dalam majlis awam di samping versi bahasa Inggeris.[35] Usaha untuk memperluas penggunaan serta pengiktirafan formal Kwéyòl masih diteruskan pada dekad 2020-an.[36]

Agama

[sunting | sunting sumber]

Banci 2022 menunjukkan bahawa Katolik Rom kekal kumpulan agama terbesar, dengan 86,967 daripada 171,834 penduduk isi rumah, atau kira-kira 50.6%. Advent Hari Ketujuh merangkumi kira-kira 10.8% dan golongan Pentakosta sekitar 9.0%. Sebanyak 24,252 orang, atau kira-kira 14.1%, direkodkan dalam kategori tiada agama tetapi percaya kepada Tuhan. Selebihnya merangkumi pelbagai denominasi Kristian serta agama dan kepercayaan lain.[10]

Budaya

[sunting | sunting sumber]

Budaya Saint Lucia berkembang melalui proses kreolisasi yang mempertemukan warisan masyarakat peribumi Caribbean, diaspora Afrika dan pengaruh Eropah. Penyelidikan terhadap budaya kebendaan di Kepulauan Windward menunjukkan bahawa unsur peribumi, Afrika dan Eropah terus bertindih dalam amalan budaya Saint Lucia, termasuk dalam tradisi tembikar yang masih wujud di selatan pulau.[37] Warisan Perancis amat ketara dalam Kwéyòl, nama tempat serta pelbagai tradisi kreol, sementara pengaruh Afrika, Eropah dan Caribbean turut tercermin dalam muzik, tarian, masakan dan amalan sosial negara.[38]

Kwéyòl kekal sebagai wahana penting bagi identiti dan warisan budaya. Mwa Ewitaj Kwéyòl (Bulan Warisan Kreol) dan Jounen Kwéyòl, yang dimulakan oleh Monsignor Patrick Anthony Folk Research Centre pada 1984, bertujuan meningkatkan kesedaran terhadap warisan tempatan serta menggalakkan penggunaan bahasa dan budaya Kwéyòl. UNESCO menyifatkan Jounen Kwéyòl sebagai pesta kebudayaan kebangsaan terbesar di Saint Lucia, dengan penyertaan meluas daripada masyarakat tempatan dan diaspora Saint Lucia.[39]

Seni dan seni bina

[sunting | sunting sumber]
Dataran Derek Walcott di Castries dengan Basilika Immaculate Conception di latar belakang
Dataran Derek Walcott di Castries, dengan Basilika Immaculate Conception di latar belakang.

Tradisi seni Saint Lucia merangkumi seni halus, mural, kraf dan tembikar rakyat. Dunstan St. Omer merupakan antara tokoh penting dalam perkembangan seni visual negara; beliau ialah pelukis dan pelukis mural serta pereka bentuk bendera Saint Lucia. Beliau juga berkhidmat sebagai pakar seni di Kementerian Pendidikan selama lebih 30 tahun dan menghasilkan mural untuk gereja di seluruh negara.[40] Dalam seni rakyat, pembuatan tembikar Afro-Caribbean masih diteruskan di beberapa komuniti selatan Saint Lucia. Penyelidikan terhadap hasil tembikar di kawasan seperti Pointe Caraïbe dan Morne Sion menemukan kesinambungan unsur teknologi dan bentuk yang dikaitkan dengan tradisi peribumi, Afrika dan Eropah; antara bentuk tradisional yang masih dihasilkan ialah kanawi, iaitu periuk memasak tanah liat.[37]

Warisan bina Saint Lucia pula mencerminkan beberapa lapisan sejarah pulau. Di Castries, Basilika Immaculate Conception, gereja katedral Katolik utama negara yang dibina pada 1897, merupakan salah satu tapak warisan ketara yang dikenal pasti oleh Saint Lucia National Trust. Organisasi itu turut menyenaraikan rumah zaman kanak-kanak Derek Walcott sebagai tapak warisan.[41]

Seni kontemporari dipersembahkan melalui galeri, pameran dan acara kebudayaan. Sebagai contoh, program Art and the City pada 2025, yang menjadi sebahagian daripada Festival Jazz dan Seni Saint Lucia, menampilkan seniman Saint Lucia bersama peserta serantau dan antarabangsa serta merangkumi lukisan, arca, fotografi, puisi lisan dan seni persembahan di beberapa lokasi di Castries.[42]

Kesusasteraan

[sunting | sunting sumber]

Saint Lucia mempunyai tradisi kesusasteraan yang menonjol dalam dunia Caribbean berbahasa Inggeris. Tokoh yang paling dikenali di peringkat antarabangsa ialah Derek Walcott, penyair dan penulis drama kelahiran Castries. Beliau dianugerahi Hadiah Nobel dalam Kesusasteraan pada 1992.[14] Karya Walcott menggabungkan pengalaman sejarah dan landskap Caribbean dengan tradisi kesusasteraan yang lebih luas. Antara karya utamanya ialah Omeros (1990), sebuah puisi epik berlatar Caribbean yang mendapat perhatian khusus ketika Hadiah Nobel beliau diumumkan.[43]

Kesusasteraan Saint Lucia tidak terbatas kepada karya Walcott. Garth St. Omer muncul sebagai salah seorang novelis penting negara pada abad ke-20; karya awalnya termasuk novela Syrop (1964), diikuti beberapa novel yang diterbitkan oleh Faber and Faber dan kemudiannya diterbitkan semula oleh Peepal Tree Press.[44] Penyair dan penulis drama Kendel Hippolyte pula menghasilkan karya dalam tradisi kesusasteraan Caribbean kontemporari; kumpulan puisinya Fault Lines memenangi OCM Bocas Prize for Poetry.[45] Puisi, drama, penceritaan lisan dan karya dalam bahasa Kwéyòl turut menjadi sebahagian daripada kegiatan kebudayaan dan festival negara.[42][39]

Muzik dan seni persembahan

[sunting | sunting sumber]

Muzik dan seni persembahan Saint Lucia merangkumi tradisi rakyat serta genre Caribbean moden. Antara tradisi yang paling lama bertahan ialah dua masyarakat bunga, La Woz ("Mawar") dan La Magwit ("Marguerite"), yang masing-masing mengadakan pesta tahunan. La Woz disambut pada 30 Ogos, manakala La Magwit pada 17 Oktober.[46] Kedua-dua masyarakat tersebut berasaskan tradisi nyanyian dan mengadakan sesi latihan, perarakan, upacara gereja serta persembahan dengan susunan istana simbolik. Tarian rakyat seperti kuadril, Mappa dan Belair dipersembahkan dalam pesta tersebut.[47]

Muzik popular Saint Lucia berkait rapat dengan perkembangan kalipso, soca, reggae, zouk dan bentuk muzik Caribbean yang lain. Satu perkembangan tempatan yang tersendiri ialah Dennery Segment, genre berentak pantas yang muncul dari kawasan Dennery pada dekad 2010-an. Pada peringkat awal genre ini dikenali sebagai Lucian Kuduro; bentuknya menggabungkan unsur soca, dancehall dan zouk, manakala liriknya lazimnya disampaikan dalam Kwéyòl Saint Lucia.[48] Muzik ini kemudiannya menjadi salah satu bunyi yang menonjol dalam suasana pesta dan Karnival Saint Lucia.

Di peringkat antarabangsa, Festival Jazz dan Seni Saint Lucia menjadi wadah utama untuk muzik dan seni persembahan. Festival tersebut diasaskan pada 1992 dan diadakan setiap tahun di beberapa lokasi di seluruh pulau. Programnya telah berkembang daripada tumpuan awal terhadap jazz kepada gabungan jazz, R&B, gospel, soca, reggae dan muzik dunia, di samping seni visual, kegiatan kulinari dan acara komuniti.[49]

Filem, televisyen dan media

[sunting | sunting sumber]

Televisyen dan media penyiaran turut menyediakan ruang bagi penghasilan dan penyebaran kandungan tempatan. National Television Network (NTN) dilancarkan pada 14 Oktober 2001 sebagai entiti penyiaran khidmat awam Saint Lucia. Pada tahun-tahun awalnya, rangkaian tersebut menghasilkan rancangan berita dan hal ehwal semasa dalam bahasa Inggeris dan Kwéyòl, termasuk siaran berita Kwéyòl.[50] NTN terus beroperasi sebagai rangkaian televisyen kebangsaan dan pada 2026 digunakan untuk siaran langsung acara serta urusan awam, bersama-sama platform digital kerajaan.[51]

Pembangunan filem tempatan turut disokong melalui latihan dan kerjasama serantau. Caribbean Youth Film Festival bermula sebagai program yang mengajar kemahiran filem dan televisyen kepada golongan muda sebelum berkembang untuk menerima penyertaan dari Caribbean Timur. Pada 2020, Export Saint Lucia bekerjasama dengan festival tersebut bagi membantu meningkatkan mutu penghasilan filem, menyokong pembikin filem generasi baharu dan menggalakkan karya tempatan mencapai pasaran di luar Saint Lucia.[52]

Masakan

[sunting | sunting sumber]

Masakan Saint Lucia ialah sebahagian daripada tradisi kulinari kreol Caribbean dan menggabungkan bahan tempatan dengan pengaruh yang berkembang sepanjang sejarah pulau. Hidangan kebangsaan ialah green fig and saltfish, iaitu pisang hijau yang dikenali secara tempatan sebagai green figs, dihidangkan bersama ikan masin. Saint Lucia Tourism Authority menyenaraikannya sebagai hidangan kebangsaan dan menerangkan bahawa pisang hijau serta ikan masin merupakan dua bahan teras hidangan tersebut.[53]

Hidangan dan bahan lain yang lazim dikaitkan dengan masakan tempatan termasuk bouyon, sup callaloo, pisang masak goreng, sukun, ikan segar dan makanan laut. Penggunaan herba, rempah, hasil pertanian tempatan serta makanan yang diperoleh dari laut menjadi ciri penting masakan pulau.[54] Makanan tradisional juga menjadi salah satu unsur penting dalam sambutan Mwa Ewitaj Kwéyòl dan Jounen Kwéyòl, bersama-sama bahasa, muzik dan bentuk warisan kreol yang lain.[39]

Sukan

[sunting | sunting sumber]
Julien Alfred ketika Kejohanan Olahraga Dalam Dewan Dunia 2024 di Glasgow
Julien Alfred pada Kejohanan Olahraga Dalam Dewan Dunia 2024 di Glasgow.

Kriket, bola sepak, olahraga dan tinju merupakan antara sukan yang diberi tumpuan dalam program pembangunan atlet Saint Lucia.[55] Pencapaian terbesar negara dalam sukan Olimpik dicatatkan oleh pelari pecut Julien Alfred pada Sukan Olimpik Musim Panas 2024 di Paris. Pada 3 Ogos 2024, Alfred memenangi acara 100 meter wanita, sekali gus meraih pingat Olimpik pertama dalam sejarah Saint Lucia dan menjadikannya pingat emas.[56] Tiga hari kemudian, beliau memenangi pingat perak dalam acara 200 meter wanita, menjadikan jumlah pingat Olimpik negara itu dua.[57]

Dalam kriket, pemain Saint Lucia menyertai struktur kriket serantau Hindia Barat. Daren Sammy menjadi tokoh utama sukan tersebut apabila beliau mengetuai pasukan Hindia Barat menjuarai Piala Dunia T20 pada 2012 dan 2016.[58] Padang Kriket Daren Sammy di Saint Lucia dinamakan sempena beliau dan terus menjadi tempat perlawanan kriket antarabangsa; gelanggang itu, misalnya, digunakan sebagai salah satu tempat pertandingan Piala Dunia T20 Lelaki ICC 2024.[59]

Pengangkutan

[sunting | sunting sumber]

Pengangkutan antarabangsa Saint Lucia tertumpu pada dua lapangan terbang utama, iaitu Lapangan Terbang George F. L. Charles berhampiran Castries dan Lapangan Terbang Antarabangsa Hewanorra berhampiran Vieux Fort. Pihak Berkuasa Pelabuhan Udara dan Laut Saint Lucia (SLASPA) mengurus kedua-dua lapangan terbang tersebut serta pelabuhan utama di Castries dan Vieux Fort. Pintu masuk laut lain termasuk kemudahan di Soufrière, Marigot dan Rodney Bay.[60]

Bangunan terminal Lapangan Terbang Antarabangsa Hewanorra di Vieux Fort
Bangunan terminal Lapangan Terbang Antarabangsa Hewanorra di Vieux Fort.

Lihat juga

[sunting | sunting sumber]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. ↑ "Coat of Arms" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  2. ↑ "National Anthem" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  3. ↑ "Saint Lucia Poverty and Equity Brief: October 2024" (dalam bahasa Inggeris). World Bank. 2024. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  4. ↑ "Human Development Report 2025: Table 1, Human Development Index and its components" (XLSX) (dalam bahasa Inggeris). United Nations Development Programme. 2025. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  5. ↑ "Human Development Report 2023/2024: Table 1, Human Development Index and its components" (XLSX) (dalam bahasa Inggeris). United Nations Development Programme. 2024. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  6. 1 2 3 4 "Saint Lucia Health System Strengthening Project: Environmental and Social Management Framework" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. 2019. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  7. 1 2 "Pitons Management Area" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO World Heritage Centre. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  8. 1 2 3 4 5 "History & Culture of Saint Lucia" (dalam bahasa Inggeris). Saint Lucia Tourism Authority. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  9. 1 2 3 4 5 6 7 "Constitutional Development" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  10. 1 2 3 4 5 6 7 "Saint Lucia 2022 Population and Housing Census: Provisional Results, Release 1" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). Central Statistical Office of Saint Lucia. 2024. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  11. 1 2 3 "St. Lucia". World Development Indicators (dalam bahasa Inggeris). World Bank. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  12. ↑ "IMF Executive Board Concludes 2025 Article IV Consultation with St. Lucia" (dalam bahasa Inggeris). International Monetary Fund. 14 Januari 2026. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  13. ↑ "Sir Arthur Lewis – Facts" (dalam bahasa Inggeris). Nobel Prize Outreach. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  14. 1 2 "Derek Walcott – Facts" (dalam bahasa Inggeris). Nobel Prize Outreach. Dicapai pada 15 Ogos 2026. Ralat petik: Tag <ref> tidak sah, nama "NobelWalcott" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  15. ↑ Harmsen, Jolien; Ellis, Guy; Devaux, Robert (2014). A History of St Lucia (dalam bahasa Inggeris). Vieux Fort: Lighthouse Road. m/s. 14. ISBN 9789769534001.
  16. 1 2 "Saint Lucia observes Emancipation Day" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. 3 Ogos 2021. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  17. ↑ "The Accession Council" (dalam bahasa Inggeris). The Royal Household. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  18. ↑ "The First Session of the Thirteenth Parliament" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. 15 Disember 2025. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  19. ↑ "Prime Minister Philip J. Pierre begins CARICOM Chairmanship with focus on delivering results for Caribbean people" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. 1 Julai 2026. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  20. 1 2 3 "Saint Lucia House of Assembly December 2025 Election" (dalam bahasa Inggeris). Inter-Parliamentary Union. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  21. ↑ "Saint Lucia" (dalam bahasa Inggeris). Caribbean Community. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  22. ↑ "Our History" (dalam bahasa Inggeris). Organisation of Eastern Caribbean States. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  23. ↑ "Sainte-Lucie" (dalam bahasa Perancis). Organisation internationale de la Francophonie. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  24. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Economic and Social Review 2025 (Laporan) (dalam bahasa Inggeris). Research and Policy Unit, Department of Finance, Government of Saint Lucia. 2026. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  25. ↑ "Currency" (dalam bahasa Inggeris). Eastern Caribbean Central Bank. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  26. ↑ Human Development Index and its components (PDF). Human Development Report 2025 (Laporan) (dalam bahasa Inggeris). United Nations Development Programme. 2025. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  27. ↑ "Cocoa's revival on the tropical island of Saint Lucia" (dalam bahasa Inggeris). Food and Agriculture Organization of the United Nations. 3 Oktober 2024. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  28. 1 2 "St. Lucia" (dalam bahasa Inggeris). World Bank. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  29. ↑ Saint Lucia National Energy Policy: Action Plan (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  30. ↑ "Saint Lucia: Early Market Engagement - Integrated Drilling Services RfB Works" (dalam bahasa Inggeris). World Bank. 19 Februari 2026. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  31. ↑ "Port Overview" (dalam bahasa Inggeris). Saint Lucia Air and Sea Ports Authority. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  32. ↑ "Cruise and Ferry Services" (dalam bahasa Inggeris). Saint Lucia Air and Sea Ports Authority. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  33. ↑ "Telecommunications Act" (dalam bahasa Inggeris). National Telecommunications Regulatory Commission Saint Lucia. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  34. ↑ "Saint Lucia Strengthens Institutional Cybersecurity Through Safer Cyber Spaces Workshop" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. 31 Mac 2026. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  35. ↑ "Kwéyòl National Anthem approved" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. 22 Februari 2016. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  36. ↑ "Taiwanese Intern Creates Kwéyòl–English Online Dictionary" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. 28 Januari 2026. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  37. 1 2 Hofman, Corinne L.; Martin, John Angus; Boomert, Arie; Manem, Sébastien; Jacobson, Katarina; Hoogland, Menno L. P. (25 Mac 2022). "Reimagining Creolization: The Deep History of Cultural Interactions in the Windward Islands, Lesser Antilles, through the Lens of Material Culture". Latin American Antiquity (dalam bahasa Inggeris). 33 (2). doi:10.1017/laq.2021.102.
  38. ↑ "History & Culture of Saint Lucia" (dalam bahasa Inggeris). Saint Lucia Tourism Authority. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  39. 1 2 3 "Programme for the celebration of Mwa Ewitaj Kwéyòl (Creole Heritage Month)" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. 2024. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  40. ↑ Jeana Corneille (11 Mei 2015). "Biography of Sir Dunstan: National Cultural Hero" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  41. ↑ "Tangible Cultural Heritage Sites" (dalam bahasa Inggeris). Saint Lucia National Trust. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  42. 1 2 Cultural Development Foundation (25 April 2025). "CDF unveils Art and the City 2025" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  43. ↑ "Nobel Prize in Literature 1992 – Press release". NobelPrize.org (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  44. ↑ John Robert Lee (27 April 2018). "Garth St. Omer 1931-2018" (dalam bahasa Inggeris). Peepal Tree Press. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  45. ↑ "Kendel Hippolyte" (dalam bahasa Inggeris). Bocas Lit Fest. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  46. ↑ Anicia Antoine (25 Oktober 2017). "The Feast of La Marguerite ends" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  47. ↑ "National Flower Festivals" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  48. ↑ "Dennery Segment" (dalam bahasa Inggeris). Saint Lucia Carnival. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  49. ↑ "Saint Lucia Jazz & Arts Festival Returns in Just 3 Weeks" (dalam bahasa Inggeris). Office of the Prime Minister, Government of Saint Lucia. 10 April 2026. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  50. ↑ "NTN Marks 1 Year of Operations" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. 15 Oktober 2002. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  51. ↑ "Prime Minister Pierre to unveil record-breaking budget to drive Saint Lucia's next phase of growth" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. 17 April 2026. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  52. ↑ Anicia Antoine (26 Ogos 2020). "Caribbean Youth Film Festival competition opens" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  53. ↑ "Green Fig and Saltfish, the taste that helps you understand Saint Lucia" (dalam bahasa Inggeris). Saint Lucia Tourism Authority. 30 Mac 2026. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  54. ↑ "Creole Cooking Classes" (dalam bahasa Inggeris). Saint Lucia Tourism Authority. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  55. ↑ Neval Auguste (25 Ogos 2023). "Developing the sporting sector" (dalam bahasa Inggeris). Government of Saint Lucia. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  56. ↑ "Alfred storms to historic 100m win at Paris 2024 Olympics" (dalam bahasa Inggeris). World Athletics. 3 Ogos 2024. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  57. ↑ "Thomas takes first global title with Olympic 200m gold in Paris" (dalam bahasa Inggeris). World Athletics. 6 Ogos 2024. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  58. ↑ "Darren Sammy to help promote ICC Women's World T20 2018" (dalam bahasa Inggeris). International Cricket Council. 5 September 2018. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  59. ↑ "Venue Guides" (dalam bahasa Inggeris). International Cricket Council. 26 Mei 2024. Dicapai pada 15 Ogos 2026.
  60. ↑ "Background" (dalam bahasa Inggeris). Saint Lucia Air and Sea Ports Authority. Dicapai pada 15 Ogos 2026.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Saint_Lucia&oldid=6928841"