Obrazkowate

Obrazkowate
	; obrazki plamiste
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	żabieńcowce
Rodzina	obrazkowate
	Nazwa systematyczna
	Araceae Juss.; Gen. Pl. Paris: 23 (1789)
	Typ nomenklatoryczny
	Arum L.
Synonimy
	Lemnaceae Gray
	Lemnaceae Gray
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Obrazkowate (Araceae Juss.) – rodzina roślin zielnych, rzadziej krzewów, należąca do rzędu żabieńcowców. Rośliny tu należące charakteryzują się kwiatostanem w formie kolby, której zazwyczaj towarzyszy podsadka w postaci spathy. Występują głównie w lasach tropikalnych, ale także w klimacie umiarkowanym. Rodzina obejmuje 3667–6500^[2] gatunków skupionych w ponad 150 rodzajach^[3]. Nazwą potoczną rośliny z tej rodziny jest w wielu językach słowo "aroid" lub "arum". Duże znaczenie ekonomiczne jako roślina dostarczających bulw taro bogatych w skrobię ma kolokazja jadalna. Jadalne bulwy ma także m.in. żółtosocza strzałkowata, dziwidło Riviera, Cyrtosperma merkusii, u niektórych gatunków jadalne są także liście. Liczne gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne, w krajach klimatu umiarkowanego często uprawiane jako doniczkowe (np. z rodzajów monstera, epipremnum, skrzydłokwiat), liczne są także popularnymi roślinami uprawnymi w stawach (np. orontium, czermień, cantedeskia) lub akwariach (np. zwartka, pistia). Anturium i cantedeskia są popularnymi roślinami wykorzystywanymi na kwiat cięty w kwiaciarstwie^[4].

Morfologia

Pokrój: Rośliny o bardzo zróżnicowanej budowie, będącej adaptacją do siedlisk naziemnych, epifitycznych i wodnych. Osiągające różne rozmiary – od bardzo drobnych do okazałych, o pędach rosnących samodzielnie lub wspinających się po podporach lub unoszących się na powierzchni wody. W tym ostatnim przypadku (podrodzina Lemnoideae) pęd zredukowany jest do plechopodobnego członu, a jedynymi wyróżnialnymi organami są zredukowane kwiaty oraz korzeń. Wolfia z tej podrodziny to najmniejsza roślina kwiatowa^[4]. Z kolei dziwidło olbrzymie ma organy podziemne o masie do 70 kg, kolbę kwiatostanową o długości ponad 1 m i podzieloną blaszkę liściową osiągającą 4 m średnicy^[5]. Przeważają byliny o bulwiastych kłączach^[5].
Liście: Zwykle zróżnicowane na ogonek liściowy i blaszkę (brak ogonka u Gymnostachys)^[4], często dużych rozmiarów. Ogonek pochwiastą nasadą zwykle obejmuje łodygę^[5]. Użyłkowanie zróżnicowane, zwykle pierzaste, ale czasem także dłoniaste lub równoległe^[4].
Kwiaty: Zwykle drobne i niepozorne, skupione w kolbę na mięsistej osi kwiatostanu i otoczone pochwą. U części przedstawicieli kwiatostan jest pułapkowy – wabi owady zapylające, ale utrudnia im wydostanie się, dzięki czemu zapylają one większą liczbę kwiatów^[5]. U pierwotnych obrazkowatych, przedstawicieli starszych linii rozwojowych kwiaty są obupłciowe, mają okwiat w dwóch okółkach liczących po dwa lub trzy listki, czasem barwne. W kwiatach takich pręciki wyrastają w dwóch okółkach wokół górnej, trójkomorowej zalążni. Większość przedstawicieli rodziny ma jednak kwiaty zredukowane, bez okwiatu i jednopłciowe^[5]. Kwiaty żeńskie skupiają się zwykle w dolnej części kolby, a męskie w środkowej i górnej, przy czym czasem oddzielone są strefą kwiatów sterylnych^[4].
Owoce: Mięsiste jagody^[4].

Systematyka

W większości znaczących systemów klasyfikacyjnych XX wieku obrazkowate Araceae, obok rzęsowatych Lemnaceae i tatarakowatych Acoraceae, włączane były do rzędu obrazkowców Arales^[6]. Tak rodzina klasyfikowana była w systemie Cronquista (1982)^[7], Dahlgrena (1989) i Takhtajana (1997)^[6]. Odkrycia molekularne na przełomie XX i XXI wieku spowodowały zmiany w klasyfikacji – wyodrębniono w osobny rząd tatarakowate, a rzęsowate włączono jako podrodzinę rzęsowych Lemnoideae do obrazkowatych. W systemie APG IV rodzina przedstawiana była jako bazalna w obrębie rzędu żabieńcowców Alismatales^[2].

Pozycja w rzędzie żabieńcowców według systemu APG V z 2026 roku^[8]^[9]

Zajmuje w rzędzie pozycję bliską bazalnej, za kosatkowatymi Tofieldiaceae^[8].

żabieńcowce

kosatkowate Tofieldiaceae

obrazkowate Araceae

żabieńcowate Alismataceae

	łączniowate Butomaceae

	żabiściekowate Hydrocharitaceae

onowodkowate Aponogetonaceae

bagnicowate Scheuchzeriaceae

świbkowate Juncaginaceae

Maundiaceae

	posydoniowate Posidoniaceae

	rupiowate Ruppiaceae

bałwanicowate Cymodoceaceae

	zosterowate Zosteraceae

	rdestnicowate Potamogetonaceae

Kladogram rodziny obrazkowatych według Angiosperm Phylogeny Website^[2]

obrazkowate

	Gymnostachydoideae

	Orontioideae

Lemnoideae

	Monsteroideae

	Pothoideae

Lasioideae

Aroideae

	Zamioculcadodae

	Schismatoglottidodae

	Philodendrodae

	Arodae

	Anubiadeae

	Calleae

	Montrichardia

Relacje w ramach rodziny obrazkowatych według Cusimano i in. (2011)^[10]

obrazkowate

Proto-Araceae

	Gymnostachys

	Orontioideae

klad Spirodela

Lemnoideae

True Araceae

klad Bisexual Climbers

Pothoideae

	Anthurium

	Potheae

Monsteroideae

klad Heteropsis

	Spathiphyllae

	klad Rhaphidophora

klad Podolasia

Lasioideae

klad Unisexual Flowers

klad Stylochaeton

	Stylochaeton

	Zamioculcadoideae

Aroideae

Wykaz rodzajów w poszczególnych podrodzinach^[2]^[3]
Podrodzina Gymnostachydoideae Bogner & Nicolson

Gymnostachys R.Br.

Podrodzina Orontioideae Mayo, Bogner & Boyce

Lysichiton Schott – tulejnik
Orontium L. – orontium
Symplocarpus Salisb. ex W. P. C. – skupnia

Podrodzina rzęsowe Lemnoideae Engler

Lemna L. – rzęsa
Spirodela Schleid. – spirodela (w tym Landoltia Les & D.J.Crawford)
Wolffia Horkel ex Schleid – wolfia
Wolffiella Hegelm.

Podrodzina Pothoideae Engler

Plemię Potheae Engler

Pothos L. – stopłat (w tym: Pedicellarum M. Hotta)
Pothoidium Schott

Plemię Anthurieae Engler

Anthurium Schott – anturium

Podrodzina Monsteroideae Schott

Plemię Anepsiadeae

Heteropsis Kunth
Rhodospatha Poepp.
Stenospermation Schott

Plemię Spathiphylleae Engler

Holochlamys Engl.
Spathiphyllum Schott – skrzydłokwiat

Plemię Monstereae

Alloschemone Schott
Amydrium Schott
Anadendrum Schott
Epipremnum Schott
Monstera Adans. – monstera
Rhaphidophora Hassk. – rafidofora
Scindapsus Schott – scindapsus

Podrodzina Lasioideae Engler

Anaphyllopsis A. Hay
Anaphyllum Schott
Cyrtosperma Griff.
Dracontioides Engl.
Dracontium L. – żmijownik
Lasia Lour.
Lasimorpha Schott
Podolasia N. E. Br.
Pycnospatha Thorel ex Gagnep.
Urospatha Schott

Podrodzina Aroideae Arn.

Podział największej oraz najbardziej zróżnicowanej morfologicznie w rodzinie obrazkowatych podrodziny Aroideae, a także jej relacje z podrodziną Zamioculcadoideae, są nadal przedmiotem badań. Historycznie podrodzina dzielona była na 26 plemion. W 2011 roku Cusimano i inni opublikowali wyniki analiz filogenetycznych całej rodziny obrazkowatych, dzieląc podrodzinę Aroideae na 5 głównych kladów (Zantedeschia, rheophytes, Amorphophallus, Colletogyne i Pistia), dzielonych dalej na mniejsze klady i plemiona. Badacze uznali Aroideae za siostrzaną dla Zamioculcadoideae w kladzie roślin o kwiatach jednopłciowych (Unisexual Flowers clade)^[10]. W 2024 roku Ezedin zaproponował podział podrodziny na 4 nadplemiona z dalszym podziałem na tradycyjne plemiona. Autor zredukował Zamioculcadoideae do rangi nadrzędu w ramach Aroideae^[11]. Angiosperm Phylogeny Website oparł systematykę podrodziny na pracy Ezedina^[2].

Zaakceptowane rodzaje według Plants of the World Online w podziale według Angiosperm Phylogeny Website i Ezedina. Przynależność rodzajów do poszczególnych taksonów według Angiosperm Phylogeny Website oraz pracy Cusimano i innych^[2]^[10]^[11]^[3].

Nadplemię Zamioculcadodae Ezedin (wg Cusimano i in. klad Stylochaeton)

Plemię Stylochaetoneae Schott
- Stylochaeton Lepr.
Plemię Zamioculcadeae Schott (według Cusimano i in. podrodzina Zamioculcadoideae)
- Gonatopus Engl.
- Zamioculcas Schott – zamiokulkas

Nadplemię Schismatoglottidodae Ezedin

plemię Cryptocoryneae Wydler
- Cryptocoryne Fisch. ex Wydler – zwartka
- Lagenandra Dalzell
plemię Philonotieae S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Philonotion Schott
plemię Schismatoglottideae Nakai
- Aia S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Apoballis Schott
- Aridarum Ridl.
- Ayuantha S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bakoa P.C. Boyce & S.Y. Wong
- Bakoaella S. Y. Wong & P. C. Boyce
- Bau S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bidayuha S. Y. Wong & P. C. Boyce
- Borneoa S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra Schott
- Burttianthus S. Y. Wong et al.
- Colobogynium Schott
- Croatiella E.G.Gonç.
- Fenestratarum P. C. Boyce & S. Y. Wong
- Galantharum P. C. Boyce & S. Y. Wong
- Gamogyne N. E. Brown
- Gosong S. Y. Wong & P. C. Boyce
- Hera S. Y. Wong et al.
- Heteroaridarum M. Hotta
- Hottarum Bogner & Nicolson
- Huluarum P.C.Boyce
- Ibania S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Josefia Scherber., K.Hase & P.C.Boyce
- Kiewia S. Y. Wong & P. C. Boyce
- Nabalu S. Y. Wong & P. C. Boyce
- Naiadia S. Y. Wong et al.
- Ooia Wong & Boyce
- Phymatarum M. Hotta
- Pichinia S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Piptospatha N. E. Br.
- Pursegloveia S. Y. Wong et al.
- Rhynchopyle Engler
- Sarawakia P.C. Boyce & S.Y. Wong
- Schismatoglottis Zoll. & Moritzi
- Schottariella P.C. Boyce & S.Y. Wong
- Schottarum P. C. Boyce & S. Y. Wong
- Tawaia S. Y. Wong et al.
- Toga S. Y. Wong et al.
- Tweeddalea P.C. Boyce & S.Y. Wong
- Vesta S. Y. Wong

Nadplemię Philodendrodae Ezedin

plemię Aglaonemateae Engler
- Aglaodorum Schott
- Aglaonema Schott – aglaonema
- Boycea A.Hay
plemię Culcasieae Engler
- Cercestis Schott
- Culcasia P. Beauv.
plemię Nephthytideae Engler
- Anchomanes Schott – anchomanes
- Callopsis Engl. (według Cusimano i inni takson bazalny podrodziny)
- Nephthytis Schott
- Pseudohydrosme Engl.
plemię Philodendreae Schott
- Adelonema Schott
- Homalomena Schott – czermiówka (w tym Furtadoa M. Hotta)
- Philodendron Schott – filodendron
- Vivaria O.Cabrera, Tinitana, Cumbicus, Prina & Paulo Herrera
plemię Spathicarpeae Schott
- Asterostigma Fisch. & C. A. Mey.
- Bognera Mayo & Nicolson
- Dieffenbachia Schott – difenbachia
- Gearum N. E. Br.
- Gorgonidium Schott
- Incarum E.G.Gonç.
- Lorenzia E.G.Gonç.
- Mangonia Schott
- Spathantheum Schott
- Spathicarpa Hook.
- Synandrospadix Engl.
- Taccarum Brongn. ex Schott
plemię Zantedeschieae Engler
- Zantedeschia Spreng. – cantedeskia

Nadplemię Arodae Ezedin

plemię Alocasieae A.Hay (według APWeb włączone do Colocasieae)
- Alocasia (Schott) G. Don – alokazja
- Englerarum Nauheimer & P.C.Boyce
- Leucocasia Schott
- Vietnamocasia Lý et al.
plemię Areae R.Br. ex Duby
- Arum L. – obrazki
- Biarum Schott – wężydło
- Dracunculus Mill.
- Eminium (Blume) Schott
- Helicodiceros Schott
- Lazarum A.Hay
- Sauromatum Schott – pałczycha
- Theriophonum Blume
- Typhonium Schott – truciec
plemię Arisaemateae Nakai
- Arisaema Mart. – arizema
- Pinellia Ten. – pinelia
plemię Arisareae
- Ambrosina Bassi
- Arisarum Mill. – kleśniec
plemię Arophyteae Bogner
- Arophyton Jum.
- Carlephyton Jum.
- Colletogyne Buchet
plemię Caladieae Schott in Schott & Endl.
- Caladium Vent. – kaladium
- Chlorospatha Engl.
- Filarum Nicolson
- Hapaline Schott
- Idimanthus E.G.Gonç.
- Jasarum G. S. Bunting
- Phyllotaenium Schott
- Scaphispatha Brongn. ex Schott
- Syngonium Schott – zroślicha
- Ulearum Engl.
- Xanthosoma Schott – żółtosocza
- Zomicarpa Schott
- Zomicarpella N. E. Br.
plemię Colocasieae
- Ariopsis Nimmo
- Colocasia Schott – kolokazja
- Remusatia Schott – żyworód
- Steudnera K. Koch
plemię Peltandreae Engler
- Peltandra Raf. – tarczeń
plemię Pistieae Lecoq & Juillet
- Pistia L. – pistia
plemię Protareae Engler
- Protarum Engl.
plemię Thomsonieae Blume
- Amorphophallus Blume ex Decne. – dziwidło
plemię Typhonodoreae Engler
- Typhonodorum Schott

Plemiona i rodzaje nieujęte w powyższej systematyce

plemię Anubiadeae Engler
- Anubias Schott – anubias
plemię Calleae Bartling
- Calla – czermień
klad Montrichardia
- Montrichardia Crueg.

Rodzaje wymarłe

Albertarum^[12]
Cobbania (Lesquereux) Stockey, Rothwell et Johnson^[13]
Mayoa Friis, Pedersen et Crane^[14]
Petrocardium Herrera, Jaramillo, Dilcher, Wing et Gomez-N^[15]

Dawniej do rodziny obrazkowatych zaliczano również rodzaj tatarak (Acorus), w nowszych podziałach systematycznych jest on jednak wyłączony w osobną rodzinę tatarakowatych (Acoraceae).

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-11] (ang.).
1 2 3 4 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-06]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 118-120. ISBN 978-1-84246-634-6.
1 2 3 4 5 Alicja i Jerzy Szweykowscy (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 568-569. ISBN 83-214-1305-6.
1 2 Gurcharan Singh: Plant Systematics. Enfield: Science Publishers, 2004, s. 335-337. ISBN 1-57808-351-6.
↑ The Taxonomicon: Araceae – A. Cronquist (1982) Magnoliophyta (Classification). [dostęp 2010-08-19]. (ang.).
1 2 James W. Byng (i inni). Large‐scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V. „Journal of Systematics and Evolution”. 64 (5), s. 845–874, 2026-09-17. DOI: 10.1111/jse.70096.
↑ James W. Byng, Rogier van Vugt, Ehoarn Bidault, Mark W. Chase, Maarten J.M. Christenhusz: Angiosperm Phylogeny Poster APG V. APG V (2026), supplementary information. [dostęp 2026-10-06].
1 2 3 Natalie Cusimano (i inni). Relationships within the Araceae: Comparison of morphological patterns with molecular phylogenies. „American Journal of Botany”. 98 (4), s. 654–668, 2011. DOI: 10.3732/ajb.1000158.
1 2 Zacky Ezedin. A Conspectus of Angiosperm Supertribes. „Harvard Papers in Botany”. 29 (1), s. 63–78, 2024-06-30. DOI: 10.3100/hpib.v29iss1.2024.n8.
↑ J.G Bogner, G.L. Hoffman, K.R. Aulenback: A fossilized aroid infructescence, Albertarum pueri gen.nov. et sp.nov.. Canadian Journal of Botany.
↑ R.A. Stockey, G.W. Rothwell & K.R. Johnson: Cobbania corrugata gen. et comb. nov. (Araceae). American Journal of Botany. [dostęp 2012-03-15].
↑ E.M. Friis, K.R. Pedersen, and P.R. Crane: Araceae from the Early Cretaceous of Portugal: Evidence on the emergence of monocotyledons. Department of Palaeobotany, Swedish Museum of Natural History. [dostęp 2012-03-15].
↑ F.A. Herrera, C.A. Jaramillo, D.L. Dilcher, S.L. Wing & C. Gomez-N: Fossil Araceae from a Paleocene Neotropical Rainforest in Colombia. American Journal of Botany. [dostęp 2012-03-15].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 3 4 5 6 7 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-11] (ang.).

[kew-3] 1 2 3 4 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-06]. (ang.).

[maarten-4] 1 2 3 4 5 6 Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 118-120. ISBN 978-1-84246-634-6.

[slownik-5] 1 2 3 4 5 Alicja i Jerzy Szweykowscy (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 568-569. ISBN 83-214-1305-6.

[singh-6] 1 2 Gurcharan Singh: Plant Systematics. Enfield: Science Publishers, 2004, s. 335-337. ISBN 1-57808-351-6.

[7] The Taxonomicon: Araceae – A. Cronquist (1982) Magnoliophyta (Classification). [dostęp 2010-08-19]. (ang.).

[APGV-8] 1 2 James W. Byng (i inni). Large‐scale nuclear and plastid phylogenomic analyses inform an updated Angiosperm Phylogeny Group classification: APG V. „Journal of Systematics and Evolution”. 64 (5), s. 845–874, 2026-09-17. DOI: 10.1111/jse.70096.

[APPV-9] James W. Byng, Rogier van Vugt, Ehoarn Bidault, Mark W. Chase, Maarten J.M. Christenhusz: Angiosperm Phylogeny Poster APG V. APG V (2026), supplementary information. [dostęp 2026-10-06].

[cusimano-10] 1 2 3 Natalie Cusimano (i inni). Relationships within the Araceae: Comparison of morphological patterns with molecular phylogenies. „American Journal of Botany”. 98 (4), s. 654–668, 2011. DOI: 10.3732/ajb.1000158.

[ezedin-11] 1 2 Zacky Ezedin. A Conspectus of Angiosperm Supertribes. „Harvard Papers in Botany”. 29 (1), s. 63–78, 2024-06-30. DOI: 10.3100/hpib.v29iss1.2024.n8.

[12] J.G Bogner, G.L. Hoffman, K.R. Aulenback: A fossilized aroid infructescence, Albertarum pueri gen.nov. et sp.nov.. Canadian Journal of Botany.

[13] R.A. Stockey, G.W. Rothwell & K.R. Johnson: Cobbania corrugata gen. et comb. nov. (Araceae). American Journal of Botany. [dostęp 2012-03-15].

[14] E.M. Friis, K.R. Pedersen, and P.R. Crane: Araceae from the Early Cretaceous of Portugal: Evidence on the emergence of monocotyledons. Department of Palaeobotany, Swedish Museum of Natural History. [dostęp 2012-03-15].

[15] F.A. Herrera, C.A. Jaramillo, D.L. Dilcher, S.L. Wing & C. Gomez-N: Fossil Araceae from a Paleocene Neotropical Rainforest in Colombia. American Journal of Botany. [dostęp 2012-03-15].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]