Tiel
Gemeente in Nederland  | |||
|---|---|---|---|
.png) | |||
| Situering | |||
| Provincie |  Gelderland | ||
| Coördinaten | 51° 53′ NB, 5° 26′ OL | ||
| Algemeen | |||
| Oppervlakte | 35,51 km² | ||
| - land | 32,88 km² | ||
| - water | 2,63 km² | ||
| Inwoners (1 jan 2026) |
42.493? (1292 inw./km²) | ||
| Bestuurscentrum | Tiel | ||
| Belangrijke verkeersaders |    | ||
| Station(s) | Tiel & Tiel Passewaaij | ||
| Politiek | |||
| Burgemeester (lijst) | José van Egmond (CDA, wnd.) | ||
| Economie | |||
| Gemiddeld inkomen (2023) | € 36.700 per inwoner | ||
| Gem. WOZ-waarde (2024) | € 348.000 | ||
| WW-uitkeringen (2023) | 15 per 1000 inw. | ||
| Overig | |||
| Postcode(s) | 4000-4007, 4013-4014, 4017, 4062 | ||
| Netnummer(s) | 0344 | ||
| CBS-code | 0281 | ||
| CBS-wijkindeling | zie wijken en buurten | ||
| Amsterdamse code | 10027 | ||
| Website | www.tiel.nl | ||
 Bevolkingspiramide (2023) | |||
| |||
Tiel is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland. De gemeente telde op 1 januari 2026 ongeveer 42.493 inwoners (bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 34,81 km² (waarvan 2,17 km² water).
Tiel ligt ingeklemd tussen de rivieren de Waal (in het zuiden), de Linge (in het noorden) en het Amsterdam-Rijnkanaal (in het oosten).
De stad ligt aan de A15 en kan bereikt worden via de N834 en N835. Tiel fungeert als eindpunt van de spoorlijnen Utrecht – Tiel en Arnhem – Tiel.
Ten noordoosten van Tiel liggen de Prins Bernhardsluizen, het grote sluizencomplex tussen de rivier de Waal en het Amsterdam-Rijnkanaal, een belangrijke scheepvaartverbinding. Verder heeft Tiel een overnachtingshaven voor de binnenvaart. Een fiets- en voetveer verbindt Tiel met Wamel aan de overkant van de Waal.
De mascotte van de stad is Flipje, het fruitbaasje (de stripfiguur van de voormalige lokale jamfabriek De Betuwe). Van Flipje staat een standbeeld in het stadscentrum.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Prehistorie en Oudheid
[bewerken | brontekst bewerken]In 2011 werd ter hoogte van bedrijvenpark Kellen langs de Linge een vindplaats uit de nieuwe steentijd (circa 3650 v.Chr.) blootgelegd. De archeologen troffen bewoningssporen aan, aardewerk, vuursteen en dierlijk bot.
In 2017 werden tijdens en uitbreiding van het bedrijventerrein Medel verschillende begraafplaatsen uit de nieuwe steentijd gevonden, waaronder een graf van ten minste acht personen. De vondsten dateren tussen 3700 v.Chr. en 3400 v.Chr. en zijn geclassificeerd in de Hazendonkgroep. [1][2]
.jpg)
In 2017 werd in Medel ook een van de rijkste Romeinse vindplaatsen in de Betuwe aangetroffen. Onder de 2.500 gevonden bronzen voorwerpen waren een zeldzame balsamarium (zalfpot) gedecoreerd met liefdesgoden in reliëf, en luxe artikelen zoals mantelspelden, ringen, dolken, een olielamp en een wijnzeef. De voorwerpen lagen op een klein gebied van twintig tot vijftig meter breed in een oude rivierbedding die langs de iets hoger gelegen "Hoge Hof" lag. Onderzoekers vermoedden dat daar een villa of een heiligdom heeft gestaan.[3][4]
Op hetzelfde terrein zijn ook resten gevonden uit de vroege bronstijd. Meer dan 60 graven uit die tijd zijn hier ontdekt zowel in grafheuvels als daarbuiten. In 2023, nadat alle opgravingen van 2017 in kaart waren gebracht, concludeerden de onderzoekers dat er ook een 4000 jaar oud heiligdom met een zonnekalender moet hebben gestaan.[5]
Zie Zonnekalender van Tiel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.Middeleeuwen
[bewerken | brontekst bewerken].jpg)
Tiel is een van de oudste steden van Nederland. De plaats stamt uit de periode 850-1100, terwijl de meeste Nederlandse steden in de late middeleeuwen (1150-1300) ontstonden.
De teloorgang rond 850 van de circa tien kilometer verderop gelegen internationale handelsplaats Dorestad, zorgde ervoor dat een deel van de handel werd verlegd naar Tiel. In 896 ontving Tiel van de Frankische koning Zwentibold het tolrecht. Archeologisch onderzoek in de binnenstad heeft bevestigd wat uit schriftelijke bronnen reeds bekend was: de stad was in de tiende en elfde eeuw een handelsnederzetting van internationale betekenis, die nauwe banden onderhield met de veel rijkere en machtigere handelsstad Keulen. Tiel onderhield in die tijd ook nauwe handelsbetrekkingen met Engeland. Nog voor 950 werd in Tiel een stenen burcht opgericht, die onder andere als tolhuis