Raja Jordan

Raja Kerajaan Hasyimiah Jordan
Arab: ملك المملكة الأردنية الهاشمية Malik al-Mamlakah al-Urdunniyyah al-Hāshimiyyah
Jata diraja Jordan
Penjawat kini
Abdullah II, raja sejak 7 Februari 1999
Abdullah II sejak 7 Februari 1999
Panji diraja Raja Jordan
Butiran
Pewaris takhta	Hussein ibn Abdullah
Penyandang pertama	Abdullah I
Pembentukan	25 Mei 1946
Laman sesawang	Royal Hashemite Court

Raja Jordan (Arab: ملك المملكة الأردنية الهاشمية; perumian: Malik al-Mamlakah al-Urdunniyyah al-Hāshimiyyah) ialah ketua negara Kerajaan Hasyimiah Jordan dan ketua monarki Wangsa Hasyimiah di negara itu. Jawatan raja dalam bentuknya sekarang bermula pada 25 Mei 1946 apabila Transjordan mencapai kemerdekaan penuh dan Emir Abdullah bin al-Hussein diisytiharkan sebagai raja. Akar institusi pemerintahan Hasyimiah di wilayah Jordan bermula lebih awal pada 1921, apabila Abdullah menubuhkan pemerintahannya di Transjordan dalam lingkungan Mandat British.

Abdullah II menaiki takhta pada 7 Februari 1999 selepas kemangkatan bapanya, Hussein, dan merupakan raja semasa Jordan. Menurut Perlembagaan Jordan, sistem pemerintahan negara itu ialah sistem berparlimen dengan monarki warisan. Kuasa eksekutif terletak pada raja dan dilaksanakan melalui para menteri, manakala kuasa perundangan dilaksanakan oleh raja bersama Majlis Kebangsaan. Pewarisan takhta tertakluk pada Perkara 28 Perlembagaan dan berpusat pada keturunan lelaki Abdullah I. Pewaris takhta semasa ialah putera sulung Abdullah II, Hussein ibn Abdullah, yang dinamakan sebagai putera mahkota pada 2 Julai 2009.

Sejarah

Keamiran Transjordan

Abdullah I mengasaskan pemerintahan Hasyimiah di Transjordan pada 1921 dan menjadi raja pertama selepas kemerdekaan pada 1946.

Asal usul monarki Jordan moden berkait dengan perkembangan politik di Timur Tengah selepas Perang Dunia Pertama dan berakhirnya pemerintahan Arab di Damsyik pada 1920. Abdullah bin al-Hussein, salah seorang putera Husain bin Ali, bergerak dari Hijaz ke utara dan tiba di Amman pada 2 Mac 1921. Dalam rundingan berikutnya dengan pihak British, sebuah keamiran di Transjordan diiktiraf di bawah pemerintahan Abdullah dalam lingkungan mandat British.

Dengan itu Abdullah menjadi Emir Transjordan dan membentuk cabang pemerintahan Hasyimiah yang kekal memerintah Jordan sehingga kini. Kedudukan ini berbeza daripada jawatan raja yang wujud selepas kemerdekaan: sepanjang tempoh sebelum 1946, Abdullah memerintah sebagai emir, bukan sebagai Raja Jordan.

Pada 25 Mei 1946, Transjordan memperoleh kemerdekaan penuh dan Abdullah diisytiharkan sebagai raja. Tarikh tersebut menjadi tarikh pembentukan rasmi jawatan Raja Jordan dalam bentuk kerajaan merdeka. Abdullah memerintah sehingga 20 Julai 1951, apabila beliau dibunuh di Masjid al-Aqsa di Baitulmaqdis.

Pembentukan kerajaan dan peralihan takhta

Raja Talal di hadapan Istana Raghadan pada 1952.

Selepas kemangkatan Abdullah I, puteranya Talal bin Abdullah menjadi penggantinya. Sumber rasmi Kementerian Luar Negeri Jordan menyatakan bahawa Talal diisytiharkan sebagai raja berperlembagaan pada 6 September 1951. Walaupun pemerintahannya singkat, zaman Talal penting dalam perkembangan institusi negara kerana Perlembagaan 1952 digubal pada masa pemerintahannya.

Masalah kesihatan menyebabkan Talal tidak dapat meneruskan pemerintahannya. Pada 11 Ogos 1952, puteranya Hussein diisytiharkan sebagai raja. Oleh sebab Hussein ketika itu berusia 17 tahun dan belum mencapai umur majoriti yang ditetapkan oleh Perlembagaan, sebuah Majlis Pemangku Raja menjalankan kuasa diraja sehingga beliau mencapai umur 18 tahun qamariah pada 2 Mei 1953.

Raja Hussein pada 11 Ogos 1952.

Hussein memerintah sehingga kemangkatannya di Amman pada 7 Februari 1999. Putera sulungnya, Abdullah, kemudian mengambil alih takhta sebagai Abdullah II. Pemerintahan Abdullah II meneruskan kesinambungan Wangsa Hasyimiah yang telah memerintah wilayah Jordan sejak penubuhan Keamiran Transjordan pada 1921.

Kedudukan perlembagaan

Kuasa dan fungsi

Panji diraja Raja Jordan.

Perkara 1 Perlembagaan Jordan mentakrifkan sistem pemerintahan negara itu sebagai sistem berparlimen dengan monarki warisan. Perkara 24 menetapkan bahawa rakyat merupakan sumber kuasa negara, manakala Perkara 25 hingga 27 membahagikan pelaksanaan kuasa negara antara cabang perundangan, eksekutif dan kehakiman. Kuasa perundangan terletak pada raja bersama Majlis Kebangsaan, kuasa eksekutif terletak pada raja dan dilaksanakan melalui para menteri, manakala kuasa kehakiman dilaksanakan oleh mahkamah bebas dengan penghakiman dikeluarkan atas nama raja.

Perkara 30 menetapkan raja sebagai ketua negara. Antara kuasa perlembagaannya ialah mengesahkan dan mengisytiharkan undang-undang, menjadi panglima tertinggi angkatan tentera, mengisytiharkan perang dan mengadakan perdamaian serta memeterai perjanjian tertakluk pada syarat perlembagaan yang berkenaan. Raja juga mengarahkan pilihan raya Dewan Perwakilan diadakan, memanggil dan menangguhkan persidangan Majlis Kebangsaan serta mempunyai kuasa membubarkan Dewan Perwakilan dan Dewan Senat menurut Perlembagaan.

Raja melantik dan memecat perdana menteri, manakala menteri dilantik dan dipecat berdasarkan perakuan perdana menteri. Raja juga melantik anggota Dewan Senat dan presidennya. Oleh sebab prerogatif ini, jawatan Raja Jordan mempunyai peranan politik yang jauh lebih luas daripada sebuah monarki yang terutama bersifat istiadat. Laporan Freedom in the World 2026 oleh Freedom House menyifatkan raja sebagai memainkan peranan dominan dalam politik dan pemerintahan Jordan; penilaian tersebut merupakan analisis badan bukan kerajaan dan bukan sebahagian daripada takrif perlembagaan rasmi.

Pewarisan takhta dan pemangkuan

Perkara 28 Perlembagaan menetapkan bahawa takhta diwarisi dalam keluarga Abdullah bin al-Hussein melalui keturunan lelaki. Sebagai aturan asas, takhta berpindah kepada putera lelaki sulung raja dan seterusnya kepada putera sulungnya mengikut garis keturunan tersebut. Perlembagaan bagaimanapun membenarkan raja memilih salah seorang saudara lelakinya sebagai putera mahkota, yang kemudiannya menjadi pewaris takhta.

Sekiranya tiada keturunan lelaki dalam cabang tersebut, Perlembagaan menetapkan aturan pewarisan melalui saudara lelaki raja, anak saudara dan bapa saudara serta keturunan mereka. Jika tiada pewaris yang memenuhi aturan itu, Majlis Kebangsaan memilih raja daripada keturunan Husain bin Ali, tokoh pengasas Pemberontakan Arab. Seseorang yang menaiki takhta mesti beragama Islam, waras, lahir daripada perkahwinan yang sah dan mempunyai ibu bapa beragama Islam.

Raja mencapai umur majoriti bagi tujuan perlembagaan apabila genap 18 tahun qamariah. Jika takhta diwarisi oleh seseorang yang belum mencapai umur tersebut, kuasa raja dilaksanakan oleh seorang pemangku atau Majlis Pemangku Raja sehingga raja mencapai umur yang ditetapkan. Ketetapan ini digunakan selepas Hussein diisytiharkan sebagai raja pada 1952; Majlis Pemangku Raja menjalankan fungsi diraja sehingga beliau mengambil alih kuasa perlembagaan sepenuhnya pada 2 Mei 1953.

Putera Hussein bin Abdullah, putera sulung Abdullah II, dinamakan sebagai Putera Mahkota melalui dekri diraja yang berkuat kuasa pada 2 Julai 2009 berdasarkan Perkara 28(a) Perlembagaan.

Senarai raja

Kesemua raja Jordan sejak kemerdekaan berasal daripada Wangsa Hasyimiah dan merupakan keturunan Abdullah I. Tarikh dalam jadual merujuk kepada tempoh pemegangan takhta; bagi Hussein, pelaksanaan kuasa perlembagaan sepenuhnya hanya bermula selepas tamatnya tempoh pemangkuan pada 2 Mei 1953.

Raja Jordan sejak kemerdekaan pada 1946

Potret	Raja	Kehidupan	Pemerintahan	Hubungan pewarisan	Peralihan pemerintahan
	Abdullah I	1882–1951	25 Mei 1946 – 20 Julai 1951	Putera Husain bin Ali	Emir Transjordan sejak 1921; diisytiharkan sebagai raja apabila negara mencapai kemerdekaan penuh pada 25 Mei 1946. Dibunuh di Baitulmaqdis pada 20 Julai 1951.
	Talal	1909–1972	6 September 1951 – 11 Ogos 1952	Putera Abdullah I	Menggantikan Abdullah I selepas pembunuhan bapanya; diisytiharkan sebagai raja berperlembagaan pada 6 September 1951. Pemerintahannya berakhir atas sebab kesihatan pada 11 Ogos 1952.
	Hussein	1935–1999	11 Ogos 1952 – 7 Februari 1999	Putera Talal	Diisytiharkan sebagai raja ketika berusia 17 tahun. Majlis Pemangku Raja menjalankan kuasa diraja sehingga Hussein mengambil alih kuasa perlembagaan sepenuhnya pada 2 Mei 1953.
	Abdullah II	1962–kini	7 Februari 1999 – kini	Putera Hussein	Menggantikan Hussein selepas kemangkatan bapanya pada 7 Februari 1999; penyandang takhta semasa.

Lihat juga

• Wangsa Hasyimiah
• Sejarah Jordan
• Perdana Menteri Jordan
• Putera Mahkota Jordan

Pautan luar

• Royal Hashemite Court
• Laman rasmi Raja Abdullah II