Canton Tesin
| Quel articul chì l'è scrivüü in Lumbard, cun l'urtugrafia insübrica ünificada. |
| Canton Tesin Canton | |||||
|---|---|---|---|---|---|
|
| |||||
| Dats aministrativ | |||||
| Nom ofiçal | Ticino | ||||
| Stat | Svìzzera | ||||
| Capital | Belinzona | ||||
| Lengue ofiçai | lengua italiana | ||||
| Oltre lengue | Lengua walser, lengua italiana, lombard e Lenga dij segn dla Svìssera italian-a | ||||
| Nassida | 1803 | ||||
| Politega | |||||
| President | |||||
| Orgen lejislativ | Gran Consili | ||||
| Territore | |||||
| Coordinade | 46°19′N 8°49′E / 46.316667°N 8.816667°E | ||||
| OSM | 1687730 | ||||
| Voltituden | 238 m s.l.m | ||||
| Superfix | 2 812,15 km² | ||||
| Abitants | 358 903 ab. (31 dicember 2024) | ||||
| Densitaa | 127.63 ab./km² | ||||
| Confin | Canton Grison, Canton Uri, Canton Vales, Piemont, Lombardia, Pruvincia de Com, Pruvincia de Vares e Pruvincia del Verban-Cüsi-Ossula | ||||
| Fus orari | UTC+01:00 e UTC+02:00 | ||||
| Varie | |||||
| Codex ISO 3166 | CH-TI | ||||
| Prefiss | 091 | ||||
| Sigla autom. | TI | ||||
| Cl. climatega | |||||
| Cl. sismega | |||||
| Localizazion | |||||
| Sit istituzional | |||||
El Canton Tesin (in Todesch, Frances e Romanc Tessin; Talian: Ticino) l'è 'l canton püssee a süd de la Sguizzera. El ciapa el sò nom del fiüm Tesin che 'l ghe passa in del mezz, de la funt al Pass de la Nuvena (tudesch: Nufenenpass) al Lagh Magiur.
Lengua
[Modifega | modifica 'l sorgent]La lengua ufficial del Canton Tesin l'é 'l Talian. L'è parlaa departutt anca 'l lombard occidental (variant ticinesa), ma l'è minga recognussuda a nivel ufficial. El Canton Tesin el forma, insemma ai val Mesolcina, Calanca, Bargaja e Pos'ciav (del Canton Grison), la Svizera Taliana.
In del Comun de Bosch/Gürin on quejivun el parla on patovaa todesch, el "Guriner/Guryner Titsch" o "Ditsch" (dialett de la lengua Walser).
I dialet lumbard del cantun
[Modifega | modifica 'l sorgent]I dialet del Cantun Tesin poden vess spartii in düü grüp: quei sota al Munt Scender e quei che se tröven sura de quel. I dialet del Sotascender (quei de la zona de Ciass, Mendris e Lügan) hin cumpagn assee di dialet cumasch e varesot parlaa in Italia; i dialet del Surascender (zona de Belinzona, Lucarn e di vai

