аю
Қазақша
[өңдеу]Зат есім
[өңдеу]түбірі: Аю.
Анықтамасы:
- жыртқыштар отрядына жататын, денесі ірі, жүні қалың, құйрығы қысқа, табанымен басатын сүтқоректі жабайы аң.
| Септік | |
|---|---|
| Атау | Аю |
| Ілік | Аюдың |
| Барыс | Аюға |
| Табыс | Аюды |
| Жатыс | Аюда |
| Шығыс | Аюдан |
| Көмектес | Аюмен |
Синонимдері:
- Маймақ, қорбаңбай, маймақ аю, кірекей.
Түп төркіні:
- «Аю» сөзі — көне түркі тілінен келе жатқан төл сөз. Көне түркі жазбалары мен Махмұд Қашқаридің «Диуани лұғат ат-түрк» сөздігінде бұл жануар «адығ» немесе «азығ» тұлғасында кездеседі. Уақыт өте келе түркі тілдерінің даму заңдылықтарына байланысты ортадағы «д/з» дыбыстары түсіп қалып, соңғы «ғ» дыбысы «у» дауыссыз дыбысына айналған (адығ > айығ > аю). Түркі халықтарының ежелгі дүниетанымында аю киелі жануар саналғандықтан, оның атын тура атаудан сескеніп, жанама түрде «маймақ», «қорбаңбай» деп те атаған.
