Басты бет
Уикипедияға қош келдіңіз!
Бұл кез келген адам еркін өңдей алатын
ашық әрі тегін энциклопедия.
Қазір қазақ тілінде 245 793 мақала бар.
Жұлдыз
Жұлдыз — массасы ерекше ауыр, өзегіндегі термоядролық реакция арқылы айналасына тұрақты жарық шығаратын, плазмалық газ және плазма күйдегі аспан денесі. Жұлдыздарды арнаулы түрде Жұлдыз астрономиясы ғылымы зерттейді.
Астрономдар жұлдыздардың спектрін, жарық шамасын, кеңістіктегі қозғалысын өлшеу арқылы оның салмағын, жасын, құрамындағы металл мөлшерін және басқа да қасиеттерін таниды. Жұлдыздың жалпы сапасы оның өзгерісі мен кейінгі тағдырының маңызды көрсеткіші. Басқа қасиеттері, мысалы диаметрі, өз осьінде айналуы, қозғалысы мен температурасы қатарлылар оның тарихи өзгерісі барысында ұқсамайды. Жұлдыз температурасының жарық шамасына байланысты суреті әдетте "HR диаграммасы" деп аталады. Ол арқылы жұлдыздың жасы мен өзгеріс сатысы айқындалады.
Жұлдыздар ғарышқа біркелкі шашылған емес. Олардың көбі тартылыс күш әсерінде ұйысып екіден көп қос жұлдыздарға біріксе, тіпті неше миллиард жұлдыздар топтасып алып жұлдыздар шоғырыдарға айналады. Екі жұлдыздың орбитасы оларды жақындатқанда олардағы өзгеріс тездейді.
Биология
Биология (көне грекше: βιολογία; βίος – өмір + λόγος – ғылым) — тірі ағзаларды және олардың тіршілік ету процестерін зерттейтін ғылым. Жаратылыстану ғылымдарының бір саласы.
Ол тіршілік құбылыстарының бәрін, тірі ағзалардың құрылысы мен қызметін, олардың табиғи бірлестіктерін, таралуын, эволюциясын, өзара бір-бірімен және өлі табиғатпен байланысын зерттейді. Биологияның негізгі міндеті — бүкіл органикалық дүниенің (жануарлардың, өсімдіктердің, саңырауқұлақтардың, бактериялардың, вирустардың) қасиеттерін, пайда болуы мен даму заңдылықтарын зерттеу арқылы жалпы тіршіліктің мәнін анықтау, оны басқару, мақсатқа сай өзгерту әдістерін табу.
Биологияның жалпы халық шаруашылығында, әсіресе медицина мен ауыл шаруашылығында маңызы аса зор.
Уикимедиа қорының басқа да жобалары
 |
Ортаққор Ашық файлдар қоры |
 |
Уикисөздік Ашық сөздікқор | ||
 |
Уикидерек Ашық дерек базасы |
 |
Уикикітап Ашық кітап пен оқулық қоры | ||
 |
Уикидәйек Дәйексөз жинағы | ||||
 |
Уикиқайнар Ашық кітапхана |
 |
Уикитүрлер Түрлер тізімдемесі | ||
 |
Уикисабақ Білім қоры |
 |
Уикисаяхат Жиһанкез нұсқаулығы | ||
 |
MetaWiki Жобаларды үйлестіру |
 |
МедиаУики Уики бағдарламалық жасақтама |
Жаңалықтар
Ағымдағы оқиғалар: Ирандағы соғыс • Ауғанстан–Пәкістан соғысы • Газа соғысы • Судандағы азамат соғысы • Ресейдің Украинаға басып кіруі (хронологиясы)
.jpg)
- 27 қазан — жылдың үздік футболшысына берілетін Алтын доп жүлдесін Харри Кейн (суретте) иеленді.
- 25 қазан — 2012 жылдан биліктегі Серб озық партиясы Сербиядағы парламент сайлауында жеңілді.
- 25 қазан — Бразилиядағы жалпы сайлаудың 2-айналымы нәтижесінде Луис Инасиу Лула да Силва президент болып қайта сайланды.
- 24 қазан — Армян әншісі Наре Junior Eurovision 2026 ән байқауында «BOO!» әнімен жеңіске жетті.
- 24 қыркүйек — әскери оқу-жаттығу кезінде Қазақстан Әскери-теңіз күштерінің 14 сарбазы Каспий теңізінде қаза тапты.
- 22 қыркүйек — Нью-Йорк қаласында БҰҰ Бас ассамблеясының 81-сессиясы бастау алды.
Білгенге маржан
- Еврей халқы бір бірімен Шалом алейхем деп амандасады, мағынасы «сізге тыныштық болсын»!
- Балаға ата-анасының гені 50/50% бірдей бөлініп беріледі. Бұл еркектер әйелдерден артық, еркектер әйелдерден бір саты жоғары тұру керек деген аңызды (миф) толықтай жоққа шығаруға жеткілікті. Бұл еркек пен әйелдің теңдігінің бір дәлелі.
- Адамда ДНҚ спиралдарынан тұратын барлығы 46 хромосома бар оның тең жартысы жыныстық мүшелерде сақталады.
- Apple компаниясының алғашқы логотипінде Исаак Ньютонның суреті болған.
- American Airlines жолаушыларға берілетін салаттың құрамынан зәйтүнді алып тастап, 40 000$ үнемдеген.
- 1939–1946 жылдары туғандара арасында Амангелді аты, ал 1945 жылы туғандар арасында Жеңіс аты ең көп қойылған.
- Лазерлік принтердің алғашқы істейтін прототипі 1972 жылы жасалды.
- Третьяков галереясының ішінде де бір киіз үй бар.
- Гармония тынысын радиодан да естіп алуға болады.
- Хамелеондардың түс өзгерте алуы меланосомалардың әрекетіне байланысты.
28 қазан
Мейрамдар
Халықаралық анимация күні.
Туғандар
- 1818 — Иван Сергеевич Тургенев, орыс жазушысы
- 1903 — Ивлин Во (en:Evelyn Arthur St. John Waugh), ағылшын жазушысы (1966).
- 1955 — Билл Гейтс, Microsoft Corporation компаниясының негізін қалаушысы.
- 1957 — Роза Қуанышқызы Рымбаева, Қазақстанның халық әртісі, әншісі, халықаралық конкурстардың лауреаты.
- 1967 — Джулия Робертс, АҚШ кино әртісі.
Қайтыс болғандар
- 1704 — Джон Локк (en:John Locke), британдық ұстаз және философ (1632).
- 1787 — Иоганн Карл Август Музеус (1735), неміс жазушысы, филолог және ұстаз.
- 1806 — Шарлотта Смит (en:Charlotte Turner Smith), ағылшын жазушысы (1749).
- 1889 — Густав Рюмелин (en:Gustav von Rümelin), неміс саясаткері және ұстаз (1815).
Қазан айына ортақ жұмыс
Таңдалмаған. Оны сіз де жасай аласыз!
