FreeBSD

FreeBSD		Arkivo:FreeBSD logo.svg
Developanto	The FreeBSD Project
Skribita en	C, C++
Familio	Unix (BSD)
Bazita sur	4.4BSD-Lite
Unesma publikigo	1ma di novembro 1993
Lasta stabila versiono	14.2 (3ma di decembro 2024)
Lasta proba versiono
Tipo di kerno	Monolita kun kargebla moduli
Licenco	Licenco BSD (2-clause)
Reto-pagino	freebsd.org

FreeBSD esas libera e apert-fontal funcionanta sistemo derivita del Berkeley Software Distribution (BSD). Ol developesas da la FreeBSD Project, internaciona komunitato di programisti e volonti. FreeBSD esas konocata pro sua stableso, alta rendimento, avancinta reto-kapablesi e lua extensa kolekturo di portebla programaro (la Ports Collection).

Historio

La radiki di FreeBSD jacas en la 4.4BSD-Lite, la lasta distributuro ek la Computer Systems Research Group (CSRG) dil Universitato di Kalifornia, Berkeley. Kande la CSRG dissolvesis en 1995, plura grupi adoptis la kodexo e kreis libera versioni. La FreeBSD-projeto komencis en 1993, publikigante la versiono 1.0 en novembro di ta yaro. Pos legala disputo kun AT&T (la proprietero dil originala Unix), la bazo rinomizesis e rikonstruktesis sur la 4.4BSD-Lite-kodexo, produktante FreeBSD 2.0 en 1995.

Depos lore, FreeBSD kreskis aden un ek la maxim estimata funcionanta sistemi por serveri, reto-aparati ed enkorpigita sistemi. Ol esis pioniro en la developo di IPv6, la Journaling-dosiero-sistemo UFS2, e la suporto dil ZFS-dosiero-sistemo.

Teknikala traiti

• Kerno: Monolita kun la kapableso dinamike charjar moduli (kargabla kerno-moduli, KKM), ofrante flexebleso sen sakrifikar performo.
• Ports Collection: Sistemo qua permisas kompilar ed instalar mili di exterlanda programi ek fontokodexo per simpla komandi, o uzante pre-kompilita paki (pkg).
• Jails: Mekanismo por krear isolita "karceri" (jails), qui funcionas quale lejera virtuala ambienti sen la superkosto di kompleta virtualigo. Ica teknologio esis prekursoro di moderna kontenili.
• Dosiero-sistemo: Suportas avancinta dosiero-sistemi quala ZFS, qua provizas kontrolo-sumi, snapshot-i, kloni e granda kapaceso.
• Rendimento: FreeBSD esas famoza pro lua optimizita reto-stako, qua ofras alta trairo e basa latenco. Ol uzesas da multa granda reto-firmi, exemple Netflix e WhatsApp.

Derivita sistemi

Plura importanta projekti bazesas sur FreeBSD:

• macOS (Darwin) – la kerno di Darwin inkluzas multa kodexo de FreeBSD.
• TrueNAS (olim FreeNAS) – operacala sistemo por reto-storado.
• pfSense – distributo por reto-pordi e fairo-muri.
• GhostBSD – versiono kun apta labortablo por ne-experta uzeri.
• MidnightBSD – versio kun enfazo al uzer-amikozeso.

Uzo en industrio

FreeBSD esas favorata en ambianti ube stableso e sekureso esas kritikala. Ol funcionas en multa servil-agregaji, enkorpigita sistemi e reto-aparati. Granda kompanii qui uzas FreeBSD inkluzas Netflix (por lua CDN-servili), WhatsApp (por lua mesajo-servo), e Sony (por la PlayStation 4 e PlayStation 5).

Extera ligili

• Oficala reto-pagino di FreeBSD
• Libera manualo (FreeBSD Handbook)
• FreshPorts – informo pri la Ports-kolekturo