Lompat ke isi

Kewedanaan

Dari Wikipedia bahasa Indonesia, ensiklopedia bebas
(Dialihkan dari Wedana)
Patih dan wedana Jawa di Blora, tahun 1921.
Kantor Kawedanan Paiton di Regentschap Probolinggo (ca. 1900-1940).

Kewedanaan (atau Kawedanan) adalah tingkatan wilayah administrasi kepemerintahan yang berada di bawah kabupaten dan di atas kecamatan yang pernah digunakan di Indonesia.[1] Wilayah kewedanaan dipimpin oleh seorang wedana yang bertugas sebagai Kepala Distrik / Koordinator bagi beberapa camat di wilayah hukumnya.[2]

Pada masa Hindia Belanda, kewedanaan (bahasa Belanda: district) merupakan bagian dari Regentschap (Kabupaten) dalam struktur Inlandsch Bestuur (Korps Pegawai Pribumi).[1] Seorang wedana memiliki tanggung jawab besar dalam memelihara ketertiban umum, mengawasi irigasi, serta membantu pemungutan pajak di tingkat lokal.[3] Struktur ini tetap dipertahankan setelah kemerdekaan Indonesia untuk menjaga stabilitas pemerintahan di tingkat daerah.[2]

Peta kawedanan (1936)

[sunting | sunting sumber]

Berikut ini adalah daftar kawedanan di Pulau Jawa pada tahun 1936 beserta cakupan wilayahnya:[4][5][6] (Perlu dicatat bahwa nama kecamatan di tabel ini memakai nama kecamatan yang dipakai sekarang)

Peta kawedanan di Jawa Barat[4]
Peta kawedanan di Jawa Tengah[5]
Peta kawedanan di Jawa Timur[6]
Kabupaten (Regentschap) Kawedanan (District) Cakupan wilayah kecamatan
Serang Tjilegon Kota Cilegon (semua kecamatan), Bojonegara, Pulo Ampel
Serang Kota Serang (sebagian), Kramatwatu, Waringinkurung
Anjer Anyar, Cinangka, Mancak
Pontang Pontang, Tirtayasa, Tanara, Lebakwangi (sebagian), Carenang, Binuang
Tjiroeas Ciruas, Kragilan, Kibin, Cikande, Lebakwangi (sebagian)
Tjiomas Ciomas, Kota Serang (Walantaka), Gunungsari, Padarincang, Pabuaran, Baros
Pamarajan Pamarayan, Jawilan, Kopo, Bandung, Cikeusal, Kota Serang (Curug), Petir, Tunjung Teja
Lebak Rangkasbitoeng Rangkasbitung, Kalanganyar, Cibadak, Warunggunung, Cikulur, Maja, Curugbitung, Sajira
Leuwidamar Leuwidamar, Cimarga, Muncang, Sobang, Lebakgedong, Cipanas
Paroengkoedjang Cileles, Bojongmanik, Cirinten, Gunungkencana, Banjarsari
Tjilangkahan Malingping, Wanasalam, Cijaku, Cigemblong, Cihara, Panggarangan, Bayah, Cilograng, Cibeber
Pandeglang Pandeglang Pandeglang, Majasari, Karang Tanjung, Cadasari, Koroncong, Kaduhejo, Cimanuk, Banjar, Mekarjaya, Mandalawangi, Cipeucang
Menes Menes, Pulosari, Cisata, Saketi, Bojong, Picung, Sindangresmi, Angsana, Munjul
Tjaringin Labuan, Carita, Jiput, Cikedal, Pagelaran, Patia, Sukaresmi
Tjibalioeng Cibaliung, Cigeulis, Panimbang, Sobang, Cikeusik, Cibitung, Cimanggu, Sumur

Kawedanan Tjibaroesa (Cibarusah) di tabel ini nantinya mengalami perubahan batas wilayah yang signifikan. Wilayahnya akan mengalami pemekaran, bagian utara digabung dengan Kawedanan Cikarang sedangkan bagian selatan berubah menjadi Kawedanan Jonggol.

Kabupaten (Regentschap) Kawedanan (District) Cakupan wilayah kecamatan
Buitenzorg Buitenzorg Kota Bogor (semua kecamatan), Kemang, Parung, Ciseeng, Rancabungur, Dramaga, Ciomas, Tamansari, Sukaraja
Tjibinong Cibinong, Kota Depok (semua kecamatan), Bojonggede, Tajurhalang, Citeureup, Babakan Madang, Gunung Putri
Djonggol (Tjibaroesa)
Tjiawi Ciawi, Cisarua, Megamendung, Caringin, Cigombong, Cijeruk
Leuwiliang Leuwiliang, Cibungbulang, Ciampea, Pamijahan, Rumpin, Leuwisadeng, Nanggung
Djasinga Jasinga, Tenjo, Parung Panjang, Cigudeg, Sukajaya
Soekaboemi Soekaboemi Kota Sukabumi (semua kecamatan), Kebonpedes, Cireunghas, Sukalarang, Sukaraja, Sukabumi, Kadudampit, Cisaat, Gunungguruh
Tjibadak Cibadak, Cicantayan, Nagrak, Caringin, Ciambar, Cikembar
Tjitjoeroeg Cicurug, Cidahu, Parungkuda, Bojonggenteng, Parakansalak, Kalapanunggal, Kabandungan
Palaboehan Palabuhanratu, Cikakak, Cisolok, Cikidang, Simpenan
Djampang-koelon Jampang Kulon, Cimanggu, Sukabumi, Kalibunder, Lengkong, Pabuaran, Waluran, Ciemas, Ciracap, Surade, Cibitung
Djampang-tengah Jampang Tengah, Purabaya, Nyalindung, Gegerbitung, Sagaranten, Curugkembar, Cidadap, Cidolog, Tegalbuleud
Tjiandjoer Tjiandjoer Cianjur, Cilaku, Warungkondang, Gekbrong, Cibeber,
Patjet Pacet, Cipanas, Cugenang, Cikalongkulon, Mande
Tjirandjang Ciranjang, Sukaluyu, Karangtengah, Haurwangi, Bojongpicung, Kab. Purwakarta (Maniis)
Soekanagara Sukanagara, Campaka, Campakamulya, Takokak, Kadupandak, Pagelaran, Pasirkuda, Tanggeung, Cijati
Sindangbarang Sindangbarang, Agrabinta, Leles, Cibinong, Cikadu, Naringgul, Cidaun

Keresidenan Priangan (Bandung dan sekitarnya)

[sunting | sunting sumber]
Kabupaten (Regentschap) Kawedanan (District) Cakupan wilayah kecamatan
Bandoeng Bandoeng
Tjimahi
Lembang
Oedjoengbroeng
Tjitjalengka Cicalengka, Rancaekek, Nagreg, Cikancung, Paseh, Ibun
Tjiparaj Ciparay, Majalaya, Solokanjeruk, Pacet, Kertasari
Bandjaran Banjaran, Cangkuang, Cimaung, Pangalengan, Pameungpeuk, Katapang, Arjasari, Baleendah
Soreang Soreang, Kutawaringin, Ciwidey, Pasirjambu, Rancabali
Tjikalong-wetan
Tjililin
Soemedang Soemedang Sumedang Utara, Sumedang Selatan, Ganeas, Cisarua, Cimalaka, Tanjungkerta, Tanjungmedar
Tandjoengsari Tanjungsari, Jatinangor, Sukasari, Cimanggung, Pamulihan, Rancakalong
Darmaradja Darmaraja, Cisitu, Situraja, Cibugel, Wado, Jatinunggal, Jatigede
Tjonggeang Conggeang, Paseh, Ujungjaya, Tomo, Buahdua, Surian
Garoet Garoet Garut Kota, Karangpawitan, Sucinaraja, Wanaraja, Pangatikan
Trogong Tarogong Kidul, Tarogong Kaler, Banyuresmi, Samarang, Pasirwangi
Leles Leles, Leuwigoong, Kadungora, Cibiuk, Balubur Limbangan, Selaawi
Tjibatoe Cibatu, Kersamanah, Malangbong, Sukawening, Karangtengah
Bajongbong Bayongbong, Sukaresmi, Cisurupan, Cigedug, Cilawu
Tjikadjang Cikajang, Banjarwangi, Cihurip, Singajaya, Peundeuy
Pameungpeuk Pameungpeuk, Cikelet, Cisompet, Cibalong
Boengboelang Bungbulang, Mekarmukti, Pakenjeng, Pamulihan, Caringin, Cisewu, Talegong
Tasikmalaja Tasikmalaja
Manondjaja
Singaparna Singaparna, Mangunreja, Sukarame, Tanjungjaya, Sukaraja, Cigalontang, Sariwangi, Leuwisari, Padakembang
Tjiawi Ciawi, Kadipaten, Pagerageung, Sukaresik, Jamanis, Rajapolah, Sukahening, Cisayong
Taradjoe Taraju, Puspahiang, Salawu, Sodonghilir, Bojonggambir
Karangnoenggal Karangnunggal, Cipatujah, Bantarkalong, Culamega, Bojongasih, Cibalong, Parungponteng
Tjikatomas Cikatomas, Pancatengah, Cikalong, Jatiwaras, Salopa
Bandjar
Pangandaran Kabupaten Pangandaran (Pangandaran, Sidamulih, Parigi, Kalipucang, Padaherang, Mangunjaya)
Tjidjoelang Kabupaten Pangandaran (Cijulang, Cimerak, Cigugur, Langkaplancar)
Tjiamis Tjiamis Ciamis, Cijeungjing, Baregbeg, Sadananya, Cikoneng, Sindangkasih, Ciamis
Kawali Kawali, Cipaku, Jatinagara, Lumbung, Panawangan
Pandjaloe Panjalu, Panumbangan, Cihaurbeuti, Sukamantri
Rantjah Rancah, Rajadesa, Sukadana, Cisaga, Tambaksari
Kabupaten (Regentschap) Kawedanan (District) Cakupan wilayah kecamatan
Cheribon Cheribon
Ploembon Plumbon, Depok, Plered, Weru, Sumber, Dukupuntang
Palimanan Palimanan, Klangenan, Jamblang, Gempol, Ciwaringin
Ardjawinangoen Arjawinangun, Susukan, Kaliwedi, Gegesik, Panguragan, Kapetakan, Suranenggala
Sindanglaoet Lemahabang, Mundu, Astanajapura, Susukan Lebak, Greged (sebagian), Sedong, Karangwareng, Karangsembung, Pangenan
Tjiledoeg Ciledug, Pabedilan, Losari, Gebang, Babakan, Pabuaran, Waled, Pasaleman
Indramajoe Indramajoe Indramayu, Balongan, Sindang, Pasekan, Cantigi, Arahan, Lohbener
Karangampel Karangampel, Juntinyuat, Krangkeng, Kedokan Bunder
Djatibarang Jatibarang, Sliyeg, Kertasemaya, Sukagumiwang, Tukdana, Bangodua, Widasari
Losarang Losarang, Lelea, Cikedung, Terisi
Kandanghaoer Kandanghaur, Gabuswetan, Bongas, Patrol, Sukra, Anjatan, Haurgeulis, Kroya, Gantar
Madjalengka Madjalengka Majalengka, Maja, Argapura, Cigasong, Kadipaten, Panyingkiran
Telaga Talaga, Banjaran, Cikijing, Cingambul, Bantarujeg, Malausma, Lemahsugih
Radjagaloeh Rajagaluh, Sindangwangi, Sukahaji, Sindang, Leuwimunding, Sumberjaya, Palasah (sebagian)
Djatiwangi Jatiwangi, Dawuan, Kasokandel, Palasah (sebagian), Ligung, Jatitujuh, Kertajati
Koeningan Koeningan Kuningan, Kramatmulya, Cigugur, Kadugede, Nusaherang, Darma, Ciniru, Hantara, Selajambe
Tjilimoes Cilimus, Jalaksana, Japara, Cigandamekar, Mandirancan, Pancalang, Pasawahan
Tjiawigebang Ciawigebang, Kalimanggis, Cidahu, Lebakwangi, Maleber, Garawangi, Sindangagung, Cipicung
Loerahgoeng Luragung, Cimahi, Cibeureum, Cibingbin, Karangkancana, Ciwaru, Cilebak, Subang
Kabupaten (Regentschap) Kawedanan (District) Cakupan wilayah kecamatan
Soerabaja Soerabaja Kota Surabaya (pesisir utara)
Djobokoeto Kota Surabaya (pesisir timur)
Goenoengkendeng