મુખપૃષ્ઠ

વિકિસ્રોતમાં આપનું સ્વાગત છે,

એક મુક્ત સાહિત્યસ્રોત જેમાં કોઈ પણ ઉમેરો કરી શકે છે.

મુક્ત પુસ્તકાલય જેમાં પુસ્તક વાંચવા સાથે આપ નવા પુસ્તક ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મદદ કરી શકો છો.

• કૃતિ સૂચિ
• સર્જક સૂચિ
• પુસ્તક સૂચિ
• શ્રાવ્ય પુસ્તક સૂચિ

વિકિસ્રોત એક એવું ઓનલાઇન પુસ્તકાલય છે, જેમાં પ્રકાશનાધિકાર મુક્ત સાહિત્ય (કોપીરાઈટ ન ધરાવતા પુસ્તકો) પ્રકાશનો મળી રહે છે. આ પુસ્તકો ઉપલબ્ધ કરાવવાનું અને આ પુસ્તકાલયનું સંચાલન અમારા - તમારા જેવા જ મિત્રો કરે છે. અત્યાર સુધીમાં આ પુસ્તકાલયમાં કુલ ૧૮૯ પુસ્તકો અને કેટલીક સ્વતંત્ર કૃતિઓ (બધું મળીને કુલ ૬૬,૪૫૦ પાનાં) ઉપલબ્ધ છે. આ પુસ્તકો અને કૃતિઓ આપ વાંચી શકો છો. અમને નવા પુસ્તકો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મદદ કરી શકો છો. આપને કોઈ પ્રશ્ન હોય તો આપ સભાખંડમાં પૂછી શકો છો. અમે મિત્રો આપને જવાબ આપશું.

યોગદાનની શરૂઆત કેવી રીતે કરવી તે જાણવા માટે અમારા સમાવેશ માટેની નીતિ અને મદદ માટેનાં પાનાં જુઓ તથા શું-શું યોગદાન કરી શકાય તેમ છે તે જાણવા માટે સમુદાય પ્રવેશિકાની મુલાકાત લો.

શ્રેણીઓ  • મદદનાં પાનાં  • સૂચિ  • જાહેર ઇનકાર  • સભાખંડ  • દાન (ફાળો)  • સમુદાય પ્રવેશિકા  • સમાચાર

---

જે તે મૂળાક્ષરથી શરૂ થતા બધાં જ લેખો જોવા માટે તેના પર ક્લિક કરો

૦-૯

અ

આ

ઇ

ઈ

ઉ

ઊ

એ

ઐ

ઓ

ઔ

અં

ક

ખ

ગ

ઘ

ઙ

ચ

છ

જ

ઝ

ઞ

ટ

ઠ

ડ

ઢ

ણ

શ્રેણી

ત

થ

દ

ધ

ન

પ

ફ

બ

ભ

મ

ય

ર

લ

વ

શ

ષ

સ

હ

ક્ષ

ત્ર

જ્ઞ

ઋ

ૠ

ૐ

શ્ર

અઃ

રૂપક કૃતિ

તુલસી-ક્યારોએ ઝવેરચંદ મેઘાણીની દ્વારા રચાયેલ સામાજિક નવલકથા છે. જેમાં એક બ્રાહ્મણ કુટુંબનો સંસાર આલેખવાનો પ્રયત્ન થયો છે.

૧૯૪૦માં પહેલી વખત પ્રકાશિત થયેલી આ નવલકથા 'ફુલછાબ'ની ૧૯૩૯-૪૦ની ચાલુ વાર્તા લેખે પ્રકટ થઈ હતી. ચિરવૈધવ્ય વેઠતી અને કુટુંબ-જીવનના ક્યારામાં 'તુલસી' સમી શોભતી ભદ્રા એ નવલકથા નું મુખ્ય પાત્ર છે.

સોમેશ્વર માસ્તરના મકાન પાસે લોકોનું ટોળું જમા થઈ ગયું હતું. સોમેશ્વર માસ્તરની પચીશેક વર્ષની ભત્રીજી યમુના ગાંડી હતી. ઘરથી થોડે દૂર નળની ટાંકી પાસે ઊભી ઊભી લાંબા હાથ કરીને રોષેભર્યા અસ્પષ્ટ શબ્દો કાઢતી કાઢતી, કોઈ મવાલી પણ જાહેરમાં ઉચ્ચારવા હિંમત ન કરી શકે તેવી અશ્લીલ ગાળો કોણ જાણે અંતરીક્ષમાં કોને ભાંડી રહી હતી.

પચાસ વરસના સોમેશ્વર માસ્તર બહાર આવ્યા ને યમુનાને ફોસલાવા લાગ્યા; યમુના એ એને પણ અપશબ્દો કહ્યા. આખરે સોમેશ્વર માસ્તરના પચીસેક વર્ષના યુવાન પુત્ર પ્રોફેસર વીરસુતે એક સોટી સાથે દોટાદોટ આવીને ગાંડી યમુનાના શરીર પર ફટકા ખેંચવા માંડયા, ત્યારે પછી આડા હાથ દેતી, ચમકતી ને ડરતી યમુના રડતી રડતી ઘરની અંદર ચાલી ગઈ.

યમુનાને ઘરની અંદર લઈ જઈ એક ઓરડીમાં પૂરીને પણ વીરસુત જયારે મારવા ને ત્રાડ દેવા લાગ્યો ત્યારે એક દસેક વર્ષનો છોકરો ત્યાં ઊભો ઊભો કહેતો હતો : 'બાફોઈ, બોલો મા, બાફોઈ, ચુપ રહો તો બાપુ નહિ મારે. બાપુજી, હવે બાફોઈને ના મારો , એ કશું બોલતાં નથી, હો બાપુજી !'

(આગળ વાંચો...)

અથવા બધી રૂપક કૃતિઓ જોઈ જુઓ.

શ્રાવ્ય પુસ્તક

આજકાલના ધમાલ ભર્યા વ્યાવસાયિક અને પારિવારિક જીવનમાં પુસ્તક વાંચવાનો સમય કાઢવો એક પડકાર જ છે. આથી જન સમુદાય તેમને મળતા ટૂંકા વિરામો જેમકે પ્રવાસ આદિના સમયમાં તથા પ્રજ્ઞાચક્ષુ મિત્રો પણ સાહિત્યને માણી શકે તેવા ઉદ્દેશ્યથી ગુજરાતી શ્રાવ્ય પુસ્તકો (Gujarati Audio Book) વિકિસ્રોત પર ઉપલબ્ધ કરાવવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે. આ પરિયોજના અંતર્ગત નીચે જણાવેલ પુસ્તકો શ્રાવ્ય માધ્યમમાં ઉપલબ્ધ છે:

સંપૂર્ણ પુસ્તકો શ્રાવ્યપુસ્તક:સોરઠી સંતો (ઝવેરચંદ મેઘાણી, ધ્વનિ:મોર્ડન ભટ્ટ) શ્રાવ્યપુસ્તક:વ્યાજનો વારસ (ચુનીલાલ મડિયા, ધ્વનિ:મોર્ડન ભટ્ટ) શ્રાવ્યપુસ્તક:ભારેલો અગ્નિ - ખંડ ૪ (રમણલાલ દેસાઈ, ધ્વનિ:મોર્ડન ભટ્ટ) શ્રાવ્યપુસ્તક:ભારેલો અગ્નિ - ખંડ ૩ (રમણલાલ દેસાઈ, ધ્વનિ:મોર્ડન ભટ્ટ) શ્રાવ્યપુસ્તક:ભારેલો અગ્નિ - ખંડ ૨ (રમણલાલ દેસાઈ, ધ્વનિ:મોર્ડન ભટ્ટ) શ્રાવ્યપુસ્તક:ભારેલો અગ્નિ - ખંડ ૧ (રમણલાલ દેસાઈ, ધ્વનિ:મોર્ડન ભટ્ટ) શ્રાવ્યપુસ્તક:ગુજરાતનો જય - ખંડ ૨ (ઝવેરચંદ મેઘાણી, ધ્વનિ:મોર્ડન ભટ્ટ)

એકલ કૃતિઓ અમર આશા (મણિલાલ દ્વિવેદી, ધ્વનિ:ગઝલ વર્લ્ડ) મગર અને શિયાળ (ગિજુભાઈ બધેકા, ધ્વનિ:નિઝિલ શાહ) દ્વિરેફની વાતો/જક્ષણી (રામનારાયણ પાઠક, ધ્વનિ:મોર્ડન ભટ્ટ) ચિઠ્ઠી (રામનારાયણ પાઠક, ધ્વનિ:મોર્ડન ભટ્ટ) દ્વિરેફની વાતો – ભાગ ત્રીજો/સૌભાગ્યવતી !! (રામનારાયણ પાઠક, ધ્વનિ:મોર્ડન ભટ્ટ)

શ્રાવ્ય પુસ્તકોની પૂર્ણ યાદી

મુખ્ય શ્રેણીઓ

સર્જક ભોજા ભગત નરસિંહ મહેતા સંત કબીર‎ ઝવેરચંદ મેઘાણી‎ કલાપી‎ નર્મદ પ્રેમાનંદ અખો

કૃતિઓ આરતી, સ્તુતિ, સ્તવન અને સ્તોત્ર નવલિકા‎ નવલકથા લોકગીતો‎ લગ્નગીતો વ્યાકરણ બાળવાર્તા‎

તાજી ઉમેરેલી કૃતિઓ

સ્વતંત્ર કૃતિઓ હૈયાના ફૂટ્યા (દેવાનંદ સ્વામી) તારા મનમાં જાણે કે (દેવાનંદ સ્વામી) ધૂમકેતુનો પડકાર (રમણલાલ દેસાઈ) બહુ પુણ્ય કેરા પુંજથી (શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર) કોણ કહે કજિયાળો રે! (ઝવેરચંદ મેઘાણી) પાઓ પ્રેમરસ પ્રાણજીવન (દયારામ) મનજી ! મુસાફર રે ! ચલો નિજ દેશ ભણી ! (દયારામ) હાલો ને કીડીબાઈની જાનમાં (ભોજો) વાગે રે વાગે આજ નોબત વાગે (અજ્ઞાત) સંતને સંતપણા રે મનવા નથી મફતમાં મળતા (અજ્ઞાત) કોણ? (શામળ) કોણનો જવાબ (શામળ) ઉમા-મહેશ્વર (રામનારાયણ પાઠક) પાંદડું પરદેશી (રામનારાયણ પાઠક) (રામનારાયણ પાઠક) હોળીથી હેઠા બધા! (રામનારાયણ પાઠક)

કાર્યાધીન પુસ્તકો પ્રતિબિંબ (ધૂમકેતુ, ૧૯૫૧) પૂર્ણ પુસ્તકો આકાશદીપ (ધૂમકેતુ, ૧૯૪૭) બે નવલકથા (લિયો ટોલ્સટૉય, ૧૯૪૫) મા બાપ થવું આકરું છે (ગિજુભાઈ બધેકા, ૧૯૩૫) વાર્તાનું શાસ્ત્ર (ગિજુભાઈ બધેકા, ૧૯૨૫) ખાખનાં પોયણાં (પ્રહ્‌લાદ બ્રહ્મભટ્ટ, ૧૯૮૮) દ્વિરેફની વાતો – ભાગ બીજો (રામનારાયણ પાઠક, ૧૯૩૫) પિતામહ (પ્રહ્‌લાદ બ્રહ્મભટ્ટ, ૧૯૯૦) નેતાજીના સાથીદારો (પ્રહ્‌લાદ બ્રહ્મભટ્ટ, ૧૯૪૬) દેશી રાજ્યોનો પ્રશ્ન (મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી, ૧૯૪૧) સરદાર વલ્લભભાઈ - ભાગ બીજો (નરહરિ પરીખ, ૧૯૫૨) દ્વિરેફની વાતો – ભાગ ત્રીજો (રામનારાયણ પાઠક, ૧૯૪૨) વેળા વેળાની છાંયડી (ચુનીલાલ મડિયા, ૨૦૧૯) મોત્સાર્ટ અને બીથોવન (અમિતાભ મડિયા, ૨૦૦૫) ગ્રહાષ્ટક વત્તા એક (ચુનીલાલ મડિયા, ૧૯૪૯)

સહકાર્ય

અમે ઈચ્છીએ છીએ કે આ એક વ્યક્તિગત કાર્ય ન રહેતા આપણા સહુનું સહિયારું સ્વપ્ન બની રહે અને તેને માટે સહુ કોઈનો સાથ અને સહકાર અગત્યનો છે. સાથે સાથે એટલું જ અગત્યનું છે સહકાર્ય. હા, સહકાર્ય, આપણા સહુ દ્વારા અને સાહિત્યના ક્ષેત્રમાં કાર્યરત અનેકવિધ સંસ્થાઓ દ્વારા. આ માટે આપણે આવી સંસ્થાઓ, પુસ્તકાલયો અને પ્રકાશનગૃહો સાથે સહકાર સાધીને તેમને સાથે લઈ ચાલવું રહેશે. શું આપ આ કાર્યમાં અમારી મદદ કરી શકો તેમ છો? આપ એવી કોઈ સંસ્થાને કે સંસ્થાના પ્રતિનિધીને ઓળખો છો જે આ મુક્ત સાહિત્યસ્રોતમાં તેમની પાસે રહેલું પ્રકાશનાધિકારથી મુક્ત સાહિત્ય ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મદદરૂપ થઈ શકે? જો આનો ઉત્તર હા હોય તો અત્યારે જ અહીં તે વિષે અમને જણાવો જેથી આપણે આગળ તેની ચર્ચા કરી શકીએ.

હાલની સહકારી કાર્ય યોજના

હાલમાં આ જ સહકારી કાર્ય યોજના અંતર્ગત અમે ધૂમકેતુની રચના આમ્રપાલી પર કાર્ય કરી રહ્યા છીએ. જો આપ પણ આ સહકાર્યમાં જોડાઈને યોગદાન કરવા ઈચ્છતા હોવ તો આપને ભાવભર્યું આમંત્રણ છે. આપની ઈચ્છા સહકાર્ય સૂચિ પાનાં પર જણાવો. આ કાર્યયોજનાના સંચાલકશ્રી આપનો સંપર્ક કરીને આપને પૂરતું માર્ગદર્શન આપશે.

વિકિસ્રોતની અન્ય સહપરિયોજનાઓ

વિકિસ્રોત વિકિમીડિયા ફાઉન્ડેશન દ્વારા સંચાલિત છે, જે બીજા વિવિધ બહુભાષિય તથા ઉપયોગ, પરિવર્તન અને પુનર્વિતરણ માટે મુક્ત ધ્યેયકાર્યો ચલાવે છે :

	વિકિપીડિયા મુક્ત વિશ્વજ્ઞાનકોષ		વિકિકોશ મુક્ત શબ્દકોશ		વિકિસૂક્તિ અવતરણ સંકલન
	વિકિપુસ્તક મુક્ત પુસ્તકો		વિકિજાતિ જાતિ સંકલન		વિકિસમાચાર મુક્ત સમાચાર સામગ્રી
	વિકિડેટા મુક્ત જ્ઞાન આધાર		કૉમન્સ મુક્ત ચિત્રો અને દૃશ્ય-શ્રાવ્ય સંગ્રહ		મેટા-વિકિ વિકિમિડિયા કાર્ય સંયોજન
	વિકિયાત્રા મુક્ત પ્રવાસ માર્ગદર્શક