Edukira joan

Uzerche

Uzerche
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
DepartamenduaCorrèze
Izen ofizialaUzerche
Faubourg-Égalité
Posta kodea19140
Geografia
Koordenatuak45°25′29″N 1°33′48″E / 45.4247°N 1.5633°E / 45.4247; 1.5633
Mapa
Azalera23,85 km²
Altitudea333 m, 270 m, 441 m eta 354 m
MugakideakCondat-sur-Ganaveix, Espartignac, Eyburie, Vigeois eta Les Trois-Saints
Demografia
Biztanleria2.814 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.197 (%43) (%57) 1.589 alt_right
Dentsitatea118 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakSerravalle Pistoiese
uzerche.fr

Uzerche (frantsesez eta ofizialki: Uzerche, okzitanieraz Usercha) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Corrèze departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 2.814 biztanle zituen 23,9 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Condat-sur-Ganaveix, Espartignac, Eyburie, Vigeois eta Les Trois-Saints.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
UzercheUzerche
Població amb 367 habitants (2000)Espartignac (2,8 km)
Població amb 650 habitants (2000)Saint-Ybard (4,1 km)
Població amb 1115 habitants (2000)Vigeois (6,1 km)
Població amb 79 habitants (2000)Pierrefitte (6,7 km)
Població amb 489 habitants (2000)Eyburie (6,9 km)
Població amb 637 habitants (2000)Saint-Jal (7,0 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatuaren eta mendiko klimaren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,6 °C-koa da, 4,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1167 mm-koa da, urtarrilean 12,8 euri-egun eta uztailean 7,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1097,9 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,9 °C-koa da, 2026ko ekainaren 22an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12,7 °C-koa da, 2012ko otsailaren 6an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,4 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,5 °C) eta hotzena urtarrila (4,1 °C). Urteko prezipitazioa 1156 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (120 mm) eta lehorrena uztaila (73 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,23 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,8 °C) baino 1,3 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (12,9 °C) eta hotzena 1963 (9,9 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Uzerche)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.1 4.5 7.7 10.3 14.1 17.7 19.5 19.1 15.2 11.9 7.3 4.9 11.4
Pilatutako prezipitazioa (mm) 107 87 87 106 100 88 73 80 88 103 120 120 1156
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,8 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,2−0,5+1,2+1,1+1,4+1,6+0,9+1,2−0,6−0,1+0,1+0,2
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,8 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea15002000250030003500400045001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.589 gizon, 1.197 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.25
 
95+
 
2.26
0.88
 
90-94
 
1.17
0.88
 
85-89
 
5.35
1.51
 
80-84
 
6.52
5.41
 
75-79
 
5.60
4.34
 
70-74
 
10.03
5.29
 
65-69
 
4.09
2.83
 
60-64
 
4.18
4.97
 
55-59
 
6.35
6.29
 
50-54
 
7.69
7.55
 
45-49
 
7.94
7.49
 
40-44
 
2.51
10.01
 
35-39
 
6.68
9.38
 
30-34
 
5.51
9.06
 
25-29
 
5.85
10.26
 
20-24
 
2.92
3.21
 
15-19
 
2.09
4.22
 
10-14
 
3.84
3.59
 
5-9
 
5.60
2.58
 
0-4
 
3.84
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Uzerche udalerrian 2.111 biztanle zeuden eta 1.146 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,84 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 48,4), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

2.111biztanle
1.146elkarbizitza-unitate
1,84lagun elkarbizitza-unitateko
570familia
Udalerria
% 16
% 25
% 8
% 48
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 570 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (290). Guraso bakarreko 95 familietatik 80etan ama zen guraso bakarra. 350 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 90k seme-alaba bakarra zuten etxean, 95k bi, eta 35k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 185 bikoteetatik 40tan (% 21,6) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

290
185
95
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean350
Seme-alaba bat90
Bi seme-alaba95
Hiru seme-alaba15
Lau edo gehiago20

15 urte edo gehiago zituzten 2.519 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 9,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 35,6. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 58,0). 80 urte edo gehiagoko 278 biztanleetatik 178 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 100 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 9
25-39% 12
40-54% 19
55-64% 33
65-79% 34
80 +% 36
Bikotean bizi da
15-24% 14
25-39% 33
40-54% 48
55-64% 57
65-79% 58
80 +% 32

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 31,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 13,9 izatezko bikotean eta % 3,6 PACS bidez lotuta). % 32,9 ezkongabeak ziren, % 10,0 alargunak eta % 8,1 dibortziatuak.[10]

Ezkongabea% 32,9
Ezkonduta% 31,4
Izatezko bikotean% 13,9
Alarguna% 10,0
Dibortziatuta% 8,1
PACS bidez lotuta% 3,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,2), enplegatuak (% 23,1), erdi-mailako lanbideak (% 15,3), eskulangileak (% 10,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,2) Corrèze departamenduko batez bestekoaren (% 38,9) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,4).[10]

Udalerria
% 15
% 23
% 10
% 36
Corrèze
% 14
% 15
% 14
% 39
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.627 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.147 egoitza nagusi ziren, 161 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 319 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.139), eta apartamentuak gutxi ziren (478). Egoitza nagusietatik 692 beren jabearen bizilekuak ziren, 405 alokairuan zeuden, 147 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 50 doan lagata.[11]

1.627etxebizitza
1.147egoitza nagusi
1.139etxe
478apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.147
161
319
Egoitza nagusia (1.147)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (161)Hutsik (319)

Etxe mota

1.139
478
Etxea (1.139)Apartamentua (478)

Jabetza egoera

692
405
147
Jabeak (692)Alokairuan (405)HLM (147)Doan lagata (50)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1946-1970 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (345).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik158
1919-1945132
1946-1970345
1971-1990336
1991-200580
2006-202087

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (473). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (491 etxebizitzatan). 747 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 600 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 388tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela19
2 gela90
3 gela245
4 gela320
5 gela edo gehiago473

Berogailu mota

297
491
253
Gas sarea (27)Fuel-olioa (297)Elektrizitatea (491)Gas botila (79)Bestelakoak (253)

Aparkalekua eta ibilgailuak

747aparkalekua
600ibilgailu 1
388ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.848 biztanleetatik 1.001 aktibo ziren (% 54,2), horietako 904 lanean (% 48,9) eta 97 langabezian (aktiboen % 9,7).

1.84815-64 urteko biztanle
% 54,2aktibo
% 48,9lanean
% 9,7langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 35,5
25-54 urte% 58,9
55-64 urte% 55,2
Gizonak% 42,0
Emakumeak% 77,6

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 19,2
BEPC, brebeta% 17,2
CAP-BEP% 9,9
Batxilergoa% 8,1
Goi-mailako +2% 5,6
Goi-mailako +3/4% 11,0
Goi-mailako +5% 5,9

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 9,7). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

847 ez-aktibotik 79 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 9,3), 114 erretiraturik zeuden (% 13,5) eta 654 bestelako ez-aktibo ziren (% 77,2).

Ez-aktiboak

% 9
% 13
% 77
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 9
% 25
% 43
% 15
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.834 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 904 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

1.834enplegu udalerrian
% 85,4soldatapeko
% 14,6ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.590 eurokoa zen, eta biztanleen % 17 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

23.590 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.910 €
% 17,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 14,4

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 210 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 6 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 13 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 19 eraikuntza enpresak ziren, 49 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 11 garraio enpresak ziren, 14 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 12 finantziazio enpresak ziren, 10 higiezinen enpresak ziren, 27 zerbitzu enpresak ziren, 22 administrazio publikoko enpresak ziren eta 14 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 57 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 5 banku bulegoak, 1 funeraria, 6 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 1 autoeskola, 2 igeltseroak, 4 margolariak, 3 zurginak, 2 iturginak, 2 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 10 jatetxeak, 5 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 1 apaindegia.[13]

2009an zeuden 31 establezimendu komertzialetatik, 3 supermerkatuak, 2 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 2 okindegiak, 7 harategiak, 3 liburu dendak, 2 arropa dendak, 1 zapata-denda zen, 2 elektrotresna dendak, 1 altzari denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 4 lore-dendak ziren.[14]

2000. urtean Uzerche udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.035 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu luzeetarako ospitale 1 , 3 botika eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Uzerche udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 312 ikaslekin.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1996ko uztailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,2 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Uzerche », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]