Udine
| Udine Udine | |||
|---|---|---|---|
| Italiako udalerria | |||
| Administrazioa | |||
| Herrialdea | |||
| Eskualdea | |||
| Regional decentralization entity | regional decentralization entity of Udine | ||
| Izen ofiziala | Udine | ||
| Jatorrizko izena | Udine | ||
| Posta kodea | 33100 | ||
| ISTAT kodea | 030129 | ||
| Geografia | |||
| Koordenatuak | 46°04′N 13°14′E / 46.07°N 13.23°E | ||
![]() | |||
| Azalera | 57,17 km² | ||
| Altitudea | 113 m | ||
| Mugakideak | Campoformido, Martignacco, Pasian di Prato, Pavia di Udine, Pradamano, Reana del Rojale, Remanzacco, Pagnacco, Povoletto eta Tavagnacco | ||
| Demografia | |||
| Biztanleria | 98.837 (2026ko uztailaren 31) | ||
| Dentsitatea | 1.729 bizt/km² | ||
| Informazio gehigarria | |||
| Telefono aurrizkia | 0432 | ||
| Hiri senidetuak | Esslingen am Neckar, Vienne, Neath Port Talbot, Norrköping udalerria, Schiedam, Belgrad, Tirana, Maribor, Albacete, Jaunde, Setúbal, Resistencia, Velenje, Bikaner, Piotrków Trybunalski, Klagenfurt, Nyíregyháza, Windsor, Villach, Budapest District III (en) | ||
| Katastro kodea | L483 | ||
| Sailkapen sismikoa | 2 (Ertaina) | ||
| Matrikula | UD | ||
| comune.udine.it | |||
Udine (italieraz ˈuːdine ahoskatua; friulieraz: Udin; eslovenieraz: Videm; latinez: Utinum) Italiako ipar-ekialdean dagoen hiria da, Friuli-Venezia-Juliako eskualdearen erdialdean kokaturik, Alpeak eta Itsaso Adriatikoaren artean. Izen bereko probintziaren hiriburua da.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udineren jatorria, Italiako iparraldeko gune nagusietako bat, zalantzazkoa da; bere izenaren lehen aipamena Oton II.a enperadoreak idatzitako 983. urteko dokumentu batean dago. Goi Erdi Aroan eskualdeko gaztelu ugarietako bat baino ez zen izan, 1238an Aquileako Patriarkatuaren egoitza patriarkal bihurtu zen arte. Hurrengo mendearen hasieran Gorizia eta Trevisoren aurkako borroken protagonista izan zen. XV. mendean veneziarrengana igaro zen eta horrela jarraitu zuen XVIII. mendearen amaiera arte, non frantsesek okupatu zuten, gero austriarrek eta, azkenik, 1866an Italiako Erresumara igaro zen.
Friuliera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Friulieraren aldaera bat erabiltzen dute hirian eta probintzian (furlan centrâl).
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2026 Guztira: 46.784 gizon, 51.717 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Datu hauek ISTAT estatistika gune ofizialetik eskuratu dira[3] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Etxebizitza eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]ISTATen zentsu iraunkorraren arabera, 2021ean udalerrian 57.658 etxebizitza zeuden: 49.339 (% 85,6) okupatuta eta 8.319 (% 14,4) hutsik edo noizbehinka erabiliak. 2019an, okupatutako etxebizitzen % 70,6 jabetzan zeuden, % 23,6 alokairuan eta % 5,8 beste titulu batekin.
Erabilera (2021)
Okupatutako etxebizitzen jabetza-erregimena (2019)
2024an 50.936 etxegune (familia) zeuden udalerrian, eta horietatik 25.031 (% 49,1) pertsona bakarrekoak ziren. Etxegune bakoitzeko batez beste 1,9 kide zeuden.
Etxeguneak tamainaren arabera (2024)
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 18.6 | 23.2 | 25.6 | 29.5 | 33.2 | 36.2 | 38.2 | 37.0 | 34.4 | 29.8 | 25.3 | 17.4 | 38.2 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 7.7 | 9.8 | 13.5 | 17.1 | 22.3 | 25.6 | 28.2 | 28.4 | 24.1 | 18.6 | 12.6 | 8.5 | 18.0 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 3.7 | 5.0 | 8.4 | 12.0 | 17.1 | 20.3 | 22.7 | 22.6 | 18.7 | 13.7 | 8.2 | 4.5 | 13.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -0.4 | 0.3 | 3.4 | 7.0 | 11.8 | 15.0 | 17.1 | 16.9 | 13.3 | 8.8 | 3.7 | 0.5 | 8.1 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -14.6 | -11.6 | -10.0 | -4.8 | 1.4 | 5.6 | 8.2 | 6.6 | 3.0 | -3.2 | -8.4 | -18.6 | -18.6 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 74.9 | 61.6 | 86.2 | 119.0 | 118.2 | 137.9 | 81.2 | 79.1 | 124.3 | 134.5 | 108.1 | 85.9 | 1210.9 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) | 6.2 | 5.2 | 7.6 | 9.8 | 10.8 | 10.5 | 7.8 | 7.2 | 7.3 | 8.3 | 7.2 | 6.7 | 94.6 |
| Iturria: Servizio Meteorologico[4][5] | |||||||||||||
Kirolak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Udinese Calcio, futbol taldea.
Herri eta hiri senidetuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Albacete (ESP)
Esslingen am Neckar (GER)
Maribor (SVN)
Neath Port Talbot (WAL)
Schiedam (NED)
Vienne (Isère) (FRA)
Villach (AUT)
Windsor (Ontario) (CAN)
Yaoundé (CMR)
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Popolazione residente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1991 (PDF), ISTAT.
- ↑ Popolazione residente per territorio – serie storica.
- ↑ «Popolazione residente per età e sesso al 1° gennaio (POSAS)», Istat (Italieraz). 2026ko abuztuaren 28an kontsultatua.
- ↑ Servizio Meteorologico dell'Aeronautica Militare, Udine Rivolto: Record mensili dal 1969 (Italieraz).
- ↑ Servizio Meteorologico, Udine/Rivolto (UD) (PDF), Atlante climatico (Italieraz).
