Edukira joan

Morette

Morette
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Isère
Izen ofizialaMorette
Posta kodea38210
Geografia
Koordenatuak45°17′08″N 5°27′07″E / 45.2856°N 5.4519°E / 45.2856; 5.4519
Mapa
Azalera6,27 km²
Altitudea280 m, 761 m eta 487 m
MugakideakTullins, Cras, La Forteresse eta Poliénas
Demografia
Biztanleria358 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 193 (%53,8) (%46,2) 166 alt_right
Dentsitatea57 bizt/km²

Morette Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 358 biztanle zituen 6,3 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Tullins, Cras, La Forteresse eta Poliénas.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
MoretteMorette
Població amb 420 habitants (2000)Cras (1,8 km)
Població amb 7612 habitants (2000)Tullins (2,7 km)
Població amb 291 habitants (2000)La Forteresse (4,1 km)
Població amb 1076 habitants (2000)Poliénas (4,2 km)
Població amb 293 habitants (2000)Chantesse (4,7 km)
Població amb 373 habitants (2000)Vatilieu (4,7 km)
Població amb 70 habitants (2000)Quincieu (5,4 km)
Població amb 2119 habitants (2000)Izeaux (5,8 km)
Població amb 3641 habitants (2000)Renage (5,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta ipar Alpeetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1200-1500 mm artekoa, udan modu irregularrean banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,2 °C-koa da, 18 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1134 mm-koa da, urtarrilean 10,5 euri-egun eta uztailean 6,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Saint-Étienne-de-Saint-Geoirs udalerrian dago, 13,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 915,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,5 °C-koa da, 2003ko abuztuaren 13an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -27,1 °C-koa da, 1971ko urtarrilaren 3an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,7 °C) eta hotzena urtarrila (2,4 °C). Urteko prezipitazioa 1195 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urria da (123 mm) eta lehorrena otsaila (70 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,31 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,2 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (12,8 °C) eta hotzena 1963 (8,7 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Morette)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 2.4 3.3 7.0 10.4 14.5 18.4 20.7 19.9 15.4 11.4 6.4 3.1 11.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 84 70 83 103 121 100 90 93 118 123 120 92 1195
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,2 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,0+0,1+1,3+1,2+1,2+1,4+1,0+1,2−0,3+0,3+0,8+0,9
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,2 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea2002503003504004505005501750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 166 gizon, 193 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
2.59
0.00
 
85-89
 
2.59
0.00
 
80-84
 
2.59
3.01
 
75-79
 
0.00
9.04
 
70-74
 
10.36
6.02
 
65-69
 
5.18
12.05
 
60-64
 
13.47
0.00
 
55-59
 
0.00
6.02
 
50-54
 
4.66
10.24
 
45-49
 
6.74
6.02
 
40-44
 
2.07
5.42
 
35-39
 
2.07
6.02
 
30-34
 
14.51
3.01
 
25-29
 
2.59
9.04
 
20-24
 
2.59
7.83
 
15-19
 
4.15
13.25
 
10-14
 
4.66
0.00
 
5-9
 
14.51
3.01
 
0-4
 
4.66
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Morette udalerrian 358 biztanle zeuden eta 163 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,20 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 31,3). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 27,6 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

358biztanle
163elkarbizitza-unitate
2,20lagun elkarbizitza-unitateko
119familia
Udalerria
% 24
% 31
% 18
% 28
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 119 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (51). Guraso bakarreko 29 familietatik 24etan ama zen guraso bakarra. 56 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

51
39
29
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 39,3), enplegatuak (% 21,5), erdi-mailako lanbideak (% 17,8), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 11,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 39,3) Isère departamenduko batez bestekoaren (% 28,7) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 11
% 18
% 21
% 39
Isère
% 15
% 17
% 14
% 14
% 29
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 187 etxebizitza zeuden. Horietatik 165 egoitza nagusi ziren, 10 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 12 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (179), eta apartamentuak gutxi ziren (8). Egoitza nagusietatik 141 beren jabearen bizilekuak ziren, 17 alokairuan zeuden, 5 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 7 doan lagata.[11]

187etxebizitza
165egoitza nagusi
179etxe
8apartamentu

Etxebizitza multzoa

165
Egoitza nagusia (165)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (10)Hutsik (12)

Etxe mota

179
Etxea (179)Apartamentua (8)

Jabetza egoera

141
17
Jabeak (141)Alokairuan (17)HLM (5)Doan lagata (7)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (44).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik44
1919-19453
1946-197015
1971-199044
1991-200528
2006-202030

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (103). 87 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 140 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 59 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 98tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela3
3 gela12
4 gela47
5 gela edo gehiago103

Berogailu mota

34
40
87
Fuel-olioa (34)Elektrizitatea (40)Gas botila (4)Bestelakoak (87)

Aparkalekua eta ibilgailuak

140aparkalekua
59ibilgailu 1
98ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 209 biztanleetatik 159 aktibo ziren (% 76,1), horietako 145 lanean (% 69,4) eta 14 langabezian (aktiboen % 8,8).

20915-64 urteko biztanle
% 76,1aktibo
% 69,4lanean
% 8,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 44,0
25-54 urte% 97,5
55-64 urte% 47,6
Gizonak% 77,1
Emakumeak% 75,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 44,4
CAP-BEP% 12,1
Batxilergoa% 8,1
Goi-mailako +2% 6,5
Goi-mailako +3/4% 0,0
Goi-mailako +5% 9,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 8,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

50 ez-aktibotik 14 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 28,0), 29 erretiraturik zeuden (% 58,0) eta 7 bestelako ez-aktibo ziren (% 14,0).

Ez-aktiboak

% 28
% 58
% 14
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 27 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 145 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

27enplegu udalerrian
% 66,7soldatapeko
% 33,3ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 29.030 eurokoa zen.

29.030 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.290 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 finantziazio enpresa zen, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[12]

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.[13]

2000. urtean Morette udalerrian 28 nekazaritza-ustiategi zeuden, 231 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1941ko abuztuaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,4 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Grenoble-Saint-Geoirs », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]