Edukira joan

Geaune

Geaune
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Landak
BarrutiMont-de-Marsango barrutia
Kantonamenducanton of Geaune
Izen ofizialaGeaune
Posta kodea40320
Geografia
Koordenatuak43°38′23″N 0°22′43″W / 43.6397°N 0.3786°W / 43.6397; -0.3786
Mapa
Azalera10,53 km²
Altitudea82 m, 221 m eta 140 m
MugakideakCastelnau-Tursan, Clèdes, Mauries, Payros-Cazautets, Pécorade eta Sorbets
Demografia
Biztanleria767 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 363 (%48,1) (%51,9) 391 alt_right
Dentsitatea73 bizt/km²
geaune.fr

Geaune (gaskoieraz Gèuna) Landetan dagoen komuna da, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 767 biztanle zituen 10,5 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Castelnau-Tursan, Clèdes, Mauries, Payros-Cazautets, Pécorade eta Sorbets.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,3 °C-koa da, 14,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1062 mm-koa da, urtarrilean 11,5 euri-egun eta uztailean 7,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Urgons udalerrian dago, 4,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1009,4 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,8 °C-koa da, 2010ko abuztuaren 26an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11,2 °C-koa da, 1987ko urtarrilaren 18an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,4 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (20,9 °C) eta hotzena urtarrila (6,4 °C). Urteko prezipitazioa 1090 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (132 mm) eta lehorrena uztaila (59 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,38 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,3 °C) baino 1,9 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,2 °C) eta hotzena 1963 (11,3 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Geaune)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.4 7.1 10.0 12.2 15.9 19.1 20.8 20.9 17.6 14.1 9.5 7.0 13.4
Pilatutako prezipitazioa (mm) 105 81 86 103 96 77 59 64 84 95 132 108 1090
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,3 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,0+0,4+1,6+1,4+1,6+1,5+0,9+1,5+0,3+0,9+1,1+1,2
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,3 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea40060080010001200140016001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 391 gizon, 363 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.28
 
95+
 
0.00
1.28
 
90-94
 
2.75
5.12
 
85-89
 
11.02
3.84
 
80-84
 
4.13
3.84
 
75-79
 
0.00
10.49
 
70-74
 
6.89
2.56
 
65-69
 
5.51
9.21
 
60-64
 
9.92
5.12
 
55-59
 
6.89
6.65
 
50-54
 
8.54
1.28
 
45-49
 
4.13
2.56
 
40-44
 
4.41
6.65
 
35-39
 
10.19
1.28
 
30-34
 
5.79
2.56
 
25-29
 
5.51
5.37
 
20-24
 
2.75
6.65
 
15-19
 
1.38
10.74
 
10-14
 
3.03
6.91
 
5-9
 
1.38
6.65
 
0-4
 
5.79
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Geaune udalerrian 691 biztanle zeuden eta 317 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,18 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 32,8), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

691biztanle
317elkarbizitza-unitate
2,18lagun elkarbizitza-unitateko
213familia
Udalerria
% 25
% 27
% 15
% 33
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 213 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (87). Guraso bakarreko 47 familietatik 31etan ama zen guraso bakarra. 102 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 58k seme-alaba bakarra zuten etxean, 38k bi, eta 16k hiru edo gehiago.[9]

87
80
47
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean102
Seme-alaba bat58
Bi seme-alaba38
Hiru seme-alaba16
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 626 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 3,7 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 20,4. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 69,1). 80 urte edo gehiagoko 93 biztanleetatik 34 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 59 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 4
25-39% 11
40-54% 17
55-64% 21
65-79% 22
80 +% 20
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 68
40-54% 68
55-64% 68
65-79% 69
80 +% 23

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 39,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 13,3 izatezko bikotean eta % 4,6 PACS bidez lotuta). % 22,0 ezkongabeak ziren, % 12,5 alargunak eta % 8,0 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 39,6
Ezkongabea% 22,0
Izatezko bikotean% 13,3
Alarguna% 12,5
Dibortziatuta% 8,0
PACS bidez lotuta% 4,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,6), enplegatuak (% 18,0), erdi-mailako lanbideak (% 16,1), eskulangileak (% 11,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,6) Landak departamenduko batez bestekoaren (% 37,0) azpitik dago. 15 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 4,7).[9]

Udalerria
% 16
% 18
% 12
% 37
Landak
% 15
% 16
% 14
% 37
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 408 etxebizitza zeuden. Horietatik 318 egoitza nagusi ziren, 54 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 35 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (310), eta apartamentuak gutxi ziren (98). Egoitza nagusietatik 200 beren jabearen bizilekuak ziren, 108 alokairuan zeuden, 36 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 11 doan lagata.[10]

408etxebizitza
318egoitza nagusi
310etxe
98apartamentu

Etxebizitza multzoa

318
54
35
Egoitza nagusia (318)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (54)Hutsik (35)

Etxe mota

310
98
Etxea (310)Apartamentua (98)

Jabetza egoera

200
108
36
Jabeak (200)Alokairuan (108)HLM (36)Doan lagata (11)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (95).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik57
1919-194526
1946-197056
1971-199095
1991-200543
2006-202040

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (156). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (174 etxebizitzatan). 210 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 162 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 131tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela23
3 gela42
4 gela97
5 gela edo gehiago156

Berogailu mota

36
174
86
Gas sarea (3)Fuel-olioa (36)Elektrizitatea (174)Gas botila (19)Bestelakoak (86)

Aparkalekua eta ibilgailuak

210aparkalekua
162ibilgailu 1
131ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 395 biztanleetatik 288 aktibo ziren (% 72,9), horietako 251 lanean (% 63,5) eta 37 langabezian (aktiboen % 12,8).

39515-64 urteko biztanle
% 72,9aktibo
% 63,5lanean
% 12,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 40,7
25-54 urte% 93,5
55-64 urte% 45,5
Gizonak% 72,7
Emakumeak% 73,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 27,3
BEPC, brebeta% 14,3
CAP-BEP% 14,0
Batxilergoa% 11,4
Goi-mailako +2% 10,0
Goi-mailako +3/4% 3,8
Goi-mailako +5% 0,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 12,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

107 ez-aktibotik 28 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 26,2), 42 erretiraturik zeuden (% 39,3) eta 37 bestelako ez-aktibo ziren (% 34,6).

Ez-aktiboak

% 26
% 39
% 35
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 8
% 30
% 33
% 16
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 398 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 251 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

398enplegu udalerrian
% 85,9soldatapeko
% 14,1ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.800 eurokoa zen.

23.800 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 25.650 €

Herri eta hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1985ko azaroaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,9 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Urgons », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Frantzia
Artikulu hau Frantziako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.