Edukira joan

Doma

Wikipedia, Entziklopedia askea
Doma
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Dordoina
BarrutiSarlat-la-Canédako barrutia
Kantonamenducanton of Domme
Izen ofizialaDomme
Doma
Posta kodea24250
Geografia
Koordenatuak44°48′08″N 1°12′52″E / 44.8022°N 1.2144°E / 44.8022; 1.2144
Mapa
Azalera24,91 km²
Altitudea60 m, 303 m eta 193 m
MugakideakCarsac-Aillac, La Roque-Gageac, Cénac-et-Saint-Julien, Groléjac, Nabirat eta Vitrac
Demografia
Biztanleria906 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 478 (%53,2) (%46,8) 421 alt_right
Dentsitatea36 bizt/km²
domme.fr

Doma (okzitanieraz Doma, frantsesez eta ofizialki: Domme) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Dordoina departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 906 biztanle zituen 24,9 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Carsac-Aillac, La Roque-Gageac, Cénac-et-Saint-Julien, Groléjac, Nabirat eta Vitrac.

Mapa
Domme eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
DommeDomme
Població amb 835 habitants (2000)Vitrac (3,2 km)
Població amb 607 habitants (2000)Vézac (5,3 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,6 °C-koa da, 15,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 885 mm-koa da, urtarrilean 12,2 euri-egun eta uztailean 6,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Gourdon_(Lot) udalerrian dago, 15,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 823 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,8 °C-koa da, 2003ko abuztuaren 5an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -19 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,8 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,9 °C) eta hotzena urtarrila (5,3 °C). Urteko prezipitazioa 887 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (89 mm) eta lehorrena uztaila (55 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,26 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,1 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2011, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,5 °C) eta hotzena 1963 (11,3 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Doma)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.3 6.0 9.2 11.9 15.5 19.0 20.9 20.7 16.9 13.3 8.6 6.0 12.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 81 64 67 86 81 73 55 63 68 75 89 85 887
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,6−0,2+1,2+1,1+1,3+1,3+0,6+1,2−0,3+0,2+0,6+0,7
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea600900120015001800210024001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 421 gizon, 478 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
1.05
1.19
 
90-94
 
3.14
3.56
 
85-89
 
8.37
5.94
 
80-84
 
3.14
7.13
 
75-79
 
12.76
5.70
 
70-74
 
6.28
7.13
 
65-69
 
9.62
12.83
 
60-64
 
8.37
13.06
 
55-59
 
8.37
5.94
 
50-54
 
5.23
8.08
 
45-49
 
7.11
2.14
 
40-44
 
6.69
0.00
 
35-39
 
0.84
5.70
 
30-34
 
4.81
4.75
 
25-29
 
0.00
2.14
 
20-24
 
1.05
6.89
 
15-19
 
3.97
4.28
 
10-14
 
6.49
2.38
 
5-9
 
2.72
1.19
 
0-4
 
0.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Domme udalerrian 798 biztanle zeuden eta 420 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,90 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 40,7), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

798biztanle
420elkarbizitza-unitate
1,90lagun elkarbizitza-unitateko
245familia
Udalerria
% 16
% 37
% 41
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 245 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (156). Guraso bakarreko 20 familietatik 20etan ama zen guraso bakarra. 161 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 49k seme-alaba bakarra zuten etxean, 20k bi, eta 15k hiru edo gehiago.[10]

156
69
20
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean161
Seme-alaba bat49
Bi seme-alaba20
Hiru seme-alaba10
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 820 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 5,2 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 21,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 68,6). 80 urte edo gehiagoko 143 biztanleetatik 66 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 77 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 5
25-39% 16
40-54% 20
55-64% 22
65-79% 26
80 +% 21
Bikotean bizi da
15-24% 9
25-39% 66
40-54% 66
55-64% 69
65-79% 64
80 +% 38

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 42,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 13,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,9 izatezko bikotean eta % 4,5 PACS bidez lotuta). % 21,0 ezkongabeak ziren, % 14,5 alargunak eta % 8,9 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 42,2
Ezkongabea% 21,0
Alarguna% 14,5
Izatezko bikotean% 8,9
Dibortziatuta% 8,9
PACS bidez lotuta% 4,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 43,1), enplegatuak (% 15,2), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 15,2), erdi-mailako lanbideak (% 10,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 43,1) Dordoina departamenduko batez bestekoaren (% 40,6) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 15
% 10
% 15
% 8
% 43
Dordoina
% 12
% 15
% 13
% 41
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 845 etxebizitza zeuden. Horietatik 423 egoitza nagusi ziren, 397 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 25 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (800), eta apartamentuak gutxi ziren (41). Egoitza nagusietatik 322 beren jabearen bizilekuak ziren, 90 alokairuan zeuden, 32 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 11 doan lagata.[11]

845etxebizitza
423egoitza nagusi
800etxe
41apartamentu

Etxebizitza multzoa

423
397
Egoitza nagusia (423)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (397)Hutsik (25)

Etxe mota

800
Etxea (800)Apartamentua (41)

Jabetza egoera

322
90
Jabeak (322)Alokairuan (90)HLM (32)Doan lagata (11)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (122).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik102
1919-194528
1946-197052
1971-1990122
1991-200559
2006-202047

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (219). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (180 etxebizitzatan). 284 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 212 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 188tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela10
2 gela18
3 gela51
4 gela125
5 gela edo gehiago219

Berogailu mota

71
180
153
Gas sarea (5)Fuel-olioa (71)Elektrizitatea (180)Gas botila (14)Bestelakoak (153)

Aparkalekua eta ibilgailuak

284aparkalekua
212ibilgailu 1
188ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 444 biztanleetatik 344 aktibo ziren (% 77,5), horietako 297 lanean (% 66,9) eta 48 langabezian (aktiboen % 14,0).

44415-64 urteko biztanle
% 77,5aktibo
% 66,9lanean
% 14,0langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 53,4
25-54 urte% 92,2
55-64 urte% 65,4
Gizonak% 79,2
Emakumeak% 76,6

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 32,3
BEPC, brebeta% 14,3
CAP-BEP% 9,0
Batxilergoa% 11,8
Goi-mailako +2% 13,5
Goi-mailako +3/4% 14,9
Goi-mailako +5% 13,9

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 14,0). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

99 ez-aktibotik 24 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 24,2), 42 erretiraturik zeuden (% 42,4) eta 34 bestelako ez-aktibo ziren (% 34,3).

Ez-aktiboak

% 24
% 42
% 34
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 26
% 8
% 21
% 31
% 13
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 494 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 297 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

494enplegu udalerrian
% 79,4soldatapeko
% 20,9ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.850 eurokoa zen.

24.850 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.150 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 91 komertzioetatik, 5 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 14 eraikuntza enpresak ziren, 19 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 31 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 8 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 5 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 30 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 funeraria, 5 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 iturgina, 1 argiketaria, 1 eraikuntza enpresa, 1 ile apaindegia, 14 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.[13]

2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.[14]

2000. urtean Domme udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 390 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat eta tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat zegoen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1961ko otsailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,5 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Gourdon », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Doma&oldid=11337236"(e)tik eskuratuta