Edukira joan

Cornil

Wikipedia, Entziklopedia askea
Cornil
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
DepartamenduaCorrèze
BarrutiTulleko barrutia
Kantonamenducanton of Tulle-Campagne-Sud
Izen ofizialaCornil
Posta kodea19150
Geografia
Koordenatuak45°12′38″N 1°41′30″E / 45.2106°N 1.6917°E / 45.2106; 1.6917
Mapa
Azalera19,66 km²
Altitudea140 m, 490 m eta 341 m
MugakideakAubazine, Chameyrat, Le Chastang, Sainte-Fortunade eta Saint-Hilaire-Peyroux
Demografia
Biztanleria1.261 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 690 (%53,7) (%46,3) 594 alt_right
Dentsitatea64 bizt/km²
cornil19.fr…

Cornil (frantsesez eta ofizialki: Cornil) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Corrèze departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.261 biztanle zituen 19,7 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Aubazine, Chameyrat, Le Chastang, Sainte-Fortunade eta Saint-Hilaire-Peyroux.

Mapa
Cornil eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
CornilCornil
Població amb 1584 habitants (2000)Chameyrat (2,6 km)
Població amb 807 habitants (2000)Aubazine (4,4 km)
Població amb 330 habitants (2000)Le Chastang (5,4 km)
Població amb 428 habitants (2000)Venarsal (5,7 km)
Població amb 111 habitants (2000)Palazinges (5,8 km)
Població amb 939 habitants (2000)Favars (5,8 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,8 °C-koa da, 5,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1161 mm-koa da, urtarrilean 13,1 euri-egun eta uztailean 7,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Tulle udalerrian dago, 5,2 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1236,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,7 °C-koa da, 2026ko ekainaren 22an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -21 °C-koa da, 1987ko urtarrilaren 18an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,3 °C) eta hotzena urtarrila (3,7 °C). Urteko prezipitazioa 1224 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (129 mm) eta lehorrena uztaila (79 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,07 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,1 °C) baino 0,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2020, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (12,9 °C) eta hotzena 2010 (9,9 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Cornil)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.7 4.2 7.5 10.2 14.0 17.5 19.3 18.9 15.0 11.6 7.0 4.3 11.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 112 91 93 111 107 91 79 81 95 108 128 129 1224
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
−0,4−1,0+0,7+0,7+0,9+1,1+0,2+0,6−1,3−0,8−0,5−0,5
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,1 °C)
+2 °C−2 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea8001000120014001600180020001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 594 gizon, 690 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
2.46
1.85
 
90-94
 
6.09
4.21
 
85-89
 
6.67
2.69
 
80-84
 
6.52
7.91
 
75-79
 
10.29
9.43
 
70-74
 
9.42
10.10
 
65-69
 
5.07
5.05
 
60-64
 
4.93
10.27
 
55-59
 
5.07
9.09
 
50-54
 
6.52
2.53
 
45-49
 
4.35
7.58
 
40-44
 
5.80
3.37
 
35-39
 
2.90
1.68
 
30-34
 
2.17
1.85
 
25-29
 
2.32
4.38
 
20-24
 
3.77
6.06
 
15-19
 
5.36
5.22
 
10-14
 
3.77
4.21
 
5-9
 
3.62
2.53
 
0-4
 
2.90
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Cornil udalerrian 1.010 biztanle zeuden eta 462 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,19 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 38,3). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 32,7 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

1.010biztanle
462elkarbizitza-unitate
2,19lagun elkarbizitza-unitateko
311familia
Udalerria
% 23
% 38
% 33
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 311 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (177). Guraso bakarreko 30 familietatik 25etan ama zen guraso bakarra. 191 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 54k seme-alaba bakarra zuten etxean, 45k bi, eta 20k hiru edo gehiago.[10]

177
105
30
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean191
Seme-alaba bat54
Bi seme-alaba45
Hiru seme-alaba15
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 1.099 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 5,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 9,4. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 74,0). 80 urte edo gehiagoko 191 biztanleetatik 57 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 134 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 6
25-39% 14
40-54% 16
55-64% 18
65-79% 17
80 +% 9
Bikotean bizi da
15-24% 11
25-39% 73
40-54% 74
55-64% 66
65-79% 59
80 +% 21

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 46,3 ezkonduta zegoen, eta beste % 20,2 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 13,6 izatezko bikotean eta % 6,6 PACS bidez lotuta). % 24,4 ezkongabeak ziren, % 4,5 alargunak eta % 4,6 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 46,3
Ezkongabea% 24,4
Izatezko bikotean% 13,6
PACS bidez lotuta% 6,6
Dibortziatuta% 4,6
Alarguna% 4,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 46,5), erdi-mailako lanbideak (% 16,0), enplegatuak (% 12,8), eskulangileak (% 9,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 46,5) Corrèze departamenduko batez bestekoaren (% 38,9) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,1).[10]

Udalerria
% 16
% 13
% 10
% 46
Corrèze
% 14
% 15
% 14
% 39
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 602 etxebizitza zeuden. Horietatik 474 egoitza nagusi ziren, 62 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 65 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (516), eta apartamentuak gutxi ziren (77). Egoitza nagusietatik 352 beren jabearen bizilekuak ziren, 103 alokairuan zeuden, 23 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 20 doan lagata.[11]

602etxebizitza
474egoitza nagusi
516etxe
77apartamentu

Etxebizitza multzoa

474
62
65
Egoitza nagusia (474)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (62)Hutsik (65)

Etxe mota

516
77
Etxea (516)Apartamentua (77)

Jabetza egoera

352
103
Jabeak (352)Alokairuan (103)HLM (23)Doan lagata (20)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (150).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik99
1919-194554
1946-197048
1971-1990150
1991-200555
2006-202062

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (238). 200 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 395 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 175 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 263tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela5
2 gela12
3 gela73
4 gela146
5 gela edo gehiago238

Berogailu mota

76
167
200
Gas sarea (7)Fuel-olioa (76)Elektrizitatea (167)Gas botila (24)Bestelakoak (200)

Aparkalekua eta ibilgailuak

395aparkalekua
175ibilgailu 1
263ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 612 biztanleetatik 476 aktibo ziren (% 77,8), horietako 426 lanean (% 69,6) eta 50 langabezian (aktiboen % 10,5).

61215-64 urteko biztanle
% 77,8aktibo
% 69,6lanean
% 10,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 51,7
25-54 urte% 93,1
55-64 urte% 58,1
Gizonak% 79,3
Emakumeak% 76,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 22,0
BEPC, brebeta% 5,9
CAP-BEP% 10,4
Batxilergoa% 9,9
Goi-mailako +2% 5,8
Goi-mailako +3/4% 7,8
Goi-mailako +5% 11,6

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

136 ez-aktibotik 35 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 25,7), 47 erretiraturik zeuden (% 34,6) eta 54 bestelako ez-aktibo ziren (% 39,7).

Ez-aktiboak

% 26
% 35
% 40
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 14
% 27
% 24
% 29
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 429 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 426 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

429enplegu udalerrian
% 84,6soldatapeko
% 15,4ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.990 eurokoa zen.

24.990 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.910 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 32 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 7 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 7 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 5 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 10 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 3 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 1 ile apaindegia, 1 higiezinen agentzia eta 2 apaindegiak.[13]

2009an zeuden 3 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen eta 1 harategia zen.[14]

2000. urtean Cornil udalerrian 38 nekazaritza-ustiategi zeuden, 560 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu luzeetarako ospitale 1 eta botika 1 bat zegoen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1957ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,9 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Tulle », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Cornil&oldid=11341329"(e)tik eskuratuta