Edukira joan

Chapareillan

Chapareillan
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Isère
BarrutiGrenobleko barrutia
Kantonamenducanton of Le Touvet
Izen ofizialaChapareillan
Posta kodea38530
Geografia
Koordenatuak45°27′46″N 5°59′28″E / 45.4628°N 5.9911°E / 45.4628; 5.9911
Mapa
Azalera30,28 km²
Altitudea245 m, 1.934 m eta 856 m
MugakideakSainte-Marie-du-Mont, Entremont-le-Vieux, Laissaud, Barraux, Pontcharra eta Porte-de-Savoie
Demografia
Biztanleria3.065 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.507 (%49,4) (%50,6) 1.543 alt_right
Dentsitatea101 bizt/km²
chapareillan.fr

Chapareillan Frantziako udalerri bat da, Isère departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 3.065 biztanle zituen 30,3 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Sainte-Marie-du-Mont, Entremont-le-Vieux, Laissaud, Barraux, Pontcharra eta Porte-de-Savoie.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
ChapareillanChapareillan
Població amb 1801 habitants (2000)Barraux (3,6 km)
Població amb 2471 habitants (2000)Les Marches (3,8 km)
Població amb 593 habitants (2000)Laissaud (4,3 km)
Població amb 7230 habitants (2000)Pontcharra (4,5 km)
Població amb 834 habitants (2000)Francin (5,1 km)
Població amb 1039 habitants (2000)Myans (5,4 km)
Població amb 646 habitants (2000)Les Mollettes (5,6 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta ipar Alpeetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 1200-1500 mm artekoa, udan modu irregularrean banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,7 °C-koa da, 19,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1215 mm-koa da, urtarrilean 9,4 euri-egun eta uztailean 8,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Montmélian udalerrian dago, 5,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 987,3 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,8 °C-koa da, 2015ko uztailaren 7an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -14,5 °C-koa da, 2005ko azaroaren 27an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 9,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (18,1 °C) eta hotzena urtarrila (0,7 °C). Urteko prezipitazioa 1644 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (164 mm) eta lehorrena otsaila (112 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (8,3 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (10,9 °C) eta hotzena 1963 (7,2 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Chapareillan)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 0.7 1.3 4.8 8.3 12.4 16.1 18.1 17.5 13.3 9.7 4.7 1.5 9.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 142 112 125 128 150 132 123 128 134 141 164 164 1644
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (8,3 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,3+0,3+1,1+0,8+0,8+1,0+0,3+0,6−0,5+0,4+1,0+1,2
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (8,3 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea120015001800210024002700300033001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.543 gizon, 1.507 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.32
 
90-94
 
0.00
0.71
 
85-89
 
0.73
1.69
 
80-84
 
1.79
2.40
 
75-79
 
3.52
6.48
 
70-74
 
6.64
5.06
 
65-69
 
5.24
5.77
 
60-64
 
4.51
5.38
 
55-59
 
3.78
6.35
 
50-54
 
8.89
7.78
 
45-49
 
9.09
4.80
 
40-44
 
6.24
5.31
 
35-39
 
4.64
8.94
 
30-34
 
8.36
4.34
 
25-29
 
7.17
3.31
 
20-24
 
2.72
9.98
 
15-19
 
4.25
7.32
 
10-14
 
8.63
5.77
 
5-9
 
6.90
8.30
 
0-4
 
6.90
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Chapareillan udalerrian 3.065 biztanle zeuden eta 1.318 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,33 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 33,1). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 31,9 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

3.065biztanle
1.318elkarbizitza-unitate
2,33lagun elkarbizitza-unitateko
887familia
Udalerria
% 33
% 26
% 32
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 887 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (436). Guraso bakarreko 105 familietatik 89etan ama zen guraso bakarra. 362 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 237k seme-alaba bakarra zuten etxean, 203k bi, eta 85k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 436 bikoteetatik 39tan (% 8,9) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

346
436
105
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean362
Seme-alaba bat237
Bi seme-alaba203
Hiru seme-alaba72
Lau edo gehiago13

15 urte edo gehiago zituzten 2.429 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 2,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 49,6. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 77,0).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 3
25-39% 11
40-54% 14
55-64% 26
65-79% 25
80 +% 50
Bikotean bizi da
15-24% 11
25-39% 76
40-54% 77
55-64% 72
65-79% 72
80 +% 48

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 45,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 21,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,5 izatezko bikotean eta % 9,4 PACS bidez lotuta). % 20,8 ezkongabeak ziren, % 5,8 alargunak eta % 6,7 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 45,8
Ezkongabea% 20,8
Izatezko bikotean% 11,5
PACS bidez lotuta% 9,4
Dibortziatuta% 6,7
Alarguna% 5,8

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 28,9), erdi-mailako lanbideak (% 18,7), eskulangileak (% 15,6), goi-mailako langileak (% 14,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 28,9) Isère departamenduko batez bestekoaren (% 28,7) gainetik dago. 16 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,2).[10]

Udalerria
% 15
% 19
% 11
% 16
% 29
Isère
% 15
% 17
% 14
% 14
% 29
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.473 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.326 egoitza nagusi ziren, 52 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 95 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.180), eta apartamentuak gutxi ziren (289). Egoitza nagusietatik 973 beren jabearen bizilekuak ziren, 324 alokairuan zeuden, 90 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 29 doan lagata.[11]

1.473etxebizitza
1.326egoitza nagusi
1.180etxe
289apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.326
Egoitza nagusia (1.326)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (52)Hutsik (95)

Etxe mota

1.180
289
Etxea (1.180)Apartamentua (289)

Jabetza egoera

973
324
Jabeak (973)Alokairuan (324)HLM (90)Doan lagata (29)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (313).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik240
1919-194572
1946-1970149
1971-1990313
1991-2005262
2006-2020290

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (681). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (449 etxebizitzatan). 1.113 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 568 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 688tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela14
2 gela90
3 gela181
4 gela360
5 gela edo gehiago681

Berogailu mota

377
154
449
333
Gas sarea (377)Fuel-olioa (154)Elektrizitatea (449)Gas botila (13)Bestelakoak (333)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.113aparkalekua
568ibilgailu 1
688ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.851 biztanleetatik 1.489 aktibo ziren (% 80,4), horietako 1.403 lanean (% 75,8) eta 86 langabezian (aktiboen % 5,8).

1.85115-64 urteko biztanle
% 80,4aktibo
% 75,8lanean
% 5,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 42,7
25-54 urte% 94,6
55-64 urte% 60,5
Gizonak% 80,8
Emakumeak% 80,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 13,0
BEPC, brebeta% 10,4
CAP-BEP% 6,0
Batxilergoa% 4,5
Goi-mailako +2% 4,7
Goi-mailako +3/4% 6,1
Goi-mailako +5% 4,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

362 ez-aktibotik 154 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 42,5), 116 erretiraturik zeuden (% 32,0) eta 92 bestelako ez-aktibo ziren (% 25,4).

Ez-aktiboak

% 43
% 32
% 25
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 8
% 23
% 29
% 20
% 18
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 641 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 1.403 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

641enplegu udalerrian
% 77,4soldatapeko
% 22,8ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 29.940 eurokoa zen, eta biztanleen % 8 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

29.940 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 27.290 €
% 8,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 13,0

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 123 komertzioetatik, 4 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 4 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 28 eraikuntza enpresak ziren, 22 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 5 higiezinen enpresak ziren, 20 zerbitzu enpresak ziren, 13 administrazio publikoko enpresak ziren eta 8 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 36 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 4 igeltseroak, 5 margolariak, 8 zurginak, 2 iturginak, 4 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 3 ile apaindegiak, 1 jatetxe eta 2 higiezinen agentziak.[13]

2009an zeuden 8 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 1 arropa denda zen eta 1 lore-denda zen.[14]

2000. urtean Chapareillan udalerrian 45 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.225 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an haur-eskola 1 eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 2003ko abenduaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,2 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Montmelian », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]