Edukira joan

Belis

Wikipedia, Entziklopedia askea
Belis
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Landak
BarrutiMont-de-Marsango barrutia
Kantonamenducanton of Labrit
Izen ofizialaBélis
Posta kodea40120
Geografia
Koordenatuak44°03′49″N 0°27′40″W / 44.0636°N 0.4611°W / 44.0636; -0.4611
Mapa
Azalera20,46 km²
Altitudea62 m, 111 m eta 92 m
MugakideakArue, Brocas, Cachen, Albrit eta Maillères
Demografia
Biztanleria166 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 74 (%44) (%56) 94 alt_right
Dentsitatea8 bizt/km²

Belis (okzitanieraz Belis, frantsesez eta ofizialki: Bélis) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Landak departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 166 biztanle zituen 20,5 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Arue, Brocas, Cachen, Albrit eta Maillères.

Mapa
Bélis eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
BélisBélis
Població amb 216 habitants (2000)Cachen (2,9 km)
Població amb 193 habitants (2000)Maillères (4,1 km)
Població amb 787 habitants (2000)Brocas (5,9 km)
Població amb 396 habitants (2000)Lencouacq (6,2 km)
Població amb 205 habitants (2000)Le Sen (7,7 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,2 °C-koa da, 14,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1006 mm-koa da, urtarrilean 12,1 euri-egun eta uztailean 7,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Mont-de-Marsan udalerrian dago, 17,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 918,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,5 °C-koa da, 1947ko abuztuaren 1an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -19,8 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 8an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,8 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,8 °C) eta hotzena urtarrila (5,5 °C). Urteko prezipitazioa 975 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (112 mm) eta lehorrena uztaila (56 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,25 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,1 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,4 °C) eta hotzena 1980 (11,3 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Belis)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.5 6.2 9.2 11.8 15.7 19.0 20.8 20.6 17.0 13.3 8.7 6.1 12.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 94 72 72 92 85 74 56 64 71 84 112 101 975
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,70,0+1,2+1,0+1,4+1,3+0,6+1,2−0,2+0,4+0,7+0,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea1002003004005006001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 94 gizon, 74 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
0.00
0.00
 
75-79
 
0.00
0.00
 
70-74
 
0.00
14.89
 
65-69
 
12.16
9.57
 
60-64
 
31.08
24.47
 
55-59
 
6.76
0.00
 
50-54
 
12.16
5.32
 
45-49
 
0.00
5.32
 
40-44
 
6.76
5.32
 
35-39
 
0.00
0.00
 
30-34
 
0.00
5.32
 
25-29
 
0.00
0.00
 
20-24
 
0.00
14.89
 
15-19
 
0.00
5.32
 
10-14
 
12.16
9.57
 
5-9
 
18.92
0.00
 
0-4
 
0.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Bélis udalerrian 166 biztanle zeuden eta 69 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,41 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 18 kide bakarrekoak ziren, 32 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 14 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[10]

166biztanle
69elkarbizitza-unitate
2,41lagun elkarbizitza-unitateko
51familia
14Bikotea seme-alabekin
32Bikotea seme-alabarik gabe etxean
5Guraso bakarrekoak
18Kide bakarrekoa
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 51 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (32). 32 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

32
14
5
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 90 etxebizitza zeuden. Horietatik 73 egoitza nagusi ziren, 12 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (85), eta apartamentuak gutxi ziren (4). Egoitza nagusietatik 61 beren jabearen bizilekuak ziren, 12 alokairuan zeuden, 1 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 0 doan lagata.[11]

90etxebizitza
73egoitza nagusi
85etxe
4apartamentu

Etxebizitza multzoa

73
12
Egoitza nagusia (73)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (12)Hutsik (5)

Etxe mota

85
Etxea (85)Apartamentua (4)

Jabetza egoera

61
12
Jabeak (61)Alokairuan (12)HLM (1)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik36
1919-19458
1946-19704
1971-19907
1991-20057
2006-202010

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (48). 50 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 59 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 30 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 40tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela1
3 gela10
4 gela13
5 gela edo gehiago48

Berogailu mota

17
50
Fuel-olioa (3)Elektrizitatea (17)Gas botila (3)Bestelakoak (50)

Aparkalekua eta ibilgailuak

59aparkalekua
30ibilgailu 1
40ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 93 biztanleetatik 62 aktibo ziren (% 66,7), horietako 58 lanean (% 62,4) eta 4 langabezian (aktiboen % 6,5).

9315-64 urteko biztanle
% 66,7aktibo
% 62,4lanean
% 6,5langabezia-tasa

31 ez-aktibotik 15 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 48,4), 9 erretiraturik zeuden (% 29,0) eta 7 bestelako ez-aktibo ziren (% 22,6).

Ez-aktiboak

% 48
% 29
% 23
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 11 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 58 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

11enplegu udalerrian
% 45,5soldatapeko
% 54,5ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.630 eurokoa zen.

23.630 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 25.650 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen eta 1 higiezinen enpresa zen.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 argiketaria zen eta 1 jatetxe.[13]

2000. urtean Bélis udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1945ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,1 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Mont-de-Marsan », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Belis&oldid=11343686"(e)tik eskuratuta