Edukira joan

Andelnans

Andelnans
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Borgoina-Franche-Comté
DepartamenduaBelfort Herrialdea
BarrutiBelforteko barrutia
KantonamenduCanton of Danjoutin
Izen ofizialaAndelnans
Posta kodea90400
Geografia
Koordenatuak47°36′09″N 6°52′07″E / 47.6025°N 6.8686°E / 47.6025; 6.8686
Mapa
Azalera4,17 km²
Altitudea340 m, 407 m eta 361 m
MugakideakDanjoutin, Argiésans, Bavilliers, Botans, Sevenans, Vézelois eta Meroux-Moval
Demografia
Biztanleria1.093 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 574 (%51,1) (%48,9) 550 alt_right
Dentsitatea262 bizt/km²
andelnans.fr

Andelnans Frantziako udalerri bat da, Belfort Herrialdea departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.093 biztanle zituen 4,2 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Danjoutin, Argiésans, Bavilliers, Botans, Sevenans, Vézelois eta Meroux-Moval.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
AndelnansAndelnans
Població amb 273 habitants (2000)Botans (1,6 km)
Població amb 3572 habitants (2000)Danjoutin (1,8 km)
Població amb 789 habitants (2000)Sevenans (1,8 km)
Població amb 313 habitants (2000)Moval (2,2 km)
Població amb 789 habitants (2000)Meroux (2,4 km)
Població amb 565 habitants (2000)Dorans (2,6 km)
Població amb 304 habitants (2000)Bermont (2,6 km)
Població amb 4809 habitants (2000)Bavilliers (3,3 km)
Població amb 444 habitants (2000)Argiésans (3,4 km)
Població amb 835 habitants (2000)Vézelois (3,6 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak mendiko klima du[1]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima kontinental du, eta Vosgeetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio oso handiak (1500-2000 mm/urte) urte osoan; negu gogorra (1 °C baino gutxiago))[2].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 9,7 °C-koa da, 17,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1182 mm-koa da, urtarrilean 13,3 euri-egun eta uztailean 10,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Dorans udalerrian dago, 2,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,9 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 974 mm-koa delarik[3]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 38,8 °C-koa da, 2026ko abuztuaren 14an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -16 °C-koa da, 2009ko abenduaren 20an lortua[oh 1][3].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 10,2 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,5 °C) eta hotzena urtarrila (1,6 °C). Urteko prezipitazioa 1061 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (110 mm) eta lehorrena apirila (73 mm).[4]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,32 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,1 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2024. Urterik beroena 2022 izan zen (11,6 °C) eta hotzena 1963 (8,1 °C).[4]

    Datu klimatikoak (Andelnans)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 1.6 2.5 6.1 9.8 13.9 17.7 19.5 18.9 14.4 10.2 5.4 2.4 10.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 85 77 80 73 99 86 82 92 83 98 97 110 1061
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,4+0,7+1,2+1,3+1,3+1,7+1,3+1,4+0,1+0,4+1,0+1,3
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[5]

BiztanleriaUrtea0300600900120015001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 550 gizon, 574 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.91
 
90-94
 
0.00
3.45
 
85-89
 
3.48
3.64
 
80-84
 
3.31
5.45
 
75-79
 
6.97
7.27
 
70-74
 
6.10
4.73
 
65-69
 
6.97
2.00
 
60-64
 
5.92
6.36
 
55-59
 
3.48
8.91
 
50-54
 
10.28
8.18
 
45-49
 
8.71
2.91
 
40-44
 
5.75
6.00
 
35-39
 
4.70
3.82
 
30-34
 
5.57
2.91
 
25-29
 
4.70
5.64
 
20-24
 
6.62
9.82
 
15-19
 
4.88
9.64
 
10-14
 
4.88
5.27
 
5-9
 
3.83
3.09
 
0-4
 
3.83
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Andelnans udalerrian 1.093 biztanle zeuden eta 497 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,20 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 32,6), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[8]

1.093biztanle
497elkarbizitza-unitate
2,20lagun elkarbizitza-unitateko
335familia
Udalerria
% 30
% 30
% 33
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 335 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (151). Guraso bakarreko 36 familietatik 25etan ama zen guraso bakarra. 172 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 83k seme-alaba bakarra zuten etxean, 58k bi, eta 22k hiru edo gehiago.[8]

151
148
36
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean172
Seme-alaba bat83
Bi seme-alaba58
Hiru seme-alaba16
Lau edo gehiago6

15 urte edo gehiago zituzten 916 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 4,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 43,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 81,0).[8]

Bakarrik bizi da
15-24% 4
25-39% 11
40-54% 10
55-64% 25
65-79% 23
80 +% 44
Bikotean bizi da
15-24% 5
25-39% 74
40-54% 81
55-64% 69
65-79% 74
80 +% 47

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 49,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,2 izatezko bikotean eta % 6,3 PACS bidez lotuta). % 19,3 ezkongabeak ziren, % 8,7 alargunak eta % 6,6 dibortziatuak.[8]

Ezkonduta% 49,8
Ezkongabea% 19,3
Izatezko bikotean% 9,2
Alarguna% 8,7
Dibortziatuta% 6,6
PACS bidez lotuta% 6,3

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 35,0), erdi-mailako lanbideak (% 22,5), eskulangileak (% 13,5), goi-mailako langileak (% 12,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 35,0) Belfort Herrialdea departamenduko batez bestekoaren (% 30,8) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[8]

Udalerria
% 12
% 23
% 10
% 13
% 35
Belfort Herrialdea
% 12
% 15
% 15
% 17
% 31
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 529 etxebizitza zeuden. Horietatik 496 egoitza nagusi ziren, 4 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 29 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (470), eta apartamentuak gutxi ziren (59). Egoitza nagusietatik 433 beren jabearen bizilekuak ziren, 57 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 6 doan lagata.[9]

529etxebizitza
496egoitza nagusi
470etxe
59apartamentu

Etxebizitza multzoa

496
Egoitza nagusia (496)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (4)Hutsik (29)

Etxe mota

470
59
Etxea (470)Apartamentua (59)

Jabetza egoera

433
57
Jabeak (433)Alokairuan (57)Doan lagata (6)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (257).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik23
1919-194520
1946-197090
1971-1990257
1991-200535
2006-202070

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (360). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (289 etxebizitzatan). 442 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 207 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 258tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela2
2 gela10
3 gela38
4 gela87
5 gela edo gehiago360

Berogailu mota

289
58
84
64
Gas sarea (289)Fuel-olioa (58)Elektrizitatea (84)Gas botila (1)Bestelakoak (64)

Aparkalekua eta ibilgailuak

442aparkalekua
207ibilgailu 1
258ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 629 biztanleetatik 507 aktibo ziren (% 80,6), horietako 471 lanean (% 74,9) eta 36 langabezian (aktiboen % 7,1).

62915-64 urteko biztanle
% 80,6aktibo
% 74,9lanean
% 7,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 33,7
25-54 urte% 95,0
55-64 urte% 72,1
Gizonak% 82,8
Emakumeak% 78,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 5,6
BEPC, brebeta% 14,3
CAP-BEP% 11,9
Batxilergoa% 10,2
Goi-mailako +2% 3,6
Goi-mailako +3/4% 5,7
Goi-mailako +5% 1,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

122 ez-aktibotik 61 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 50,0), 31 erretiraturik zeuden (% 25,4) eta 29 bestelako ez-aktibo ziren (% 23,8).

Ez-aktiboak

% 50
% 25
% 24
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 18
% 39
% 20
% 17
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 969 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 471 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

969enplegu udalerrian
% 92,3soldatapeko
% 7,7ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.970 eurokoa zen.

27.970 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 25.910 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 92 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 10 eraikuntza enpresak ziren, 52 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 9 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[10]

2009an zeuden norbanakoentzako 19 zerbitzu publikoetatik, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak ziren, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 1 zurgina, 2 iturginak, 1 ile apaindegia, 4 jatetxeak eta 1 tintoreria.[11]

2009an zeuden 37 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 kongelatu-denda zen, 1 arropa denda zen, 4 etxerako tresna dendak, 1 zapata-denda zen, 2 elektrotresna dendak, 15 altzari dendak, 2 kirol-dendak, 5 lur eta paretak apaintzeko dendak, 1 bitxi-denda zen eta 1 lore-denda zen.[12]

2000. urtean Andelnans udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 2009ko apirilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,9 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  3. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Dorans », fiche climatologique. .
  4. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  5. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  6. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  8. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  11. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  12. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]