macierz

Old Polish

Alternative forms

• mać

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *méh₂tēr

Proto-Balto-Slavic *mā́ˀtē

Proto-Slavic *màti

Old Polish macierz

Inherited from Proto-Slavic *màti.

Pronunciation

• IPA^(key): (10^th–15^th CE) /mat͡ɕʲɛr̝/
• IPA^(key): (15^th CE) /mat͡ɕʲɛr̝/

Noun

macierz f

1. (attested in Greater Poland) mother (female parent)

   Synonyms: macica, maciora

   • 1959 [1393], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 173, Poznań:

     Jako Gertruda ne vszøla poszagu v szwego *ocza ani v ge maczersze

     [Jako Gertruda nie wzięła posagu u swego o[ć]ca ani u je macierze]

2. (attested in Masovia) mother (source or origin of something)
   • 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 52:

     Gdysz wszego rostyrkv a nyeszgody gest maczerzs pospolythoscz (sit mater communio)

     [Gdyż wszego roztyrku a niezgody jest macierz pospolitość (sit mater communio)]

Derived terms

nouns

• duchowna mać
• macierz czeladna
• macierz oddana

verbs

• łajać od macierze impf

Descendants

• Polish: macierz
• Silesian: macierz

References

• Bożena Sieradzka-Baziur, et al., editors (2011–2015), “macierz”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

Polish

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *méh₂tēr

Proto-Balto-Slavic *mā́ˀtē

Proto-Slavic *màti

Old Polish macierz

Polish macierz

Inherited from Old Polish macierz.

Pronunciation

 

• IPA^(key): /ˈma.t͡ɕɛʂ/

• (Lesser Poland):
  • (Goral):
    • (Żywiec) IPA^(key): [ˈma.t͡ɕɛr̝]

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -at͡ɕɛʂ
• Syllabification: ma‧cierz

Noun

macierz f

1. matrix (notion in mathematics)
2. matrix (part of the mitochondrion)
3. (dated or literary) motherland (country of origin)
4. (Żywiec) synonym of matka

Declension

Declension of macierz

	singular	plural
nominative	macierz	macierze
genitive	macierzy	macierzy
dative	macierzy	macierzom
accusative	macierz	macierze
instrumental	macierzą	macierzami
locative	macierzy	macierzach
vocative	macierzy	macierze

Derived terms

adjectives

• macierzowy
• macierzyński
• macierzysty

Further reading

• “macierz”, in Wielki słownik języka polskiego‎^[1] (in Polish), Instytut Języka Polskiego PAN
• “macierz”, in Polish dictionaries at PWN‎^[2] (in Polish)
• Leon Rzeszowski (1891), “macierz”, in “Spis wyrazów ludowych z okolic Żywca”, in Sprawozdania Komisyi Językowej Akademii Umiejętności‎^[3], volume 4, Krakow: Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego, page 358

Silesian

Etymology

Etymology tree

Proto-Indo-European *méh₂tēr

Proto-Balto-Slavic *mā́ˀtē

Proto-Slavic *màti

Old Polish macierz

Silesian macierz

Inherited from Old Polish macierz.

Pronunciation

• IPA^(key): /ˈma.t͡ɕɛʂ/

• Audio:

  (file)

• Rhymes: -at͡ɕɛʂ
• Syllabification: ma‧cierz

Noun

macierz f

1. (Cieszyn) mother

   Synonyms: see Thesaurus:muter

   Coordinate terms: see Thesaurus:fater

Further reading

• Jadwiga Wronicz, editor (2010), Słownik gwarowy Śląska Cieszyńskiego (in Silesian), Ustroń: Galeria „Na Gojach”, →ISBN