Μετάβαση στο περιεχόμενο

Αλυκή

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Αλυκή στη Γαλλία.

Η αλυκή είναι ο τόπος παραγωγής αλατιού μέσω της εξάτμισης θαλάσσιου νερού, με την επίδραση της ηλιακής θερμότητας και του ανέμου. Αποτελεί ταυτόχρονα υγροτοπικό οικοσύστημα με πλούσια βιοποικιλότητα και μονάδα παραγωγικής δραστηριότητας. Πολλές αλυκές περιλαμβάνονται στο δίκτυο Natura 2000 και προστατεύονται από τη Σύμβαση Ramsar.

Ορισμός και παραγωγή

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η αλυκή είναι συνήθως ένα επίπεδο τμήμα κοντά στην παραλία, κατάλληλα διαμορφωμένο, όπου παρασκευάζεται αλάτι αφού εξατμιστεί το θαλασσινό νερό. Για την ύπαρξη της αλυκής είναι απαραίτητο το έδαφος να μην είναι υδατοπερατό· συνήθως οι αλυκές έχουν αργιλικό υπόστρωμα που συγκρατεί το νερό. Αποτελούνται από αβαθείς δεξαμενές που διαιρούνται σε επιμέρους διαμερίσματα, μέσα στις οποίες κυκλοφορεί θαλασσινό νερό το οποίο, μετά την εξάτμισή του, αφήνει το αλάτι που περιείχε. Το αλάτι που λαμβάνεται από τις αλυκές υφίσταται κατάλληλη κατεργασία για να καθαριστεί πριν φτάσει στην κατανάλωση. Διατίθεται για χρήση στη μαγειρική, στη χημική βιομηχανία ως πρώτη ύλη και στη βιομηχανία αλιπάστων. Οι αλυκές είναι συνήθως ιδανικά μέρη για τη συγκέντρωση αποδημητικών πτηνών και σε αρκετές περιπτώσεις χαρακτηρίζονται ως προστατευόμενες περιοχές.

Οι αλυκές ως υγροτοπικά οικοσυστήματα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι αλυκές είναι υγροτοπικά οικοσυστήματα με πλούσια βιοποικιλότητα. Πολλές από αυτές περιλαμβάνονται στο δίκτυο Natura 2000 και αποτελούν ταυτόχρονα μονάδες παραγωγής αλατιού. Ως τεχνητοί υγρότοποι, φιλοξενούν μόνο οργανισμούς που έχουν προσαρμοστεί στα αυξημένα επίπεδα αλατότητας.

Οι αλυκές υπάγονται στα υγροτοπικά οικοσυστήματα της παράκτιας ζώνης μαζί με τις εκβολές και τα δέλτα των ποταμών, τις λιμνοθάλασσες και τα παράκτια έλη. Αποτελούν μεταβατική ζώνη μεταξύ ξηράς και υγρών περιοχών, με όρια που δεν είναι πάντα σαφή. Οι οργανισμοί που διαβιούν στο οικοσύστημα διακρίνονται σε:

  1. Υδρόβιους (φυτοπλαγκτόν και φύκη) και χερσαίους (αλοφυτική και ημιαλοφυτική βλάστηση).
  2. Καταναλωτές, δηλαδή όλα τα ζώα που διαδέχονται το ένα το άλλο στην τροφική αλυσίδα.

Στις λεκάνες παρατηρείται η ύπαρξη ζωοπλαγκτού. Καθώς η αλατότητα αυξάνεται, εμφανίζονται υδρόβια έντομα και μικρά σκουλήκια. Στους μικροοργανισμούς περιλαμβάνεται το μικρό ανόστρακο Artemia salina, γνωστό και ως γαρίδα της άλμης, που προσαρμόζεται σε νερά υψηλής αλατότητας και αποτελεί βασική τροφή για πολλά είδη πουλιών. Στους υπόλοιπους καταναλωτές συμπεριλαμβάνονται ψάρια με μεγάλη αντοχή στην αυξημένη αλατότητα και πληθυσμοί πουλιών (ορνιθοπανίδα) που χρησιμοποιούν τις αλυκές για τροφή, φώλιασμα και ανάπαυση. Η αλατοπαραγωγική διαδικασία δεν εμποδίζει, αλλά αντίθετα βοηθά στην ήρεμη διαβίωση των πουλιών στις αλυκές.

Οι αλυκές αποτελούν τμήματα ευρύτερων υγροτόπων και προστατεύονται από τη «Σύμβαση για τους Υγροτόπους Διεθνούς Σημασίας ως Ενδιαιτήματος Υδρόβιων Πουλιών», γνωστή ως Σύμβαση Ramsar.

Οι αλυκές ως οικονομικοί πόροι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι παραδοσιακές αλυκές θεωρούνται οικονομικές δραστηριότητες μεγάλης σημασίας, οι οποίες παράλληλα δεν ρυπαίνουν το περιβάλλον και προσδίδουν σημαντικά οφέλη στην τοπική κοινωνία. Συμβάλλουν στην αειφόρο συνύπαρξη αλοπηγίας και βιοποικιλότητας. Η επιβίωσή τους μπορεί να προέλθει μέσω της αξιοποίησης των κατά τόπους παραδοσιακών αλυκών. Η εμπορία αλατιού από παραδοσιακές αλυκές, σε μικρότερες ποσότητες αλλά υψηλότερης ποιότητας από τις βιομηχανοποιημένες μονάδες, με διαφοροποιημένη παρουσίαση (ανθός αλατιού) και χρήση στη γκουρμέ κουζίνα, δημιουργεί:

  • Νέα εικόνα του αλατιού κάθε περιοχής, με ανάδειξη των φυσικών και πολιτισμικών χαρακτηριστικών που το συνιστούν.
  • Συνεισφορά στην τοπική ανάπτυξη, με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας για τους κατοίκους των περιοχών αυτών.

Η παραγωγή του αλατιού ήταν μια επικερδής δραστηριότητα από τα παλαιότατα χρόνια. Περιοχές όπως η λεκάνη της Μεσογείου είχαν ικανή ηλιοφάνεια και κατάλληλες ακτές για τη συλλογή αλατιού που παραγόταν φυσικά με εξάτμιση θαλασσινού νερού, με μικρή ανθρώπινη παρέμβαση. Αυτές οι αλυκές, όπως παραθαλάσσιες βραχώδεις περιοχές ή περισσότερο επίπεδες περιοχές με αργιλικό υπόστρωμα, έδιναν εύκολα μικρές ποσότητες αλατιού. Η συστηματοποίηση και η βιομηχανοποίηση με συνεχή διαδικασία παραγωγής οδήγησε σε μεγάλη αύξηση της παραγωγικότητας στον 20ό αιώνα.

Αλυκές στην Ελλάδα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Κύριο λήμμα: Αλυκές στην Ελλάδα

Οι αλατοπηγικές δραστηριότητες ήταν ήδη από την Τουρκοκρατία κρατικές ή φορολογητέες. Στην Ελλάδα, οι αλυκές ανήκαν στο κράτος σχεδόν από τη σύσταση του Βασιλείου της Ελλάδος, με τη δημιουργία του Εθνικού Μονοπωλίου Άλατος. Ακόμη και κατά τον χρόνο συγγραφής του άρθρου, το μεγαλύτερο ποσοστό της επιχείρησης «Ελληνικές Αλυκές ΑΕ», που αντικατέστησε το Μονοπώλιο Άλατος το 1995, ανήκει στο κράτος.

Στη δεκαετία του 1840 λειτουργούσαν στην Ελλάδα 8 αλυκές,[1] ενώ στις αρχές του 20ού αιώνα υπήρχαν 16 και στα χρόνια του Μεσοπολέμου 25. Από το 1996 λειτουργούν οκτώ, οι οποίες ανήκουν στην εταιρεία «Ελληνικές Αλυκές ΑΕ», με δυναμικότητα 260.000 τόνους, με τη μισή δυναμικότητα (130.000 τόνους) να προέρχεται από τις αλυκές Μεσολογγίου.

Η συνολική ετήσια ελληνική παραγωγή άλατος κυμαίνεται από 120.000 έως 200.000 τόνους,[2] ενώ η κατανάλωση φθάνει τους 350.000 τόνους.[3]

  1. ↑ «Ασχολίες και προϊόντα των κατοίκων (της Μήλου) στο διάβα των αιώνων». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Φεβρουαρίου 2009. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2009.
  2. ↑ «Το αλάτι της ιστορίας». Focus. 30 Ιουλίου 2003. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Δεκεμβρίου 2006. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2009.
  3. ↑ «Ελληνικές Αλυκές: Σχέδιο εξυγίανσης». Ημερησία. Ανακτήθηκε στις 19 Ιουλίου 2009.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]