Chitans
| Chitans Roma | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Ninas chitanas en Espanya | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Población total | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
12 millons (estim.) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Rechions con comunidaz importants | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Idiomas | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Romaní y idioma d'a rechión nativa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Relichión | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Islam | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Mapa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Os chitans[1][2], cingaros[2] u romanís[2] son una etnia con orichen en o Panchab, y present en cuasi toz os estaus de l'ueste d'Asia y d'Europa. Tamién bi n'ha comunidaz en o norte d'Africa y en America. Ye a mayor minoría etnica d'a Unión Europea. En Aragón tamién son conoixitos como hongaros[2] os chitans ambulants naturals d'os países d'Europa Oriental y Central.
A suya cultura presenta grans variacions seguntes o país d'acollida, pero a lo prencipio teneban toz un modo de vida nomada.
L'idioma etnico d'os chitans ye o romaní, d'a familia indoaria, pero en muitos países se n'ha perdito muito l'emplego. Por eixemplo en Espanya s'identifica o caló como sinyal d'identidat lingüistica d'os chitans, pero no ye a suya luenga propia, y ye un argot de base castellana que ha substituyiu a lo romaní.
As comunidaz chitanas se pueden clasificar a lo menos en tres brancas:
- Chitans d'Europa central y oriental u hongaros:
- Chitans tradicionals u manuches ("personas de verdat" en romaní):
- Chitans mediterranios: en Portugal, Espanya, Occitania, Italia y Norte d'Africa.
En o caso d'Espanya, s'emplega o termin calé ta referir-se a los chitans.
Historia
[editar | modificar o codigo]
Dimpués de salir d'a India pasoron por Afganistán y Persia. Poco dimpués plegaban ta la costa d'a mar Caspia y ta o Golfo Persico. Un grupo emigró ta Armenia y lo Caucaso. Dende Orient Meyo una primera branca emigró ta Palestina y Echipto, y plegó ta Espanya pasando por Berberia. Una segunda branca pasó ta Grecia, trescruzando tota Europa dica plegar en a isla de Gran Bretanya. La suya entrata en Europa estió en o sieglo XV y principios d'o